{"id":53858,"date":"2012-03-21T20:40:34","date_gmt":"2012-03-22T01:40:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=53858"},"modified":"2012-03-21T12:53:46","modified_gmt":"2012-03-21T17:53:46","slug":"dramat-profesora-spiewaka-wojciech-jerzy-muszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=53858","title":{"rendered":"Dramat profesora \u015apiewaka – Wojciech Jerzy Muszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

O najnowszej ksi\u0105\u017cce Paw\u0142a \u015apiewaka \u017bydokomuna<\/em> us\u0142yszymy zapewne nieraz. Koledzy autora i dy\u017curni dziennikarze zapewni\u0105 jej na tyle g\u0142o\u015bn\u0105 klak\u0119, \u017ceby zag\u0142uszy\u0107 krytyk\u00f3w. Tymczasem autorska interpretacja historii a\u2019la \u015apiewak ma istotny defekt: nie spe\u0142nia norm warsztatu historycznego, albowiem zawiera pora\u017caj\u0105c\u0105 liczb\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, nadinterpretacji i niedopowiedze\u0144.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"Autor zarzuca wielu osobom uleganie anty\u017cydowskim stereotypom, sam jednak nie potrafi wyzwoli\u0107 si\u0119 z r\u00f3wnie fa\u0142szywego stereotypu, jakoby do\u015bwiadczenie flirtu z komunizmem by\u0142o uniwersalnym do\u015bwiadczeniem polskich \u017byd\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce wynika to z traumatycznych do\u015bwiadcze\u0144 \u015apiewaka, kt\u00f3ry tylko takie osoby spotyka\u0142. Obra\u017ca to jednak pami\u0119\u0107 wi\u0119kszo\u015bci polskich \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia, takich jak np. mjr NSZ Stanis\u0142aw Ostwind-Zuzga ps. \u201eKropid\u0142o\u201d, legionisty I Brygady Legion\u00f3w, uczestnika wojny polsko-bolszewickiej i policjanta. W 1942 r. wst\u0105pi\u0142 do Narodowej Organizacji Wojskowej, wraz z kt\u00f3r\u0105 znalaz\u0142 si\u0119 w strukturach NSZ. W maju 1944 obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 komendanta powiatowego NSZ w W\u0119growie, kt\u00f3r\u0105 pe\u0142ni\u0142 po wkroczeniu Armii Czerwonej. Aresztowany przez UB w styczniu 1945 roku, 2 lutego 1945 r. zosta\u0142 skazany na \u015bmier\u0107 i stracony. Takich przyk\u0142ad\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy nie ulegli komunistycznemu zaczadzeniu, jest bardzo wiele.<\/p>\r\n

Innym, fa\u0142szywym stereotypem lansowanym przez \u015apiewaka jest \u201ekato-endecki\u201d antysemityzm, kt\u00f3rym pr\u00f3buje t\u0142umaczy\u0107 powstawanie konflikt\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Co gorsza, nie zdoby\u0142 si\u0119 na samodzielne zbadanie tytu\u0142owej problematyki, nie pofatygowa\u0142 si\u0119 do archiw\u00f3w, ani nawet nie odwo\u0142uje si\u0119 do dokument\u00f3w. Operuje obiegowymi faktami i cytatami, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 mu do udowodnienia z g\u00f3ry za\u0142o\u017conej tezy, \u017ce g\u0142\u00f3wnym powodem anga\u017cowania si\u0119 \u017byd\u00f3w w komunizm by\u0142 antysemityzm. Niezbyt to oryginalne – w historiografii anglosaskiej s\u0105 setki podobnych publikacji, poczynaj\u0105c od lat 70. XX wieku.<\/p>\r\n

\u015apiewak pozuje jednak na odkrywc\u0119 i z powag\u0105 g\u0142osi, \u017ce widoczna nadreprezentacja \u017byd\u00f3w w ruchu komunistycznym podyktowana by\u0142a tym, i\u017c ten nurt polityczny sta\u0142 po stronie \u201es\u0142abszych, wyzyskiwanych, biednych\u201d. Komunizm by\u0142 wi\u0119c dobry, a \u017cydokomuna to postawa wyboru wy\u017cszych warto\u015bci etycznych – z\u0142y by\u0142 natomiast otaczaj\u0105cy ich \u015bwiat, \u201ewrogi i antysemicki\u201d (s. 142). W taki sam spos\u00f3b t\u0142umaczy anga\u017cowanie si\u0119 \u017cydokomuny w UB i stalinowskie pa\u0144stwo terroru, jakim by\u0142a Polska \u201eludowa\u201d (s. 205). Schematyzm my\u015blowy kontrastuje z megaloma\u0144sk\u0105 w formie not\u0105 biograficzn\u0105 autora, przedstawiaj\u0105cego si\u0119 jako czo\u0142owy polski intelektualista (najcz\u0119\u015bciej cytowany polski socjolog<\/em>, kt\u00f3rego komentarze pojawiaj\u0105 si\u0119 od razu, gdy dochodzi do spor\u00f3w ideowych lub politycznych<\/em> – 4 s. ok\u0142adki).<\/p>\r\n

Przykr\u0105 konstatacj\u0105 jest, \u017ce autor dla podparcia swoich teorii dopuszcza si\u0119 moderowania \u00a0cytat\u00f3w. Np. s\u0142ynne stwierdzenie premiera S\u0142awoja Sk\u0142adkowskiego, dotycz\u0105ce bojkotu sklep\u00f3w \u017cydowskich: Walka ekonomiczna<\/em>,\u00a0owszem<\/em>, ale krzywdy \u017cadnej<\/em>, zamie\u015bci\u0142 w zupe\u0142niej zmienionej formie, kt\u00f3ra wypacza jej pierwotny sens: bicie \u017byd\u00f3w wykluczone, bojkot jak najbardziej wskazany<\/em> (s. 136). Tak wi\u0119c nie chodzi\u0142o, jak stara\u0142 si\u0119 pokaza\u0107 \u015apiewak, o czynne poparcie bojkotu, ale o jego tolerowanie. Podretuszowany cytat mia\u0142 uzasadni\u0107 wymy\u015blon\u0105 tez\u0119 o rzekomym poparciu w\u0142adz II RP dla akcji bojkotu ekonomicznego, prowadzonego przez opozycyjne Stronnictwo Narodowe. Dalej, nie licz\u0105c si\u0119 zupe\u0142nie z faktami, posuwa si\u0119 nawet do twierdzenia, \u017ce pa\u0144stwo polskie nie zatrudnia\u0142o \u017byd\u00f3w w szkolnictwie, administracji pa\u0144stwowej, w wojsku i policji. Jest to oczywista nieprawda, gdy\u017c ani przed 1926 r., ani tym bardziej p\u00f3\u017aniej, nie by\u0142o w Polsce przepis\u00f3w, kt\u00f3re ogranicza\u0142yby prawo obywateli do zatrudnienia z uwagi na pochodzenie czy wyznanie.<\/p>\r\n

Przyk\u0142adem logicznej niesp\u00f3jno\u015bci wywodu \u015apiewaka, jest twierdzenie jakoby w Sowieckiej Rosji \u017bydzi znale\u017ali pe\u0142n\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 kszta\u0142cenia si\u0119 i awansu zawodowego<\/em> (s. 91). Tymczasem stron\u0119 wcze\u015bniej napisa\u0142, \u017ce bolszewicy zwalczali \u017cydowsk\u0105 religi\u0119 i partie polityczne, a z 2 700 tys. sowieckich \u017byd\u00f3w ponad 830 tys. (czyli ok. 1\/3) zosta\u0142o zaliczonych do kategorii lisze\u0144c\u00f3w<\/em>, czyli bywszych ludzi<\/em>, szykanowanych na ka\u017cdym kroku i pozbawionych wszelkich praw, nie tylko do edukacji.<\/p>\r\n

Na koniec, zadziwia selektywny dob\u00f3r literatury i pomini\u0119cie szeregu pozycji, a nawet dorobku takich autor\u00f3w, jak m.in. profesorowie Antoni Dudek, Szymon Rudnicki, Jerzy Robert Nowak, Anna Landau-Czajka, Marek Jan Chodakiewicz, Tomasz Szarota, Jerzy Eisler czy Pawe\u0142 Machcewicz. Cz\u0119\u015bci literatury wymienionej w bibliografii autor zapewnie nawet nie mia\u0142 okazji trzyma\u0107 r\u0119kach. \u015awiadczy o tym np. zapis bibliograficzny: Tomasz Gluzi\u0144ski, \u015awiatowa Polityka \u017cydowska<\/em>, Warszawa 1932 – w rzeczywisto\u015bci \u015apiewak pomyli\u0142 co najmniej dwie pozycje r\u00f3\u017cnych autor\u00f3w: Tadeusza Gluzi\u0144skiego (wyst\u0119puj\u0105cego pod pseudonimem Henryk Rolicki), Zmierzch Izraela, <\/em>Warszawa 1932; oraz Stanis\u0142awa Trzeciaka Program \u015bwiatowej polityki \u017cydowskiej,<\/em> Warszawa 1936. Mo\u017ce jednak chodzi\u0142o o jeszcze inn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119: Zbigniewa Krasnowskiego \u015awiatowa polityka \u017cydowska<\/em>, Warszawa 1934. Generalnie bibliografia wydaje si\u0119 by\u0107 zbiorem przypadkowych publikacji, wyszukanych \u201ena chybcika\u201d w internecie.<\/p>\r\n

Reasumuj\u0105c: lektura najnowszej ksi\u0105\u017cki Paw\u0142a \u015apiewaka sk\u0142ania do wniosku, \u017ce nie sprawdzi\u0142 si\u0119 on jako historyk. Nie ka\u017cdy socjolog, nawet taki kt\u00f3ry uwa\u017ca si\u0119 za wybitnego, musi by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie dobrym historykiem. Niemniej jednak nale\u017cy \u017ca\u0142owa\u0107 niskiego poziomu tej ksi\u0105\u017cki, gdy\u017c fenomen \u017cydokomuny zas\u0142uguje na rzeteln\u0105 monografi\u0119. Zainteresowani b\u0119d\u0105 musieli jeszcze na ni\u0105 poczeka\u0107.<\/p>\r\n

Wojciech Jerzy Muszy\u0144ski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

<\/strong><\/em>Wojciech Jerzy Muszy\u0144ski<\/em>\u00a0 – <\/em><\/strong>dr historii, pracownik naukowy IPN oraz redaktor naczelny kwartalnika historyczno-spo\u0142ecznego \u201eGlaukopis\u201d.<\/p>\r\n

\u00a0<\/p>\r\n

Pawe\u0142 \u015apiewak, \u017bydokomuna. Interpretacje historyczne<\/em>, Warszawa 2012.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O najnowszej ksi\u0105\u017cce Paw\u0142a \u015apiewaka \u017bydokomuna us\u0142yszymy zapewne nieraz. Koledzy autora i dy\u017curni dziennikarze zapewni\u0105 jej na tyle g\u0142o\u015bn\u0105 klak\u0119, \u017ceby zag\u0142uszy\u0107 krytyk\u00f3w. Tymczasem autorska interpretacja historii a\u2019la \u015apiewak ma istotny defekt: nie spe\u0142nia norm warsztatu historycznego, albowiem zawiera pora\u017caj\u0105c\u0105 liczb\u0119 b\u0142\u0119d\u00f3w, nadinterpretacji i niedopowiedze\u0144. Autor zarzuca wielu osobom uleganie anty\u017cydowskim stereotypom, sam jednak nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92,18,81,55,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53858"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53858"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53858\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53858"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53858"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53858"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}