{"id":52346,"date":"2012-02-22T11:20:43","date_gmt":"2012-02-22T16:20:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=52346"},"modified":"2012-02-22T11:20:43","modified_gmt":"2012-02-22T16:20:43","slug":"wolynskie-westerplatte-ks-tadeusz-isakowicz-zaleski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=52346","title":{"rendered":"Wo\u0142y\u0144skie Westerplatte – ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wydarzenia na Kresach mog\u0142yby by\u0107 scenariuszami wielu film\u00f3w i seriali, ale starsi tw\u00f3rcy boj\u0105 si\u0119 tej tematyki. Na szcz\u0119\u015bcie nadchodz\u0105 m\u0142odzi<\/strong><\/p>\r\n

W ubieg\u0142ym tygodniu spotka\u0142em si\u0119 z tr\u00f3jk\u0105 m\u0142odych filmowc\u00f3w. Podj\u0119li realizacj\u0119 dokumentu o bohaterskiej samoobronie w Przebra\u017cu na Wo\u0142yniu. W czasie II wojny \u015bwiatowej uratowano w ten spos\u00f3b od zag\u0142ady tysi\u0105ce Polak\u00f3w z okolicznych wiosek oraz ukrywaj\u0105cych si\u0119 w nich \u017byd\u00f3w. Planowane przedsi\u0119wzi\u0119cie jest cenne, poniewa\u017c tw\u00f3rcy filmowi, b\u0119d\u0105cy pupilami obozu w\u0142adzy, panicznie boj\u0105 si\u0119 wszystkiego, co jest zwi\u0105zane z Kresami Wschodnimi. Ta tematyka praktycznie jest nieobecna r\u00f3wnie\u017c w nauczaniu szkolnym. M\u0142ode pokolenie cho\u0107 uczy si\u0119 o bohaterach Westerplatte czy Powstania Warszawskiego, to ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w nie dowie si\u0119 niczego o polskich ch\u0142opcach i dziewcz\u0119tach, kt\u00f3rzy heroicznie bronili swoich miejscowo\u015bci przed zbrodniarzami UPA i Bandery. Gdy wspomniany film b\u0119dzie ju\u017c gotowy, to napisz\u0119 jego recenzj\u0119 i zajm\u0119 si\u0119 jego promocj\u0105. Dzi\u015b natomiast przypomn\u0119 wydarzenia, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 jego kanw\u0105.

Przede wszystkim polecam wspomnienia Henryka Cybulskiego pt. „Czerwone noce”. Ich autor by\u0142 postaci\u0105 niezwyk\u0142\u0105 – podoficer rezerwy WP, z zawodu le\u015bnik, z zami\u0142owania sportowiec. W lutym 1940 r. zosta\u0142 zes\u0142any na Sybir, sk\u0105d uciek\u0142 i po dw\u00f3ch miesi\u0105cach – uwaga! – pieszej w\u0119dr\u00f3wki powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego Przebra\u017ca. By\u0142a to du\u017ca polska wie\u015b, licz\u0105c\u0105 prawie tysi\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w. Le\u017ca\u0142a 25 km od \u0141ucka, kt\u00f3ry w okresie mi\u0119dzywojennym pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 stolicy wojew\u00f3dztwa i diecezji rzymskokatolickiej. By\u0142o to wi\u0119c dok\u0142adnie centrum rozleg\u0142ej i ludnej krainy. Wok\u00f3\u0142 by\u0142y liczne osady, zamieszka\u0142e tak\u017ce przez Polak\u00f3w.

W maju 1943 r. zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 tutaj pierwsze przera\u017caj\u0105ce informacje o masowych mordach dokonywanych przez dopiero co powsta\u0142\u0105 UPA, kt\u00f3ra zamiast walczy\u0107 z Niemcami, zaj\u0119\u0142a si\u0119 wyrzynaniem polskiej ludno\u015bci. W miastach i miasteczkach stacjonowali Niemcy lub W\u0119grzy, co powstrzymywa\u0142o banderowc\u00f3w przed atakami na nie. Natomiast wsie pozosta\u0142y ca\u0142kowicie bezbronne, bo AK na tym terenie by\u0142a w powijakach. Brakowa\u0142o nie tylko oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, ale i struktur organizacyjnych. Wyj\u0105tek stanowi\u0142y tylko niekt\u00f3re wsie, kt\u00f3rych mieszka\u0144cy potrafili si\u0119 zorganizowa\u0107. Do nich nale\u017ca\u0142o Przebra\u017ce. Komendantem wojskowym zosta\u0142 wspomniany Henryk Cybulski, kt\u00f3ry przyj\u0105\u0142 ps. Harry, a komendantem cywilnym Ludwik Malinowski, te\u017c barwna posta\u0107: u\u0142an ochotnik spod Piotrkowa Trybunalskiego. Wraz z innymi zorganizowali oni zbrojne pododdzia\u0142y. Bro\u0144 kupowali od okupanta za bimber b\u0105d\u017a zbierali j\u0105 w lesie po Rosjanach, kt\u00f3rzy uciekali st\u0105d w 1941 r. Za\u0142o\u017cyli tak\u017ce w\u0142asn\u0105 rusznikarni\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 obro\u0144c\u00f3w by\u0142a uzbrojona w kosy i pa\u0142ki. Zbudowali te\u017c prowizoryczne fortyfikacje, co nie by\u0142o \u0142atwe, bo w sk\u0142ad systemu samoobrony wchodzi\u0142y tak\u017ce okoliczne wioski i kolonie. Wszyscy byli zorganizowani na wz\u00f3r wojskowy.

Ju\u017c 5 lipca 1943 r. samoobrona odpar\u0142a pierwszy szturm UPA. Niestety, napastnicy zmasakrowali inne miejscowo\u015bci, morduj\u0105c w sumie 550 os\u00f3b. To spowodowa\u0142o, \u017ce do Przebra\u017ca nap\u0142yn\u0119\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy uciekinier\u00f3w. Ogromnym problemem by\u0142 brak \u017cywo\u015bci. Aprowizacja, nazywana „bitw\u0105 o zbo\u017ce”, by\u0142a bardzo trudna, bo zmusza\u0142a do wysy\u0142ania \u017cniwiarzy na dalekie pola. Wsparcie z zewn\u0105trz by\u0142o niewielkie. Pomimo tego, obro\u0144cy nigdy nie dali si\u0119 zaskoczy\u0107. Odparli kilka kolejnych szturm\u00f3w, w tym ten najwi\u0119kszy, rozpocz\u0119ty 31 sierpnia 1943 r., kiedy to kilka tysi\u0119cy banderowc\u00f3w zaatakowa\u0142o z u\u017cyciem artylerii. Oddzia\u0142y samoobrony przeprowadzi\u0142y te\u017c wiele kontratak\u00f3w. Podobnych punkt\u00f3w oporu by\u0142o na Wo\u0142yniu ponad sto, cho\u0107 nie wszystkie ocala\u0142y. Niekt\u00f3re z nich organizowali te\u017c duchowni. Dla przyk\u0142adu – o. Remigiusz Kranz, kapucyn, zorganizowa\u0142 kilka tysi\u0119cy os\u00f3b w Ostrogu nad Horyniem. Podobnie uczyni\u0142 o. Gabriel Bana\u015b w O\u017ceninie i o. Honorat Jedli\u0144ski w Mizoczy.

Przebra\u017ce obroni\u0142o si\u0119. Po wojnie mieszka\u0144c\u00f3w wywieziono na \u015al\u0105sk. Dzi\u015b wsi o tej nazwie ju\u017c nie ma, bo strona ukrai\u0144ska zadba\u0142a, aby nazw\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 o pora\u017cce UPA raz na zawsze wymaza\u0107 z mapy. Na tym miejscu jest wi\u0119c tylko ma\u0142a osada Hajowe. Okoliczne kolonie polskie zosta\u0142y zr\u00f3wnane z ziemi\u0105. Zburzono te\u017c ko\u015bcio\u0142y, aby zatrze\u0107 wszelkie \u015blady po Polakach. O bohaterstwie obro\u0144c\u00f3w m\u00f3wi jedynie niewielki cmentarz po\u0142o\u017cony w szczerym polu. Z kolei w Niemodlinie na Opolszczy\u017anie znajduje si\u0119 w ko\u015bciele tablica pami\u0105tkowa oraz obelisk i pomnik Ludwika Malinowskiego na cmentarzu.<\/p>\r\n

W tym kontek\u015bcie pragn\u0119 zaprosi\u0107 na spotkania, kt\u00f3re maj\u0105 upami\u0119tni\u0107 wydarzenia na Kresach Wschodnich. 23 bm. o g. 19 moja prelekcja w auli przy ul. Pi\u0142sudskiego 96 w Markach k. Warszawy. 24 bm. o g. 9.30 w Bibliotece UJ przy ul. Oleandry w Krakowie sesja naukowa pt. „Niedoko\u0144czone msze wo\u0142y\u0144skie”, po\u015bwi\u0119cona m\u0119cze\u0144stwu ksi\u0119\u017cy rzymskokatolickich. Z kolei na Dolnym \u015al\u0105sku b\u0119d\u0105 trwa\u0142y Dni Pami\u0119ci o Polakach pomordowanych w Koro\u015bciatynie i Hucie Pieniackiej. W ka\u017cdej miejscowo\u015bci ten sam program – o g. 18 msza \u015bw. w intencji ofiar, a po niej moja prelekcja. 28 bm. Luba\u0144 (Uniegoszcz) – ko\u015bci\u00f3\u0142 przy ul. R\u00f3\u017canej. 29 bm – Lw\u00f3wek \u015al\u0105ski, 1 marca – Bor\u00f3w k. Strzelina.

Na koniec jeszcze jedna dobra wiadomo\u015b\u0107, 14 lutego br., w dniu \u015bw. Walentego S\u0105d Okr\u0119gowy w Warszawie utrzyma\u0142 w mocy decyzj\u0119 S\u0105du Rejonowego i odrzuci\u0142 odwo\u0142anie esbeka Edwarda Kotowskiego, b. szpiega w Watykanie. Tym samym sprawa karna wytoczona mi przez niego z art. 212 zosta\u0142a ostatecznie umorzona.<\/p>\r\n

ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Gazeta Polska, 22 lutego 2012 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wydarzenia na Kresach mog\u0142yby by\u0107 scenariuszami wielu film\u00f3w i seriali, ale starsi tw\u00f3rcy boj\u0105 si\u0119 tej tematyki. Na szcz\u0119\u015bcie nadchodz\u0105 m\u0142odzi W ubieg\u0142ym tygodniu spotka\u0142em si\u0119 z tr\u00f3jk\u0105 m\u0142odych filmowc\u00f3w. Podj\u0119li realizacj\u0119 dokumentu o bohaterskiej samoobronie w Przebra\u017cu na Wo\u0142yniu. W czasie II wojny \u015bwiatowej uratowano w ten spos\u00f3b od zag\u0142ady tysi\u0105ce Polak\u00f3w z okolicznych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[65,50,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52346"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=52346"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/52346\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=52346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=52346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=52346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}