Dodano: 2012-12-23 11:59 pm<\/small><\/p>\r\n
Trudno zrozumie\u0107 zbrodni\u0119 pope\u0142nion\u0105 w podolskiej wsi Ihrowica 24 grudnia 1944 roku1<\/sup>. Dlaczego do polskich dom\u00f3w podczas wigilijnej wieczerzy wdarli si\u0119 nagle zbrojni banderowcy z OUN-UPA i okoliczni ukrai\u0144scy ch\u0142opi, morduj\u0105c, rabuj\u0105c i pal\u0105c? Czym zas\u0142u\u017cyli sobie miejscowi Polacy na tak straszne potraktowanie? Dlaczego pod ciosami ukrai\u0144skiej siekiery zgin\u0105\u0142 wyj\u0105tkowo dobry i kochaj\u0105cy ludzi cz\u0142owiek, ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Szczepankiewicz, kt\u00f3ry przez ca\u0142e lata z oddaniem leczy\u0142 i piel\u0119gnowa\u0142 wszystkich chorych, bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107 i wyznanie? Zbrodniarzom sprzyja wszystko. Brak dokument\u00f3w (niszczyli je sami), \u015bmier\u0107 \u015bwiadk\u00f3w (wielu zabili sami), up\u0142yw czasu zabieraj\u0105cy ludziom pami\u0119\u0107, strachy czaj\u0105ce si\u0119 w ludzkich g\u0142owach na ka\u017cde wspomnienie, wreszcie – koszmary dr\u0119cz\u0105ce tych, co wiedz\u0105. – <\/em>Zbigniew Bartu\u015b<\/p>\r\n Dla ka\u017cdego Polaka jest oczywiste, \u017ce patriotyzm to rzecz chwalebna, a walka o niezawis\u0142e pa\u0144stwo jest wr\u0119cz obowi\u0105zkiem ka\u017cdego. Nie powinno by\u0107 jednak dla nas oboj\u0119tne, jak taka walka jest prowadzona. W przypadku nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z OUN i UPA droga do Samostijnej okaza\u0142a si\u0119 drog\u0105 ludob\u00f3jstwa. Natchnieni sowieck\u0105 ide\u0105 rewolucji, a potem ideami nazistowskimi postanowili oni, dzia\u0142aj\u0105c \u201ena skr\u00f3ty\u201d, przyspieszy\u0107 procesy historyczne. Od pocz\u0105tku powa\u017cnie rozwa\u017cali zniszczenie ludno\u015bci polskiej na terenach uznawanych przez nich za ukrai\u0144skie. Idea brutalnej czystki etnicznej na tych ziemiach stanowi\u0142a wr\u0119cz istot\u0119 nacjonalizmu ukrai\u0144skiego2<\/sup>.<\/p>\r\n Pracuj\u0105cy na emigracji historyk Krzysztof \u0141ada po dok\u0142adnym przeanalizowaniu pi\u015bmiennictwa g\u0142\u00f3wnych ukrai\u0144skich dzia\u0142aczy nacjonalistycznych dowi\u00f3d\u0142, \u017ce idea eksterminacji Polak\u00f3w oraz wyrzucenia pozosta\u0142ej przy \u017cyciu ludno\u015bci polskiej ze spornych ziem by\u0142a bardzo popularna w\u015br\u00f3d ukrai\u0144skich elit politycznych ju\u017c w pierwszej po\u0142owie XIX wieku3<\/sup>.<\/p>\r\n Pod zaborem austriackim \u201eZoria Ha\u0142y\u0107kaja\u201d<\/em><\/strong> zach\u0119ca\u0142a do wyt\u0119pienia \u201epolskich pan\u00f3w\u201d, poucza\u0142a ch\u0142op\u00f3w, jakich narz\u0119dzi maj\u0105 u\u017cywa\u0107 do walki: pali, dr\u0105g\u00f3w, topor\u00f3w i siekier. 31 lipca 1848 roku na posiedzeniu unickiej Rady \u015awi\u0119tojurskiej we Lwowie po raz pierwszy u\u017cyto jak\u017ce popularnego p\u00f3\u017aniej has\u0142a: \u201eLachy za San!\u201d4<\/sup>. Z takim baga\u017cem Ukrai\u0144cy weszli w prze\u0142omowy dla dziej\u00f3w tej cz\u0119\u015bci Europy \u015arodkowej okres wojen \u015bwiatowych. Nie nale\u017cy wi\u0119c si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce do strasznych okrucie\u0144stw na polskiej ludno\u015bci, palenia, torturowania, gwa\u0142t\u00f3w dosz\u0142o ju\u017c u schy\u0142ku I wojny \u015bwiatowej i w czasie wojny polsko-ukrai\u0144skiej o Galicj\u0119 w roku 19195<\/sup>.<\/p>\r\n Najbardziej znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w propagowaniu nienawi\u015bci do Polak\u00f3w odegra\u0142 czo\u0142owy ideolog nacjonalizmu ukrai\u0144skiego Dmytro Doncow. Og\u0142oszona w roku 1926 w pracy Nacionalizm<\/em> doktryna nacjonalizmu ukrai\u0144skiego wywar\u0142a pot\u0119\u017cny wp\u0142yw na kszta\u0142towanie si\u0119 postaw m\u0142odych Ukrai\u0144c\u00f3w zamieszkuj\u0105cych Ma\u0142opolsk\u0119 Wschodni\u0105: \u201eB\u0105d\u017acie napastnikami i zdobywcami, zanim b\u0119dziecie mogli sta\u0107 si\u0119 w\u0142odarzami i posiadaczami [\u2026] wrogo\u015b\u0107 jest nieunikniona\u201d. Takie przes\u0142anie to rzucenie wyzwania cywilizacji ca\u0142ej ludzko\u015bci. W tym sensie pokrywa\u0142o si\u0119 ono ze znan\u0105 wypowiedz\u0105 Hitlera: \u201eSilni przep\u0119dzaj\u0105 s\u0142abych, poniewa\u017c p\u0119d do \u017cycia w jego ostatecznej postaci zawsze roztrzaska groteskowe okowy tak zwanego humanitaryzmu, a\u017ceby w jego miejsce m\u00f3g\u0142 wyst\u0105pi\u0107 humanitaryzm przyrody, kt\u00f3ra t\u0119pi s\u0142abych, aby oczy\u015bci\u0107 miejsce dla silnych\u201d6<\/sup>. Jeden z rozdzia\u0142\u00f3w pracy Doncowa nosi tytu\u0142: \u201eTw\u00f3rcza przemoc oraz mniejszo\u015b\u0107 inicjatywna, jako si\u0142y porz\u0105dkuj\u0105ce<\/em>\u2026\u201d.<\/p>\r\n Realizacj\u0105 owej koncepcji by\u0142o w czasie II wojny \u015bwiatowej powo\u0142anie w OUN Bandery, potem w UPA S\u0142u\u017cby Bezpeky – terrorystyczno-policyjnego organu stosuj\u0105cego przemoc \u201elepszych ludzi\u201d wobec prostych i s\u0142abszych, jak cho\u0107by ch\u0142opskiej polskiej ludno\u015bci cywilnej Wo\u0142ynia i Ma\u0142opolski Wschodniej, ale te\u017c wobec nie do\u015b\u0107 lojalnych Ukrai\u0144c\u00f3w. Rozwijaj\u0105c swe my\u015bli, Doncow pisa\u0142: \u201eBez przemocy i \u017celaznej bezwzgl\u0119dno\u015bci niczego w historii nie stworzono [\u2026] przemoc, \u017celazna dyscyplina i wojna – oto metody, przy pomocy kt\u00f3rych wybrane narody sz\u0142y drog\u0105 post\u0119pu\u201d<\/em>7<\/sup>.<\/p>\r\n Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 tak sformu\u0142owanej idei nacjonalizmu by\u0142a ekspansja terytorialna: \u201epragn\u0105c \u015bwietno\u015bci swego kraju, oznacza pragn\u0105\u0107 nieszcz\u0119\u015bcia swoich s\u0105siad\u00f3w […] ekspansji swojego kraju wyrzeka si\u0119 tylko ten, u kogo ca\u0142kowicie obumar\u0142o poczucie patriotyzmu […] bowiem gdy historia jest walk\u0105 o panowanie i w\u0142adz\u0119, o wzi\u0119cie w posiadanie – to tw\u00f3rcza przemoc musi odgrywa\u0107 du\u017c\u0105 rol\u0119 w tym procesie, albowiem zaw\u0142aszczanie to przede wszystkim pragnienie pokonania<\/em>\u201d. Nie brakowa\u0142o w tej ideologii w\u0105tk\u00f3w stricte<\/em> rasistowskich. Najbardziej bezwzgl\u0119dni przyw\u00f3dcy nacjonalizmu ukrai\u0144skiego odpowiedzialni za zbrodni\u0119 ludob\u00f3jstwa – Stefan Bandera i Roman Szuchewycz, og\u0142oszeni przez prezydenta Juszczenk\u0119 \u201ebohaterami Ukrainy<\/strong>\u201d, wychowali si\u0119 na tych w\u0142a\u015bnie ideach.<\/p>\r\n Fanatyzm ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w da\u0142 o sobie zna\u0107 w II Rzeczypospolitej, gdy m\u0142odzi, cz\u0119sto nienale\u017cycie wyszkoleni ukrai\u0144scy ch\u0142opcy, posy\u0142ani przez bezwzgl\u0119dnych przyw\u00f3dc\u00f3w, szli dokonywa\u0107 napad\u00f3w i zamach\u00f3w terrorystycznych. Jeszcze przed powstaniem OUN zosta\u0142 opracowany \u201eDekalog ukrai\u0144skiego nacjonalisty\u201d<\/em><\/strong> autorstwa Stepana \u0141enkaw\u015bkiego. Obowi\u0105zkowo uczy\u0142a si\u0119 go ukrai\u0144ska m\u0142odzie\u017c nacjonalistyczna. Tu znajdziemy zalecenia dotycz\u0105ce post\u0119powania z \u201eobcoplemie\u0144cami\u201d, kt\u00f3re wprowadzano w czyn, gdy tylko nadarzy\u0142a si\u0119 okazja. Oto kilka z nich:<\/p>\r\n Nie zawahasz si\u0119 wykona\u0107 najwi\u0119kszego przest\u0119pstwa, je\u015bli tego wymaga\u0107 b\u0119dzie dobro sprawy. Rosenbergowska koncepcja buforowego pa\u0144stwa ukrai\u0144sko-bia\u0142orusko-litewskiego oraz nadzieje rych\u0142ej rewizji obowi\u0105zuj\u0105cych traktat\u00f3w pokojowych pobudza\u0142y tylko separatyzm mniejszo\u015bci ukrai\u0144skiej w Polsce. Podsumowuj\u0105c, ukrai\u0144scy dzia\u0142acze nacjonalistyczni w okresie przedwojennym brali pod uwag\u0119 realizacj\u0119 nast\u0119puj\u0105cych wariant\u00f3w:<\/p>\r\n 1) usuni\u0119cie (wyp\u0119dzenie) polskiej ludno\u015bci kresowej (i innych zamieszkuj\u0105cych Kresy, nieukrai\u0144skich nacji), Planowali dokona\u0107 tego samodzielnie lub w \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z wrogami Polski, przede wszystkim Niemcami i Rosj\u0105. Nie chcieli by\u0107 jednak jedynie narz\u0119dziem. Przeciwnie, d\u0105\u017cyli do wykorzystania dla swoich cel\u00f3w ich aparatu pa\u0144stwowo-represyjnego9<\/sup>. Aby zwyci\u0119\u017cy\u0107, musieli swoje has\u0142a bezwzgl\u0119dnej walki z Polakami zaszczepi\u0107 zwyk\u0142ym ludziom, cz\u0119sto \u017cyj\u0105cym w zgodzie, a nawet za\u017cy\u0142o\u015bci z polskimi s\u0105siadami. W ruch posz\u0142a odpowiednio ukierunkowana propaganda. Poniewa\u017c nacjonalistom ukrai\u0144skim brakowa\u0142o racji natury politycznej, u\u017cywali innych argument\u00f3w. Sw\u0105 agitacj\u0119 oparli na podkre\u015blaniu gorszej pozycji spo\u0142ecznej i socjalnej Ukrai\u0144c\u00f3w oraz \u201ewiecznej, historycznej ukrai\u0144skiej krzywdy\u201d10<\/sup>. Oczywi\u015bcie pomijano historyczn\u0105 kwesti\u0119 w\u0142asno\u015bci czy odpowiedzialno\u015bci zaborc\u00f3w za wielowiekowe zacofanie wojew\u00f3dztw kresowych. W takim \u201eklasowym\u201d podej\u015bciu wida\u0107 siln\u0105 inspiracj\u0119 ze strony komunizmu. Nacjonali\u015bci obiecywali ukrai\u0144skim ch\u0142opom, \u017ce Polakom i innym \u201eczu\u017cy\u0144com\u201d ziemia i w\u0142asno\u015b\u0107 b\u0119d\u0105 odebrane si\u0142\u0105 i bez prawa do odszkodowania.<\/p>\r\n Do niebywa\u0142ego nasilenia mord\u00f3w dosz\u0142o w wojennych latach 1943-1944 – najpierw na Wo\u0142yniu, Polesiu, a nast\u0119pnie w Ma\u0142opolsce Wschodniej i Lubelszczy\u017anie, np. w Hrubieszowskiem. Wraz z przemieszczaniem si\u0119 frontu ataki na ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 przesun\u0119\u0142y si\u0119 na lewy brzeg Sanu – na teren dzisiejszego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego.<\/p>\r\n Od roku 1943 nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 mowy o jakichkolwiek spontanicznych akcjach antypolskich. Przyw\u00f3dcy OUN Bandery, a potem UPA wydawali rozkazy zabijania wszystkich Polak\u00f3w, w tym starc\u00f3w, kobiet i dzieci.<\/strong> Czasem mordowano dzieci szczeg\u00f3lnie okrutnie, np. przez rozdzieranie n\u00f3\u017cek (z morderczym has\u0142em \u201eTy\u015b polski orze\u0142\u201d) czy rozdzieraj\u0105c im usta (\u201ePolska od morza do morza\u201d), jeszcze \u017cywym wyrywano ko\u0144czyny, j\u0119zyki, wyk\u0142uwano oczy, tak um\u0119czone nabijano na wid\u0142y12<\/sup>. W\u015br\u00f3d os\u00f3b popieraj\u0105cych mordy na Polakach nie brakowa\u0142o te\u017c przedstawicieli kleru greckokatolickiego. Znajdziemy liczne przyk\u0142ady apeli kleru, np. \u201eBraty za oru\u017cja i ty – ta byty Lachiw, a Boh wam hriwdu wydpustyt<\/em><\/strong>\u201d, czy \u015bpiewany w czasie procesji Bo\u017cego Cia\u0142a roku 1943 refren do pie\u015bni i mod\u0142\u00f3w: \u201er\u017cnij Lach\u00f3w, r\u017cnij\u201d.<\/em><\/strong> W wielu relacjach naocznych \u015bwiadk\u00f3w i dokumentach znajduj\u0105 potwierdzenie fakty b\u0142ogos\u0142awienia przez ksi\u0119\u017cy narz\u0119dzi zbrodni. Czasem sami ksi\u0119\u017ca greckokatoliccy i ich najbli\u017csze rodziny byli organizatorami albo uczestnikami ludob\u00f3jstwa. Szczeg\u00f3lnie ciemn\u0105 kart\u0119 zapisa\u0142 tu ksi\u0105dz metropolita Andrzej Szeptycki. W takiej atmosferze, kiedy nawet kler sankcjonowa\u0142 zbrodnie, nietrudno by\u0142o o najpotworniejsze uczynki. Znik\u0142y opory moralne.<\/p>\r\n S\u0142owa jednej z najbardziej znanych i kolportowanych do dzi\u015b w r\u00f3\u017cnego rodzaju \u015bpiewnikach UPA pie\u015bni nie pozostawiaj\u0105 z\u0142udze\u0144 co do tego, czym kierowali si\u0119 mordercy:<\/p>\r\n Zdobywaj, zdobywajmy s\u0142aw\u0119! Poza wyj\u0105tkowo okrutnymi sposobami zabijania ofiar warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na ogromn\u0105 pomys\u0142owo\u015b\u0107 dow\u00f3dc\u00f3w OUN i UPA przy organizowaniu podst\u0119p\u00f3w i wymy\u015blnych pu\u0142apek, w kt\u00f3re wci\u0105gano Polak\u00f3w. Mordowano wiernych zgromadzonych w ko\u015bcio\u0142ach, napadano na domostwa w czasie \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych i pa\u0144stwowych, \u015blub\u00f3w, chrzcin, komunii, gdy domownicy zbierali si\u0119 w od\u015bwi\u0119tnej atmosferze przy stole, nie spodziewaj\u0105c si\u0119 ataku. W ten typ napad\u00f3w wpisuje si\u0119 okrutny mord na mieszka\u0144cach Ihrowicy dokonany w Wigili\u0119 \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, kiedy banderowcy razem z miejscow\u0105 ludno\u015bci\u0105 ukrai\u0144sk\u0105 zaatakowali zupe\u0142nie zaskoczonych Polak\u00f3w.<\/p>\r\n W innych przypadkach przybyli do wioski pojedynczy upowcy zwo\u0142ywali m\u0119\u017cczyzn na \u201ezebranie\u201d pod dowolnym pretekstem (np. organizowania wsp\u00f3lnej partyzantki antyniemieckiej). Wtedy otacza\u0142y ich ukryte wcze\u015bniej oddzia\u0142y upowskie i mordowa\u0142y, po czym przyst\u0119powa\u0142y do zabijania pozosta\u0142ych – kobiet, dzieci i starc\u00f3w. Tak wybijano ca\u0142e wsie.<\/p>\r\n Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy byli mistrzami kamufla\u017cu i propagandy, tak jest zreszt\u0105 do dzi\u015b, bo jak zrozumie\u0107 fakt, \u017ce to ludob\u00f3jstwo nadal budzi w\u0105tpliwo\u015bci nawet w\u015br\u00f3d cz\u0119\u015bci Polak\u00f3w? Puszczali w obieg wyolbrzymione i fa\u0142szywe informacje o polskich zbrodniach na cywilnej ludno\u015bci ukrai\u0144skiej, aby wzm\u00f3c ch\u0119\u0107 zabijania Polak\u00f3w. Z kolei polskim s\u0105siadom wmawiali, \u017ce zbrodnie w innych miejscowo\u015bciach mia\u0142y charakter porachunk\u00f3w osobistych czy zemsty, ale tutaj nikomu nic nie grozi, co skutecznie os\u0142abia\u0142o czujno\u015b\u0107 i pozwala\u0142o wykorzysta\u0107 element zaskoczenia.<\/p>\r\n Wyniki tak prowadzonej akcji by\u0142y przera\u017caj\u0105ce. Setki tysi\u0119cy ludzi b\u0105d\u017a zgin\u0119\u0142y, b\u0105d\u017a znalaz\u0142y si\u0119 bez dachu nad g\u0142ow\u0105 i \u015brodk\u00f3w do \u017cycia. Na zach\u00f3d p\u0142yn\u0119\u0142y rzeki uchod\u017ac\u00f3w. Mimo ogromnej ofiarno\u015bci reszty spo\u0142ecze\u0144stwa kresowego, g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144c\u00f3w wi\u0119kszych miast i organizacji spo\u0142ecznych, nie uda\u0142o si\u0119 zapobiec wielu nieszcz\u0119\u015bciom. Brakowa\u0142o \u017cywno\u015bci, lek\u00f3w, ubra\u0144. Beznadziejne po\u0142o\u017cenie pozbawionych wszystkiego ludzi wykorzystali Niemcy, masowo wywo\u017c\u0105c ich na roboty.<\/p>\r\n Jak wskazuj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a, wszelka obrona by\u0142a bezcelowa, poniewa\u017c nie tylko Ukrai\u0144com, ale tak\u017ce dw\u00f3m pozosta\u0142ym okupantom sytuacja taka by\u0142a ze wszech miar na r\u0119k\u0119. Polskie w\u0142adze podziemne pope\u0142ni\u0142y liczne b\u0142\u0119dy. Jednak w swych dzia\u0142aniach by\u0142y skr\u0119powane umowami koalicyjnymi, natomiast Ukrai\u0144cy, bez skrupu\u0142\u00f3w manewruj\u0105c mi\u0119dzy okupantami, z ich przyzwoleniem wykonali sw\u00f3j plan – usun\u0119li fizycznie ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 z Kres\u00f3w. Wobec trzech wrog\u00f3w Polacy byli bezradni. Jak w greckiej tragedii, nie by\u0142o \u017cadnego ratunku ani dobrego rozwi\u0105zania\u2026 Czy pomimo up\u0142ywu lat \u00f3w wyrok zapomnienia nie zosta\u0142 utrzymany w mocy? Wiemy, \u017ce wielowiekowe zmagania o przetrwanie polsko\u015bci na ziemiach wschodnich zako\u0144czy\u0142y si\u0119 kl\u0119sk\u0105. Dorobek dziesi\u0105tk\u00f3w pokole\u0144 \u017cyj\u0105cych tam ludzi poszed\u0142 na marne. Umiera pami\u0119\u0107 o ogromnej spu\u015bci\u017anie kulturowej, kt\u00f3ra le\u017cy u podstaw polskiej to\u017csamo\u015bci i historii. Odchodz\u0105 ju\u017c ostatni \u015bwiadkowie. Schodzili ze sceny dziej\u00f3w w najstraszniejszy spos\u00f3b, wyt\u0119pieni przez swych wrog\u00f3w zewn\u0119trznych i wewn\u0119trznych. Czy nie jeste\u015bmy czego\u015b im winni? Mieszka\u0144cy dawnych wojew\u00f3dztw wschodnich i ich potomkowie na pr\u00f3\u017cno czekaj\u0105 na pomoc w\u0142adz przy budowaniu Instytutu Kresowego, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by si\u0119 podj\u0105\u0107 przechowywania wspomnie\u0144, spu\u015bcizny i innych pami\u0105tek rozproszonych dzi\u015b po licznych instytucjach w kraju. Wsparcia wymagaj\u0105 te\u017c badania naukowe nad dziejami Kres\u00f3w i samego ludob\u00f3jstwa dokonanego przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. Zainteresowania i pomocy ze strony pa\u0144stwa powinny si\u0119 te\u017c doczeka\u0107 ostatnie \u017cyj\u0105ce w Polsce, i to z regu\u0142y w bardzo trudnych warunkach, ofiary i ich rodziny.<\/p>\r\n Jednak najwa\u017cniejsze jest dla nich jednoznaczne pot\u0119pienie przez w\u0142adze Rzeczypospolitej, Ko\u015bci\u00f3\u0142, polityk\u00f3w, media sprawc\u00f3w – przyw\u00f3dc\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w OUN i UPA oraz tych wszystkich Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy dopu\u015bcili si\u0119 mordowania polskiej ludno\u015bci. \u0179adne zasady poprawno\u015bci politycznej czy wymogi tzw. wielkiej polityki nie powinny tuszowa\u0107 tak strasznej zbrodni. Najwy\u017cszy czas, by dowiedzia\u0142 si\u0119 o niej \u015bwiat.<\/p>\r\n Tekst pod redakcj\u0105 Lucyny Kuli\u0144skiej<\/strong><\/em><\/p>\r\n <\/em><\/strong><\/p>\r\n Przypisy:<\/strong><\/p>\r\n 1 <\/sup>Opis zdarze\u0144 zawar\u0142 w swych ksi\u0105\u017ckach naoczny \u015bwiadek ludob\u00f3jstwa Jan Bia\u0142ow\u0105s (Zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce pomarli, a oni wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105<\/em>, Lublin 1995; Wspomnienia z Ihrowicy na Podolu<\/em>,Lublin 1997; Krwawa Podolska Wigilia w Ihrowicy w 1944 roku<\/em>, Lublin 2003; Pogrzeb po sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu czterech latach<\/em>, Lublin 2009). Jest on te\u017c autorem opracowania \u201e\u0179y\u0142 i umar\u0142 dla innych. Wspomnienie o zamordowanym ksi\u0119dzu Stanis\u0142awie Szczepankiewiczu, proboszczu Ihrowicy\u201d.<\/p>\r\n 2<\/sup> Tadeusz Piotrowski niezwykle trafnie zauwa\u017ca, \u017ce czystka etniczna by\u0142a integralnym komponentem przygotowywanej przez OUN rewolucji. Autor oceni\u0142 intencje i charakter ideologii OUN: \u201eTak jak Sowieci, mobilizowali oni ch\u0142op\u00f3w ukrai\u0144skich w celu \u00bbrewolucji socjalnej\u00ab z jej integralnym komponentem: czystk\u0105 etniczn\u0105. (By\u0107 mo\u017ce na tym polega prawdziwe znaczenie poj\u0119cia \u00bbnacjonalizm integralny\u00ab)\u201d, za: T. Piotrkowski, Poland`s Holocaust. <\/em>Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide in the Second Republic, 1918-1947<\/em>, Jefferson, NC 1998, s. 204; K. \u0141ada, Pomi\u0119dzy wyp\u0119dzeniem a eksterminacj\u0105. <\/em>Nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy wobec Polak\u00f3w na Kresach<\/em>; Musimy ich wyniszczy\u0107, musimy oczy\u015bci\u0107 Ukrain\u0119<\/em>,[w:] Cz. Partacz, K. \u0141ada, Polska wobec ukrai\u0144skich d\u0105\u017ce\u0144 niepodleg\u0142o\u015bciowych w czasie II wojny \u015bwiatowej<\/em>, Toru\u0144 2003, s. 71.<\/p>\r\n 3<\/sup> K. \u0141ada, op. cit., s.69-95 i 278-304.<\/p>\r\n 4<\/sup> W czasie buntu Bohdana Chmielnickiego powsta\u0142y has\u0142a: \u201eLachy za S\u0142ucz\u201d czy \u201eZnajesz Lasze, po S\u0142ucz nasze\u201d, a w czasie II wojny \u015bwiatowej ju\u017c nie \u201eLachy za San\u201d, ale \u201eza Wis\u0142ok\u201d, a nawet \u201eza Wis\u0142\u0119\u201d, patrz: Cz. Partacz, K. \u0141ada, op. cit.,s. 7-8. St\u0105d te\u017c nagminne przypadki przyjmowania przez cz\u0142onk\u00f3w OUN i UPA w czasie II wojny \u015bwiatowej pseudonim\u00f3w: \u201eHajdamaka\u201d, \u201eRizun\u201d, \u201eHo\u0142oworiz\u201d, \u201eKrwawyj wyszatil\u201d, \u201ePolako\u017cer\u201d, \u201e\u017bydo\u017cer\u201d, gloryfikowanie okrucie\u0144stwa w wierszach i pie\u015bniach boj\u00f3wek UPA. By\u0142o to tylko nawi\u0105zanie do d\u0142ugiej, mrocznej tradycji.<\/p>\r\n 5 <\/sup>L. Kuli\u0144ska, Dzia\u0142alno\u015b\u0107 terrorystyczna i sabota\u017cowa nacjonalistycznych organizacji ukrai\u0144skich w Polsce w latach 1922-1939<\/em>,Krak\u00f3w 2009,s. 34-39. Jednym z niedawno odnalezionych przez Rafa\u0142a Sierchu\u0142\u0119 z Poznania w \u201eKurierze Pozna\u0144skim\u201d (z 30.11.1937, R. 32, nr 548) przyk\u0142ad\u00f3w tego okrucie\u0144stwa by\u0142o zamordowanie przez Ukrai\u0144c\u00f3w siedmiu polskich \u017co\u0142nierzy pojmanych w czasie wojny polsko-ukrai\u0144skiej w roku 1919 w Jezupolu w powiecie stanis\u0142awowskim. Przed \u015bmierci\u0105 Ukrai\u0144cy poddali ich strasznym torturom, po czym nagich owin\u0119li drutem kolczastym, powiesili na stodole i spalili \u017cywcem na oczach mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\r\n 6<\/sup> A. Hitler, Mein Kampf<\/em>, M\u00fcnchen 1940, s. 557.<\/p>\r\n 7<\/sup> D. Doncow, g\u0142osz\u0105cy takie has\u0142a, w czasie ostatniej wojny wcielone w czyn, nie zosta\u0142 nigdy os\u0105dzony, pot\u0119piony ani nawet skazany na ostracyzm – do dzi\u015b pozostaje guru skrajnych nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. 8 <\/sup>Zniekszta\u0142con\u0105 form\u0119 podstawowego tekstu rozpowszechni\u0142 R. Drozd w publikacji pt. Ukraji\u0144ska Powsta\u0144cza Armia<\/em>, Warszawa 1998. Tekst ten cytowany jest w pe\u0142nym w oryginalnym opracowaniu II Oddzia\u0142u Sztabu Generalnego z lat 30. \u201eGeneza i rozw\u00f3j ukrai\u0144skiego ruchu wywrotowego U.W.O.-O.U.N.\u201d, CA MSWiA, zesp. Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w, sygn. R I\/138 (dzi\u015b w BU IPN). Szerzej na ten temat te\u017c w: K. \u0141ada, op. cit., s. 69-95 oraz w pracach Wiktora Poliszczuka, w tym g\u0142\u00f3wnie \u0179r\u00f3d\u0142a zbrodni OUN i UPA<\/em>, t. 1: Zasady ideologiczne nacjonalizmu ukrai\u0144skiego <\/em>i Ukrai\u0144ski ruch nacjonalistyczny: struktura organizacyjna i za\u0142o\u017cenia programowe<\/em>, Toronto 2003; Nacjonalizm ukrai\u0144ski w dokumentach<\/em>, cz. 1 i 2, Toronto 2002.<\/p>\r\n 9<\/sup> Warto zapozna\u0107 si\u0119 te\u017c z innymi pracami przybli\u017caj\u0105cymi zagadnienia nacjonalizmu ukrai\u0144skiego: T. Stryjek, Ukrai\u0144ska idea narodowa okresu mi\u0119dzywojennego. Analiza wybranych koncepcji<\/em>, Wroc\u0142aw 2000: A. Wr\u00f3bel, Polska i Polacy w koncepcjach wsp\u00f3\u0142czesnych ukrai\u0144skich partii nacjonalistycznych<\/em>,Warszawa 2003.<\/p>\r\n 10<\/sup> Szerzej na ten temat m.in. w: W. M\u0119drzecki, Polityka narodowo\u015bciowa II Rzeczypospolitej a antypolska akcja UPA w latach 1943-1944<\/em>, [w:] Antypolska akcja OUN-UPA 1943-1944, Fakty i interpretacje<\/em>, red. G. Motyka, D. Libionka, Warszawa 2002.<\/p>\r\n 11<\/sup> Schooling in Murder: Schutzmannschaft Battaillon and Hauptsturmf\u00fchrer Roman Shukhevych in Belarus 1942, Per Anders Rudling, Ernst-Moritz-Arndt-Universit\u00c3\u00a4t, Greifswald (Germany), uka\u017ce sie nied\u0142ugo w zbiorze materia\u0142\u00f3w pokonferencyjnych \u201ePrawda historyczna a prawda polityczna w badaniach naukowych. Przyk\u0142ad ludob\u00f3jstwa na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich w latach 1939-1946, Wroc\u0142aw, 20-22 czerwca 2010.<\/p>\r\n 12 <\/sup>Patrz: Listy pracownicy Polskiego Komitetu Opieku\u0144czego<\/em>, [w:] L. Kuli\u0144ska, Dzieje Komitetu Ziem Wschodnich na tle los\u00f3w ludno\u015bci polskich kres\u00f3w<\/em>, t. 2, s. 802) oraz Wie\u015b Rozwa\u017c pow. Z\u0142ocz\u00f3w (1944)<\/em>, ibidem, s. 742.<\/p>\r\n 13<\/sup>Przyk\u0142ady pie\u015bni i wierszy Ukrai\u0144skiej Powsta\u0144czej Armii<\/em>, za: W. Siemaszko, E. Siemaszko, Ludob\u00f3jstwo dokonane przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich na ludno\u015bci polskiej Wo\u0142ynia 1939-1945<\/em>, t. 1 i 2, Warszawa 2000, s. 1294.<\/p>\r\n 14<\/sup> Do\u015b\u0107 eksperyment\u00f3w z krwi\u0105 polsk\u0105, dokument KZW, Warszawa 1944, CA MSWiA, Zesp\u00f3\u0142 SN, t. 439 i 503 (dzi\u015b w zbiorach BU IPN).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dodano: 2012-12-23 11:59 pm Trudno zrozumie\u0107 zbrodni\u0119 pope\u0142nion\u0105 w podolskiej wsi Ihrowica 24 grudnia 1944 roku1. Dlaczego do polskich dom\u00f3w podczas wigilijnej wieczerzy wdarli si\u0119 nagle zbrojni banderowcy z OUN-UPA i okoliczni ukrai\u0144scy ch\u0142opi, morduj\u0105c, rabuj\u0105c i pal\u0105c? Czym zas\u0142u\u017cyli sobie miejscowi Polacy na tak straszne potraktowanie? Dlaczego pod ciosami ukrai\u0144skiej siekiery zgin\u0105\u0142 wyj\u0105tkowo dobry […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[50,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53219\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\r\n <\/em><\/p>\r\n
\r\n Nienawi\u015bci\u0105 i podst\u0119pem b\u0119dziesz przyjmowa\u0107 wroga twojej nacji.
\r\n B\u0119dziesz d\u0105\u017cy\u0107 do poszerzenia si\u0142y, chwa\u0142y, bogactwa i przestrzeni pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, nawet w drodze zniewolenia obcoplemie\u0144c\u00f3w8<\/sup>.
\r\n <\/em><\/p>\r\n
\r\n 2) ludob\u00f3jcz\u0105 eksterminacj\u0119,
\r\n 3) przymusow\u0105 asymilacj\u0119 pozosta\u0142ych.<\/em><\/p>\r\n
\r\n Wykosimy wszystkich Lach\u00f3w po Warszaw\u0119…
\r\n Ukrai\u0144ski narodzie.[\u2026]
\r\n Zdobywaj, zdobywajmy si\u0142\u0119!
\r\n Zar\u017cniemy wszystkich Lach\u00f3w do mogi\u0142y…
\r\n Ukrai\u0144ski narodzie [\u2026]
\r\n Gdzie San, gdzie Karpaty,
\r\n gdzie Krym, gdzie Kaukaz,-
\r\n Ukraina -Ukrai\u0144com,
\r\n a wszystkim przyb\u0142\u0119dom -precz!13<\/sup><\/em><\/p>\r\n
\r\n Tak pisa\u0142 z wielkim roz\u017caleniem o po\u0142o\u017ceniu polskiej ludno\u015bci kresowej jeden z dzia\u0142aczy podziemia, Zbigniew Nowosad, tu\u017c przed kolejn\u0105 zmian\u0105 okupacji w roku 1944: \u201eDzisiaj ludno\u015b\u0107 kresowa jest zdziesi\u0105tkowana przez bolszewik\u00f3w, niszczona przez Niemc\u00f3w, mordowana przez Ukrai\u0144c\u00f3w, ale znios\u0142aby jeszcze wiele, gdyby nie jej okropne poczucie opuszczenia przez ca\u0142y nar\u00f3d, zw\u0142aszcza przez jego czynniki kierownicze. Dosz\u0142o do tego, \u017ce dzi\u015b zadaje sobie ona rozpaczliwe pytanie: \u00bbCzy my w og\u00f3le jeste\u015bmy Polsce potrzebni? Czy nie jeste\u015bmy dla niej tylko przykrym k\u0142opotem, przyczyn\u0105 konfliktu z ukochanymi s\u0142owia\u0144skimi bra\u0107mi – Ukrai\u0144cami, oraz z Rosj\u0105?\u00ab<\/strong>\u201d<\/em>14<\/sup>.<\/p>\r\n
\r\n <\/sup><\/p>\r\n