{"id":52365,"date":"2012-02-22T21:00:01","date_gmt":"2012-02-23T02:00:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52365"},"modified":"2012-02-22T21:26:19","modified_gmt":"2012-02-23T02:26:19","slug":"mord-w-berezowicy-malej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52365","title":{"rendered":"Rocznica mordu w Berezowicy Ma\u0142ej"},"content":{"rendered":"<p><strong>Mord w Berezowicy Ma\u0142ej by\u0142 jedn\u0105 z typowych rzezi dokonanych w latach 1943-1945 przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na ludno\u015bci polskiej zamieszkuj\u0105cej Kresy.<\/strong><\/p>\r\n<p>Cofaj\u0105cy si\u0119 przed Armi\u0105 Czerwon\u0105 Niemcy organizowali na Podolu lini\u0119 obrony. Do kopania okop\u00f3w i zwo\u017cenia drzew na umocnienia zmuszali miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107. Mieszka\u0144cy Berezowicy Ma\u0142ej po\u0142o\u017conej w pobli\u017cu Zbara\u017ca w dawnym wojew\u00f3dztwie tarnopolskim pracowali przy niemieckich umocnieniach codziennie, nawet w niedziele.<\/p>\r\n<p>Wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y nap\u0142ywa\u0107 informacje o przybywaj\u0105cych z Wo\u0142ynia banderowcach. We wsi istnia\u0142a polska samoobrona zorganizowana po doniesieniach o rzezi wo\u0142y\u0144skiej, nad bezpiecze\u0144stwem mieszka\u0144c\u00f3w czuwa\u0142y nocne posterunki i patrole. Jednak tej nocy zm\u0119czeni prac\u0105 ludzie zlekcewa\u017cyli ten obowi\u0105zek zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce obecno\u015b\u0107 niemieckich wojsk w okolicy odstraszy napastnik\u00f3w.<\/p>\r\n<p><strong>Noc\u0105 z 22 na 23 lutego 1944<\/strong> r. od p\u00f3\u0142nocy furmankami i saniami nadci\u0105gn\u0105\u0142 kilkusetosobowy oddzia\u0142 banderowc\u00f3w.\u00a0 Krwawa akcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 od wymordowania mieszka\u0144c\u00f3w przysi\u00f3\u0142ka po\u0142o\u017conego kilometr od wsi. Zabijano bez u\u017cycia broni palnej, staraj\u0105c si\u0119 wykorzysta\u0107 element zaskoczenia, by nie wywo\u0142a\u0107 ucieczki mieszka\u0144c\u00f3w dalej po\u0142o\u017conych zabudowa\u0144. W ruch posz\u0142y siekiery, bagnety i no\u017ce.<\/p>\r\n<p>Jeden z mieszka\u0144c\u00f3w przysi\u00f3\u0142ka, W\u0142adys\u0142aw Kurylczuk, wymkn\u0105\u0142 si\u0119 niepostrze\u017cenie i biegn\u0105c przez ca\u0142\u0105 wie\u015b zaalarmowa\u0142 krzykiem \u015bpi\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w, ratuj\u0105c wielu z nich od pewnej zguby.<\/p>\r\n<p>Po dokonaniu zbrodni w przysi\u00f3\u0142ku upowcy zaj\u0119li w\u0142a\u015bciw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wsi. Ci z mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy dysponowali broni\u0105, jak rodzina Jaworskich, podejmowali walk\u0119 z bandytami. Przewa\u017cnie jednak ludzie szukali ocalenia w ucieczce. Chronili si\u0119 w lasach, sadach, w obej\u015bciach ukrai\u0144skich s\u0105siad\u00f3w, cz\u0119\u015bci uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107 w kamiennych schronach pobudowanych na wie\u015b\u0107 o wcze\u015bniejszych rzeziach.<\/p>\r\n<p>Teraz mordowano tak\u017ce przy u\u017cyciu broni palnej. Spichlerze i obory, w kt\u00f3rych chronili si\u0119 mieszka\u0144cy by\u0142y podpalane. Los ten spotka\u0142 30 os\u00f3b, kt\u00f3re schroni\u0142y si\u0119 w murowanej oborze Miko\u0142aja Sesiuka. Ukrai\u0144cy najpierw wyprowadzili z niej inwentarz, a potem rozstrzelali z karabinu maszynowego posadzonych pod \u015bcian\u0105 ludzi. Obor\u0119 podpalono, ale kilku osobom uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107.<\/p>\r\n<p>Nie bronione domostwa by\u0142y bez trudu zdobywane przez upowc\u00f3w i szabrowane, a nast\u0119pnie palone. Zrabowane mienie bandyci za\u0142adowali na sanie i furmanki, a nast\u0119pnie oddalili si\u0119 w stron\u0119 granicy z Wo\u0142yniem.<\/p>\r\n<p>Tej nocy zamordowano w Berezowicy Ma\u0142ej 131 polskich mieszka\u0144c\u00f3w. Zabitych grzebano w po\u015bpiechu z obawy przed powrotem banderowc\u00f3w, ale nie wszystkich uda\u0142o si\u0119 pochowa\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uciekinier\u00f3w schroni\u0142a si\u0119 w Tarnopolu, gdzie wielu z nich mia\u0142o rodziny i znajomych.<\/p>\r\n<p>W 2007 r. zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty w Berezowicy Ma\u0142ej krzy\u017c i dwie tablice z list\u0105 ofiar.<\/p>\r\n<p><em><strong>Pawe\u0142 Zbrojewicz<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mord w Berezowicy Ma\u0142ej by\u0142 jedn\u0105 z typowych rzezi dokonanych w latach 1943-1945 przez ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w na ludno\u015bci polskiej zamieszkuj\u0105cej Kresy. Cofaj\u0105cy si\u0119 przed Armi\u0105 Czerwon\u0105 Niemcy organizowali na Podolu lini\u0119 obrony. Do kopania okop\u00f3w i zwo\u017cenia drzew na umocnienia zmuszali miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107. Mieszka\u0144cy Berezowicy Ma\u0142ej po\u0142o\u017conej w pobli\u017cu Zbara\u017ca w dawnym wojew\u00f3dztwie tarnopolskim pracowali [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,50,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52365"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52365\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}