{"id":52835,"date":"2012-03-03T22:26:20","date_gmt":"2012-03-04T03:26:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52835"},"modified":"2012-03-03T22:26:45","modified_gmt":"2012-03-04T03:26:45","slug":"globalizm-contra-dystrybutyzm-hugh-mcdonald","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52835","title":{"rendered":"Globalizm contra dystrybutyzm – Hugh McDonald<\/em>"},"content":{"rendered":"

Studiuj\u0105c mitologi\u0119 staro\u017cytnych Grek\u00f3w i Rzymian zastanawiamy si\u0119, na ile oni sami wierzyli w swoich bog\u00f3w. Czy bogowie nie byli dla nich raczej wygodn\u0105 metafor\u0105? By\u0107 mo\u017ce b\u00f3g wojny by\u0142 tylko por\u0119cznym symbolem literackim i umys\u0142owym na oznaczenie ca\u0142ego kompleksu zdarze\u0144 sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na wojn\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce Grecy byli na tyle dobrymi metafizykami, aby wiedzie\u0107, \u017ce istnie\u0107 mo\u017ce tylko jeden B\u00f3g. Podejrzewam r\u00f3wnie\u017c, i\u017c to w\u0142a\u015bnie nadu\u017cy\u00adcia metafor mitologicznych spowodowa\u0142y uznanie ich przez Grek\u00f3w za co\u015b wi\u0119cej.<\/strong><\/p>\r\n

Ten sam problem dotyczy naszych czas\u00f3w. Niekt\u00f3re z naszych s\u0142\u00f3w odzwierciedlaj\u0105 z\u0142o\u017cone relacje mi\u0119dzy lud\u017ami i rzeczami. Wyrazy s\u0105 czym\u015b w rodzaju stenografii, kt\u00f3ra uwalnia nasze umys\u0142y tak, \u017ce nie musimy za ka\u017cdym razem przywo\u0142ywa\u0107 na pami\u0119\u0107 z\u0142o\u017co\u00adnej abstrakcji. S\u0142owa, opisuj\u0105ce relacje i relacje mi\u0119dzy relacjami, wydaj\u0105 si\u0119 dotyczy\u0107 rzeczywistych substancji, a nawet os\u00f3b. Mog\u0105 sprawia\u0107 wra\u017cenie, \u017ce denotuj\u0105 b\u00f3stwa posiadaj\u0105ce wi\u0119ksz\u0105 moc ni\u017c osoby ludzkie.<\/p>\r\n

Do takich s\u0142\u00f3w nale\u017ca\u0142y niegdy\u015b \u201ewolno\u015b\u0107\u201d, \u201er\u00f3wno\u015b\u0107\u201d i \u201ebrater\u00adstwo\u201d. Mia\u0142y one niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0119 retoryczn\u0105. Lecz je\u015bli kto\u015b rzeczy\u00adwi\u015bcie chce przypatrzy\u0107 si\u0119 braterstwu, ten musi pomy\u015ble\u0107 o czte\u00adrech osobach: matce, ojcu, jednym i drugim bracie. Trzeba mu po\u00admy\u015ble\u0107 o ca\u0142ej serii zdarze\u0144 prowadz\u0105cych do sytuacji, w kt\u00f3rej dw\u00f3ch ludzi nazywa siebie bra\u0107mi. Je\u015bli chce pomy\u015ble\u0107 o r\u00f3wno\u015bci, wtedy musi wyobrazi\u0107 sobie trzy osoby: jedn\u0105 daj\u0105c\u0105 co\u015b dw\u00f3m pozosta\u0142ym, przy czym przekazywane przedmioty s\u0105 tej samej wagi i wielko\u015bci. Od razu wida\u0107, \u017ce takie wyobra\u017cenie jest nieadekwatne. Sytuacje, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na opis r\u00f3wno\u015bci, s\u0105 du\u017co bardziej z\u0142o\u017cone. Sama jednak z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 nie upowa\u017cnia do uznania, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107 bez istnienia owych trzech os\u00f3b. Nie mog\u0119 z r\u00f3wno\u015bci uczyni\u0107 boga, kt\u00f3ry istnia\u0142by niezale\u017cnie od poczyna\u0144 ludzi. W tym miejscu ujawnia si\u0119 konieczno\u015b\u0107 filozofii. To ona uczy nas uwa\u017ca\u0107 cz\u0142owieka za istot\u0119, a tak\u017ce nie pozwala zapomnie\u0107, \u017ce relacje nie mog\u0105 istnie\u0107 w oderwaniu od substancji (rzeczy realnych).<\/p>\r\n

\r\n

S\u0142owa s\u0105 nadu\u017cywane zar\u00f3wno w j\u0119zyku potocznym, jak te\u017c po\u00adlitycznym. Gdyby w przysz\u0142o\u015bci kto\u015b musia\u0142 czyta\u0107 nasze gazety, zauwa\u017cy\u0142by, \u017ce jeste\u015bmy dok\u0142adnie tak politeistyczni jak staro\u017cytni Grecy. Ze sposobu naszego pisania i m\u00f3wienia ujawnia si\u0119 nasza cze\u015b\u0107 dla wielu b\u00f3stw: Edukacji, Demokracji, Ekonomii, Wojny, Mody. Mitem staje si\u0119 edukacja, poniewa\u017c nasze prawa zmuszaj\u0105 ludzi do sp\u0119dzania coraz wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci ich \u017cycia w instytucjach edukacyjnych, podczas gdy wykonywane przez nich zawody staj\u0105 si\u0119 coraz prostsze. Gdyby edukacja by\u0142a prawdziwa, to znaczy zmierza\u0142a do rozwoju cnotliwego i m\u0105drego obywatela, wtedy mo\u00adgliby\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce czas i wysi\u0142ek zosta\u0142y dobrze spo\u017cytko\u00adwane. Niestety nie da si\u0119 tego powiedzie\u0107 np. o edukacji kanadyj\u00adskiej. Obecnie panuj\u0105ca ideologia pluralizmu uniemo\u017cliwia nauczy\u00adcielom prezentacj\u0119 jakiegokolwiek wzorca moralnego i obywatel\u00adskiego. Zawodowi pedagodzy ograniczaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 do nauczania umiej\u0119tno\u015bci technicznych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym ich uczniowie b\u0119d\u0105 w stanie znale\u017a\u0107 zatrudnienie. W Kanadzie m\u00f3wiono nam, \u017ce ludzie bez wykszta\u0142cenia nadaj\u0105 si\u0119 tylko do kopania row\u00f3w. Niezale\u017cnie jednak od tego, czy wszyscy sp\u0119dzili swoje \u017cycie w szko\u0142ach, czy te\u017c nie, niekt\u00f3rzy musz\u0105 stale kopa\u0107 rowy. Nawet kiedy ka\u017cdy b\u0119dzie mia\u0142 dost\u0119p do wiedzy, trzeba b\u0119dzie nadal kopa\u0107 rowy, ale wtedy cz\u0142owiek wynajmuj\u0105cy kopaczy b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wybra\u0107 mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli zaledwie zawod\u00f3wk\u0119, a tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105 stopnie in\u017cynierskie. Pracownik poradni zawodowej (trudni\u0105cy si\u0119 udzielaniem porad uczniom w szkole co do ich przysz\u0142ej kariery) mia\u0142 racj\u0119, na mocy niezawodnego proroctwa: nie mo\u017cesz dosta\u0107 pracy nie maj\u0105c wykszta\u0142cenia. Prawda jest taka, \u017ce wykszta\u0142cenie\u00a0 nie odpowiada stanowisku czy stanowisko wykszta\u0142ceniu, praco\u00addawc\u00f3w jednak uda\u0142o si\u0119 przekona\u0107 do wiary w mit wykszta\u0142cenia. Tak wi\u0119c, aby zosta\u0107 kopaczem row\u00f3w, trzeba zna\u0107 si\u0119 na rachunku r\u00f3\u017cniczkowym i trygonometrii. Ci, kt\u00f3rzy nie s\u0105 w stanie opanowa\u0107 tych rzeczy, s\u0105 eliminowani w tym sensie, \u017ce nikt nie da im pracy. By\u0107 mo\u017ce system edukacyjny sta\u0142 si\u0119 narz\u0119dziem polityki darwinia\u0144skiej: prostym ludziom nie nale\u017cy powierza\u0107 \u017cadnej roli w spo\u00ad\u0142ecze\u0144stwie, nawet gdyby istnia\u0142y takie zadania, kt\u00f3re mog\u0142yby uszcz\u0119\u015bliwi\u0107 ich samych oraz pozosta\u0142ych.<\/p>\r\n

Ekonomia i rynek sta\u0142y si\u0119 bytami mitologicznymi. O dzia\u0142aniu ekonomii m\u00f3wimy jak o \u017cywej istocie. Ekonomia idzie w g\u00f3r\u0119, eko\u00adnomia idzie w d\u00f3\u0142. Ekonomia nagrzewa, ekonomia ch\u0142odzi. Kiedy pr\u00f3buj\u0119 o tym pomy\u015ble\u0107, nie potrafi\u0119 wydoby\u0107 \u017cadnego sensu z ta\u00adkich wyra\u017ce\u0144. Kiedy my\u015bl\u0119 o ekonomii, my\u015bl\u0119 o cz\u0142owieku i jego rodzinie z kawa\u0142kiem ziemi. Cz\u0142owiek pracuje na roli, uprawia pszenic\u0119. Jego rodzina robi z niej m\u0105k\u0119. Na swoim gruncie ma tak\u017ce drzewa, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 mu do budowy i na opa\u0142. Uprawia len i hoduje owce, a te dostarczaj\u0105 mu materia\u0142u na ubrania, kt\u00f3re jego \u017cona szyje w domu. Je\u015bli chcemy pozna\u0107 prehistori\u0119 ekonomii, to ten obraz wyobra\u017ca\u0142by jej pocz\u0105tki. Pierwotnie ekonomia oznacza\u0142a prawo (nomos<\/em>) domownik\u00f3w (oikos<\/em>). Taki tytu\u0142 nosi\u0142a ksi\u0119ga Ary\u00adstotelesa, w kt\u00f3rej przedstawi\u0142 sytuacj\u0119 panuj\u0105c\u0105 w domu. Wed\u0142ug idealnej ekonomiki ka\u017cda rodzina najpierw sama zaspokaja\u0142a w\u0142asne potrzeby, a handlowa\u0142a tylko tym, co nadprodukowa\u0142a i co by\u0142o ponad jej w\u0142asne potrzeby. Poniewa\u017c ludzie chc\u0105 lepiej \u017cy\u0107, niekt\u00f3\u00adrzy z nich musz\u0105 sta\u0107 si\u0119 specjalistami. Kto\u015b mo\u017ce zna\u0107 si\u0119 na lekar\u00adstwach i zio\u0142ach, a uprawia\u0107 je na swojej ziemi. Wtedy mo\u017ce nie mie\u0107 czasu, aby troszczy\u0107 si\u0119 o swoj\u0105 pszenic\u0119 i owce, w\u00f3wczas problem rozwi\u0105zuje handel, gdy\u017c inni b\u0119d\u0105 chcieli i potrzebowali jego zi\u00f3\u0142. Gdyby jednak cz\u0142owiek nie wykaza\u0142 si\u0119 jako specjalista, jego rodzina ma zawsze \u015brodki do wyrobu w\u0142asnej \u017cywno\u015bci i ubra\u0144.<\/p>\r\n

W swojej encyklice Laborem exercens<\/em> papie\u017c Jan Pawe\u0142 II przy\u00adpomina nam, \u017ce uprawa roli jest podstaw\u0105 ludzkiej egzystencji.2<\/sup><\/a> Ignoruje si\u0119 ten fakt w krajach wysokorozwini\u0119tych, takich jak\u00a0 Kanada i Stany Zjednoczone, w kt\u00f3rych zmniejszy\u0142a si\u0119 liczba rolnik\u00f3w.\u00a0 Jest faktem, \u017ce wiele dzieci w miastach, kiedy si\u0119 je zapyta, nie wie, \u017ce mleko pochodzi od krowy. Rolnictwo uros\u0142o do rangi wielkiego biznesu, pos\u0142uguje si\u0119 metodami masowej produkcji i masowej sprzeda\u017cy. Jan Pawe\u0142 II czyni r\u00f3wnie\u017c rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119\u00addzy spo\u0142ecze\u0144stwami niedorozwini\u0119tymi a zbytnio rozwini\u0119tymi (czy superrozwini\u0119tymi):<\/div>\r\n
\r\n
[…] obok n\u0119dzy niedorozwoju, kt\u00f3rej nie mo\u017cna tolerowa\u0107, stoimy w obliczu pewnego nadrozwoju, kt\u00f3ry tak\u017ce jest niedopuszczalny, tak samo bowiem jak niedorozw\u00f3j sprze\u00adciwia si\u0119 on dobru i prawdziwemu szcz\u0119\u015bciu. Nadrozw\u00f3j, polegaj\u0105cy na nadmiernej rozporz\u0105dzalno\u015bci wszelkiego typu dobrami mate\u00adrialnymi na korzy\u015b\u0107 niekt\u00f3rych warstw spo\u0142ecznych, \u0142atwo prze\u00admienia ludzi w niewolnik\u00f3w posiadania i natychmiastowego zado\u00adwolenia, nie widz\u0105cych innego horyzontu, jak tylko mno\u017cenie d\u00f3br ju\u017c posiadanych lub sta\u0142e zast\u0119powanie ich innymi, jeszcze dosko\u00adnalszymi. Jest to tak zwana cywilizacja spo\u017cycia czy konsumizm, kt\u00f3ry niesie z sob\u0105 tyle odpadk\u00f3w i rzeczy do wyrzucenia. Posia\u00addany przedmiot, zast\u0105piony innym, doskonalszym, zostaje odrzucany bez u\u015bwiadomienia sobie jego ewentualnej trwa\u0142ej warto\u015bci dla nas lub dla kogo\u015b ubo\u017cszego.3<\/sup><\/a><\/div>\r\n<\/blockquote>\r\n
W narodach zbytnio rozwini\u0119tych niewielki procent os\u00f3b zajmuje si\u0119 rzeczywist\u0105 produkcj\u0105 d\u00f3br materialnych. Przy tym du\u017c\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 dobra ma\u0142oistotne i zdawkowe. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ludzi zajmuje si\u0119 wymian\u0105 towar\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich fachowcy od reklamy i rynku, usi\u0142uj\u0105cy przekona\u0107 potencjalnych klient\u00f3w do nabywania towar\u00f3w, kt\u00f3rych ci nie potrzebuj\u0105. Gdyby ich potrzebowali, \u017cadna reklama nie by\u0142aby potrzebna. Znamiennym jest fakt, \u017ce wielu tw\u00f3r\u00adc\u00f3w nowoczesnej reklamy wywodzi si\u0119 z szereg\u00f3w s\u0142u\u017cb wywia\u00addowczych z okresu drugiej wojny \u015bwiatowej. Jako wszechstronni specjali\u015bci od wojennych i propagandowych technik psychologicz\u00adnych, spotkali si\u0119 z wielkim zapotrzebowaniem na swoj\u0105 wiedz\u0119 w sektorze komercyjnym. Sektor ten w krajach nadrozwini\u0119tych jest terenem wymiany nie tyle d\u00f3br materialnych, co ma\u0142o zna\u00adcz\u0105cych bon\u00f3w. Dla przyk\u0142adu: rynek papier\u00f3w warto\u015bciowych niemal zupe\u0142nie nie przystaje do ludzkiej codzienno\u015bci, akcja bowiem jest udzia\u0142em w sp\u00f3\u0142ce, a kiedy sp\u00f3\u0142ka sprzedaje udzia\u0142y, tych nie ubywa, lecz przechodz\u0105 z r\u0119ki do r\u0119ki. Inne dzia\u0142ania handlowe miewaj\u0105 jeszcze mniej wsp\u00f3lnego z rzeczywistym towarem. Na przyk\u0142ad transakcje terminowe, w kt\u00f3rych ludzie nie posiadaj\u0105c papier\u00f3w warto\u015bciowych obstawiaj\u0105 ich przysz\u0142\u0105 cen\u0119. Ca\u0142o\u015b\u0107 tych\u00ad\u017ce poczyna\u0144 nie prowadzi do \u017cadnej korzy\u015bci spo\u0142ecznej, mimo to wielu ludzi zarabia na nich niewiarygodne krocie.<\/div>\r\n
Klasyczna my\u015bl polityczna by\u0142a osadzona w rzeczywisto\u015bci. Handel by\u0142 dodatkowym zaj\u0119ciem zale\u017cnym od dzia\u0142alno\u015bci rolni\u00adczej i przemys\u0142owej. Lepiej aby miasto-pa\u0144stwo by\u0142o samowystar\u00adczalne w zakresie \u017cywno\u015bci, ni\u017c zale\u017ca\u0142o od handlu. Kiedy miasto nazbyt uzale\u017cnia\u0142o si\u0119 od handlu z zagranic\u0105, powstawa\u0142y moralne niebezpiecze\u0144stwa dla jego populacji. Sta\u0142a obecno\u015b\u0107 cudzoziem\u00adc\u00f3w, kt\u00f3rzy nie posiadali kapita\u0142u zaanga\u017cowanego w spo\u0142ecze\u0144\u00adstwie, prowadzi\u0142a do erozji zwyczaj\u00f3w i praw. Ponadto handel otwiera\u0142 drog\u0119 chciwo\u015bci i innym, zwi\u0105zanym z ni\u0105, wadom. Tomasz z Akwinu tak pisa\u0142:<\/div>\r\n
\r\n
\u201eW rezultacie wszystko w mie\u015bcie stanie si\u0119 przekupne; s\u0142owno\u015b\u0107 zostanie zniszczona, a otwarta sposobno\u015b\u0107 dla wszelkiego rodzaju oszustwa; ka\u017cdy b\u0119dzie pracowa\u0142 tylko dla w\u0142asnego zysku, gardz\u0105c dobrem wsp\u00f3lnym; uprawianie cnoty zo\u00adstanie zaniechane, poniewa\u017c honorem, jako nagrod\u0105 za cnot\u0119, b\u0119d\u0105 darzeni ludzie bogaci. W ten spos\u00f3b, w takim oto mie\u015bcie, obywatel\u00adskie \u017cycie z konieczno\u015bci b\u0119dzie skorumpowane.\u201d4<\/sup><\/a><\/div>\r\n<\/blockquote>\r\n
\r\n

Dobrego zdania o handlu nie mia\u0142 te\u017c Arystoteles. Porty morskie pe\u0142ne by\u0142y ludzi nie produkuj\u0105cych niczego, za to zajmuj\u0105cych si\u0119 kupiectwem. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce ci\u0105g\u0142a migracja cudzoziemc\u00f3w powoduje destrukcj\u0119 obyczajowo\u015bci i to\u017csamo\u015bci narodu. Staro\u017cytny \u015bwiat niezbyt wysoko ocenia\u0142 handlarzy. Mieli oni zakaz bycia \u017co\u0142nierza\u00admi, by\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce uchodzili za tych, co nie ceni\u0105 w\u0142asnej ojczyzny. Z grubsza rzecz ujmuj\u0105c za Arystotelesem, tylko takie pa\u0144stwo najlepiej realizowa\u0142o dobro swego ludu, kt\u00f3rego obywatele we w\u0142asnym zakresie starali si\u0119 o towary podstawowe i nie zale\u017celi od innych pa\u0144stw pod wzgl\u0119dem rzeczy pierwszej potrzeby.<\/p>\r\n

Dystrybutyzm jako filozofia ekonomii zosta\u0142 zaproponowany w pierwszej po\u0142owie XX wieku przez katolickich my\u015blicieli, takich jak Hillaire Belloc, G. K. Chesterton i o. Vincent McNabb OP. Jest bliski my\u015bli klasycznej, lecz w dzisiejszym kontek\u015bcie wydaje si\u0119 czym\u015b nowym. Przede wszystkim ekonomia powinna zaj\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciwe sobie miejsce. Nie jest ona nauk\u0105 w tym samym sensie, co fizyka czy biologia. Ekonomia ma do czynienia z czynem ludzkim – actus humanus, i dlatego w\u0142a\u015bciwie stanowi cz\u0119\u015b\u0107 etyki. Ta za\u015b jest jedn\u0105 z nauk nie deskryptywnych, lecz normatywnych. Fizyka i etologia (nauka o zachowaniu zwierz\u0105t) s\u0105 przyk\u0142adem nauk deskryptyw\u00adnych. Tam naukowiec obserwuje i opisuje, a potem pr\u00f3buje sformu\u00ad\u0142owa\u0107 swoje spostrze\u017cenia w mo\u017cliwie najprostszy spos\u00f3b. Nato\u00admiast etyka bada \u015bwiat nie tylko taki, jaki on jest, ale jaki by\u0107 powi\u00adnien. Termin \u201epowinien\u201d znajduje si\u0119 ju\u017c poza zakresem typowych nauk deskryptywnych. Nauka taka ma k\u0142opoty nawet z wyra\u017ceniami Jest w stanie\u201d i \u201emo\u017ce\u201d, tzn. z kategoriami aktu i mo\u017cno\u015bci, kt\u00f3re maj\u0105 swoje miejsce w naszym zdroworozs\u0105dkowym pogl\u0105dzie na \u015bwiat, s\u0105 respektowane w filozofii Arystotelesa, jednak powoduj\u0105 zak\u0142opotanie naukowc\u00f3w. Kiedy naukowiec m\u00f3wi, \u017ce co\u015b mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 albo nie zdarzy\u0107, przyznaje si\u0119, \u017ce jego dyscyplina nie posiada jeszcze logicznych narz\u0119dzi, aby dok\u0142adnie przewidzie\u0107, co nast\u0105pi.<\/p>\r\n

Termin \u201epowinien\u201d nie znaczy wcale, \u017ce mamy do czynienia z pewnym obszarem \u015bwiata przyrody rz\u0105dzonym przez jeszcze nie odkryte prawa mechaniki. Znaczy on, \u017ce dotykamy cz\u0119\u015bci rzeczywi\u00adsto\u015bci zale\u017cnej od czynu ludzkiego. Kr\u00f3lestwo przyrody mo\u017cna opisa\u0107 wskazuj\u0105c na przyczyn\u0119 materialn\u0105 i sprawcz\u0105, czyli na moce przyrody, takie jak si\u0142a ci\u0119\u017cko\u015bci i w\u0142a\u015bciwo\u015bci materii. Kr\u00f3lestwo os\u00f3b i ich czyn\u00f3w mo\u017cna opisa\u0107 tylko wskazuj\u0105c na przyczyn\u0119 finaln\u0105, to znaczy na cel. Badanie celu jest zadaniem etyki. Ludzki czyn jest oceniany z uwagi na sw\u00f3j kres, b\u0119d\u0105cy wi\u0119kszym lub mniejszym dobrem. Jest dobrem, o ile realizuje i uwydatnia ludzk\u0105 egzystencj\u0119, a jest z\u0142em, je\u015bli j\u0105 niszczy lub umniejsza. Co wi\u0119cej, wymiar etyczny czynu ludzkiego implikuje jego wolno\u015b\u0107 i kontyn- gentno\u015b\u0107: mo\u017ce, ale nie musi si\u0119 zdarzy\u0107, a odpowiedzialno\u015b\u0107 mo\u00adraln\u0105 ponosi jego sprawca.<\/p>\r\n

Ekonomia jedynie deskryptywna opiera si\u0119 na b\u0142\u0119dnym rozumo\u00adwaniu. Pomimo i\u017c wolno\u015b\u0107 wpisana jest w natur\u0119 ludzkiego dzia\u0142ania, to bior\u0105c pod uwag\u0119 czyny wielu ludzi, wolno\u015b\u0107 znika lub staje si\u0119 nieistotna. Takie stanowisko uwzgl\u0119dnia wolno\u015b\u0107 tylko selek\u00adtywnie. Gdyby jednak przyj\u0105\u0107 taki pogl\u0105d, wtedy zwolennicy glo\u00adbalnej gospodarki, kt\u00f3rzy opieraj\u0105 sw\u00f3j program na czysto\u00a0 opisowej ekonomii, nie mieliby \u017cadnych powod\u00f3w, aby robi\u0107 cokolwiek. Tymczasem s\u0105 bardzo aktywni. Wywieraj\u0105 naciski na w\u0142adze poli\u00adtyczne, aby te z kolei na sta\u0142e pousuwa\u0142y wszelkie bariery dotycz\u0105ce handlu. Uwa\u017caj\u0105 za konieczne, aby wi\u0119ksze sp\u00f3\u0142ki mog\u0142y jeszcze efektywniej produkowa\u0107 towary i przewozi\u0107 je z miejsca wi\u0119kszego popytu \u00a0w miejsce ta\u0144szej produkcji.<\/p>\r\n

Najwi\u0119kszym problemem globalizacji jest utrata autonomii naro\u00addowej. Je\u015bli globali\u015bci wygraj\u0105, wtedy \u017cadne pa\u0144stwo nie b\u0119dzie mog\u0142o ustanowi\u0107 \u017cadnego prawa ustalaj\u0105cego barier\u0119 dla prowadze\u00adnia obcego interesu na swoim terenie. Gdyby Kanada jako jedyna wprowadzi\u0142a prawo zabraniaj\u0105ce szczeg\u00f3lnie szkodliwego rodzaju g\u00f3rnictwa, na przyk\u0142ad u\u017cycia cyjanku w wydobyciu z\u0142ota, wtedy ponadnarodowe porozumienie mog\u0142oby zmusi\u0107 Kanad\u0119 do zniesie\u00adnia tego prawa, poniewa\u017c je\u015bli nie istnieje ono gdzie indziej, wtedy Kanada tworzy barier\u0119 dla handlu. Taka inicjatywa legislacyjna utrudnia prowadzenie interesu przez mi\u0119dzynarodow\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 g\u00f3rni\u00adcz\u0105. Podobne sytuacje zdarzaj\u0105 si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej. Wybierani przy\u00adw\u00f3dcy kraju nie s\u0105 w stanie podj\u0105\u0107 decyzji w interesie swoich oby\u00adwateli, aby ograniczy\u0107 czyj\u0105\u015b dzia\u0142alno\u015b\u0107, je\u015bli ta jest prowadzona na mocy porozumie\u0144 gospodarczych. Globalizacja oznacza anarchi\u0119, poniewa\u017c \u015bwiatowi potentaci przemys\u0142owi b\u0119d\u0105 mieli prawo veta w stosunku do praw poszczeg\u00f3lnych narod\u00f3w, gdy tymczasem nie b\u0119dzie \u017cadnej w\u0142adzy zdolnej do prawnego nadzoru dzia\u0142a\u0144 samych przemys\u0142owc\u00f3w.<\/p>\r\n

Przemys\u0142 globalny ma r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 dobre strony. Niekt\u00f3re to\u00adwary, takie jak komputery, wymagaj\u0105 kolosalnych inwestycji ba\u00addawczo-rozwojowych, a gdyby nie rynek na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105, dobry sprz\u0119t komputerowy nie by\u0142by dost\u0119pny. Jedno pa\u0144stwo nie by\u0142oby w stanie zapewni\u0107 swoim obywatelom d\u00f3br, kt\u00f3re wymagaj\u0105 tak powa\u017cnych nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Jednakowo\u017c inne zasady obo\u00adwi\u0105zuj\u0105 w zakresie d\u00f3br naturalnych i rolnictwa. Na pierwszy rzut oka mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce ka\u017cdy odnosi korzy\u015b\u0107 mog\u0105c zim\u0105 kupi\u0107 pomara\u0144cze i cytryny po niskiej cenie. Przemys\u0142 \u015bwiatowy pozwala mieszka\u0144com kraj\u00f3w p\u00f3\u0142nocnych, takich jak Polska czy Kanada, za\u00adopatrywa\u0107 si\u0119 przez ca\u0142y rok w owoce i warzywa pochodz\u0105ce ze s\u0142o\u00adnecznych kraj\u00f3w po\u0142udniowych. Tak d\u0142ugo jak koszt transportu tych towar\u00f3w jest niski, mogliby\u015bmy powiedzie\u0107, \u017ce korzystniej jest pro\u00adwadzi\u0107 wszystkie uprawy na terenach po\u0142udniowych, gdzie nie ma \u015bniegu. Kiedy nasi gospodarze s\u0105 zmuszeni opu\u015bci\u0107 w\u0142asne pola, poniewa\u017c ludzi odstr\u0119cza cena ich towar\u00f3w, wtedy globalista powie, \u017ce jest to konieczna logika rynku. Ten rodzaj logiki ma sw\u00f3j s\u0142aby punkt. Rolnik jest obywatelem konkretnego pa\u0144stwa. Nie zawsze jest w stanie przeprowadzi\u0107 si\u0119 do innego kraju, nauczy\u0107 si\u0119 innego j\u0119zyka, za\u0142o\u017cy\u0107 nowe gospodarstwo. Pa\u0144stwa, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na swobodn\u0105 migracj\u0119 produkt\u00f3w rolniczych, jednocze\u015bnie nie pozwa\u00adlaj\u0105 rolnikom na dowoln\u0105 zmian\u0119 miejsca. W ten spos\u00f3b globalizm i uk\u0142ady rynkowe z jednej strony przynosz\u0105 korzy\u015bci korporacjom mi\u0119dzynarodowym, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 interesy w wybranym przez siebie miejscu i cieszy\u0107 si\u0119 statusem os\u00f3b ponad prawem, z drugiej jednak nie przynosz\u0105 \u017cadnej korzy\u015bci pomniejszym akto\u00adrom ekonomii, takim jak indywidualni rolnicy czy robotnicy. Ci ostatni nie s\u0105 w stanie wyrwa\u0107 si\u0119 z korzeniami tylko po to, aby zado\u015b\u0107uczyni\u0107 wymaganiom rynku. Ostatecznie – wspomniane uk\u0142a\u00addy i porozumienia, przyznaj\u0105c co\u015b korporacjom mi\u0119dzynarodowym, tym samym pozbawiaj\u0105 czego\u015b mniejsze sp\u00f3\u0142ki i osoby indywi\u00addualne. Kolejnym czynnikiem jest fakt, \u017ce nie zdajemy sobie sprawy z prawdziwej warto\u015bci towar\u00f3w, kt\u00f3re tak swobodnie przenikaj\u0105 nasze granice. Rzetelne kalkulacje musz\u0105 wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 najpierw cen\u0119, jak\u0105 dzisiaj p\u0142aci spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107, oraz koszt, jaki przyjdzie ponie\u015b\u0107 przysz\u0142emu pokoleniu. Je\u015bli dzisiaj na p\u00f3\u0142nocy mo\u017cemy kupi\u0107 banany i pomara\u0144cze po niskiej cenie, to dlatego, \u017ce daleki transport tych towar\u00f3w ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, poci\u0105giem czy nawet samolotem nie tylko dokonuje si\u0119 w kr\u00f3tkim czasie, ale jest tani. Transport jest niedrogi, poniewa\u017c u\u017cywamy paliw kopalnych, takich jak benzyna. Jeste\u015bmy jednak coraz bardziej \u015bwiadomi, \u017ce u\u017cywanie tego rodzaju paliw sugeruje ukryty koszt obci\u0105\u017caj\u0105cy przysz\u0142e po\u00adkolenia. Kalle Lasn pisze:<\/div>\r\n
\r\n

Prawdziwa cena samochodu musi obej\u00admowa\u0107 rzeczywisty, cho\u0107 trudny do okre\u015blenia, wk\u0142ad przysz\u0142ych pokole\u0144, maj\u0105cych do czynienia z uszczupleniem zasob\u00f3w ropy i zmian\u0105 klimatu dokonywanymi przez samoch\u00f3d dzisiaj. Gdyby\u015bmy zsumowali najlepsze dost\u0119pne prognozy, doszliby\u015bmy do wstrz\u0105sa\u00adj\u0105cego wniosku. Przemys\u0142 motoryzacyjny, oparty na paliwie kopal\u00adnym, jest subwencjonowany przez nienarodzone pokolenia w wy\u00admiarze setek bilion\u00f3w dolar\u00f3w rocznie. W przysz\u0142o\u015bci, gdy ceny b\u0119d\u0105 ju\u017c prawdziwe, nikt nie b\u0119dzie przeszkadza\u0142 ci wje\u017adzie samo\u00adchodem. B\u0119dziesz jednak musia\u0142 ka\u017cdego roku zap\u0142aci\u0107 rzeczywist\u0105 cen\u0119 za pilotowanie twojej tony metalu po drogach i zwymiotowany w\u0119giel z rury wydechowej. Tw\u00f3j samoch\u00f3d b\u0119dzie ci\u0119 kosztowa\u0107, szacunkowo, 100 dolar\u00f3w. A jedno zatankowanie paliwa – 250 do\u00adlar\u00f3w.5<\/sup><\/a><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

\r\n

Trzeba te\u017c widzie\u0107 inne ukryte koszty zwi\u0105zane z zakupem taniej produkcji z Po\u0142udnia. Mieszkam na P\u00f3\u0142wyspie Niagara, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 jedne z najbardziej uprawnych p\u00f3l w Kanadzie. S\u0105 tu liczne sady i winnice. Rolnicy jednak nie s\u0105 w stanie wytrzyma\u0107 konkuren\u00adcji tanich towar\u00f3w z Po\u0142udnia. Wielu z nich likwiduje swoje gospo\u00addarstwa. Coraz wi\u0119cej ziemi uprawnej trafia pod zabudow\u0119, zazwy\u00adczaj pod budow\u0119 du\u017cych dom\u00f3w i posiad\u0142o\u015bci ziemskich dla ludzi zamo\u017cnych. Pomy\u015blmy o przysz\u0142o\u015bci: po pewnym czasie cena ben\u00adzyny wzro\u015bnie wielokrotnie. Wzro\u015bnie te\u017c cena \u017cywno\u015bci przywie\u00adzionej ci\u0119\u017car\u00f3wkami lub poci\u0105gami z Meksyku czy z po\u0142udniowych stan\u00f3w USA. Wtedy Kanadyjczycy b\u0119d\u0105 zainteresowani produkcj\u0105 w\u0142asnej \u017cywno\u015bci. W owym czasie nie b\u0119dzie ju\u017c jednak ziemi uprawnej. Ca\u0142a najlepsza ziemia b\u0119dzie pokryta budynkami przez ludzi, kt\u00f3rzy odnie\u015bli sukces na wolnym rynku, lub wielkimi hur\u00adtowniami sprzedaj\u0105cymi towary, kt\u00f3rych nikt nie b\u0119dzie w stanie kupi\u0107, lub niezliczonymi drogami i parkingami w czasach, kiedy tylko nieliczni b\u0119d\u0105 mieli samochody.<\/p>\r\n

Nasze dzia\u0142ania ekonomiczne, polegaj\u0105ce na w\u0142asnej produkcji oraz handlu towarami, nie s\u0105 \u015blepymi si\u0142ami, lecz dzia\u0142aniem inteligentnym i celowym. Ka\u017cdy cz\u0142owiek nie tylko dzia\u0142a w swoim interesie, lecz r\u00f3wnie\u017c ma najlepsze referencje, aby w tym interesie dzia\u0142a\u0107. Trzeba zgodzi\u0107 si\u0119 z ekonomistami, \u017ce efekt dzia\u0142ania po\u00adszczeg\u00f3lnych jednostek mo\u017ce by\u0107 sprzeczny z dobrem wsp\u00f3lnym. W takim przypadku do roli legalnego rz\u0105du nale\u017cy podj\u0119cie dzia\u0142a\u00adnia w interesie obywateli i ograniczenie pewnych form aktywno\u015bci gospodarczej. Po przyk\u0142ady mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 do Pisma \u015bwi\u0119tego. Ambitny rolnik m\u00f3g\u0142by wyja\u0142owi\u0107 swoj\u0105 ziemi\u0119, jednak prawo \u017cydowskie co siedem lat kaza\u0142o mu pozostawi\u0107 j\u0105 le\u017c\u0105c\u0105 od\u0142ogiem na jeden rok. \u0179niwiarzom wolno by\u0142o przej\u015b\u0107 przez pole tylko raz, a ziarno, kt\u00f3rego nie zebrali, powinno pozosta\u0107 dla podr\u00f3\u017cnych i dla zwierz\u0105t. Je\u015bli kto\u015b sprzeda\u0142 swoj\u0105 ziemi\u0119, to w roku jubileuszowym m\u00f3g\u0142 j\u0105 odkupi\u0107 za cen\u0119 sprzeda\u017cy. Je\u015bli kto\u015b popad\u0142 w d\u0142ugi, to w roku jubileuszowym d\u0142ug jego musia\u0142 zosta\u0107 umorzony. Najwa\u017c\u00adniejsze prawa ograniczaj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 dotyczy\u0142y sza\u00adbatu. Ogranicza\u0142y kupowanie i sprzedawanie.<\/p>\r\n

Kiedy\u015b w Kanadzie wszystkie domy towarowe by\u0142y nieczynne w niedziele oraz \u015bwi\u0119ta religijne i pa\u0144stwowe. Sklepy zamkni\u0119te by\u0142y r\u00f3wnie\u017c noc\u0105. Wi\u0119ksze domy handlowe domaga\u0142y si\u0119 zmiany prawa i gdy to si\u0119 sta\u0142o, niekt\u00f3re z nich podj\u0119\u0142y prac\u0119 przez ca\u0142\u0105 noc, a tak\u017ce w niedziele i \u015bwi\u0119ta. Kiedy uczyni\u0142 to jeden sklep, inne mu\u00adsia\u0142y p\u00f3j\u015b\u0107 w jego \u015blady b\u0105d\u017a ponie\u015b\u0107 straty. Ko\u0144cowy rezultat by\u0142 taki, \u017ce ludzie wi\u0119cej pracowali, a osi\u0105gali mniejsze zyski. Na przy\u00adk\u0142ad ka\u017cdego tygodnia musz\u0119 kupi\u0107 \u017cywno\u015b\u0107, a sklep, kt\u00f3ry j\u0105 sprze\u00addaje, musi zap\u0142aci\u0107 tym, kt\u00f3rych zatrudnia. Bez wzgl\u0119du na to, czy sklep jest otwarty d\u0142u\u017cej czy kr\u00f3cej, kupuj\u0119 t\u0119 sam\u0105 porcj\u0119 \u017cywno\u015bci. Je\u015bli jednak jest on otwarty przez d\u0142u\u017cszy czas ka\u017cdego tygodnia, wtedy cena \u017cywno\u015bci b\u0119dzie zawiera\u0107 dodatkowe koszty utrzymania otwartego sklepu. Ka\u017cdy odnosi korzy\u015b\u0107, kiedy prawo ogranicza godziny i dni handlu. Cieszy\u0142a nas korzy\u015b\u0107 p\u0142yn\u0105ca ze wsp\u00f3\u0142za\u00adwodnictwa, lecz tak\u017ce mieli\u015bmy zdrowe spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re sza\u00adnowa\u0142o ludzk\u0105 potrzeb\u0119 czasu wolnego.<\/div>\r\n
Prawa Starego Testamentu dotycz\u0105ce sfery ekonomicznej dostar\u00adczaj\u0105 modelu czy sposobu my\u015blenia aktualnego r\u00f3wnie\u017c dzisiaj. Musimy mie\u0107 prawo, kt\u00f3re ochroni nas przed wyczerpaniem i znisz\u00adczeniem zasob\u00f3w naturalnych. Musimy mie\u0107 prawo, kt\u00f3re wyznaczy granice pracy, w przeciwnym razie ludzie wolni stan\u0105 si\u0119 niewolni\u00adkami. Musimy mie\u0107 prawo, kt\u00f3re przeciwdzia\u0142a skutkom zad\u0142u\u017cenia. Musimy uzna\u0107, \u017ce ka\u017cdy powinien posiada\u0107 prywatn\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, \u017ce ka\u017cdy powinien posiada\u0107 \u015brodki, aby by\u0107 niezale\u017cnym i utrzyma\u0107 siebie. Jest rol\u0105 pa\u0144stwa i rz\u0105du narodowego, aby promowa\u0107 dobro w\u0142asnych obywateli, zw\u0142aszcza przez ograniczanie pewnych dzia\u0142a\u0144 ekonomicznych. Globali\u015bci proponuj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105, kt\u00f3rej nie kr\u0119puje \u017cadne prawo. Nie mieliby\u015bmy wtedy innego wy\u00adboru, jak tylko handlowa\u0107 z krajem, kt\u00f3ry wykorzystuje prac\u0119 nie\u00adwolnik\u00f3w czy te\u017c nieletnich. Na zako\u0144czenie przedstawiam kilka punkt\u00f3w, kt\u00f3re podsumo\u00adwuj\u0105 teori\u0119 ekonomiczn\u0105 dystrybutyzmu, sformu\u0142owanych przez o. Vincenta McNabba OP. Zauwa\u017cymy natychmiast, \u017ce wszystko, o czym pisze, przeciwstawia si\u0119 dogmatom globalizmu czy panekonomizmu:<\/div>\r\n