{"id":53011,"date":"2012-03-06T11:24:31","date_gmt":"2012-03-06T16:24:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=53011"},"modified":"2012-03-06T11:25:18","modified_gmt":"2012-03-06T16:25:18","slug":"zalosne-bohaterstwo-korespondentow-wojennych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=53011","title":{"rendered":"\u0179a\u0142osne bohaterstwo korespondent\u00f3w wojennych – Robert Fisk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Klasyczny \u201ekorespondent wojenny\u201d kojarzy mi si\u0119 z facetem z Wiadomo\u015bci<\/em>, kt\u00f3ry jedzie przez irackie miasteczko w ameryka\u0144skim wozie pancernym, a potem filmuje jak \u017co\u0142nierze rozdaj\u0105 pluszowe misie miejscowym dzieciom. Dlatego zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na tekst Fiska.<\/strong><\/p>\r\n

Prezydenci, premierzy, ambasadorzy witali na lotniskach dziennikarzy, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili z syryjskiego Homs. Robert Fisk, weteran dziennikarstwa, bliski obserwator najwi\u0119kszych konflikt\u00f3w, napisa\u0142 w zwi\u0105zku z tym tekst, w kt\u00f3rym mowa o o\u015brodkach w\u0142adzy.<\/p>\r\n

\r\n

\u0179a\u0142osne bohaterstwo korespondent\u00f3w wojennych<\/strong><\/h2>\r\n

Robert Fisk
The Independent, 3 marca 2012<\/p>\r\n

Trzeba by\u0142o sporej odwagi, \u017ceby pojecha\u0107 do Homs. Najpierw Sky News<\/em>, potem BBC<\/em> oraz kilku odwa\u017cnych m\u0119\u017cczyzn i kobiet, kt\u00f3rzy pojechali tam, by \u015bwiadczy\u0107 o cierpieniach miasta i kt\u00f3rzy – co najmniej dwie osoby – sami ucierpieli. Ale w zesz\u0142ym tygodniu my\u015bla\u0142em o tym jak szybko zapami\u0119tali\u015bmy nazwisko rannego Paula Conroya, niesfornego brytyjskiego fotografa, podczas gdy niczego nie dowiedzieli\u015bmy si\u0119 na temat trzynastu syryjskich ochotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li pr\u00f3buj\u0105c go ratowa\u0107. To oczywi\u015bcie nie jego wina. Jednak zastanawia\u0142em si\u0119 czy znamy nazwiska tych m\u0119czennik\u00f3w, o ile w og\u00f3le mamy zamiar je zna\u0107.
\u00a0<\/p>\r\n

Wszystko to czu\u0107 troch\u0119 kolonializmem. Tak przywykli\u015bmy do wyczyn\u00f3w tych hollywoodzkich wersji korespondent\u00f3w \u201ewojennych\u201d, \u017ce w zasadzie stali si\u0119 wa\u017cniejsi od ludzi, o kt\u00f3rych mieli m\u00f3wi\u0107. Hemingway prawie wyzwoli\u0142 Pary\u017c – mo\u017ce w\u0142a\u015bciwie Harry\u2019s Bar – ale kto z naszych czytelnik\u00f3w pami\u0119ta nazwisko tego czy tamtego Francuza zabitego w walce o miasto? Co do mnie nie zapomnia\u0142em Terry\u2019ego Lloyda, mego kolegi z telewizji zabitego przez Amerykan\u00f3w w Iraku, w 2003 r. Ale kto wymieni nazwisko jednego z 250 000 czy 500 000 Irakijczyk\u00f3w zabitych w czasie inwazji (poza Saddamem Husajnem oczywi\u015bcie)? W tym samym roku korespondent Al-D\u017caziry<\/em>\u00a0 zgin\u0105\u0142 w Bagdadzie w czasie ameryka\u0144skiego nalotu. R\u0119ka do g\u00f3ry, je\u015bli kto\u015b pami\u0119ta jego nazwisko. Odpowied\u017a: Tarik Ajub. By\u0142 Palesty\u0144czykiem, widzia\u0142em go w przeddzie\u0144 jego \u015bmierci.<\/p>\r\n

Atrybut<\/strong><\/p>\r\n

Kamizelka kuloodporna jest dzi\u015b symbolem niemal wszystkich dziennikarzy obecnych w strefach wojny. Nie mam nic przeciwko. Nosi\u0142em tak\u0105 w Bo\u015bni. Jednak spektakl reporter\u00f3w w kamizelkach robi\u0105cych wywiady z ofiarami wojny, kt\u00f3re nie korzystaj\u0105 z takiej ochrony, wywo\u0142uje we mnie rosn\u0105ce za\u017cenowanie. Wiem, \u017ce ubezpieczyciele nalegaj\u0105, by korespondenci i ich ekipy by\u0142y w ten spos\u00f3b zabezpieczone. Ale na ulicach wida\u0107 co\u015b innego: \u017cycie zachodnich dziennikarzy ma jakby wi\u0119cej warto\u015bci, jest z za\u0142o\u017cenia cenniejsze, bardziej godne ochrony, ni\u017c \u201eobcych\u201d cywil\u00f3w cierpi\u0105cych wok\u00f3\u0142. Lata temu, w czasie ostrza\u0142u artyleryjskiego Bejrutu, poproszono mnie o w\u0142o\u017cenie kamizelki – dziennikarz telewizyjny, sam odziany w pi\u0119ciokilow\u0105 zbroj\u0119, chcia\u0142 przeprowadzi\u0107 ze mn\u0105 wywiad. Odm\u00f3wi\u0142em. Nie by\u0142o wywiadu.<\/p>\r\n

W ko\u0144cu lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych byli\u015bmy \u015bwiadkami podobnego i r\u00f3wnie \u017cenuj\u0105cego zjawiska. Jak reporterzy \u201estawiali czo\u0142a\u201d wojnie? Czy trzeba im \u201epomocy psychologicznej\u201d, by mogli upora\u0107 si\u0119 z okropnymi do\u015bwiadczeniami? Czy powinni \u201eprze\u017cy\u0107 swoj\u0105 \u017ca\u0142ob\u0119\u201d?\u00a0 Press Gazette<\/em> poprosi\u0142a mnie o komentarz. Powiedzia\u0142em nie. Dziennik opublikowa\u0142 jednak d\u0142ugi artyku\u0142 o traumach dziennikarzy z sugesti\u0105, \u017ce ci, kt\u00f3rzy \u201eodmawiaj\u0105 pomocy\u201d s\u0105 alkoholikami. By\u0142y tylko dwa rozwi\u0105zania: psychiatrzy albo flaszka. Tymczasem bezlitosna prawda jest taka, \u017ce dziennikarze wielkich medi\u00f3w mog\u0105 odlecie\u0107 pierwszym samolotem, kiedy co\u015b idzie nie tak, w biznes-klasie, z kieliszkiem szampana w d\u0142oni. Zostawiaj\u0105 za sob\u0105 ludzi pozbawionych kamizelek kuloodpornych, z paszportami, kt\u00f3rych nikt nie chce ogl\u0105da\u0107, bo s\u0105 bez wiz. Pomocy potrzebuj\u0105 raczej ci, kt\u00f3rzy robi\u0105 co mog\u0105, by ich rodziny nie utopi\u0142y si\u0119 we krwi.
\u00a0<\/p>\r\n

Komiks<\/strong><\/p>\r\n

Romantyzm zwi\u0105zany z korespondentami \u201ewojennymi\u201d by\u0142 krzykliwy ju\u017c w czasie przygotowa\u0144 do wojny w Zatoce w 1991 r. W Arabii Saudyjskiej pojawi\u0142y si\u0119 wszystkie mo\u017cliwe rodzaje dziennikarzy zagranicznych. Wszyscy poprzebierani za \u017co\u0142nierzy. Jeden z nich, Amerykanin, nosi\u0142 rand\u017cersy z ro\u015blinnym kamufla\u017cem, cho\u0107 na pustyni nie ma lasu. A na prawdziwej pustyni zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce wielu \u017co\u0142nierzy, szczeg\u00f3lnie z piechoty morskiej, proponowa\u0142o publikacje w gazetach konkretnych historii. Dziennikarze pr\u00f3bowali bawi\u0107 si\u0119 w \u017co\u0142nierzy, a \u017co\u0142nierze w dziennikarzy.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\r\n

Ta dziwaczna symbioza sta\u0142a si\u0119 oczywista, kiedy reporterzy \u201ewojenni\u201d zacz\u0119li m\u00f3wi\u0107 o swoim \u201edo\u015bwiadczeniu walki\u201d. Kilka lat temu na jednym z ameryka\u0144skich uniwersytet\u00f3w mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 pos\u0142ucha\u0107 jak trzech ranionych w Iraku kombatant\u00f3w zamkn\u0119\u0142o dzi\u00f3b dziennikarzowi, kt\u00f3ry u\u017cy\u0142 tego koszmarnego wyra\u017cenia. \u201eProsz\u0119 wybaczy\u0107 prosz\u0119 pana – powiedzia\u0142 jeden z nich grzecznie – pan nie ma \u017cadnego \u201edo\u015bwiadczenia walki\u201d. By\u0142 pan nara\u017cony na skutki walki. To nie to samo.\u201d\u00a0 By\u0142y \u017co\u0142nierz by\u0142 \u015bwiadom si\u0142y swojej spokojnej pogardy. Straci\u0142 obie nogi.<\/p>\r\n

Poddali\u015bmy si\u0119 dziennikarstwu sk\u0142adaj\u0105cemu si\u0119 z: \u201eZ przera\u017ceniem widzia\u0142em\u201d; \u201e\u015awist lec\u0105cych rakiet\u201d; \u201eLe\u017ca\u0142em na ziemi z powodu pocisk\u00f3w\/kul\/strza\u0142\u00f3w snajper\u00f3w\u201d. Obawiam si\u0119, \u017ce pos\u0142ugiwa\u0142em si\u0119 czym\u015b takim w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej, w ko\u0144cu lat siedemdziesi\u0105tych. Wstydz\u0119 si\u0119. O ile rzeczywi\u015bcie jeste\u015bmy \u201ebezpo\u015brednimi \u015bwiadkami\u201d wojen – a i to wyra\u017cenie bardzo mnie razi – ten rodzaj trik\u00f3w jak z Tintina<\/em> pozostaje znakiem narcyzmu. \u00a0<\/p>\r\n

\u015awietnie to opisa\u0142 James Cameron w czasie wojny w Korei. Zbli\u017ca\u0142o si\u0119 l\u0105dowanie morskich si\u0142 ameryka\u0144skich pod Inczon. \u201ePo\u015brodku armady, je\u015bli w og\u00f3le mo\u017cna to sobie wyobrazi\u0107, kr\u0119ci\u0142 si\u0119 okr\u0119t z gigantycznym napisem na burcie \u201ePRASA\u201d, wype\u0142niony podnieconymi korespondentami. Rozpychali si\u0119 \u0142okciami, by da\u0107 wra\u017cenie, \u017ce chc\u0105 by\u0107 w pierwszej fali, kombinuj\u0105c jednocze\u015bnie jak by tu z honorem znale\u017a\u0107 si\u0119 w ostatniej.\u201d<\/p>\r\n

My\u015bl<\/strong>
\u00a0<\/p>\r\n

I jak zapomnie\u0107 s\u0142owa izraelskiej dziennikarki Amiry Hass, reporterki Haaretz na terytoriach okupowanych. Kiedy\u015b w Jerozolimie m\u00f3wi\u0142a mi, \u017ce praca korespondenta zagranicznego nie polega na byciu \u201epierwszym \u015bwiadkiem Historii\u201d (to by\u0142a moja \u017ca\u0142osna definicja), ale na \u201eobserwowaniu o\u015brodk\u00f3w w\u0142adzy\u201d, szczeg\u00f3lnie kiedy ka\u017c\u0105 i\u015b\u0107 na wojn\u0119 i przede wszystkim wtedy, gdy podpieraj\u0105 si\u0119 przygotowanymi wcze\u015bniej k\u0142amstwami.<\/p>\r\n

Tak, wszyscy oddaj\u0105 ho\u0142d\u00a0 dziennikarzom z Homs. Pozw\u00f3lcie jednak, \u017ce podziel\u0119 si\u0119 pewn\u0105 my\u015bl\u0105: kiedy Izraelczycy rozpocz\u0119li swoje okrutne bombardowania Strefy Gazy w 2008 r. nie dopu\u015bcili do obecno\u015bci reporter\u00f3w na miejscu –\u00a0 Syryjczycy pr\u00f3bowali zrobi\u0107 to samo w Homs. Izraelczycy skutecznie przeszkodzili nam, ludziom Zachodu, w asystowaniu rzezi, kt\u00f3ra si\u0119 tam rozegra\u0142a. Oddzia\u0142y Hamasu i \u201eArmii Wolnej Syrii\u201d maj\u0105 wiele wsp\u00f3lnego – obie te organizacje coraz bardziej popadaj\u0105 w islamizm, obie mia\u0142y do czynienia z niesko\u0144czenie przewa\u017caj\u0105c\u0105 si\u0142\u0105 ra\u017cenia i obie przegra\u0142y bitw\u0119. Palesty\u0144scy dziennikarze sami opisywali cierpienia swego narodu. I zrobili to dobrze. Ciekawe jednak, \u017ce redakcje z Londynu i Waszyngtonu nie objawia\u0142y tego samego entuzjazmu w sprawie wys\u0142ania korespondent\u00f3w do Gazy, co do Homs. To tylko taka my\u015bl. Smutna my\u015bl.<\/p>\r\n

Robert Fisk<\/em><\/strong><\/p>\r\n

T\u0142um. Jerzy Szygiel\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Klasyczny \u201ekorespondent wojenny\u201d kojarzy mi si\u0119 z facetem z Wiadomo\u015bci, kt\u00f3ry jedzie przez irackie miasteczko w ameryka\u0144skim wozie pancernym, a potem filmuje jak \u017co\u0142nierze rozdaj\u0105 pluszowe misie miejscowym dzieciom. Dlatego zwr\u00f3ci\u0142em uwag\u0119 na tekst Fiska. Prezydenci, premierzy, ambasadorzy witali na lotniskach dziennikarzy, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili z syryjskiego Homs. Robert Fisk, weteran dziennikarstwa, bliski obserwator najwi\u0119kszych konflikt\u00f3w, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[84,159,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53011"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53011\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}