{"id":52861,"date":"2012-03-04T16:33:40","date_gmt":"2012-03-04T21:33:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52861"},"modified":"2012-03-04T16:33:40","modified_gmt":"2012-03-04T21:33:40","slug":"eksplozja-szowinizmu-na-litwie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52861","title":{"rendered":"Eksplozja szowinizmu na Litwie"},"content":{"rendered":"

Od 21 lat pa\u0144stwo litewskie prowadzi polityk\u0119 instytucjonalnej dyskryminacji polskiej mniejszo\u015bci narodowej w tym kraju. Atmosfera niech\u0119ci do litewskich Polak\u00f3w, jak\u0105 podgrzewaj\u0105 wypowiedzi kolejnych litewskich polityk\u00f3w i medi\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu, owocuje otwarcie szowinistycznymi wyst\u0105pieniami na ulicach miast Wile\u0144szczyzny.<\/strong><\/p>\r\n

Najbardziej znanym litewskim szowinist\u0105 jest Gintaras Songaila. W latach prze\u0142omu cz\u0142onek Rady Sejmu Sajudisu, w roku 1990 zosta\u0142 radnym Wilna, by\u0142 w\u00f3wczas tak\u017ce sekretarzem Komisji do spraw problem\u00f3w Litwy Wschodniej (Wile\u0144szczyzny). Ju\u017c w\u00f3wczas da\u0142a si\u0119 pozna\u0107 ze swoje antypolskiego nastawienia czemu dawa\u0142 wyraz na posiedzeniach Sajudisu. Jeszcze w lipcu 1989 r. w czasie dyskusji przy tak zwanym \u201eokr\u0105g\u0142ym stole\u201d w sprawie autonomii samorz\u0105dowej dla rejon\u00f3w zamieszkanych przez Polak\u00f3w, zorganizowanej w Wilnie przez redakcj\u0119 \u201eCzerwonego Sztandaru\u201d z udzia\u0142em przedstawicieli rz\u0105du i strony spo\u0142ecznej, Songaila bardzo agresywnie atakowa\u0142 t\u0119 koncepcj\u0119 okre\u015blaj\u0105c j\u0105 mianem \u201eszale\u0144stwa\u201d. Przez wiele lat udziela\u0142 si\u0119 on g\u0142\u00f3wnie w instytucjach medialnych.

Polsko\u015b\u0107 jak p\u0142achta na byka<\/strong><\/p>\r\n

Do polityki wr\u00f3ci\u0142 anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w Zwi\u0105zek Litewskich Narodowc\u00f3w w 2004 r., ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej zostaj\u0105c jego szefem. Poniewa\u017c ZLN nie by\u0142 w stanie przebi\u0107 si\u0119 do g\u0142\u00f3wnego nurtu litewskiej polityki Songaila zdecydowa\u0142 o w\u0142\u0105czeniu go w sk\u0142ad koalicyjnego ugrupowania litewskiej prawicy Zwi\u0105zku Ojczyzny – Litewskich Chrze\u015bcija\u0144skich Demokrat\u00f3w. Z list tej partii uzyska\u0142 mandat poselski w wyborach w 2008 r. wraz z dwoma innymi dzia\u0142aczami Zwi\u0105zku Litewskich Narodowc\u00f3w.<\/p>\r\n

Jako pose\u0142 do litewskiego Sejmasu sta\u0142 si\u0119 znany z nieustannych atak\u00f3w na mniejszo\u015b\u0107 polsk\u0105 i jej przedstawicieli. By\u0142 g\u0142\u00f3wnym sprawc\u0105 odrzucenia przez parlamentarn\u0105 frakcj\u0119 konserwatyst\u00f3w ustawy autorstwa w\u0142asnego rz\u0105du (premiera A. Kubiliusa) dopuszczaj\u0105cej zapisywanie nazwisk os\u00f3b narodowo\u015bci polskiej w dokumentach w dw\u00f3ch wersjach: litewskiej oraz w brzmieniu i zapisie polskim. Projekt upad\u0142 w dniu 8 kwietnia 2010 r. w czasie wizyty Lecha Kaczy\u0144skiego w tym kraju.<\/p>\r\n

Rok 2010 by\u0142 rokiem procedowania przez Sejmas projektu nowelizacji o\u015bwiatowej. Zosta\u0142 przyj\u0119ty projekt rz\u0105dowy stanowi\u0105cy istotne zagro\u017cenie dla polskiego szkolnictwa na Litwie. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce w tym czasie Songaila forsowa\u0142 znacznie bardziej radykalny i szkodliwy projekt nowelizacji zak\u0142adaj\u0105cy znacznie wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 lekcji w j\u0119zyku litewskim i utrudniaj\u0105cy podtrzymywania szk\u00f3\u0142 polskoj\u0119zycznych. Dzi\u0119ki temu premier Kubilius m\u00f3g\u0142 o\u015bwiadcza\u0107, \u017ce promuje \u201eumiarkowane rozwi\u0105zania\u201d. Wiosn\u0105 zesz\u0142ego roku Songaila by\u0142 inicjatorem uchwa\u0142y Sejmasu kieruj\u0105cej pytanie do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego w sprawie dw\u00f3ch pos\u0142\u00f3w Akcji Wyborczej Polak\u00f3w na Litwie. Autor uchwa\u0142y kwestionowa\u0142 prawomocno\u015b\u0107 ich mandat\u00f3w ze wzgl\u0119du na fakt posiadania przez nich Karty Polaka. Songaila zosta\u0142 wyrzucony ze Zwi\u0105zku Ojczyzny 28 kwietnia zesz\u0142ego roku po tym jak w ostry spos\u00f3b zaatakowa\u0142 koncepcj\u0119 koalicji mi\u0119dzy t\u0105 parti\u0105 a AWPL w radzie miejskiej Wilna – koalicja ta niedosz\u0142a do skutku i od pocz\u0105tku szanse na to by\u0142y niewielkie. W tym kontek\u015bcie fakt gwa\u0142townej reakcji tylko potwierdza skal\u0119 polonofobii Songaily. Og\u0142osi\u0142 on restytucj\u0119 Zwi\u0105zku Litewskich Narodowc\u00f3w. Obecnie wsp\u00f3\u0142organizuje lub pojawia si\u0119 na wszystkich wyst\u0105pieniach plejady szowinistycznych organizacji litewskich.<\/p>\r\n

Polak\u00f3w nie ma<\/strong><\/p>\r\n

Prawdopodobnie najbardziej aktywn\u0105 z nich jest Litewski Zwi\u0105zek M\u0142odzie\u017cy Narodowej. W czerwcu 2010 i 2011 r. LZMN organizowa\u0142 obozy w Dziewieniszkach w rejonie solecznickim – tradycyjnym obszarze zamieszkania polskiej ludno\u015bci Wile\u0144szczyzny (wed\u0142ug spisu powszechnego: 79% Polak\u00f3w, 10% Litwin\u00f3w, 11% narodowo\u015bci wschodnios\u0142owia\u0144skie). Ten drugi, szeroko komentowany ob\u00f3z, odbywa\u0142 si\u0119 pod has\u0142em: \u201eNasze korzenie – od Ba\u0142t\u00f3w\u201d. Dziewieniszki zosta\u0142y wybrane na miejsce obozu nieprzypadkowo, gdy\u017c, w opinii prezesa Litewskiego Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Narodowej Juliusa Panki, tereny nale\u017c\u0105ce do rejonu solecznickiego s\u0105 historycznie i etnicznie litewskie. \u201eMieszka\u0144cy Solecznik i okolic s\u0105 w rzeczywisto\u015bci Litwinami – twierdzi Panka – \u015bwiadcz\u0105 o tym nie tylko \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne, lecz tak\u017ce nazwiska, kt\u00f3re zosta\u0142y spolszczone za rz\u0105d\u00f3w Pi\u0142sudskiego\u201d. \u201eLudzie zostali wprowadzeni w b\u0142\u0105d, to s\u0105 nasi bracia i siostry a my chcemy przypomnie\u0107 im ich korzenie\u201d – stwierdzi\u0142 Panka. LZMN wpisuje si\u0119 tym samym w najgorsze i zarazem najbardziej absurdalne tradycje nacjonalizmu litewskiego. W\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b w litewskiej ideologii nacjonalistycznej usprawiedliwiano zawsze represje i dzia\u0142ania obliczone na wynarodowienie Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w granicach do\u015b\u0107 m\u0142odego historycznie fenomenu jakim jest Republika Litewska. Jak wida\u0107 szef LZMN jest kolejnym, kt\u00f3ry twierdzi i\u017c zna narodowo\u015b\u0107 Polak\u00f3w Wile\u0144szczyzny lepiej od nich samych. W regulaminie obozu umieszczono nakaz porozumiewania si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zykach ba\u0142tyckich, a jeden z zapis\u00f3w zaznacza\u0142 \u017ce s\u0142owia\u0144skie s\u0105 niepo\u017c\u0105dane. Organizatorzy ostrzegali tak\u017ce przed miejscowymi \u201epolskimi radyka\u0142ami\u201d.<\/p>\r\n

Warto doda\u0107, \u017ce opisywany ob\u00f3z odbywa\u0142 si\u0119 na terenie szko\u0142y litewskoj\u0119zycznej o specjalnym statusie – podlegaj\u0105cej bezpo\u015brednio litewskiemu Ministerstwu O\u015bwiaty (szko\u0142y takie s\u0105 lokowane na terenach zamieszkanych w wi\u0119kszo\u015bci przez Polak\u00f3w z zamiarem odci\u0105gania dzieci od szk\u00f3\u0142 polskoj\u0119zycznych). W obozie uczestniczy\u0142o 60 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie nastolatk\u00f3w. Ob\u00f3z zosta\u0142 sfinansowany przez Fundacj\u0119 Rozwoju Kultury, dzia\u0142aj\u0105c\u0105 przy litewskim Ministerstwie Kultury, a dla jego ochrony skierowano do Dziewieniszek dodatkowe patrole policyjne. Na obozie pojawi\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch urz\u0119dnik\u00f3w administracji centralnej.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 punktem w kalendarzu Litewskiego Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Narodowej jest dzie\u0144 11 marca – rocznica deklaracji niepodleg\u0142o\u015bci z 1990 r. Wsp\u00f3lnie z Litewsk\u0105 Parti\u0105 Centrum Romualdasa Ozolasa i pomniejszymi \u015brodowiskami nacjonalistycznymi, organizuje ona tego dnia przemarsze w Wilnie. Szczeg\u00f3lnie du\u017ce rozmiary manifestacje te przybiera\u0142y w roku 2009, 2010 i 2011. G\u0142\u00f3wnym has\u0142em wszystkich tych marsz\u00f3w by\u0142o \u201eLitwa dla Litwin\u00f3w\u201d co potwierdza\u0142o stosunek organizator\u00f3w i maszeruj\u0105cych do polskich, autochtonicznych mieszka\u0144c\u00f3w Wile\u0144szczyzny.

AK – mordercy!<\/strong><\/p>\r\n

W lipcu 2011 roku kilkunastu cz\u0142onk\u00f3w LZMN z jej szefem na czele pikietowa\u0142o Msz\u0119 \u015awi\u0119t\u0105 i obchody rocznicy operacji \u201eOstra Brama\u201d w podwile\u0144skich Krawczunach, na kt\u00f3rych zgromadzili si\u0119 kombatanci Armii Krajowej. Cz\u0142onkowie LZMN trzymali w r\u0119kach plansze z napisami: \u201eAK-zbrukani oprawcy\u201d, \u201eAK-mordercy\u201d.<\/p>\r\n

28 pa\u017adziernika 2011 r. w Wilnie odby\u0142 si\u0119 wiec \u201eWilno nasze by\u0142o i b\u0119dzie\u201d zorganizowany w\u0142a\u015bnie przez LZMN. W swej internetowej odezwie zapraszaj\u0105cej na marsz organizacja nawo\u0142ywa\u0142a wszystkich Litwin\u00f3w i \u201eosoby lojalne\u201d wobec Ojczyzny nale\u017c\u0105ce do mniejszo\u015bci narodowych do pot\u0119pienia zakus\u00f3w \u201epolskich imperialist\u00f3w\u201d i godnego uczczenia 72 rocznicy powrotu Wilna na \u0142ono Litwy. (Wilno zosta\u0142o kr\u00f3tkotrwale anektowane w sk\u0142ad Republiki Litewskiej na mocy umowy ze stalinowskim Zwi\u0105zkiem Sowieckim z pa\u017adziernika 1939 r.). Proszono te\u017c uczestnik\u00f3w wiecu o przybycie z pochodniami i has\u0142ami w rodzaju: \u201eA Wilno nasze by\u0142o i b\u0119dzie!\u201d oraz \u201eWilnius jest nasz od zamierzch\u0142ych czas\u00f3w, wiedzcie to, panowie!\u201d – \u201eWilnius musu nuo senoves, zinokit, \u201epanoves!\u201d – s\u0142owo \u201ePan\u201d jednoznacznie kojarzone jest na wschodzie z Polakami. Wiec wype\u0142niony by\u0142 wyrzekaniami pos\u0142a Songai\u0142y na \u201ecierpienia Litwin\u00f3w pod polsk\u0105 okupacj\u0105\u201d. Rezolucja wiecu pot\u0119pi\u0142a Akcj\u0119 Wyborcz\u0105 Polak\u00f3w na Litwie (jeden z m\u00f3wc\u00f3w domaga\u0142 si\u0119 postawienia przed s\u0105dem jej przewodnicz\u0105cego Waldemara Tomaszewskiego) za\u015b polsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 narodow\u0105 okre\u015bli\u0142a jako \u201ewynarodowie\u0144c\u00f3w i kolonist\u00f3w, przyby\u0142ych w okresie sowieckim\u201d. Podkre\u015blono r\u00f3wnie\u017c sprzeciw wobec jakiegokolwiek upami\u0119tniania Armii Krajowej na Wile\u0144szczy\u017anie. \u0179\u0105dano wprowadzenia w szko\u0142ach polskoj\u0119zycznych nie mniej ni\u017c po\u0142owy zaj\u0119\u0107 lekcyjnych wy\u0142\u0105cznie w j\u0119zyku litewskim.<\/p>\r\n

16 lutego bie\u017c\u0105cego roku w Kownie podczas obchod\u00f3w Dnia Odrodzenia Pa\u0144stwa Litewskiego kilkusetosobowa grupa manifestuj\u0105cych przesz\u0142a w pochodzie od Parku Spokoju do Ratusza. Podczas przemarszu skandowano: \u201eLitwa dla Litwin\u00f3w\u201d. Manifestacja organizowana by\u0142a tak\u017ce przez LZMN.<\/p>\r\n

Inn\u0105 aktywn\u0105 organizacj\u0105 koncentruj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na eksploatowaniu w\u0105tku rzekomego zagrozenia ze strony mniejszo\u015bci polskiej jest Litewska Partia Centrum sygnatariusza Aktu Odrodzenia Niepodleg\u0142o\u015bci Litwy bylego wicepremiera Romualdasa Ozolasa, od kilku lat poza parlamentem. Wyst\u0119puje kategorycznie przeciwko przyznaniu polskiej mniejszo\u015bci narodowej na Litwie prawa do dwuj\u0119zycznych nazw ulic oraz miejscowo\u015bci. Partia Ozolasa wyst\u0119puje te\u017c przeciwko Karcie Polaka, gdy\u017c w jej przekonaniu, przyznawanie Karty litewskim Polakom formuje na Litwie \u201epi\u0105t\u0105 kolumn\u0119\u201d, kt\u00f3ra staje si\u0119 pos\u0142usznym wykonawc\u0105 \u201epolskiej polityki wielkomocarstwowej\u201d skierowanej na odzyskanie \u201eziem utraconych\u201d, czyli Kres\u00f3w. Partia ta wsp\u00f3\u0142pracuje z LZMN.<\/p>\r\n

Litwa dla Litwin\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Cho\u0107 jawnie szowinistyczne organizacje ogrywaj\u0105 jak na razie na litewskiej scenie politycznej marginaln\u0105 rol\u0119 traktowa\u0107 je nale\u017cy nie tylko – jak napisa\u0142em we wst\u0119pie – jako skutek, ale i jako katalizator negatywnych tendencji. Po pierwsze: przesuwaj\u0105 one w dyskursie publicznym Litwy granice tego co poprawne, na tle ich postulat\u00f3w, wyra\u017canych oficjalnie przez nielicznych przedstawicieli w instytucjach w\u0142adzy, antypolskie ustawy uchwalane przez kolejne koalicje rz\u0105dowe oraz rozporz\u0105dzenia i dzia\u0142ania kolejnych ministr\u00f3w i urz\u0119dnik\u00f3w terenowych s\u0105 przedstawiane jako \u201eumiarkowane\u201d, \u201erozs\u0105dne\u201d, \u201eintegracyjne\u201d. Po drugie dzia\u0142alno\u015b\u0107 ich, nie spotykaj\u0105ca si\u0119 lub spotykaj\u0105ca z bardzo niewielkim sprzeciwem jakichkolwiek \u015brodowisk innych ni\u017c polskie, podgrzewa og\u00f3ln\u0105 atmosfer\u0119 niech\u0119ci do polskiej mniejszo\u015bci narodowej i Polak\u00f3w w og\u00f3le. Rozpowszechnianie si\u0119 antypolskich nastroj\u00f3w sygnalizuj\u0105 od d\u0142u\u017cszego czasu publikowane szeroko badania socjologiczne. Wyniki nie s\u0105 pocieszaj\u0105ce: wi\u0119kszo\u015b\u0107 Litwin\u00f3w nie pa\u0142a sympati\u0105 do Polak\u00f3w i obwinia w\u0142a\u015bnie mniejszo\u015b\u0107 polsk\u0105 o \u201erozniecanie wa\u015bni narodowo\u015bciowych\u201d. Oczywi\u015bcie politycy g\u0142\u00f3wnego nurtu staraj\u0105 si\u0119 wstrzeli\u0107 w te nastroje co owocuje ustawami takimi jak ostatnio w sprawie o\u015bwiaty. Wyst\u0105pienia szowinist\u00f3w tworz\u0105 atmosfer\u0119 w kt\u00f3rej mo\u017cliwe staje si\u0119 wydarzenia takie jak to, kiedy ucze\u0144 polskoj\u0119zycznej szko\u0142y zosta\u0142 pobity pod Domem Kultury Polskiej z powodu rozmawiania w j\u0119zyku polskim. Niestety, na Litwie dzia\u0142ania na rzecz litewskiej to\u017csamo\u015bci narodowej ci\u0105gle uto\u017csamiane s\u0105 z wszechstronny kwestionowaniem praw polskich, autochtonicznych mieszka\u0144c\u00f3w Wiele\u0144szczyny.<\/p>\r\n

Wojciech Karolczak<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od 21 lat pa\u0144stwo litewskie prowadzi polityk\u0119 instytucjonalnej dyskryminacji polskiej mniejszo\u015bci narodowej w tym kraju. Atmosfera niech\u0119ci do litewskich Polak\u00f3w, jak\u0105 podgrzewaj\u0105 wypowiedzi kolejnych litewskich polityk\u00f3w i medi\u00f3w g\u0142\u00f3wnego nurtu, owocuje otwarcie szowinistycznymi wyst\u0105pieniami na ulicach miast Wile\u0144szczyzny. Najbardziej znanym litewskim szowinist\u0105 jest Gintaras Songaila. W latach prze\u0142omu cz\u0142onek Rady Sejmu Sajudisu, w roku 1990 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[65,188,204],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52861"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52861\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}