{"id":54997,"date":"2012-04-07T21:03:21","date_gmt":"2012-04-08T02:03:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=54997"},"modified":"2015-10-06T09:59:48","modified_gmt":"2015-10-06T13:59:48","slug":"spiewak-o-zydokomunie-%e2%80%9egross-byl-moim-przewodnikiem-i-mistrzem%e2%80%9d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=54997","title":{"rendered":"\u015apiewak o \u017bydokomunie: \u201eGross by\u0142 moim przewodnikiem i mistrzem”"},"content":{"rendered":"

O najnowszej ksi\u0105\u017cce Paw\u0142a \u015apiewaka \u017bydokomuna <\/em>jest coraz g\u0142o\u015bniej. Co ciekawe, jak dot\u0105d g\u0142os zabierali g\u0142\u00f3wnie publicy\u015bci, natomiast historycy woleli na temat tej publikacji zachowa\u0107 wymowne milczenie. Pierwsz\u0105 okazj\u0105, gdy na temat pracy \u015apiewaka zabra\u0142y g\u0142os osoby z tytu\u0142ami naukowymi, by\u0142o spotkanie promocyjne w \u017bydowskim Instytucie Historycznym 4 kwietnia br. W panelu dyskusyjnym opr\u00f3cz autora zabrali g\u0142os prof. Andrzej Paczkowski i prof. Dariusz Stola. Obaj dyskutanci, prywatnie znajomi \u015apiewaka, starali si\u0119 dostosowa\u0107 do konwencji, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c na samym pocz\u0105tku zarysowa\u0142 prof. Paczkowski stwierdzaj\u0105c (p\u00f3\u0142-\u017cartem): \u201eJest promocja – trzeba chwali\u0107\u201d. Uczestnicy dyskusji byli zgodni, \u017ce ksi\u0105\u017cka dotyczy tematu wywo\u0142uj\u0105cego ogromne emocje – \u201etematu gor\u0105cego\u201d wymagaj\u0105cego od pisz\u0105cego niezwyk\u0142ej ostro\u017cno\u015bci – w domy\u015ble, bo mo\u017cna zosta\u0107 oskar\u017conym o antysemityzm.<\/p>

Zdaniem prof. Paczkowskiego, kt\u00f3ry zagai\u0142 dyskusj\u0119 ksi\u0105\u017cka ma konstrukcje chaotyczn\u0105, jest \u201eba\u0142aganiarska\u201d i zosta\u0142a pozbawiona zako\u0144czenia. Mimo to stwierdzi\u0142 on, \u017ce \u015apiewak dok\u0142adnie zbada\u0142 tre\u015b\u0107 i genez\u0119 tytu\u0142owego stereotypu – wywi\u0105zuj\u0105c si\u0119 z tego zadania dobrze. Efektem tego jest potwierdzenie istnienia zwi\u0105zk\u00f3w \u017byd\u00f3w z komunizmem, czyli istnienia zjawiska potocznie zwanego \u017cydokomun\u0105. Tymczasem warto doda\u0107, \u017ce sam \u015apiewak w swojej ksi\u0105\u017cce utrzymuje, \u017ce zjawisko \u017cydokomuny jest mitem i projekcj\u0105 antysemit\u00f3w. Paczkowski wskaza\u0142, \u017ce najbardziej interesuj\u0105cym w tej pracy jest badanie przez \u015apiewaka motyw\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czali si\u0119 w komunizm i uzasadnienie ich politycznego wyboru. Tymczasem – a tego ju\u017c dyskutant nie powiedzia\u0142 – uniwersalnym wyja\u015bnieniem \u015apiewaka wszystkich tego rodzaju \u201etrudnych\u201d problem\u00f3w, mia\u0142 by\u0107 wszechobecny antysemityzm. Anty\u017cydowskie i wrogie otoczenie mia\u0142o zmusza\u0107 \u017byd\u00f3w do wi\u0105zania swego losu najpierw z rewolucjonistami, a potem z w\u0142adz\u0105 komunistyczn\u0105 – co jest twierdzeniem tyle\u017c prymitywnym, co nieprawdziwym. Zdaniem prof. Paczkowskiego zjawisko \u201e\u017cydokomuny\u201d to mia\u0142o powtarza\u0107 si\u0119 wsz\u0119dzie tam, gdzie dzia\u0142ali komuni\u015bci, np.: w Chile, USA i Europie Zachodniej, gdzie aktyw i liderzy miejscowych partii sk\u0142ada\u0142 si\u0119 w znacznym procencie z os\u00f3b pochodzenia \u017cydowskiego. Stwierdzi\u0142 on te\u017c, \u017ce \u015apiewak ponad miar\u0119 rozpisa\u0142 si\u0119 nad problematyk\u0105 antysemityzmu w Rosji, a zdecydowanie za ma\u0142o uwagi po\u015bwieci\u0142 zwi\u0105zkom \u017byd\u00f3w z ruchem komunistycznym na Zachodzie i wynikaj\u0105cych z tego stereotypom. Bo o ile sformu\u0142owanie \u201e\u017cydokomuna\u201d ma charakter specyficznie polski, to w innych krajach istniej\u0105 jego odpowiedniki, odnosz\u0105ce si\u0119 do tego samego fenomenu spo\u0142ecznego.<\/p>

Prof. Stola rozpocz\u0105\u0142 od stwierdzenia, \u017ce \u017cydowscy komuni\u015bci – \u017cydokomuna – to specyficzny spos\u00f3b bycia \u017bydem. Komunista, jego zdaniem, mo\u017ce by\u0107 dobrym \u017bydem, jak te\u017c i dobrym Polakiem. Tytu\u0142owa \u017cydokomuna to temat historycznie zamkni\u0119ty, gdy\u017c historia jej historia zako\u0144czy\u0142a si\u0119 po marcu 1968 r. Zgodzi\u0142 si\u0119 ze \u015apiewakiem, \u017ce antysemickie otoczenie, zw\u0142aszcza w okresie II RP, mia\u0142o wp\u0142yw na wybieranie przez \u017byd\u00f3w komunizmu jako formy kontestacji \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci. Winne by\u0142y zatem polskie elity polityczne – a szczeg\u00f3lnie sanacja, kt\u00f3ra zrezygnowa\u0142a z obywatelskiej koncepcji pa\u0144stwa na rzecz wizji narodowej – etnicznie polskiej. Stola stwierdzi\u0142 natomiast, \u017ce nie zgadza si\u0119 ze \u015apiewakiem w sprawie stosunku do pogrom\u00f3w w Rosji i na Ukrainie w 1919 r. Nie mo\u017cna ich jego zdaniem por\u00f3wnywa\u0107 do Holokaustu, gdy\u017c ich celem nie by\u0142o ludob\u00f3jstwo lecz grabie\u017c, a efektem ka\u017cdorazowo liczne pobicia i \u015bmier\u0107 kilku-kilkunastu os\u00f3b (a nie ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci). Wytkn\u0105\u0142 przy tym \u015apiewakowi braki kwerendy i zawy\u017canie liczb ofiar.<\/p>

Odnosz\u0105c si\u0119 do wypowiedzi panelist\u00f3w prof. \u015apiewak stwierdzi\u0142, \u017ce napisa\u0142 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 – a w\u0142a\u015bciwie historyczny esej – po to, \u017ceby dzi\u0119ki temu lepiej zrozumie\u0107 histori\u0119 kilku ostatnich pokole\u0144 \u017byd\u00f3w z Europy Wschodniej. \u201eGross by\u0142 moim przewodnikiem – powiedzia\u0142 – mistrzem stylu pisania i interpretowania dziej\u00f3w\u201d. Pisz\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 mia\u0142 ponadto poczucie wi\u0119zi ze \u015brodowiskami, kt\u00f3re wywodzi\u0142o si\u0119 z pokolenia \u017cydowskich komunist\u00f3w. Jego zdaniem komunizm, zar\u00f3wno jako doktryna jak i ruch polityczny, by\u0142 pot\u0119\u017cn\u0105 alternatyw\u0105 dla Polak\u00f3w. Zdaniem Stoli, kt\u00f3ry odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do tego stwierdzenia: komunizm w Polsce bez udzia\u0142u \u017byd\u00f3w m\u00f3g\u0142by zaistnie\u0107 – natomiast nie by\u0142oby go gdyby nie uczestniczyli w nim Polacy.<\/p>

Prowadz\u0105cy spotkanie cieszyli si\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cka \u015apiewaka zebra\u0142a kilka wa\u017cnych i w zasadzie pozytywnych recenzji od \u201eprawicowych publicyst\u00f3w\u201d z Rzeczypospolitej <\/em>i Uwa\u017cam<\/em> Rze <\/em>– wyrazili natomiast \u017cal, \u017ce nie napisa\u0142a o niej do tej pory Gazeta Wyborcza<\/em>.<\/p>

Wojciech J. Muszy\u0144ski<\/strong><\/em><\/p>

 <\/p>