{"id":52868,"date":"2012-03-04T17:17:39","date_gmt":"2012-03-04T22:17:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52868"},"modified":"2012-03-04T17:17:39","modified_gmt":"2012-03-04T22:17:39","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52868","title":{"rendered":"Niekt\u00f3rzy uczeni proponuj\u0105 uznanie waleni za &#8222;osoby&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>W tym tygodniu portal PiotrSkarga.pl informowa\u0142 o tym, \u017ce grupa uczonych w oficjalnym pi\u015bmie medycznym uzasadnia\u0142a zabijanie noworodk\u00f3w. &#8222;Naukowcy&#8221; podpierali si\u0119 absurdalnym argumentem, \u017ce z punktu widzenia moralnego noworodki pozbawione s\u0105 osobowo\u015bci, bo nie potrafi\u0105 same stanowi\u0107 o sobie. Tymczasem grupa innych &#8222;uczonych&#8221; dowodzi, \u017ce prawa osobowe maj\u0105&#8230; walenie. &#8222;Naukowcy&#8221; staraj\u0105 si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce delfiny i wieloryby s\u0105 tak inteligentne, i\u017c powinny by\u0107 uznane za &#8222;osoby nie b\u0119d\u0105ce lud\u017ami&#8221; i winy mie\u0107 przyznane prawa.(sic!) <\/strong><\/p>\n<p>Brytyjska gazeta &#8222;The Daily Telegraph&#8221; opublikowa\u0142a artyku\u0142 zatytu\u0142owany &#8222;Delfiny nale\u017cy uzna\u0107 za osoby nie b\u0119d\u0105ce lud\u017ami&#8221;. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych uczonych, du\u017ce ssaki morskie maj\u0105 charakterystyczne osobowo\u015bci, kultur\u0119, a nawet formy spo\u0142ecze\u0144stwa. Dlatego te\u017c powinno si\u0119 zakaza\u0107 izolowania delfin\u00f3w i orek w zbiornikach w parkach rozrywki. Stwierdzono, \u017ce doznaj\u0105 one &#8222;moralnego&#8221; prze\u015bladowania, nawet wi\u0119kszego ni\u017c ludzie (sic!). Co wi\u0119cej, uznano, \u017ce ich zabijanie jest r\u00f3wnoznaczne z morderstwem cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>Wszystkie te rewelacje mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 podczas odbywaj\u0105cego si\u0119 w tym roku dorocznego spotkania Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia Rozwoju Nauki (AAAS) w Vancouver, w Kanadzie. Tam mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badaczy omawia\u0142 projekt &#8222;Deklaracji praw waleni&#8221;. Zasugerowano, \u017ce wieloryby maj\u0105 takie same prawa &#8222;do \u017cycia, wolno\u015bci i dobrobytu jak ludzie&#8221;. Dr Thomas White, ekspert w dziedzinie etyki w Loyola Marymount, twierdzi\u0142, \u017ce o osobie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 wtedy, gdy jest unikalna i ma indywidualne poczucie siebie. Jego zdaniem, nauka pokazuje, \u017ce indywidualizm, \u015bwiadomo\u015b\u0107 i samo\u015bwiadomo\u015b\u0107 nie s\u0105 ju\u017c unikalnymi cechami ludzkimi.(sic!)<\/p>\n<p>Dwa lata temu w Helsinkach, grupa badaczy og\u0142osi\u0142a &#8222;Deklaracj\u0119 praw waleni&#8221;. Obecnie pracuje ona nad argumentacj\u0105 dla poparcia dla tej deklaracji. &#8222;Naukowcy&#8221; opracowali dokument, w kt\u00f3rym stwierdzono, \u017ce ka\u017cdy wale\u0144 ma prawo do \u017cycia w swoim naturalnym \u015brodowisku, kt\u00f3re musi by\u0107 chronione i \u017ce \u017cadna osoba lub organizacja nie ma prawa do zak\u0142\u00f3cania kultury tych zwierz\u0105t.<\/p>\n<p>Jeden z architekt\u00f3w tej deklaracji, dr Lori Marino z Emory University w Atlancie, stwierdzi\u0142, \u017ce idea praw waleni pojawi\u0142a si\u0119 wtedy, gdy stwierdzono, \u017ce m\u00f3zg wieloryba prowadzi bardzo skomplikowane procesy my\u015blowe i \u017ce jest on tak samo skomplikowany jak m\u00f3zg ludzki (sic!). Wed\u0142ug dr Marino, z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 m\u00f3zgu delfin\u00f3w \u015bwiadczy o tym, \u017ce s\u0105 one racjonalnymi istotami, potrafi\u0105cymi podejmowa\u0107 moralne decyzje, a wi\u0119c s\u0105 jak &#8222;osoby&#8221;.<\/p>\n<p>G\u0142upota wywod\u00f3w kolejnych etyk\u00f3w nie zna granic. Gary Isbel z TFP dziwi si\u0119, jak mo\u017cna uzna\u0107, i\u017c walenie maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do dedukcyjnego my\u015blenia, albo, \u017ce maj\u0105 swoj\u0105 kultur\u0119.\u00a0<\/p>\n<p>&#8222;Kiedy ostatni raz kto\u015b by\u0142 \u015bwiadkiem rozwoju muzycznego stylu waleni, architektury, kuchni, czy zasad pa\u0144stwa prawa?&#8221; &#8211; zadaje pytanie. &#8222;Od kiedy walenie s\u0105 odpowiedzialne za swoje czyny moralne?&#8221;. Wyja\u015bnia, \u017ce tylko intelekt ludzki ma zdolno\u015b\u0107 odr\u00f3\u017cni\u0107 dobro od z\u0142a i dokona\u0107 wyboru. Aby podejmowa\u0107 moraln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, trzeba posiada\u0107 zdolno\u015b\u0107 do wymy\u015blania abstrakcyjnych idei. W przeciwnym razie dzia\u0142a si\u0119 na zasadzie instynktu zwierz\u0119cego. Je\u015bli na przyk\u0142ad pies ugryzie kogo\u015b, nikt nie pozywa do s\u0105du psa, lecz jego w\u0142a\u015bciciela. Tak si\u0119 dzieje, w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce pies nie jest odpowiedzialny za swoje zachowanie.\u00a0<\/p>\n<p>Isbel zauwa\u017ca ironicznie, \u017ce je\u015bli uznaje si\u0119 jakie\u015b prawa, to wymagana jest ich znajomo\u015b\u0107 i zrozumienie. Zastanawia si\u0119, w jaki spos\u00f3b dr Marino i sp\u00f3\u0142ka maj\u0105 zamiar kszta\u0142ci\u0107 walenie odno\u015bnie ich praw obywatelskich i obowi\u0105zk\u00f3w. Zastanawia si\u0119 tak\u017ce, dlaczego dr Marino nigdy nie zapyta\u0142 waleni, czy s\u0105 niezadowolone z \u017cycia w niewoli?\u00a0&#8222;Je\u015bli jest tak \u017ale &#8211; pisze &#8211; to dlaczego delfiny nie wykorzystaj\u0105 swoich umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych i poznawczych w inteligentny spos\u00f3b i nie zorganizuj\u0105 protestu?&#8221;.\u00a0<\/p>\n<p>W\u0142a\u015bciwie mo\u017cna by by\u0142o pomin\u0105\u0107 rewelacje naukowc\u00f3w, gdyby nie smutny fakt, \u017ce odmawiaj\u0105 oni praw ju\u017c nie tylko dzieciom pocz\u0119tym, ale nawet noworodkom oraz osobom starszym i niepe\u0142nosprawnym, a przyznaj\u0105 je zwierz\u0119tom. Co ciekawe, traktuj\u0105 swoje wywody &#8222;\u015bmiertelnie&#8221; powa\u017cnie i dlatego s\u0105 gro\u017ani.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: tfp.org, AS<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W tym tygodniu portal PiotrSkarga.pl informowa\u0142 o tym, \u017ce grupa uczonych w oficjalnym pi\u015bmie medycznym uzasadnia\u0142a zabijanie noworodk\u00f3w. &#8222;Naukowcy&#8221; podpierali si\u0119 absurdalnym argumentem, \u017ce z punktu widzenia moralnego noworodki pozbawione s\u0105 osobowo\u015bci, bo nie potrafi\u0105 same stanowi\u0107 o sobie. Tymczasem grupa innych &#8222;uczonych&#8221; dowodzi, \u017ce prawa osobowe maj\u0105&#8230; walenie. &#8222;Naukowcy&#8221; staraj\u0105 si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce delfiny [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[20,220],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52868"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52868"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52868\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}