{"id":53674,"date":"2012-03-16T18:36:13","date_gmt":"2012-03-16T23:36:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=53674"},"modified":"2012-03-16T21:44:03","modified_gmt":"2012-03-17T02:44:03","slug":"czy-jemy-smary-robert-wit-wyrostkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=53674","title":{"rendered":"Czy jemy smary? – Robert Wit Wyrostkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jemy nie tylko s\u00f3l przeznaczon\u0105 do posypywania dr\u00f3g, ale tak\u017ce mas\u0142o nadaj\u0105ce si\u0119 do zastosowania w przemy\u015ble i mi\u0119so – „pod\u0142og\u00f3wk\u0119\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Po tym jak CB\u015a zamkn\u0119\u0142o trzy firmy sprzedaj\u0105ce s\u00f3l odpadow\u0105 zamiast spo\u017cywczej, warto zada\u0107 sobie pytanie o inne produkty spo\u017cywcze. Ile szynki jest w szynce i dlaczego widzimy na niej t\u0119czowe refleksy? Czy chleb razowy jest razowy? Co ma wsp\u00f3lnego par\u00f3wka ciel\u0119ca z ciel\u0119cin\u0105, a baranina w kebabie z baranem? Dlaczego bu\u0142eczki z pieca nie s\u0105 \u015bwie\u017ce? W czym p\u0142ywa panga? Czy to, co znajdujemy w jogurtach, to owoce, i co zawieraj\u0105 produkty dumnie nazywane mas\u0142em? Czy jemy jaja od kur bez dziob\u00f3w?<\/p>\r\n

Polska jako cz\u0142onek Unii Europejskiej dostosowa\u0142a swoje wymogi produkcji spo\u017cywczej do norm unijnych (czyli obni\u017cy\u0142a wymagania jako\u015bciowe dla producent\u00f3w). Obecnie obowi\u0105zuje zasada zgodno\u015bci etykiety z zawarto\u015bci\u0105. Przyk\u0142adowo: pasztet z zaj\u0105ca o kilkuprocentowej zawarto\u015bci zaj\u0105ca (niewyczuwalnej niemal przez kubki smakowe) mo\u017ce nosi\u0107 fa\u0142szyw\u0105 nazw\u0119 u\u017cywaj\u0105c\u0105 s\u0142owa „zaj\u0105c\u201d, pomimo \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 mi\u0119sa w nim zawartego b\u0119dzie pochodzenia wieprzowego. Co wi\u0119c jemy?<\/p>\r\n

Chleba naszego…<\/strong><\/p>\r\n

…zdrowego i nieoszukanego daj nam, Panie! Odk\u0105d powsta\u0142a moda na zdrowy, ciemny, razowy chleb, producenci pieczywa przechodz\u0105 samych siebie, \u017ceby uzyska\u0107 odpowiedni kolor i obej\u015b\u0107 przepisy. Zamiast zdrowej m\u0105ki razowej do ta\u0144szej bia\u0142ej m\u0105ki dodawali barwnika, np. karmelu. Kiedy Inspekcja Jako\u015bci Handlowej Artyku\u0142\u00f3w Rolno-Spo\u017cywczych zacz\u0119\u0142a wycofywa\u0107 z obrotu chleby, kt\u00f3re zawiera\u0142y karmel, to zacz\u0119to zaciemnia\u0107 pieczywo koncentratem s\u0142odu. To ju\u017c nie zakazany barwnik, tylko zaciemniacz. To oczywiste oszustwo, ale Inspekcja rozk\u0142ada r\u0119ce – takie mamy prawo. A co z bia\u0142ym pieczywem? Nie nale\u017cy zbytnio wierzy\u0107 nazewnictwu. Cz\u0119sto na etykiecie wyst\u0119puje nieprawid\u0142owa kolejno\u015b\u0107 u\u017cytych m\u0105k. Na wielu produktach zaznaczona jest najpierw m\u0105ka \u017cytnia, a potem pszenna – bo klient obecnie woli m\u0105k\u0119 \u017cytni\u0105, a proporcja jest zupe\u0142nie odwrotna – wi\u0119cej jest pszennej. Inspekcja wystawia te\u017c mandaty (niestety jedynie do 500 z\u0142) za dodawanie polepszaczy do chleba „tradycyjnego” i nieuwzgl\u0119dnianiu tych sk\u0142adnik\u00f3w na etykietach. Ostatni\u0105 zmor\u0105 „chleba naszego powszedniego” jest marketingowy zabieg sprzedawania pieczywa „prosto z pieca” (popularny zw\u0142aszcza w supermarketach). To pieczywo jest tanie, gor\u0105ce, kruche, a po kilku godzinach staje si\u0119 czerstwe. Dlaczego? Bowiem nie jest wypiekane w sklepie. To produkt wielkich firm. Tradycyjni piekarze informuj\u0105 o sztucznym przerywaniu procesu fermentacji bu\u0142ek czy chleba, kt\u00f3re jako p\u00f3\u0142produkt trafiaj\u0105 zamro\u017cone do sklep\u00f3w. Aby taki chleb m\u00f3g\u0142 by\u0107 wypieczony, dodaje si\u0119 do niego sk\u0142adniki „E\u201d. Krajowa Rada Piekarstwa i Cukiernictwa walczy o nazywanie takich wypiek\u00f3w „chlebopodobnymi”. W zesz\u0142ym roku spraw\u0105 zaopiekowa\u0142 si\u0119 nawet PSL, ale szybko z\u0142o\u017cy\u0142 bro\u0144. Platformie Obywatelskiej na dobrym pieczywie nigdy nie zale\u017ca\u0142o, wi\u0119c w najbli\u017cszym czasie jako\u015b\u0107 polskiego chleba si\u0119 nie zmieni.<\/p>\r\n

T\u0119czowa szynka<\/strong><\/p>\r\n

W Internecie ka\u017cdy z \u0142atwo\u015bci\u0105 znajdzie oferty dla firm zajmuj\u0105cych si\u0119 przetw\u00f3rstwem mi\u0119snym. Solanki do nastrzyku szynek i w\u0119dzonek, smak do szynki, izolat bia\u0142ka sojowego, Protec K-Di, Phosphat Nicht Visceus – to oferta firmy Ja-Mar, kt\u00f3ra chwali si\u0119 tym, \u017ce: „Dzi\u0119ki zastosowaniu naszych solanek (…) trwa\u0142o\u015b\u0107 do co najmniej 30 dni lub po zastosowaniu PROTEC K-DI do ponad 45 dni. Solanka zawiera fosforany o pH bardzo oddalonym od punktu izoelektrycznego bia\u0142ka”. I nic szczeg\u00f3lnego nie odr\u00f3\u017cnia tej firmy od dziesi\u0105tk\u00f3w innych. Po prostu w Polsce niemal wszystkie szynki s\u0105 oszukane. W\u0119dliny rozwadnia si\u0119 jak zup\u0119 z kostki bulionowej i utrzymuje we wzgl\u0119dnej \u015bwie\u017co\u015bci przez tygodnie. O rekord walczy Dania, kt\u00f3ra sprzedaje produkt zwany szynk\u0105 o zawarto\u015bci wody… 60 proc. Prowico z Holandii (w Polsce przedstawicielem handlowym jest Dydona sp. z o.o.) oferuje pe\u0142n\u0105 gam\u0119 cud\u00f3w wszelkiej ma\u015bci, w tym i stabilizatory pozwalaj\u0105ce na utrzymanie poziomu wody w skali 1:10. Nie jest to rekord, bo Prowico oferuje i wersj\u0119 turbo o parametrach 1:40. Ta reszta produktu finalnego to ko\u015b\u0107, resztki mi\u0119sa i bia\u0142ka kolagenowe (produkcji Prowico rzecz jasna) podnosz\u0105ce poziom zawarto\u015bci protein. W Polsce zazwyczaj z kilograma szynki robi si\u0119 dwa kilogramy „szynki” (a czasami du\u017co wi\u0119cej). Wstrzykiwana solanka z fosforanami wchodzi z reakcj\u0119 ze \u015bwiat\u0142em i dlatego w\u0142a\u015bnie widzimy na plasterku takiej szynki ca\u0142\u0105 palet\u0119 t\u0119czowych kolor\u00f3w. Tymi samymi \u015bwi\u0144stwami szprycowane s\u0105 tak\u017ce kie\u0142basy (wykonywane zazwyczaj z odpad\u00f3w mi\u0119snych nazywanych przez masarzy „pod\u0142og\u00f3wk\u0105”). W „dobrej\u201d masarni nic si\u0119 nie marnuje\u2026 Oczy, jelita, macice, rogi\u2026 wszystko da si\u0119 zmieli\u0107 i sprzeda\u0107. Stabilizatory, bia\u0142ka proteinowe, solanki i inne \u015bwi\u0144stwa wstrzykiwane s\u0105 tak\u017ce w kurczaki. Taki nielot d\u0142u\u017cej pole\u017cy i wi\u0119cej wa\u017cy, a przez to kosztuje odpowiednio dro\u017cej. Zreszt\u0105 tak samo szprycowane s\u0105 ryby, kt\u00f3re podczas sma\u017cenia na patelni w oczach trac\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107. A skoro jeste\u015bmy przy rybach, to odradzam pang\u0119, kt\u00f3ra pochodzi z Wietnamu, ze sztucznej hodowli w delcie Mekongu. A delta Mekongu jest po prostu \u015bciekiem.<\/p>\r\n

Nabia\u0142 techniczny<\/strong><\/p>\r\n

Przede wszystkim nie jest mas\u0142em to, co mas\u0142em si\u0119 nie nazywa (margaryna, mix, ose\u0142ka itd.). Prawo m\u00f3wi o obowi\u0105zku zgodno\u015bci etykiety (sk\u0142adnik\u00f3w) z zawarto\u015bci\u0105 oraz nazwy z produktem, jednak nie jest ju\u017c to tak oczywiste w przypadku szaty graficznej opakowania. Znajdujemy wi\u0119c na p\u00f3\u0142kach produkty mas\u0142opodobne z kr\u00f3wkami i mas\u0142em na opakowaniu.\u00a0 – Starsze osoby pami\u0119taj\u0105 charakterystyczny rysunek krowy na ma\u015ble \u015bmietankowym. Nasz m\u00f3zg od razu koduje: to jest mas\u0142o. Tu mam mistrzostwo Polski: Mas\u0142o Ekstra, z\u0142ote opakowanie z kr\u00f3wk\u0105 i dzie\u017ck\u0105 do \u015bmietanki. Producent deklaruje 82 proc. t\u0142uszczu mlecznego, a tam jest 72 proc. t\u0142uszcz\u00f3w obcych! – przestrzega Marek Szczygielski, kujawsko-pomorski inspektor jako\u015bci towar\u00f3w rolno-spo\u017cywczych. Co jest w tym „ma\u015ble”? – Tani olej palmowy najgorszej jako\u015bci, zwany olein\u0105. \u0179\u00f3\u0142ta ma\u017a. On jest przewidziany do cel\u00f3w technicznych, do produkcji smar\u00f3w. \u0179eby go zwi\u0105za\u0107, dodaje si\u0119 utwardzacze chemiczne albo t\u0142uszcze o g\u0119stszej konsystencji, np. \u0142\u00f3j wo\u0142owy. \u0141\u00f3j utrudnia nam wykrycie fa\u0142szerstwa, bo profil rozk\u0142adu kwas\u00f3w t\u0142uszczowych podczas analizy robi si\u0119 podobny do profilu mas\u0142a. Czasem dodaje si\u0119 te\u017c sad\u0142o, t\u0142uszcz oko\u0142ojelitowy z uboju \u015bwi\u0144 – dodaje Szczygielski. W tym przypadku konsument ma ma\u0142e szanse na rozr\u00f3\u017cnienie podr\u00f3bki (k\u0142amliwe opakowanie, podrobiony sk\u0142ad), jednak zazwyczaj warto czyta\u0107 etykiety. Urz\u0105d Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w wyra\u017anie stwierdza, \u017ce: „Zgodnie z prawem mas\u0142o to produkt zawieraj\u0105cy od 80 do 90 proc. t\u0142uszcz\u00f3w mlecznych i \u017cadnych ro\u015blinnych\u201d. Mo\u017ce nam jednak wpa\u015b\u0107 do g\u0142owy pomys\u0142 zakupienia Mas\u0142a Polskiego \u015amietankowego Sp\u00f3\u0142dzielni Mleczarskiej „Mlekovita”. Produkt nazywa si\u0119 mas\u0142em. T\u0142uszcz\u00f3w zawiera jedynie 60 proc., ale z boku, ma\u0142ym druczkiem znajdziemy napis: „Mas\u0142o o zmniejszonej zawarto\u015bci t\u0142uszczu”. Podobnych trik\u00f3w jest mn\u00f3stwo. Moja rada – kupujcie Pa\u0144stwo przetwory mleczarskie z polskich, starych sp\u00f3\u0142dzielni mleczarskich (r\u00f3\u017cne OSM-y). Identycznie jak mas\u0142o nale\u017cy rozpoznawa\u0107 sery. Kontrole cz\u0119sto stwierdzaj\u0105 zani\u017con\u0105 zawarto\u015b\u0107 t\u0142uszczu nawet w tak znanych serach jak salami, gouda czy edamski. Jednak te sery aspiruj\u0105 przynajmniej do prawdziwych ser\u00f3w, czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o imitacjach ser\u00f3w. W polskich sklepach trafi\u0107 mo\u017cna nierzadko na wyroby seropodobne. Niestety nie zawsze s\u0105 tak oznaczone. Od ser\u00f3w tradycyjnych r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 domieszk\u0105 \u0142oju zwierz\u0119cego… Warto te\u017c dobrze zastanowi\u0107 si\u0119 nad zakupem jogurtu dla dziecka. Skrobia kukurydziana modyfikowana, m\u0105czka chleba \u015bwi\u0119toja\u0144skiego albo \u017celatyna wieprzowa s\u0105 niezwykle cz\u0119sto stosowane przy produkcji jogurt\u00f3w czy \u015bmietany. Dodatkowo do jogurt\u00f3w owocowych zazwyczaj nie dodaje si\u0119 owoc\u00f3w tylko tzw. wsady owocowe, kt\u00f3re przypominaj\u0105 d\u017cem lub syrop owocowy.<\/p>\r\n

Jaja z tr\u00f3jk\u0105<\/strong><\/p>\r\n

Zwr\u00f3\u0107cie Pa\u0144stwo uwag\u0119 na cyferki na skorupkach. Na jajkach, kt\u00f3re zakupujemy jest piecz\u0105tka, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z 11 znak\u00f3w. Z punktu widzenia konsumenta najwa\u017cniejsza jest pierwsza cyfra, kt\u00f3ra informuje o tym, w jakich warunkach hodowa\u0142a si\u0119 kura. Niemal wszystkie jaja w naszych sklepach to tzw. tr\u00f3jki. Jajka z cyfr\u0105 3 oznaczaj\u0105, \u017ce kury, kt\u00f3re je znios\u0142y, hodowane by\u0142y w niewielkich klatkach po kilka sztuk. Panuje tam ogromny \u015bcisk. Kury praktycznie nie mog\u0105 si\u0119 rusza\u0107. Aby zapobiec agresji, obcina si\u0119 im dzioby. Dodatkowo ot\u0119piane s\u0105 przez sztuczne \u015bwiat\u0142o. Przez warunki, w jakich s\u0105 hodowane, \u017cyj\u0105 kr\u00f3tko. Jajka z dw\u00f3jk\u0105 znosz\u0105 kury maj\u0105ce w\u0142asn\u0105 grz\u0119d\u0119 i \u015bci\u00f3\u0142k\u0119. Na spacer nie mog\u0105 jednak liczy\u0107. Jajka z cyfr\u0105 0 (ekologiczne) i 2 (od kur „podw\u00f3rkowych\u201d) s\u0105 towarem luksusowym, trudnym do zdobycia. Tymczasem wr\u00f3\u0107my do naszych tr\u00f3jek, kt\u00f3re jemy na co dzie\u0144. Poza ewidentnym zn\u0119caniem si\u0119 nad kurami w czasie produkcji tych jajek, spos\u00f3b faszerowania tych ptak\u00f3w r\u00f3\u017cnymi chemicznymi od\u017cywkami powoduje, \u017ce jajka z tr\u00f3jk\u0105 zawieraj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 hormon\u00f3w i antybiotyk\u00f3w spo\u015br\u00f3d wszystkich typ\u00f3w jaj.<\/p>\r\n

***<\/p>\r\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce po tej lekturze nie musz\u0119 ju\u017c pisa\u0107, ile wsp\u00f3lnego ma baranina z tureckiego kebabu z prawdziwym baranem. Je\u015bli ju\u017c kto\u015b zdecyduje si\u0119 na orientalne smaki (chocia\u017c polski kebab niewiele ma wsp\u00f3lnego z tradycyjn\u0105 tureck\u0105 potraw\u0105 o tej samej nazwie) to polecam raczej kebab z kurczaka. Oczywi\u015bcie mo\u017cemy trafi\u0107 na kurczaka, kt\u00f3ry ur\u00f3s\u0142 na sterydach w ci\u0105gu kilku tygodni, w \u015bcisku, pod dachem, a potem przeszed\u0142 obr\u00f3bk\u0119 techniczn\u0105… ale z dwojga z\u0142ego lepszy taki kurczak ni\u017c „baran” ze \u015bwi\u0144skiej „pod\u0142og\u00f3wki”. Czy wi\u0119c nie mo\u017cna zje\u015b\u0107 zdrowo i smacznie? Owszem, ale wymaga to nieco zachodu. Najpro\u015bciej p\u00f3j\u015b\u0107 do sklepu ekologicznego, ale uwaga: na rynku pe\u0142no jest oszust\u00f3w imituj\u0105cych certyfikowane produkty rolnictwa ekologicznego. Ka\u017cdy produkt eko-, bio-, organic- musi mie\u0107 specjalny atest wydany przez jednostki certyfikuj\u0105ce zarejestrowane w Ministerstwie Rolnictwa i nadzorowane przez g\u0142\u00f3wnego inspektora jako\u015bci towar\u00f3w rolno-spo\u017cywczych oraz posiada\u0107 na etykiecie stosowne oznaczenie. Te produkty naprawd\u0119 s\u0105 \u015bwietne. Tyle \u017ce za takie zakupy zap\u0142acimy odpowiednio dro\u017cej. Innym sposobem jest wyszukanie metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w swoich, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci sprawdzonych firm (najlepiej ma\u0142ych) lub – co polecam szczeg\u00f3lnie – zaprzyja\u017anienie si\u0119 z zaufanymi rolnikami i kupowanie na bazarach w ma\u0142ych miasteczkach. Mo\u017ce produkty nie zawsze spe\u0142nia\u0107 b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cne wydumane unijne dyrektywy, ale zjedzenie jajka od kury, kt\u00f3ra chodzi po trawie i zjada robaki, widzia\u0142a s\u0142o\u0144ce i siedzia\u0142a na grz\u0119dzie – to w XXI wieku nie lada luksus.<\/p>\r\n

Robert Wit Wyrostkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Autor by\u0142 pracownikiem Wydzia\u0142u Rolnictwa i Jako\u015bci \u0179ywno\u015bci, Departamentu Rolnictwa i Ochrony \u015arodowiska, Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego<\/p>\r\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w najnowszym numerze „Naszej Polski” Nr\u00a011 (854) z 13 marca\u00a02012 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jemy nie tylko s\u00f3l przeznaczon\u0105 do posypywania dr\u00f3g, ale tak\u017ce mas\u0142o nadaj\u0105ce si\u0119 do zastosowania w przemy\u015ble i mi\u0119so – „pod\u0142og\u00f3wk\u0119\u201d Po tym jak CB\u015a zamkn\u0119\u0142o trzy firmy sprzedaj\u0105ce s\u00f3l odpadow\u0105 zamiast spo\u017cywczej, warto zada\u0107 sobie pytanie o inne produkty spo\u017cywcze. Ile szynki jest w szynce i dlaczego widzimy na niej t\u0119czowe refleksy? Czy chleb […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[105,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53674"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53674"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53674\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}