{"id":53429,"date":"2012-03-12T21:12:09","date_gmt":"2012-03-13T02:12:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=53429"},"modified":"2012-03-12T15:17:34","modified_gmt":"2012-03-12T20:17:34","slug":"spoleczna-nauka-kosciola-wg-towarzysza-szmaciaka-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=53429","title":{"rendered":"Spo\u0142eczna nauka Ko\u015bcio\u0142a wg. towarzysza Szmaciaka – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201eJestem stuprocentowym wolnorynkowcem w warstwie tworzenia PKB. W redystrybucji jestem, owszem, solidarno\u015bciowcem, wyznawc\u0105 spo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a, ale doprawdy jedno z drugim si\u0119 nie k\u0142\u00f3ci<\/em>\u201d – napisa\u0142 europose\u0142 PiS – obecnie w Solidarnej Polsce – Jacek Kurski w odpowiedzi na pytanie internauty. Wydaje si\u0119, \u017ce pose\u0142 Kurski, twierdz\u0105c, jakoby by\u0142 \u201estuprocentowym<\/em>\u201d wolnorynkowcem, troch\u0119 przesadza. Zreszt\u0105 sam chyba zdaje sobie z tego spraw\u0119, dodaj\u0105c, \u017ce tylko \u201ew warstwie tworzenia PKB<\/em>\u201d. Zatem tak naprawd\u0119 jest wolnorynkowcem zaledwie 50-procentowym, bo \u201ew redystrybucji<\/em>\u201d wolnorynkowcem ju\u017c nie jest, tylko \u201esolidarno\u015bciowcem<\/em>\u201d. \u201eTo takie s\u0142owa s\u0105?<\/em>\u201d – dziwili si\u0119 z ostentacyjn\u0105 ob\u0142ud\u0105 gitowcy w opowiadaniu Marka Nowakowskiego o wieczorze literackim w poprawczaku. Inna rzecz, \u017ce polityk pragn\u0105cy uchodzi\u0107 za prawicowego nie mo\u017ce przecie\u017c przyzna\u0107, \u017ce \u201ew redystrybucji<\/em>\u201d jest socjalist\u0105, wi\u0119c ten \u201esolidarno\u015bciowiec<\/em>\u201d, w dodatku podlany sosem \u201espo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d, jest jakim\u015b wyj\u015bciem z tej k\u0142opotliwej sytuacji.<\/p>\r\n

Ciekawe, \u017ce podobnie t\u0142umaczy\u0142 te zawi\u0142o\u015bci robotnikowi Deptale towarzysz Szmaciak w s\u0142ynnym poemacie Janusza Szpota\u0144skiego. \u201eNa tym si\u0119 \u015bwiata \u0142ad opiera, \u017ce jeden sieje, drugi zbiera<\/em>\u201d. Czy\u017c ta formu\u0142a nie odzwierciedla wiernie modelu nakre\u015blonego w zacytowanej odpowiedzi pos\u0142a Kurskiego? \u201eWarstwa tworzenia PKB<\/em>\u201d, to przecie\u017c nic innego, jak produkcja i us\u0142ugi – poniewa\u017c produkt krajowy brutto (PKB) oznacza to wszystko, co zosta\u0142o w kraju wytworzone i sprzedane. Tutaj pose\u0142 Kurski wola\u0142by si\u0119 nie anga\u017cowa\u0107 i nie wtr\u0105ca\u0107 – w czym zreszt\u0105 nie jest odosobniony. Ta pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 ma stary rodow\u00f3d – co ilustruje opinia \u015bredniowiecznego poety francuskiego Franciszka Villona o \u00f3wczesnych wa\u017cniakach: \u201enie s\u0105 podobni do mularzy, kt\u00f3rzy mur wznosz\u0105 w wielki trudzie; tu si\u0119 pomocnik nie nadarzy…<\/em>\u201d. Za to \u201ew redystrybucji<\/em>\u201d – aaa, to co innego! Do \u201eredystrybucji<\/em>\u201d ch\u0119tni pchaj\u0105 si\u0119 jeden przez drugiego, s\u0142usznie przewiduj\u0105c, \u017ce je\u015bli tylko przedstawi\u0105 jaki\u015b poz\u00f3r moralnego uzasadnienia, to nie tylko uzyskaj\u0105 w\u0142adz\u0119 nad bogactwem wytworzonym przez innych, ale przede wszystkim – \u017ce uszczkn\u0105 sobie z niego tak zwan\u0105 \u201elepsz\u0105 cz\u0105stk\u0119<\/em>\u201d. Solidarno\u015b\u0107, a zw\u0142aszcza – \u201espo\u0142eczna nauka Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d na taki poz\u00f3r moralnego uzasadnienia nadaj\u0105 si\u0119, jak rzadko co. \u201eSam kombinezon bym przyodzia\u0142, lecz jest niezb\u0119dny pracy podzia\u0142. Gdy jeden wios\u0142em macha \u017cwawo, drugi kieruje wtedy naw\u0105<\/em>\u201d – perorowa\u0142 robotnikowi Deptale towarzysz Szmaciak.<\/p>\r\n

Trzeba odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 pos\u0142owi Kurskiemu, \u017ce nie idzie tak daleko, jak Hilary Minc, jeden z tr\u00f3jki wszechmocnych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy z \u0142aski J\u00f3zefa Stalina uszcz\u0119\u015bliwiali Polak\u00f3w socjalizmem. Gospodarczy idea\u0142 Hilarego Minca si\u0119ga\u0142 znacznie dalej, obejmuj\u0105c nie tylko \u201eredystrybucj\u0119<\/em>\u201d ale r\u00f3wnie\u017c – \u201ewarstw\u0119 tworzenia PKB<\/em>\u201d, wyra\u017caj\u0105c si\u0119 w postaci \u201eplanu doprowadzonego do ka\u017cdego stanowiska pracy<\/em>\u201d. W ten spos\u00f3b mia\u0142 si\u0119 realizowa\u0107 pojmowany po marksistowsku idea\u0142 sprawiedliwo\u015bci: od ka\u017cdego wed\u0142ug jego mo\u017cliwo\u015bci, ka\u017cdemu – wed\u0142ug potrzeb. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce aby ten idea\u0142 realizowa\u0107, trzeba mie\u0107 rzeteln\u0105 wiedz\u0119 zar\u00f3wno na temat \u201emo\u017cliwo\u015bci<\/em>\u201d, jak i \u201epotrzeb<\/em>\u201d – bo w przeciwnym razie \u017cadnej sprawiedliwo\u015bci nie mo\u017cna by praktykowa\u0107. No dobrze – ale sk\u0105d wzi\u0105\u0107 tak\u0105 wiedz\u0119? Pomijaj\u0105c ju\u017c fakt, \u017ce cz\u0142owiek ma naturaln\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do pomniejszania swoich mo\u017cliwo\u015bci, a powi\u0119kszania potrzeb (ekonomista Gary Stanley Beceker dosta\u0142 w 1992 roku Nobla za odkrycie, \u017ce ludzie zachowuj\u0105 si\u0119 tak, jakby kalkulowali), to przede wszystkim nikt tak naprawd\u0119 nie zna w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci. Zatem nie ma innego wyj\u015bcia, jak powo\u0142anie Centralnego Planifikatora, kt\u00f3rego decyzje zar\u00f3wno co do mo\u017cliwo\u015bci, jak i potrzeb, b\u0119d\u0105 przyjmowane powszechnie i bez zastrze\u017ce\u0144. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu w marksistowskim modelu realizacja sprawiedliwo\u015bci musia\u0142a odbywa\u0107 si\u0119 w warunkach braku wolno\u015bci. Albo my\u0107 r\u0119ce, albo my\u0107 nogi; je\u015bli ma by\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, to bez wolno\u015bci, bo je\u015bli ma by\u0107 wolno\u015b\u0107, to bez sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\r\n

Czy jednak rzeczywi\u015bcie? Na szcz\u0119\u015bcie marksistowski spos\u00f3b pojmowania sprawiedliwo\u015bci nie jest jedyny i jeszcze w staro\u017cytno\u015bci rzymski prawnik Ulpian Domicjusz sformu\u0142owa\u0142 niezwykle trafn\u0105 definicj\u0119 sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3rej konsekwencj\u0105 jest zupe\u0142nie odmienny od marksistowskiego, wolno\u015bciowy model pa\u0144stwa. \u201eIustitia est firma et perpetua voluntas suum cuique tribuendi<\/em>\u201d – co si\u0119 wyk\u0142ada, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 jest to niez\u0142omna i sta\u0142a wola oddawania ka\u017cdemu co mu si\u0119 nale\u017cy. No dobrze – ale i tu musimy dysponowa\u0107 wiedz\u0105, co si\u0119 komu nale\u017cy – bo w przeciwnym razie ta pi\u0119kna definicja na nic nam si\u0119 nie przyda. Sk\u0105d mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119, co si\u0119 komu nale\u017cy? Ano – ka\u017cdy mo\u017ce nam to sam powiedzie\u0107. Inna rzecz, \u017ce takim deklaracjom nie mo\u017cna bezkrytycznie dawa\u0107 wiary, bo ludziom na og\u00f3\u0142 wydaje si\u0119, \u017ce nale\u017cy im si\u0119 B\u00f3gwico, podczas gdy tak naprawd\u0119 – znacznie mniej. Zatem – czy istnieje mo\u017cliwy do zastosowania w skali spo\u0142ecznej spos\u00f3b weryfikowania takich deklaracji? Owszem, takim sposobem s\u0105 umowy. Umowa polega na tym, \u017ce obydwie strony komunikuj\u0105 sobie nawzajem swoje oczekiwania i je\u015bli obydwie uznaj\u0105 je za uzasadnione, to umowa dochodzi do skutku. Strony umowy tworz\u0105 mi\u0119dzy sob\u0105 prawo, kt\u00f3re same uznaj\u0105 za sprawiedliwe. Dlaczego, to znaczy – z jakich motywacji tak uwa\u017caj\u0105 – to zupe\u0142nie inna sprawa. Wa\u017cne jest co innego – by umowa by\u0142a dobrowolna, bo tylko wtedy mamy pewno\u015b\u0107, i\u017c weryfikacja jest autentyczna. Zatem w modelu \u201eulpia\u0144skim<\/em>\u201d sprawiedliwo\u015b\u0107 nie tylko nie wyklucza wolno\u015bci, ale przeciwnie – wolno\u015b\u0107 jest warunkiem sine qua non praktykowania sprawiedliwo\u015bci. Czeg\u00f3\u017c trzeba wi\u0119cej?<\/p>\r\n

Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce o ile w przypadku modelu marksistowskiego w\u0142adza polityczna pojawia\u0142a si\u0119 nam od samego pocz\u0105tku, o tyle w modelu wolno\u015bciowym nie pojawia si\u0119 wcale. Czy\u017cby w\u0142adza polityczna nie odgrywa\u0142a \u017cadnej roli w praktykowaniu sprawiedliwo\u015bci? A\u017c tak \u017ale nie jest – bo zdarza si\u0119, \u017ce ludzie nie dotrzymuj\u0105 um\u00f3w. Wtedy w\u0142a\u015bnie potrzebne jest pa\u0144stwo, kt\u00f3re wykorzysta monopol na przemoc do zmuszenia nieuczciwego kontrahenta by wykona\u0142 zobowi\u0105zanie, kt\u00f3re sam dobrowolnie uzna\u0142 za sprawiedliwe. Zwr\u00f3\u0107my jednak uwag\u0119, \u017ce pa\u0144stwo pojawia si\u0119 dopiero teraz, kiedy trzeba przywr\u00f3ci\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 – natomiast nie ma go w fazie negocjowania umowy. I bardzo dobrze – bo gdyby pa\u0144stwo ze swoj\u0105 przemoc\u0105 pojawia\u0142o si\u0119 w tej fazie, nie mieliby\u015bmy \u017cadnej pewno\u015bci, czy umowa by\u0142a dobrowolna, a jak wiadomo, dobrowolno\u015b\u0107 jest koniecznym warunkiem sprawiedliwo\u015bci, bo tylko volenti non fit iniuria, to znaczy – tylko chc\u0105cemu nie dzieje si\u0119 krzywda.<\/p>\r\n

Je\u015bli tedy wolno\u015b\u0107 \u201ew warstwie tworzenia PKB<\/em>\u201d jest koniecznym warunkiem sprawiedliwo\u015bci, to dlaczego mia\u0142aby natychmiast utraci\u0107 t\u0119 zalet\u0119 \u201ew redystrybucji<\/em>\u201d? Dlaczego \u201ew redystrybucji<\/em>\u201d mieliby\u015bmy odej\u015b\u0107 od ulpianowskiej zasady oddawania ka\u017cdemu co mu si\u0119 nale\u017cy, na rzecz niezbyt jasnej \u201esolidarno\u015bci<\/em>\u201d, zwanej te\u017c niekiedy \u201esprawiedliwo\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105<\/em>\u201d? Nie bardzo wiadomo, chocia\u017c niepodobna nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce samozwa\u0144czy redystrybutorzy bogactwa wytworzonego przez kogo\u015b innego, nie\u017ale z tej redystrybucji \u017cyj\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce jest to jedyny prawdziwy pow\u00f3d ich \u201ewra\u017cliwo\u015bci spo\u0142ecznej<\/em>\u201d. Mo\u017cna to zrozumie\u0107, ale nie ma \u017cadnego powodu, by si\u0119 na tak\u0105 uzurpacj\u0119 godzi\u0107 tym bardziej, \u017ce Ewangelia w \u017cadnym fragmencie nie nawo\u0142uje do socjalizmu. Przeciwnie – dziesi\u0105te przykazanie Dekalogu jest wprost skierowane przeciwko socjalistom, kt\u00f3rzy w pierwszym rz\u0119dzie rozbudzaj\u0105 w ludziach po\u017c\u0105danie cudzej w\u0142asno\u015bci. Je\u015bli kto\u015b nie potrafi takiego po\u017c\u0105dania opanowa\u0107, to pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej z\u0142amie przykazanie si\u00f3dme zabraniaj\u0105ce kradzie\u017cy, a by\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pi\u0105te – je\u015bli w\u0142a\u015bciciel zechce swojej w\u0142asno\u015bci broni\u0107. Zatem powo\u0142ywanie si\u0119 na Ewangeli\u0119 Chrystusow\u0105 nie jest w tym przypadku s\u0142uszne, bo Chrystus nigdy nie postulowa\u0142 nacjonalizacji mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego, przeciwnie – k\u0142ad\u0142 nacisk na to, by potrzebuj\u0105cych wspomaga\u0107 dobrowolnie i ze swojego maj\u0105tku, a nie z cudzego, odebranego pod przymusem. Ja oczywi\u015bcie wiem, \u017ce w tak zwanej \u201espo\u0142ecznej nauce Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d przymieszka socjalizmu jest obecnie ca\u0142kiem spora, ale na szcz\u0119\u015bcie katolik nie jest w sumieniu zobowi\u0105zany wierzy\u0107 we wszystko, co w ramach \u201espo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a<\/em>\u201d jest niekiedy przedstawiane. Co wi\u0119cej – sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 tego nie wymaga, o czym mog\u0142em przekona\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie, publikuj\u0105c w latach 80-tych w \u201ePrzegl\u0105dzie Katolickim<\/em>\u201d krytyczny artyku\u0142 na temat \u201ep\u0142acy godziwej<\/em>\u201d, przedstawionej w encyklice Jana Paw\u0142a II \u201eLaborem exercens<\/em>\u201d.<\/p>\r\n

Deklaracja pos\u0142a Jacka Kurskiego potwierdza s\u0142uszno\u015b\u0107 i trafno\u015b\u0107 rozr\u00f3\u017cniania polityk\u00f3w i ugrupowa\u0144 prawicowych i lewicowych wed\u0142ug pogl\u0105d\u00f3w na preferowany spos\u00f3b podzia\u0142u dochodu narodowego; czy przymusowy za po\u015brednictwem pa\u0144stwa (komuni\u015bci, socjali\u015bci i \u201esolidarno\u015bciowcy<\/em>\u201d), czy te\u017c dobrowolny za po\u015brednictwem rynku. Z tego kryterium bowiem mo\u017cna wyprowadzi\u0107 nie tylko ca\u0142y ustrojowy model pa\u0144stwa, ale r\u00f3wnie\u017c ca\u0142y system prawny.<\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Felieton \u00a0\u2022<\/strong>\u00a0 serwis \u201eNowy Ekran\u201d (www.nowyekran.pl) \u00a0\u2022<\/strong>\u00a0 12 marca 2012<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eJestem stuprocentowym wolnorynkowcem w warstwie tworzenia PKB. W redystrybucji jestem, owszem, solidarno\u015bciowcem, wyznawc\u0105 spo\u0142ecznej nauki Ko\u015bcio\u0142a, ale doprawdy jedno z drugim si\u0119 nie k\u0142\u00f3ci\u201d – napisa\u0142 europose\u0142 PiS – obecnie w Solidarnej Polsce – Jacek Kurski w odpowiedzi na pytanie internauty. Wydaje si\u0119, \u017ce pose\u0142 Kurski, twierdz\u0105c, jakoby by\u0142 \u201estuprocentowym\u201d wolnorynkowcem, troch\u0119 przesadza. Zreszt\u0105 sam […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[34],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53429"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53429"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53429\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}