{"id":54555,"date":"2012-03-30T20:32:17","date_gmt":"2012-03-31T01:32:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=54555"},"modified":"2012-03-30T20:32:17","modified_gmt":"2012-03-31T01:32:17","slug":"katastrofa-jak-wyrzut-sumienia-boguslaw-kowalski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=54555","title":{"rendered":"Katastrofa jak wyrzut sumienia – Bogus\u0142aw Kowalski<\/em>"},"content":{"rendered":"
Nic co zosta\u0142o stworzone przez cz\u0142owieka nie jest doskona\u0142e. Ta regu\u0142a dotyczy te\u017c systemu kolejowego. Uchodz\u0105cy za najbezpieczniejsz\u0105 form\u0119 transportu ostatnio zbyt cz\u0119sto przypomina, \u017ce mo\u017ce te\u017c prowadzi\u0107 do \u015bmierci. To co si\u0119 sta\u0142o w sobotni\u0105 noc pod Szczekocinami przywo\u0142uje sceny z film\u00f3w katastroficznych. Z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce tam to by\u0142 wymys\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w, a tu rzeczywisto\u015b\u0107. I chocia\u017c jak wszystko wskazuje nie oby\u0142o si\u0119 to bez b\u0142\u0119d\u00f3w ludzkich to jednak cz\u0142owiek jest tu tylko cz\u0119\u015bci\u0105 rozbudowanego administracyjnie i zaawansowanego technologicznie systemu. Wskazanie bezpo\u015bredniej winy dy\u017curnego ruchu nie zwalnia z pyta\u0144 o sprawno\u015b\u0107 tego systemu, kt\u00f3ry powinien funkcjonowa\u0107 na tyle wydajnie, aby nie dopuszcza\u0107 do tego typu b\u0142\u0119d\u00f3w i katastrof.\u00a0\r\n

Co m\u00f3wi\u0105 statystyki?<\/strong><\/p>\r\n

W 2010 roku w wypadkach drogowych zgin\u0119\u0142o 3\u00a0902 osoby, a i tak by\u0142 to rok wyj\u0105tkowo korzystny, gdy\u017c w latach wcze\u015bniejszych by\u0142o to znacznie powy\u017cej 4 tys. Natomiast w ruchu kolejowym takich ofiar w tym samym okresie by\u0142o w Polsce 283. To pokazuje wielk\u0105 dysproporcj\u0119 na korzy\u015b\u0107 kolei, kt\u00f3ra na tej podstawie s\u0142usznie zas\u0142uguje na miano najbezpieczniejszego \u015brodka transportu. Oczywi\u015bcie dla pe\u0142nego obrazu nale\u017ca\u0142oby jeszcze zestawi\u0107 wielko\u015b\u0107 ruchu ze zwr\u00f3ceniem uwagi na to ilu jest jednostkowych u\u017cytkownik\u00f3w. Przy uwzgl\u0119dnieniu tych czynnik\u00f3w dysproporcje troch\u0119 by si\u0119 zmniejszy\u0142y, ale nie na tyle znacz\u0105co, aby nie docenia\u0107 zalet kolei. Zw\u0142aszcza, \u017ce w liczbie ofiar wypadk\u00f3w kolejowych tylko 13 (!) to pasa\u017cerowie i kolejarze razem wzi\u0119ci. Przygniataj\u0105ca pozosta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 to osoby nie korzystaj\u0105ce z tego rodzaju transportu, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y albo w wypadkach na przejazdach kolejowych, albo korzystaj\u0105ce z \u201edzikich\u201d przej\u015b\u0107 przez tory.<\/p>\r\n

Jednak zestawienie tych danych z tym co ma miejsce w innych krajach europejskich pokazuje nasze s\u0142abo\u015bci. Ot\u00f3\u017c pod wzgl\u0119dem stanu bezpiecze\u0144stwa na torach jeste\u015bmy na szarym ko\u0144cu UE. W Niemczech, kt\u00f3re maj\u0105 o wiele wi\u0119ksz\u0105 sie\u0107 kolejow\u0105 i je\u017adzi tam zdecydowanie wi\u0119cej poci\u0105g\u00f3w wszystkich ofiar w 2010 r. odnotowano tylko 146. W Hiszpanii, kt\u00f3ra pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci przewoz\u00f3w po szynach mo\u017ce by\u0107 por\u00f3wnywalna z Polsk\u0105 w tym samym roku zgin\u0119\u0142o tylko 28 os\u00f3b, a wi\u0119c dziesi\u0119ciokrotnie (!) mniej. Co gorsza w ostatnim czasie mieli\u015bmy do czynienia z nasileniem si\u0119 powa\u017cnych wypadk\u00f3w kolejowych. Zaledwie p\u00f3\u0142 roku przed tragedi\u0105 pod Szczekocinami wykolei\u0142 si\u0119 poci\u0105g w Babach k. Piotrkowa Trybunalskiego. Czy z tamtego do\u015bwiadczenia wyci\u0105gni\u0119te zosta\u0142y nale\u017cyte wnioski? Czy uznaj\u0105c b\u0142\u0105d maszynisty za bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0119 wypadku zbyt \u0142atwo nie rozgrzeszono sprawno\u015bci funkcjonowania ca\u0142ego systemu?<\/p>\r\n

Za bezpiecze\u0144stwo odpowiada pa\u0144stwo\u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\r\n

W tym kontek\u015bcie trzeba jeszcze raz przypomnie\u0107 t\u0119 oczywist\u0105 prawd\u0119. Obywatele, w tym u\u017cytkownicy kolei, maj\u0105 prawo ufa\u0107 pa\u0144stwu, kt\u00f3re zosta\u0142o powo\u0142ane i jest op\u0142acane z podatk\u00f3w, \u017ce zapewni odpowiedni standard bezpiecze\u0144stwa. Ma ono do dyspozycji prawo i s\u0142u\u017cby powo\u0142ane do jego egzekwowania. Co w tym przypadku szczeg\u00f3lnie istotne normy prawne oparte s\u0105 o wieloletnie do\u015bwiadczenia bardzo cz\u0119sto podparte utrat\u0105 \u017cycia lub cierpieniem ofiar wielu wcze\u015bniejszych katastrof. A od s\u0142u\u017cb odpowiedzialnych za wymuszenie praktycznego stosowania tych norm oczekuje si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 dzia\u0142a\u0142y przede wszystkim przed ewentualnym wypadkiem zapobiegaj\u0105c mu. W Polsce organem pa\u0144stwa odpowiedzialnym za bezpiecze\u0144stwo w ruchu kolejowym jest centralny Urz\u0105d Transportu Kolejowego (UTK). Lista jego kompetencji w tym zakresie jest bardzo d\u0142uga. Ka\u017cdy zainteresowany mo\u017ce j\u0105 przeczyta\u0107 na oficjalnej stronie internetowej urz\u0119du. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich m.in. sprawowanie nadzoru nad uzyskiwaniem wymaganych kwalifikacji i wykonywaniem obowi\u0105zk\u00f3w przez pracownik\u00f3w bezpo\u015brednio zwi\u0105zanych z prowadzeniem i bezpiecze\u0144stwem ruchu na liniach kolejowych, pracownik\u00f3w prowadz\u0105cych pojazdy kolejowe oraz podejmowanie dzia\u0142a\u0144 na rzecz zwi\u0119kszenia bezpiecze\u0144stwa w transporcie kolejowym.<\/p>\r\n

Dlatego musz\u0105 pa\u015b\u0107 pytania o jako\u015b\u0107 pracy tej instytucji nadzorowanej bezpo\u015brednio przez premiera do sp\u00f3\u0142ki z ministrem transportu. To dobrze, \u017ce po katastrofie UTK zarz\u0105dzi\u0142o przeprowadzenie kompleksowej kontroli procedur bezpiecze\u0144stwa stosowanych na polskiej sieci kolejowej oraz procesu szkolenia. Ale dla wzmocnienia zaufania obywateli do pa\u0144stwa o wiele wa\u017cniejsza jest odpowied\u017a na pytanie co UTK zrobi\u0142o przed katastrof\u0105? Jakie wnioski wyci\u0105gn\u0119\u0142o i wdro\u017cy\u0142o w \u017cycie po ubieg\u0142orocznym wypadku w Babach oraz zderzeniu poci\u0105g\u00f3w na Pomorzu? Trzeba te\u017c zada\u0107 pytanie o jako\u015b\u0107 nadzoru nad prac\u0105, jak si\u0119 okazuje bardzo wa\u017cnego urz\u0119du ze strony szefa rz\u0105du i jego zaufanego ministra. Dlaczego od ponad dw\u00f3ch miesi\u0119cy UTK nie ma szefa i na samej g\u00f3rze utrzymywany jest stan tymczasowo\u015bci? Wiadomo, \u017ce w takich warunkach \u017cadna instytucja nie b\u0119dzie dobrze pracowa\u0142a. Jak wida\u0107 taka nonszalancja mo\u017ce w dalszej konsekwencji prowadzi\u0107 do nara\u017cenia na szwank \u017cycia i zdrowia podr\u00f3\u017cnych. I wreszcie, czy przy takich zaniedbaniach obywatel mo\u017ce mie\u0107 zaufanie do pa\u0144stwa, \u017ce nale\u017cycie troszczy si\u0119 o jego bezpiecze\u0144stwo? Te pytania s\u0142ycha\u0107 ju\u017c z wielu stron. Tym razem jednak nie mog\u0105 pozosta\u0107 bez odpowiedzi. A nie jest ni\u0105 areszt dla dy\u017curnego ruchu.\u00a0<\/p>\r\n

Jak reformowa\u0107 kolej?\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\r\n

Trzeba te\u017c na nowo przemy\u015ble\u0107 spos\u00f3b organizacji, finansowania i zarz\u0105dzania ca\u0142ym systemem. Transport to jak najbardziej dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcza, kt\u00f3ra musi podlega\u0107 rygorom ekonomii. Trzeba d\u0105\u017cy\u0107 do wprowadzania konkurencji tam, gdzie to jest mo\u017cliwe bo to jedyny spos\u00f3b na efektywno\u015b\u0107 systemu, finansowanego przecie\u017c g\u0142\u00f3wnie ze \u015brodk\u00f3w publicznych. Ale nie mo\u017ce si\u0119 to odby\u0107 bez znacz\u0105cego zaanga\u017cowania pa\u0144stwa, kt\u00f3re w takich sytuacjach jak pod Szczekocinami nie uniknie odpowiedzialno\u015bci i nikt w zagwarantowaniu odpowiednich standard\u00f3w go nie zast\u0105pi. Je\u015bli chcemy je\u017adzi\u0107 szybko, wygodnie, ale i bezpiecznie bez zaanga\u017cowania powa\u017cnych funduszy publicznych si\u0119 to nie ob\u0119dzie. Wielkim politycznym b\u0142\u0119dem by\u0142a decyzja rz\u0105du o przesuni\u0119ciu ok. 5 mld z\u0142 pieni\u0119dzy unijnych z inwestycji kolejowych na drogowe. Na szcz\u0119\u015bcie Komisja Europejska jeszcze nie wyrazi\u0142a na to zgody i chyba w \u015bwietle ostatnich katastrof takiej zgody nie da. Ale czy w Brukseli wiedz\u0105 lepiej co jest potrzebne nad Wis\u0142\u0105 ni\u017c w Warszawie? Blama\u017c rz\u0105du jest tu oczywisty i szkoda, \u017ce dot\u0105d sam si\u0119 z tego nie wycofa\u0142.<\/p>\r\n

Drugie pytanie dotyczy plan\u00f3w prywatyzacji sp\u00f3\u0142ek kolejowych. Czy nie id\u0105 one za daleko? W Wielkiej Brytanii swego czasu przekazano w prywatne r\u0119ce wszystkie cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe systemu kolejowego w\u0142\u0105cznie z zarz\u0105dc\u0105 infrastruktury Railtrack. Jednak ten komercyjny podmiot zacz\u0105\u0142 oszcz\u0119dza\u0107 na wydatkach na bezpiecze\u0144stwo. Doprowadzi\u0142o to do serii katastrof kolejowych i w efekcie rz\u0105d dokona\u0142 ponownej nacjonalizacji infrastruktury. Sytuacja ta nieco przypomina obecn\u0105 sytuacj\u0119 w Polsce. Co prawda nasz zarz\u0105dca tor\u00f3w – PKP Polskie Linie Kolejowe – pozostaje w r\u0119kach pa\u0144stwa, ale rodzi si\u0119 pytanie czy forma prawna sp\u00f3\u0142ki akcyjnej dzia\u0142aj\u0105cej w oparciu o kodeks handlowy z obowi\u0105zkiem sta\u0142ej troski o wynik finansowy jest w\u0142a\u015bciwa dla tego typu dzia\u0142alno\u015bci?<\/p>\r\n

System transportowy podlega przemianom pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych do\u015bwiadcze\u0144, w tym katastrof i zwi\u0105zanych z tym ofiar. To jedyna pozytywna rzecz jak\u0105 mo\u017cemy zrobi\u0107, aby uczci\u0107 ich pami\u0119\u0107. Nie zmarnujmy tej szansy.\u00a0<\/p>\r\n

Bogus\u0142aw Kowalski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku \u201eNiedziela\u201d, nr 12\/2012<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nic co zosta\u0142o stworzone przez cz\u0142owieka nie jest doskona\u0142e. Ta regu\u0142a dotyczy te\u017c systemu kolejowego. Uchodz\u0105cy za najbezpieczniejsz\u0105 form\u0119 transportu ostatnio zbyt cz\u0119sto przypomina, \u017ce mo\u017ce te\u017c prowadzi\u0107 do \u015bmierci. To co si\u0119 sta\u0142o w sobotni\u0105 noc pod Szczekocinami przywo\u0142uje sceny z film\u00f3w katastroficznych. Z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce tam to by\u0142 wymys\u0142 tw\u00f3rc\u00f3w, a tu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,104],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54555"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54555\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}