{"id":5404,"date":"2009-01-10T23:46:16","date_gmt":"2009-01-11T04:46:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=5404"},"modified":"2009-01-10T23:50:44","modified_gmt":"2009-01-11T04:50:44","slug":"o-bledach-w-przekladzie-tzw-biblii-tysiaclecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=5404","title":{"rendered":"O b\u0142\u0119dach w przek\u0142adzie tzw. Biblii Tysi\u0105clecia"},"content":{"rendered":"

W roku 1965 wydawnictwo \u201ePallottinum\u201d w Poznaniu opublikowa\u0142o pierwsze wydanie nowego przek\u0142adu ksi\u0105g Starego i Nowego Testamentu na j\u0119zyk polski. Ta nowa wersja polskiego Pisma \u015bwi\u0119tego sta\u0142a si\u0119 odt\u0105d dominuj\u0105cym tekstem Biblii w naszym kraju. Opublikowanie przek\u0142adu w okresie przygotowa\u0144 do jubileuszu tysi\u0105clecia chrztu Polski (1966) sprawi\u0142o, \u017ce ta nowa ksi\u0119ga szybko zyska\u0142a sobie miano tzw. Biblii Tysi\u0105clecia<\/em>. Kolejne wydania stopniowo wypar\u0142y niemal ca\u0142kowicie z u\u017cycia w polskim Ko\u015bciele inne przek\u0142ady, w tym szczeg\u00f3lnie u\u015bwi\u0119cone wielowiekow\u0105 tradycj\u0105 t\u0142umaczenie ks. Jakuba Wujka SI. To ostatnie pochodzi jeszcze z ko\u0144ca XVI wieku, a wi\u0119c z epoki potrydenckiej walki z reformacj\u0105 i charakteryzuje si\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 dba\u0142o\u015bci\u0105 o najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y przek\u0142adu, w\u0142a\u015bnie z powodu zagro\u017cenia heretyckimi b\u0142\u0119dami zwolennik\u00f3w protestanckiej zasady sola scriptura<\/em> (kt\u00f3ra polega na czytaniu i interpretacji samego tylko Pisma \u015bwi\u0119tego, z pomini\u0119ciem Tradycji, czyli rozumienia S\u0142owa Bo\u017cego w zgodzie z przekazem niespisanym, ale przekazanym w nauce katolickiej). W ci\u0105gi stuleci przek\u0142ad ks. Wujka by\u0142 w szczeg\u00f3\u0142ach niejednokrotnie udoskonalany, zw\u0142aszcza gdy chodzi o pewn\u0105 ewolucj\u0119 j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3r\u0105 trzeba uwzgl\u0119dnia\u0107, ale zawsze z zachowaniem szacunku dla dostoje\u0144stwa dawnej polszczyzny.<\/p>\r\n\r\n\r\n

Wprowadzenie zupe\u0142nie nowego t\u0142umaczenia rodzi nadziej\u0119 na odnowienie kultury biblijnej w Polsce, ale tak\u017ce stwarza szereg zagro\u017ce\u0144, gdy\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem b\u0142\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych, doktrynalnych, a nawet stylistycznych, w kt\u00f3rych \u015bwi\u0119ty tekst nara\u017cony jest na uproszczenia i banalizacj\u0119. Chocia\u017c tzw. Biblia Tysi\u0105clecia<\/em> znalaz\u0142a powszechne przyj\u0119cie w epoce posoborowej w Polsce i obecnie niemal wszystkie cytaty biblijne s\u0105 podawane w literaturze w\u0142a\u015bnie w tej wersji, to jednak nie znaczy, \u017ce automatycznie musi by\u0107 ona wolna od zarzut\u00f3w ze strony nauk biblijnych. Krytycznej oceny nowego przek\u0142adu podj\u0105\u0142 si\u0119 bowiem ju\u017c w roku 1967 jeden z najwybitniejszych biblist\u00f3w polskich epoki powojennej, ks. prof. Eugeniusz D\u0105browski.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

Posta\u0107 i dorobek ks. D\u0105browskiego<\/h3>\r\n\r\n\r\n

\r\n<\/p>\r\n\r\n

Ks. D\u0105browski urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie, 16 maja 1901 r. Studiowa\u0142 teologi\u0119 w warszawskim Seminarium Duchownym i na Uniwersytecie Warszawskim. W roku 1923 zosta\u0142 wy\u015bwi\u0119cony na kap\u0142ana, a nast\u0119pnie doskonali\u0142 j\u0119zyk angielski w Wielkiej Brytanii. W roku 1926 zosta\u0142 doktorem Uniwersytetu Warszawskiego; p\u00f3\u017aniej studiowa\u0142 jeszcze w Rzymie biblistyk\u0119, aby w roku 1929 zosta\u0107 profesorem seminarium warszawskiego. W 1932 r. uzyska\u0142 habilitacj\u0119 w Warszawie, a w 1939 r. doktorat nauk biblijnych w Rzymie. W czasie wojny prowadzi\u0142 tajne wyk\u0142ady i by\u0142 dwukrotnie wi\u0119ziony przez hitlerowc\u00f3w na Pawiaku. W roku 1944 zosta\u0142 proboszczem warszawskiej parafii Bo\u017cego Cia\u0142a, a od 1954 r. by\u0142 profesorem egzegezy biblijnej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Uczestniczy\u0142 w wielu mi\u0119dzynarodowych kongresach biblijnych; by\u0142 autorem 30 ksi\u0105\u017cek i 470 artyku\u0142\u00f3w. W\u015br\u00f3d tych publikacji by\u0142o wiele przek\u0142ad\u00f3w, z kt\u00f3rych chyba najwa\u017cniejsze s\u0105 przek\u0142ady Nowego Testamentu: jeden z Wulgaty i drugi z j\u0119zyka greckiego.<\/p>\r\n\r\n

W pracy translatorskiej ks. D\u0105browski dba\u0142 o literackie pi\u0119kno t\u0142umacze\u0144, zachowuj\u0105c szereg ugruntowanych w polszczy\u017anie archaizm\u00f3w; z szacunkiem traktowa\u0142 ca\u0142\u0105 dotychczasow\u0105 tradycj\u0119 t\u0142umacze\u0144 ksi\u0105g natchnionych przez Ducha \u015awi\u0119tego na wsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk polski. Obok t\u0142umacze\u0144 biblijnych ks. prof. Eugeniusz D\u0105browski opublikowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c szereg ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych tematyce biblijnej, dotycz\u0105cych zw\u0142aszcza Nowego Testamentu, oraz z dziedziny religioznawstwa. Powa\u017cne s\u0105 tak\u017ce zas\u0142ugi ks. D\u0105browskiego w pracy na rzecz popularyzacji wiedzy biblijnej w\u015br\u00f3d inteligencji katolickiej. Historycy okre\u015blili go mianem \u201ewybitnego t\u0142umacza ksi\u0105g Nowego Testamentu<\/em>\u201d, a tak\u017ce \u201eaposto\u0142a biblijnego\u201d (Encyklopedia Katolicka<\/em>, t. 3, kol. 1064). Ks. Eugeniusz D\u0105browski zmar\u0142 w Warszawie 8 kwietnia 1970 r.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n\r\n

Ks. D\u0105browskiego ocena \u201eBiblii Tysi\u0105clecia\u201d<\/h3>\r\n\r\n\r\n

Podejmuj\u0105c krytyczn\u0105 ocen\u0119 nowego t\u0142umaczenia Pisma \u015bwi\u0119tego na j\u0119zyk polski, ks. D\u0105browski og\u0142osi\u0142 w roku 1967 w londy\u0144skiej, emigracyjnej oficynie wydawniczej \u201eWydawnictwo Poet\u00f3w i Malarzy\u201d ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Nowy polski przek\u0142ad Pisma \u015awi\u0119tego z j\u0119zyk\u00f3w oryginalnych. Krytyczna ocena tzw. Biblii Tysi\u0105clecia<\/em>. Ksi\u0105\u017cka ta zosta\u0142a og\u0142oszona z nihil obstat<\/em> i imprimatur<\/em> polskich emigracyjnych w\u0142adz ko\u015bcielnych. Autor wskazuje, \u017ce tak powa\u017cne przedsi\u0119wzi\u0119cie translatorskie i wydawnicze, jak przek\u0142ad Pisma \u015bwi\u0119tego jest inicjatyw\u0105 o wyj\u0105tkowej randze. Sk\u0142ania to do powa\u017cnej refleksji nad warto\u015bci\u0105 wykonanego dzie\u0142a, kt\u00f3rego dokona\u0142 zesp\u00f3\u0142 42 uczonych pod redakcj\u0105 benedyktyn\u00f3w tynieckich (z opactwa pod Krakowem).<\/p>\r\n\r\n

Jedna z pierwszych w\u0105tpliwo\u015bci, rodz\u0105cych si\u0119 w\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych specjalist\u00f3w wobec opublikowanego t\u0142umaczenia, wynikn\u0119\u0142a z \u201etrudno\u015bci zadania wobec znacznych strat<\/em> (spowodowanych wojn\u0105 – przyp. A.M.) w szeregach do\u015bwiadczonych biblist\u00f3w i wadliwej od pocz\u0105tku organizacji pracy obliczonej na jaki\u015b efekt dora\u017any<\/em>\u201d (s. 6). Ks. D\u0105browski zauwa\u017cy\u0142 bowiem, \u017ce \u201ewybrano dora\u017anie autor\u00f3w przek\u0142adu i oddano ich pod patronat Kolegium niewykwalifikowanego, bez \u017cadnych tradycji wydawniczych<\/em>\u201d, podczas gdy \u201ew innych krajach przy realizacji tego rodzaju inicjatyw tworzone s\u0105 komitety fachowc\u00f3w, ustalana jest metoda pracy i jej poszczeg\u00f3lne etapy<\/em>\u201d (tam\u017ce). Jest to kwestia tym bardziej powa\u017cna, \u017ce ostatnim przek\u0142adem katolickim ca\u0142o\u015bci Pisma \u015bwi\u0119tego w Polsce by\u0142a wspomniana ju\u017c Biblia ks. Jakuba Wujka, wydana w roku 1599.<\/p>\r\n\r\n

Autor stwierdza dalej, \u017ce cho\u0107 istnieje wielowiekowy dorobek nauk biblijnych w dziedzinie t\u0142umaczenia Pisma \u015bwi\u0119tego, to niestety tw\u00f3rcy tzw. Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> nie zawsze korzystali z tych osi\u0105gni\u0119\u0107. Wielkie zas\u0142ugi w dziedzinie trudnej sztuki przek\u0142adu tekstu natchnionego po\u0142o\u017cy\u0142 \u015bw. Hieronim (ok. 347-419\/420), a jego zdobycze teoretyczne i praktyczne w wi\u0119kszo\u015bci zachowuj\u0105 do dzi\u015b sw\u0105 warto\u015b\u0107. T\u0142umacz musi bowiem zna\u0107 nie tylko j\u0119zyk, z kt\u00f3rego przek\u0142ada, ale tak\u017ce tre\u015b\u0107 i sens t\u0142umaczonego tekstu; winien r\u00f3wnie\u017c rozumie\u0107 autora tekstu, a tak\u017ce musi biegle pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 swym j\u0119zykiem (albo innym, na kt\u00f3ry przek\u0142ada), aby t\u0142umaczenie by\u0142o p\u0142ynne i wierne, oddaj\u0105ce intencje, styl i ducha autora. Ponadto trzeba unika\u0107 werbalizmu i pami\u0119ta\u0107, \u017ce j\u0119zyki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie i nie wystarczy na\u015bladowa\u0107, kalkowa\u0107 orygina\u0142u, ale trzeba przenie\u015b\u0107 idiomy, zwroty, wyra\u017cenia, przeno\u015bnie i inne \u015brodki stylistyczne, zasady gramatyki i sk\u0142adni z jednego niejako \u201e\u015bwiata\u201d j\u0119zykowego – do drugiego. Tymczasem zdaniem ks. D\u0105browskiego \u201ew \u00abBiblii Tysi\u0105clecia\u00bb jakiej\u015b teorii przek\u0142adu w \u017caden spos\u00f3b doszuka\u0107 si\u0119 nie mo\u017cna. W zwi\u0105zku z czym odnosi si\u0119 nawet wra\u017cenie, \u017ce wielu t\u0142umaczom tej Biblii ca\u0142y naukowy dorobek w tej dziedzinie by\u0142 w og\u00f3le nieznany<\/em>\u201d (sic<\/em>!, s. 19). Ponadto, pomimo deklaracji o t\u0142umaczeniu na podstawie najnowszych wyda\u0144 w j\u0119zykach oryginalnych, co w przypadku Starego Testamentu oznacza przede wszystkim tekst hebrajski, ks. D\u0105browski zauwa\u017cy\u0142 ewidentne posi\u0142kowanie si\u0119 autor\u00f3w wydania istniej\u0105cym przek\u0142adem na j\u0119zyk francuski (zwanym potocznie Bibli\u0105 Jerozolimsk\u0105<\/em> – Bible de J\u00c3\u00a9rusalem<\/em>, wydan\u0105 w roku 1955). Praktyka pos\u0142ugiwania si\u0119 najlepszym nawet t\u0142umaczeniem na j\u0119zyk nowo\u017cytny wynika\u0142a chyba z tego powodu, \u017ce – jak informuje autor omawianej tu recenzji – brak by\u0142o w Polsce \u201ewi\u0119kszego zespo\u0142u wykwalifikowanych hebraist\u00f3w mog\u0105cych sprosta\u0107<\/em>\u201d inicjatywie prze\u0142o\u017cenia ca\u0142ego Starego Testamentu (s. 20). Wp\u0142ywy przek\u0142adu francuskiego s\u0105 bardzo wyra\u017ane (\u201euk\u0142ad zda\u0144, szyk wyra\u017ce\u0144, nawet pewne odcienia j\u0119zykowe<\/em>\u201d, s. 21), a na dodatek – o zgrozo! – t\u0142umacze czasami nie znali na tyle j\u0119zyka francuskiego, aby poprawnie prze\u0142o\u017cy\u0107 niekt\u00f3re wieloznaczne terminy francuskie na j\u0119zyk polski. Warto poda\u0107 przyk\u0142ad z ksi\u0119gi Ezechiela (nag\u0142\u00f3wek do fragmentu od 3, 22 do 24, 26 i tytu\u0142 poprzedzaj\u0105cych fragm. 4, 1 – 5, 17), gdy wyra\u017cenie \u201eAvant le si\u00c3\u00a8ge de J\u00c3\u00a9rusalem<\/em>\u201d zosta\u0142o oddane jako \u201ePrzed stolic\u0105 w Jerozolimie<\/em>\u201d, podczas gdy znaczy naprawd\u0119 \u201ePrzed obl\u0119\u017ceniem Jerozolimy<\/em>\u201d. Francuskie s\u0142owo le si\u00c3\u00a8ge<\/em> ma bowiem co najmniej osiem znacze\u0144, w tym te dwa: \u2018stolica\u2019 i \u2018obl\u0119\u017cenie\u2019 (por.: Wielki s\u0142ownik francusko-polski<\/em>, t. I, wyd. IV, Warszawa 1991, 692)! B\u0142\u0105d ten sprawi\u0142, \u017ce gdy p\u00f3\u017aniej pojawia si\u0119 zdanie: \u201eAnnonce du si\u00c3\u00a8ge de J\u00c3\u00a9rusalem<\/em>\u201d, to \u201ekonsekwentny\u201d t\u0142umacz poszed\u0142 za swoim b\u0142\u0119dem i nie wiedz\u0105c, co mog\u0142oby w tym wypadku znaczy\u0107 \u201eZapowied\u017a stolicy w Jerozolimie<\/em>\u201d, napisa\u0142 \u201eZapowied\u017a o Jerozolimie<\/em>\u201d zamiast \u201eZapowied\u017a obl\u0119\u017cenia Jerozolimy<\/em>\u201d (s. 22). Ks. D\u0105browski stwierdza, \u017ce przypadk\u00f3w tego rodzaju jest znacznie wi\u0119cej.<\/p>\r\n\r\n

Kolejny zarzut jest bardzo powa\u017cny, gdy\u017c w przek\u0142adzie Psa\u0142terza<\/em>, kt\u00f3ry ma przecie\u017c kapitalne znaczenie w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a, t\u0142umacze w og\u00f3le nie brali pod uwag\u0119 tekstu hebrajskiego (sami zreszt\u0105 poinformowali o tym we wst\u0119pie)! Do tego dochodzi jeszcze fakt, \u017ce tekst \u0142aci\u0144ski, z kt\u00f3rego w miejsce hebrajszczyzny t\u0142umaczono Ksi\u0119g\u0119 Psalm\u00f3w, pochodzi\u0142 akurat z tego wydania, kt\u00f3re wzbudzi\u0142o szereg kontrowersji i zastrze\u017ce\u0144. Obok tych nadu\u017cy\u0107 – sprzecznych z og\u00f3lnymi deklaracjami otrzymaniu si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w oryginalnych – ks. D\u0105browski wskaza\u0142 na szereg b\u0142\u0119d\u00f3w (kolokwializm\u00f3w, ingerencji w tekst zamiast oddania idiom\u00f3w czy te\u017c zmian uznanej polskiej terminologii dokonanych bez podstaw merytorycznych) i podsumowa\u0142, \u017ce na to wszystko \u201e\u017caden szanuj\u0105cy si\u0119 t\u0142umacz Pisma \u015bwi\u0119tego nie m\u00f3g\u0142by wyrazi\u0107 zgody<\/em>\u201d (s. 27).<\/p>\r\n\r\n

Krytyczny czytelnik nowego wydania Pisma \u015bwi\u0119tego w wersji \u201etynieckiej\u201d musi te\u017c odnie\u015b\u0107 si\u0119 do wielkiej liczby b\u0142\u0119d\u00f3w j\u0119zykowych, kt\u00f3rych – jak \u015bwiadczy ks. prof. D\u0105browski – by\u0142o tyle, \u017ce mo\u017cna by na ich kanwie napisa\u0107 wr\u0119cz rozpraw\u0119 doktorsk\u0105, gdy\u017c ich liczba osi\u0105ga kilkaset (s. 29 i dalej). Do tego przek\u0142ad jest zdeformowany kontrowersyjnymi uj\u0119ciami teologicznymi, gdy np. aby odda\u0107 greckie poj\u0119cie metanoia<\/em> w miejsce uznanego terminu \u201epokuta\u201d, przyj\u0119to s\u0142owo \u201enawr\u00f3cenie\u201d. Zmiana ta wydaje si\u0119 wynika\u0107 z inspiracji protestanckiej, gdy\u017c w\u0142a\u015bnie protestanci, kt\u00f3rzy zaprzeczaj\u0105 sakramentalnemu charakterowi spowiedzi, nie chc\u0105 nawet w Pi\u015bmie \u015bwi\u0119tym widzie\u0107 s\u0142owa \u201epokuta\u201d, kt\u00f3re kojarzy im si\u0119 z odrzucon\u0105 m. in. przez luteran nauk\u0105 Ko\u015bcio\u0142a o pokucie!<\/p>\r\n\r\n

Jeden z najpowa\u017cniejszych b\u0142\u0119d\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 w t\u0142umaczeniu fragmentu zawartego w drugim rozdziale Listu \u015bw. Paw\u0142a do Filipian. Przek\u0142ad tego fragmentu w Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> brzmi nast\u0119puj\u0105co: \u201eOn<\/em> (Jezus Chrystus – przyp. A. M.), istniej\u0105c w postaci Bo\u017cej, nie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci, aby na r\u00f3wni by\u0107 z Bogiem, lecz ogo\u0142oci\u0142 samego siebie, przyj\u0105wszy posta\u0107 s\u0142ugi, stawszy si\u0119 podobnym do ludzi<\/em>\u201d. S\u0142owa oddane jako \u201eistniej\u0105c w postaci Bo\u017cej, nie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci, aby na r\u00f3wni by\u0107 z Bogiem<\/em>\u201d warto bli\u017cej rozwa\u017cy\u0107, gdy\u017c w Wulgacie, kt\u00f3ra stanowi uznany w Ko\u015bciele od wiek\u00f3w przek\u0142ad Pisma \u015bw., brzmi\u0105 one: \u201equi cum in forma Dei esset non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo<\/em>\u201d. Poprawny przek\u0142ad mo\u017cna przeprowadzi\u0107 dziel\u0105c ten fragment najpierw na trzy zdania, b\u0119d\u0105ce cz\u0119\u015bci\u0105 zdania z\u0142o\u017conego: 1. \u201equi cum in forma Dei esset<\/em>\u201d, 2. \u201enon rapinam arbitratus est<\/em>\u201d, oraz 3. \u201eesse se aequalem Deo<\/em>\u201d. Pierwszy fragment znaczy: \u201ekt\u00f3ry b\u0119d\u0105c w postaci Bo\u017cej<\/em>\u201d, gdy\u017c cum<\/em> to \u2018jako\u2019, \u2018skoro\u2019, \u2018podczas gdy\u2019, a forma to \u2018posta\u0107\u2019, albo raczej \u2018natura\u2019 (w oryginale greckim morfe<\/em>, za\u015b esset<\/em> to coniunctivus imperfecti<\/em> od esse<\/em>: \u2018by\u0107\u2019, charakterystyczny dla zdania z\u0142o\u017conego, kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci\u0105 jest rozpatrywany fragment. Po drugie mamy \u201enie uzna\u0142 za grabie\u017c<\/em>\u201d, gdy\u017c rapina<\/em> to \u2018grabie\u017c\u2019 albo \u2018rabunek\u2019, za\u015b arbitratus est<\/em> jest to indicativus perfecti passivi<\/em> w znaczeniu czynnym, gdy\u017c czasownik arbitror<\/em> – \u2018szacowa\u0107\u2019, \u2018ocenia\u0107\u2019, \u2018s\u0105dzi\u0107\u2019, \u2018przypuszcza\u0107\u2019- jest verbum deponens<\/em>, tj. ma znaczenie czynne, chocia\u017c form\u0119 biern\u0105. Po trzecie za\u015b, \u201eesse se aequalem<\/em>\u201d znaczy: \u201e\u017ce jest r\u00f3wny Bogu<\/em>\u201d, gdy\u017c jest tu sk\u0142adnia accusativus cum infinitivo<\/em>. Zatem ca\u0142e zdanie z\u0142o\u017cone t\u0142umaczymy: \u201eKt\u00f3ry b\u0119d\u0105c w naturze Bo\u017cej, nie uzna\u0142 za grabie\u017c, \u017ce jest r\u00f3wny Bogu<\/em>\u201d, tymczasem przek\u0142ad Biblii Tysi\u0105clecia, a wi\u0119c: \u201eistniej\u0105c w postaci Bo\u017cej, nie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci, aby na r\u00f3wni by\u0107 z Bogiem<\/em>\u201d jest b\u0142\u0119dny, bo nie ma pokrycia w oryginale i wydaje si\u0119 dopuszcza\u0107 heretyck\u0105 interpretacj\u0119 nestoria\u0144sk\u0105: Chrystus mia\u0142by mie\u0107 jak\u0105\u015b nieokre\u015blon\u0105 \u201eposta\u0107\u201d Bo\u017c\u0105, ale sam zrezygnowa\u0142 nie tylko z chwa\u0142y, ale ponadto z ontologicznej rzeczywisto\u015bci bycia Bogiem, a w konsekwencji utraci\u0142 czy porzuci\u0142 natur\u0119 bosk\u0105. Nast\u0119pnie, przek\u0142ad ten wydaje si\u0119 dopuszcza\u0107 heretyck\u0105 interpretacj\u0119 aria\u0144sk\u0105: Chrystus jest tylko najdoskonalszym stworzeniem Ojca, kt\u00f3re nie chce uczestniczy\u0107 w Boskiej naturze, odrzuca t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, a wi\u0119c, z istoty rzeczy, substancjalnie nie jest Bogiem – i uni\u017cenie Chrystusa polega\u0142oby na rezygnacji zar\u00f3wno z chwa\u0142y, jak i z bosko\u015bci. Chrystus staje si\u0119 w my\u015bl tej interpretacji \u201eJezusem, naszym bratem\u201d w uj\u0119ciu o. Edwarda Schillebeckxa OP, holenderskiego modernisty i heretyka. Jezus Chrystus wedle o. Schillebeckxa nie wie nic o \u017cadnym B\u00f3stwie, a dopiero \u017cydowska interpretacja \u201eprzydaje Mu B\u00f3stwo\u201d, jak o\u015bmiela\u0142 si\u0119 insynuowa\u0107 ten przewrotny teolog. Ponadto dwuznaczno\u015b\u0107 t\u0142umaczenia wyklucza obron\u0119, \u017ce jest ono zrozumia\u0142e dopiero w ca\u0142ym kontek\u015bcie tego fragmentu.<\/p>\r\n\r\n

Zobaczmy jeszcze, jak t\u0142umaczenie to rozwi\u0105zali inni. Polski przek\u0142ad wed\u0142ug Nowego Testamentu w przek\u0142adzie ks. dr. Jakuba Wujka<\/em> z roku 1593 (Krak\u00f3w 1966) podaje: \u201ekt\u00f3ry b\u0119d\u0105c w postaci Bo\u017cej, nie poczyta\u0142 tego za drapieztwo, \u017ce by\u0142 r\u00f3wnym Bogu<\/em>\u201d; Polski przek\u0142ad z Wulgaty, dokonnay przez ks. D\u0105browskiego, brzmi: \u201ekt\u00f3ry maj\u0105c natur\u0119 Bo\u017c\u0105, nie poczytywa\u0142 swej r\u00f3wno\u015bci z Bogiem za przyw\u0142aszczenie<\/em>\u201d. Natomiast polski protestancki przek\u0142ad baptyst\u00f3w wydany jako Nowy Testament<\/em> (New Testament<\/em>) przez American Bible Society, 1990, brzmi: \u201eKt\u00f3ry chocia\u017c by\u0142 w postaci Bo\u017cej, nie upiera\u0142 si\u0119 zach\u0142annie przy tym, aby by\u0107 r\u00f3wnym Bogu<\/em>\u201d. Wreszcie polski przek\u0142ad wed\u0142ug Pisma \u015awi\u0119tego Starego i Nowego Testamentu<\/em>, t. 4, Pozna\u0144 1994, podaje: \u201eOn to, istniej\u0105c w naturze Bo\u017cej, nie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci, aby na r\u00f3wni by\u0107 z Bogiem<\/em>\u201d. Bior\u0105c pod uwag\u0119 tak\u017ce inne t\u0142umaczenia mamy: przek\u0142ad angielski wedle anglika\u0144skiej New King James Bible, wydany wraz ze wspomnianym t\u0142umaczeniem polskim: Nowy Testament<\/em> (New Testament<\/em>), American Bible Society, 1990: \u201ewho, being in the form of God, did not consider it robbery to be equal with God<\/em>\u201d, nast\u0119pnie przek\u0142ad niemiecki Marcina Lutra, wed\u0142ug Die Bibel, nach der \u00c3\u0153bersetzung Martins Luthers<\/em>, Stuttgart 1985: \u201eEr, der in g\u00f6tlicher Gestalt war, hielt es nicht f\u00fcr einen Raub, Gott gleich zu sein<\/em>\u201d. Okazuje si\u0119 zatem, \u017ce poprawne s\u0105 dawne polskie przek\u0142ady: \u201enie poczyta\u0142 tego za drapieztwo<\/em>\u201d, \u201enie poczytywa\u0142 (…) za przyw\u0142aszczenie<\/em>\u201d i nawet protestanckie, obcoj\u0119zyczne: \u201edid not consider it robbery<\/em>\u201d, \u201ehielt es nicht f\u00fcr einen Raub<\/em>\u201d.Wbrew temu polski przek\u0142ad baptyst\u00f3w nie jest poprawny: \u201enie upiera\u0142 si\u0119 zach\u0142annie<\/em>\u201d, a wsp\u00f3\u0142czesne polskie t\u0142umaczenia powtarzaj\u0105 b\u0142\u0105d: \u201enie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci<\/em>\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Ta kr\u00f3tka analiza pokazuje, jak daleko odeszli autorzy tzw. Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> od najwa\u017cniejszych, uznanych w nauce t\u0142umacze\u0144, nawet protestanckich. Ks. D\u0105browski uwa\u017ca za\u015b, \u017ce t\u0142umaczenie \u201enie skorzysta\u0142 ze sposobno\u015bci<\/em>\u201d jest \u201enieudolne i bezpodstawne<\/em>\u201d i podaje inne jeszcze argumenty przeciwko temu fragmentowi tekstu biblijnego w wersji tynieckiej (s. 39). Ca\u0142y szereg zarzut\u00f3w dotyczy tak\u017ce strony j\u0119zykowej tekstu, a wi\u0119c stylu nieudolnego stylistycznie (s. 42), spospolitowanego i zubo\u017conego (s. 48), odchodz\u0105cego od tradycji polskich t\u0142umacze\u0144 w wielu miejscach (s. 55). Zmiany te prowadz\u0105 nawet do b\u0142\u0119d\u00f3w teologicznych, gdy\u017c przek\u0142ad \u201eZobacz\u0105, kogo przebodli<\/em>\u201d z Ewangelii \u015bw. Jana (19, 36), kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do Chrystusa Pana na krzy\u017cu, zosta\u0142 zamieniony na \u201eB\u0119d\u0105 patrze\u0107 na tego, kt\u00f3rego przebodli<\/em>\u201d, co zmienia dramatyczny sens, gdy\u017c widzowie zobaczyli, Kim by\u0142 Ukrzy\u017cowany (s. 50-51). Na podstawie swych rozwa\u017ca\u0144 autor krytycznej recenzji dochodzi do wniosku, \u017ce \u201eniepodobna eksperymentu Biblii Tysi\u0105clecia uzna\u0107 za udany<\/em>\u201d (s. 57).<\/p>\r\n\r\n

Dokonania i kompetencje ks. D\u0105browskiego w dziedzinie nauk biblijnych s\u0105 powszechnie uznane i z tego powodu jego rozwa\u017cania nad merytoryczn\u0105 poprawno\u015bci\u0105 tzw. Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> maj\u0105 du\u017ce znaczenie. Sk\u0142oni\u0142y one wydawc\u00f3w do uwzgl\u0119dnienia cz\u0119\u015bci z tych uwag w kolejnych wydaniach. Niestety, wiele zastrze\u017ce\u0144 nadal zachowuje sw\u0105 moc, zw\u0142aszcza gdy chodzi o podstawow\u0105 tendencj\u0119 do uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniania natchnionego tekstu przez zerwanie z archaizmem stylu i licznymi \u015brodkami wyrazu nie u\u017cywanymi w potocznym j\u0119zyku polskim. Te za\u015b b\u0142\u0119dy, przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do swoistej modernizacji i banalizacji tekstu \u015bwi\u0119tego w jego polskiej formie, sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 do surowej oceny przez ks. Eugeniusza D\u0105browskiego, kt\u00f3ry nazwa\u0142 nowe t\u0142umaczenie wr\u0119cz \u201eBibli\u0105 tysi\u0119cy b\u0142\u0119d\u00f3w<\/em>\u201d (s. 58). \u00ce\u00a9<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Adam Ma\u0142aszewski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n


\r\n <\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Za: <\/span>\u00abZawsze wierni\u00bb nr 4\/2001<\/a> (41<\/a>)","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W roku 1965 wydawnictwo \u201ePallottinum\u201d w Poznaniu opublikowa\u0142o pierwsze wydanie nowego przek\u0142adu ksi\u0105g Starego i Nowego Testamentu na j\u0119zyk polski. Ta nowa wersja polskiego Pisma \u015bwi\u0119tego sta\u0142a si\u0119 odt\u0105d dominuj\u0105cym tekstem Biblii w naszym kraju. Opublikowanie przek\u0142adu w okresie przygotowa\u0144 do jubileuszu tysi\u0105clecia chrztu Polski (1966) sprawi\u0142o, \u017ce ta nowa ksi\u0119ga szybko zyska\u0142a sobie miano […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5404"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5404"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5404\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}