{"id":52763,"date":"2012-03-02T11:47:08","date_gmt":"2012-03-02T16:47:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52763"},"modified":"2012-03-02T11:47:08","modified_gmt":"2012-03-02T16:47:08","slug":"bolkowatosc-iii-rp-prof-andrzej-zybertowicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52763","title":{"rendered":"Bolkowato\u015b\u0107 III RP – prof. Andrzej Zybertowicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czy s\u0105 mo\u017cliwe rewolucje bez \u201eBolk\u00f3w\u201d? W ubieg\u0142ym tygodniu na Twitterze rozwa\u017cano, czy bez TW \u201eBolk\u00f3w\u201d, czyli takich przyw\u00f3dc\u00f3w buntuj\u0105cego si\u0119 ludu, kt\u00f3rzy w ukryty spos\u00f3b powi\u0105zani s\u0105 ze starym re\u017cimem, s\u0105 w og\u00f3le mo\u017cliwe rewolucje zmieniaj\u0105ce system w\u0142adzy.<\/strong><\/p>\r\n

Nierzadko rewolucje maj\u0105 swoich \u201eBolk\u00f3w\u201d (niekoniecznie cienkich), pomagaj\u0105cych grupie, kt\u00f3ra ma by\u0107 obalana, utrzyma\u0107 mit, \u017ce zmiana jest zas\u0142ug\u0105 jednej osoby-przyw\u00f3dcy. W Polsce to elity nadal lansuj\u0105 mit wielkiego Wa\u0142\u0119sy. Grupom rzeczywi\u015bcie wp\u0142ywaj\u0105cym na bieg wydarze\u0144 spo\u0142ecznych i gospodarczych cz\u0119sto jest na r\u0119k\u0119 g\u0142oszenie pogl\u0105du, \u017ce energi\u0119 mas mo\u017ce zogniskowa\u0107 i ukierunkowa\u0107 jedynie wielka jednostka, \u017ce nie mo\u017ce tej roli pe\u0142ni\u0107 idea, plan osi\u0105gni\u0119cia jakiego\u015b celu. \u0179e lud bez wybitnego przyw\u00f3dcy to tylko ciemna masa. Bo i po c\u00f3\u017c ludzie mieliby wierzy\u0107 w samych siebie?<\/p>\r\n

\u201eBolki\u201d s\u0105 te\u017c potrzebne, by chroni\u0107 elity starego systemu przed tym, co Wa\u0142\u0119sa obiecywa\u0142, ale czego nigdy nie zrobi\u0142: przed rozliczeniami za zbrodnie oraz za nielegalne uw\u0142aszczanie si\u0119. W pi\u0105tym roku transformacji autorka w \u201eGazecie Wyborczej\u201d tak pisa\u0142a o wizycie Leszka Balcerowicza w Krakowie: \u201eM\u00f3wi\u0142 te\u017c o cenie, jak\u0105 zap\u0142acili\u015bmy od 1989 roku za bezkrwawy przebieg naszej rewolucji. By\u0142o ni\u0105 zostawienie w spokoju komunistycznej nomenklatury, kt\u00f3ra przejmowa\u0142a maj\u0105tek pa\u0144stwowy przed 1989 rokiem. Rz\u0105d Mazowieckiego zahamowa\u0142 t\u0119 \u00bbprywatyzacj\u0119\u00ab rozpocz\u0119t\u0105 przez rz\u0105d Rakowskiego. Mimo to – doda\u0142 Balcerowicz – uw\u0142aszczenia nie da\u0142o si\u0119 do ko\u0144ca unikn\u0105\u0107\u201d (\u201eGW\u201d z 14 listopada 1994 r.).

Nie, nie twierdz\u0119, \u017ce wszystkie rewolucje s\u0105 w pe\u0142ni odg\u00f3rnie projektowane. Z\u0142o\u017cone procesy spo\u0142eczne s\u0105 zawsze mieszanin\u0105 tego, co planowane, i tego, co spontaniczne. Cz\u0119sto wymykaj\u0105 si\u0119 spod kontroli ich inicjator\u00f3w. A manipulowanie za pomoc\u0105 tajnych s\u0142u\u017cb ma zawsze ograniczon\u0105 skuteczno\u015b\u0107.

Ale to wszystko trzeba bada\u0107, a nie zamyka\u0107 dyskusji za pomoc\u0105 bana\u0142\u00f3w o Lechu Wa\u0142\u0119sie jako symbolu naszej drogi do wolno\u015bci. Drogi – dodajmy – niezako\u0144czonej.

Historia i socjologia<\/strong>

O ile o TW \u201eBolku\u201d wiemy ju\u017c sporo (cho\u0107 daleko do wszystkiego), to nadal niejasne pozostaje wiele mechanizm\u00f3w, kt\u00f3re systemowi III RP nadaj\u0105 prawdziwie \u201ebolkowaty\u201d charakter. Dlatego warto dzi\u015b, z dystansu prawie czterech lat, raz jeszcze spojrze\u0107 na g\u0142o\u015bn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka \u201eSB a Lech Wa\u0142\u0119sa: Przyczynek do biografii\u201d.

Z punktu widzenia historiografii powiemy, \u017ce autorzy przekonuj\u0105co udokumentowali agenturalno\u015b\u0107 i zarazem wieloletnie zak\u0142amanie nietuzinkowego cz\u0142owieka, przyw\u00f3dcy spo\u0142ecznego, noblisty, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 i nadal nie potrafi spojrze\u0107 w oczy pewnym wa\u017cnym okresom swojej przesz\u0142o\u015bci. Ale ta ksi\u0105\u017cka nie jest aktem oskar\u017cenia m\u0142odego robotnika, kt\u00f3ry ongi\u015b zdradzi\u0142 swoich koleg\u00f3w i do dzi\u015b nie potrafi \u201estan\u0105\u0107 w prawdzie\u201d.

Ta ksi\u0105\u017cka to akt oskar\u017cenia zak\u0142amanych elit III RP, kt\u00f3re zmontowa\u0142y i ufortyfikowa\u0142y ca\u0142y system odmowy wiedzy. Dla socjologa jest to ksi\u0105\u017cka o postkomunizmie, o systemie spo\u0142ecznym III RP, zbyt cz\u0119sto utkanym ze z\u0142udze\u0144, l\u0119k\u00f3w, manipulacji, pragnie\u0144, oszustw, p\u00f3\u0142prawd, zdrad, braku odwagi cywilnej, wreszcie interes\u00f3w o takiej sile, \u017ce nie pozwoli\u0142y one Wa\u0142\u0119sie przez tyle lat wypl\u0105ta\u0107 si\u0119 ze spirali kr\u0119tactw. Jest to ksi\u0105\u017cka tak\u017ce o negatywnej roli istotnej cz\u0119\u015bci naszego wymiaru sprawiedliwo\u015bci przyczyniaj\u0105cego si\u0119 do tego, i\u017c tworzone dopiero pa\u0144stwo prawa ca\u0142y czas demolowane jest przez pozory prawdy i uczciwo\u015bci.

Druga cz\u0119\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki zawiera niebanalny i nadal unikalny, naukowo uzasadniony wgl\u0105d w gry interes\u00f3w tworz\u0105ce postkomunistyczn\u0105 natur\u0119 III RP. I sama ksi\u0105\u017cka, i reakcja na ni\u0105 da\u0142y wgl\u0105d w mechanizmy kreacji i podtrzymywania tzw. autorytet\u00f3w moralnych – jako nieformalnych, ale niekiedy skutecznych regulator\u00f3w zachowa\u0144 zbiorowych. Wgl\u0105d w postawy niema\u0142ej cz\u0119\u015bci inteligencji, dziennikarzy, wreszcie sporej cz\u0119\u015bci \u015bwiata akademickiego.

I dlatego w\u0142a\u015bnie jest to chyba pozycja w ca\u0142ym dorobku IPN najwa\u017cniejsza. Waga tej ksi\u0105\u017cki polega na tym, i\u017c pokazuje ona znaczenie nie tylko pami\u0119ci, ale i mechanizm\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego patologicznego zarz\u0105dzania ni\u0105. To dzie\u0142o dw\u00f3ch autor\u00f3w pokazuje, \u017ce Instytut nie zajmuje si\u0119 przesz\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra odesz\u0142a i mo\u017ce by\u0107 uznana za nieby\u0142\u0105, bez wi\u0119kszego znaczenia dla spor\u00f3w o nowoczesno\u015b\u0107 Polski.

Tyle wolno\u015bci, ile faktycznej debaty<\/strong>

Okoliczno\u015b\u0107, i\u017c wok\u00f3\u0142 tez tej ksi\u0105\u017cki nie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 rzeczywista, uczciwa dyskusja – w tym akademicka – jest dodatkowym argumentem na rzecz trafno\u015bci obrazu III RP, jaki si\u0119 z tej ksi\u0105\u017cki wy\u0142ania. Jest powa\u017cnym argumentem na rzecz tezy o intelektualnej s\u0142abo\u015bci znacznej cz\u0119\u015bci \u015brodowiska historyk\u00f3w oraz przedstawicieli polskiej humanistyki w og\u00f3le.

Kto bolkuje rozw\u00f3j Polski?

Mi\u0119dzy innymi ca\u0142y czas brakuje nam studi\u00f3w, kt\u00f3re pochyl\u0105 si\u0119 nad kwestiami takimi jak: Jakie szkody i komu wyrz\u0105dzi\u0142a wsp\u00f3\u0142praca Wa\u0142\u0119sy z SB w latach siedemdziesi\u0105tych? Jaki wp\u0142yw na decyzje i spos\u00f3b my\u015blenia Wa\u0142\u0119sy, od momentu rozpocz\u0119cia jego kontakt\u00f3w z WZZ a\u017c do publikacji recenzowanej ksi\u0105\u017cki, mia\u0142o sta\u0142e powielanie matactw wok\u00f3\u0142 jego przesz\u0142o\u015bci? Czy i jakimi sposobami by\u0142a wywierana na Wa\u0142\u0119s\u0119 presja, by ju\u017c jako prezydent RP nie dzia\u0142a\u0142 w okre\u015blony spos\u00f3b? Jak\u0105 rol\u0119 gra\u0142y tu tajne s\u0142u\u017cby PRL, III RP, s\u0142u\u017cby innych pa\u0144stw – zw\u0142aszcza ZSRR i Rosji – konkretne ugrupowania polityczne, biznesowe i osoby prywatne? Jak interpretowa\u0107 zachowania jego wieloletnich wsp\u00f3lnik\u00f3w w k\u0142amstwie lub\/i zak\u0142amaniu – polityk\u00f3w, historyk\u00f3w, dziennikarzy i ich szef\u00f3w, intelektualist\u00f3w, badaczy, tzw. autorytet\u00f3w? Jak naukowo bada\u0107 post\u0119powanie s\u0105d\u00f3w lustracyjnych oraz Trybuna\u0142u Konstytucyjnego III RP, kt\u00f3re – ksi\u0105\u017cka to dowodnie ukazuje – nie sprosta\u0142y ani wyzwaniom zwi\u0105zanym z prowadzeniem kwestii o tak wa\u017cnym znaczeniu dla bezpiecze\u0144stwie pa\u0144stwa jak lustracja?

S\u0142owem, bez rzetelnego opisu \u201ebolkowato\u015bci\u201d nie zrozumiemy kraju, w kt\u00f3rym \u017cyjemy, nie zrozumiemy powi\u0105za\u0144, kt\u00f3re blokuj\u0105 (chcia\u0142oby si\u0119 rzecz: bolkuj\u0105) rozw\u00f3j Polski.\u00a0<\/p>\r\n

Prof. Andrzej Zybertowicz<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy s\u0105 mo\u017cliwe rewolucje bez \u201eBolk\u00f3w\u201d? W ubieg\u0142ym tygodniu na Twitterze rozwa\u017cano, czy bez TW \u201eBolk\u00f3w\u201d, czyli takich przyw\u00f3dc\u00f3w buntuj\u0105cego si\u0119 ludu, kt\u00f3rzy w ukryty spos\u00f3b powi\u0105zani s\u0105 ze starym re\u017cimem, s\u0105 w og\u00f3le mo\u017cliwe rewolucje zmieniaj\u0105ce system w\u0142adzy. Nierzadko rewolucje maj\u0105 swoich \u201eBolk\u00f3w\u201d (niekoniecznie cienkich), pomagaj\u0105cych grupie, kt\u00f3ra ma by\u0107 obalana, utrzyma\u0107 mit, \u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52763"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52763"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52763\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}