Zmar\u0142a pani\u00a0 – profesor El\u017cbieta Zawacka. Nie doczeka\u0142a swoich setnych urodzin, kt\u00f3re mia\u0142a obchodzi\u0107 w marcu. Nale\u017ca\u0142a do pokolenia, kt\u00f3remu Opatrzno\u015b\u0107 wysoko postawi\u0142a poprzeczk\u0119, jej szczeg\u00f3lnie. „Cichociemna\u201d, \u017co\u0142nierz Armii Krajowej (kurierka Komendy G\u0142\u00f3wnej AK), uczestniczka Powstania Warszawskiego, wi\u0119zie\u0144 polityczny PRL (5 lat w wi\u0119zieniu), za\u0142o\u017cycielka Archiwum i Muzeum Pomorskiego Armii Krajowej i Wojskowej S\u0142u\u017cby Polek w Toruniu.<\/p>\r\n\r\n\r\n
W 1939 r. w Katowicach pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 komendantki Rejonu \u015al\u0105skiego PWK. We wrze\u015bniu 1939 r. by\u0142a \u017co\u0142nierzem Kobiecego Batalionu Pomocniczej S\u0142u\u017cby Wojskowej, walcz\u0105cym w obronie Lwowa. Od pa\u017adziernika 1939 r. do ko\u0144ca 1945 r. by\u0142a \u017co\u0142nierzem „podziemnego wojska\u201d. Zaprzysi\u0119\u017cona do SZP w Warszawie pod pseudonimem „Zelma\u201d organizowa\u0142a na \u015al\u0105sku, z cz\u0142onki\u0144 PWK, autonomiczn\u0105 kom\u00f3rk\u0119 kobiec\u0105 i pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 szefa \u0142\u0105czno\u015bci w Komendzie Podokr\u0119gu SZP-ZWZ.<\/p>\r\n\r\n
Pod koniec 1940 r. zosta\u0142a przeniesiona do Warszawy, jako kurierka KG ZWZ-AK pod pseud. „Zo\u201d, sta\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 legend\u0105 kurier\u00f3w w okupowanej Europie. By\u0142a organizatork\u0105 szlak\u00f3w zachodnich KG. W latach 1939-1945 pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 fa\u0142szywymi dokumentami przekracza\u0142a granice ponad sto razy przenosz\u0105c wiadomo\u015bci i meldunki (w przerwach miedzy kolejnymi wyprawami uczy\u0142a na tajnych kompletach Liceum im. \u0179ymichowskiej<\/p>\r\n\r\n
W lutym 1943 r. wyruszy\u0142a jako emisariuszka Komendanta G\u0142\u00f3wnego AK przez Niemcy, Francj\u0119, Andorr\u0119, Hiszpani\u0119 i Gibraltar do Sztabu Naczelnego Wodza w Londynie. Mia\u0142a dwie misje: lepsze koordynowanie w\u0119dr\u00f3wek poczt krajowych, przerzucanych przez bazy \u0142\u0105czno\u015bci Sztabu NW, funkcjonujace w krajach neutralnych oraz referowanie \u017c\u0105da\u0144 gen. Roweckiego, dotycz\u0105cych uprawnie\u0144 s\u0142uzby \u017co\u0142nierzy-kobiet AK. Z Londynu powr\u00f3ci\u0142a 10. wrze\u015bnia 1943 r. skokiem spadochronowym.<\/p>\r\n\r\n