{"id":51830,"date":"2012-02-13T21:05:30","date_gmt":"2012-02-14T02:05:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51830"},"modified":"2012-02-13T12:07:03","modified_gmt":"2012-02-13T17:07:03","slug":"rocznica-powstania-ak-najwiekszej-armii-podziemnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51830","title":{"rendered":"Rocznica powstania AK – najwi\u0119kszej armii podziemnej"},"content":{"rendered":"

14 lutego 1942 r. z przekszta\u0142cenia Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej powsta\u0142a Armia Krajowa, podlegaj\u0105ca polskiemu rz\u0105dowi RP na uchod\u017astwie. W sk\u0142ad tej najwi\u0119kszej podziemnej armii w okupowanej Europie wesz\u0142o ok. 200 organizacji. Jej komendantem g\u0142\u00f3wnym zosta\u0142 gen. Stefan Rowecki „Grot”.<\/strong>

Pocz\u0105tki Armii Krajowej si\u0119gaj\u0105 konspiracyjnej organizacji S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski, zawi\u0105zanej w nocy z 26 na 27 wrze\u015bnia 1939 r. przez grup\u0119 wy\u017cszych oficer\u00f3w z gen. Micha\u0142em Karaszewiczem-Tokarzewskim, przy wsp\u00f3\u0142udziale prezydenta Warszawy Stefana Starzy\u0144skiego. Sta\u0142a si\u0119 ona zal\u0105\u017ckiem Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego.

S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski zosta\u0142a przekszta\u0142cona najpierw w 1940 r. w Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej, a nast\u0119pnie rozkazem Naczelnego Wodza w Armi\u0119 Krajow\u0105, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wesz\u0142o ok. 200 organizacji wojskowych, zar\u00f3wno spod okupacji niemieckiej, jak i sowieckiej.

Armia Krajowa by\u0142a konspiracyjn\u0105 organizacj\u0105 wojskow\u0105 stanowi\u0105c\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Si\u0142 Zbrojnych RP. Podlega\u0142a Naczelnemu Wodzowi i rz\u0105dowi Rzeczypospolitej Polskiej na uchod\u017astwie.

W zamierzeniach rz\u0105du mia\u0142a by\u0107 organizacj\u0105 og\u00f3lnonarodow\u0105, ponadpartyjn\u0105, a jej Komendant G\u0142\u00f3wny jedynym, upe\u0142nomocnionym przez rz\u0105d dow\u00f3dc\u0105 krajowej si\u0142y zbrojnej. G\u0142\u00f3wnym zadaniem AK by\u0142o prowadzenie walki o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci przez organizowanie i prowadzenie samoobrony oraz przygotowanie armii podziemnej na okres powstania, kt\u00f3re mia\u0142o wybuchn\u0105\u0107 na ziemiach polskich w okresie militarnego za\u0142amania Niemiec.

Kolejnymi dow\u00f3dcami AK byli genera\u0142owie: Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 r., Tadeusz Komorowski ps. B\u00f3r – do 2 pa\u017adziernika 1944 r. i Leopold Okulicki ps. Nied\u017awiadek – do 19 stycznia 1945 r. Komendant G\u0142\u00f3wny AK podlega\u0142 Naczelnemu Wodzowi Polskich Si\u0142 Zbrojnych. Organem dowodzenia AK by\u0142a Komenda G\u0142\u00f3wna (KG), w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodzi\u0142y oddzia\u0142y, piony organizacyjne i samodzielne s\u0142u\u017cby – oddzia\u0142y: I Organizacyjny, II Informacyjno-Wywiadowczy, III Operacyjno-Szkoleniowy, IV Kwatermistrzostwa, V \u0141\u0105czno\u015bci Operacyjnej, VI Biura Informacji i Propagandy oraz VII Finans\u00f3w i Kontroli, a tak\u017ce Kierownictwo Dywersji.

Terenowa struktura organizacyjna AK odpowiada\u0142a zasadniczo przedwojennemu podzia\u0142owi administracyjnemu kraju. Na terenie wojew\u00f3dztw tworzono okr\u0119gi, w powiatach – obwody, w gminie lub kilku gminach – plac\u00f3wki. Tworzone by\u0142y tak\u017ce obszary b\u0119d\u0105ce jednostkami strukturalnymi, obejmuj\u0105cymi kilka okr\u0119g\u00f3w. Na pocz\u0105tku 1944 r. Komendzie G\u0142\u00f3wnej AK podlega\u0142y 4 obszary i 8 samodzielnych okr\u0119g\u00f3w.

W sk\u0142ad AK wchodzi\u0142y tak\u017ce jednostki strukturalne, dzia\u0142aj\u0105ce poza granicami kraju: Samodzielny Wydzia\u0142 do Spraw Kraju Sztabu Naczelnego Wodza tzw. Oddzia\u0142 VI oraz Oddzia\u0142y AK na W\u0119grzech („Liszt”) i w Niemczech (Komenda Okr\u0119gu Berlin „Blok”).

AK od pocz\u0105tku by\u0142a organizacj\u0105 masow\u0105, zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 szeregi przez werbunek ochotnik\u00f3w i kontynuowanie akcji scaleniowej, rozpocz\u0119tej przez Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej. W latach 1940-44 do AK przyst\u0105pi\u0142y m.in.: Tajna Armia Polska, Polska Organizacja Zbrojna „Znak”, Gwardia Ludowa, PPS-WRN, Tajna Organizacja Wojskowa, Konfederacja Zbrojna, Socjalistyczna Organizacja Bojowa, Polski Zwi\u0105zek Wolno\u015bci oraz cz\u0119\u015bciowo Narodowa Organizacja Wojskowa, Bataliony Ch\u0142opskie i Narodowe Si\u0142y Zbrojne.

Liczba \u017co\u0142nierzy AK wynosi\u0142a na pocz\u0105tku 1942 r. ok. 100 tys., za\u015b w lecie 1944 r. ju\u017c ok. 380 tys., w tym: ok. 10,8 tys. oficer\u00f3w, 7,5 tys. podchor\u0105\u017cych i 87,9 tys. podoficer\u00f3w. Kadra AK rekrutowa\u0142a si\u0119 z oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w armii przedwrze\u015bniowej oraz z absolwent\u00f3w tajnych Zast\u0119pczych Kurs\u00f3w Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych Rezerwy i Zast\u0119pczych Kurs\u00f3w Podoficer\u00f3w Piechoty, a tak\u017ce przerzucanych do kraju oficer\u00f3w tzw. cichociemnych. Od 1943 r. w jednostkach podporz\u0105dkowanych Komendzie G\u0142\u00f3wnej AK tworzono kompanie i bataliony, od 1944 r. – pu\u0142ki, brygady, dywizje, zgrupowania pu\u0142kowe i dywizyjne.

Potrzeby finansowe, materia\u0142owo-sprz\u0119towe i w zakresie uzbrojenia by\u0142y zabezpieczane przez rz\u0105d RP i uzupe\u0142niane w drodze akcji bojowych i innych dzia\u0142a\u0144<\/a>, maj\u0105cych na celu zaopatrzenie w bro\u0144, mundury, sprz\u0119t i \u015brodki finansowe (m.in. zakupy broni i w\u0142asna, tajna produkcja broni strzeleckiej: pistolet\u00f3w maszynowych, granat\u00f3w i materia\u0142\u00f3w wybuchowych).

AK realizowa\u0142a swe cele poprzez prowadzenie walki bie\u017c\u0105cej i przygotowywanie powstania powszechnego. Walka bie\u017c\u0105ca prowadzona by\u0142a g\u0142\u00f3wnie przez akcje ma\u0142ego sabota\u017cu, akcje sabota\u017cowo-dywersyjne, bojowe i bitwy partyzanckie z si\u0142ami policyjnymi oraz regularnym wojskiem niemieckim. Specjalne miejsce w dzia\u0142alno\u015bci bojowej AK zajmowa\u0142y akcje odwetowe i represyjne w stosunku do SS i policji oraz zdrajc\u00f3w i prowokator\u00f3w.

Przygotowaniem i wykonaniem akcji sabota\u017cowo-dywersyjnych i specjalnych zajmowa\u0142y si\u0119 autonomiczne piony wydzielone z KG AK: Zwi\u0105zek Odwetu, „Wachlarz” i Kierownictwo Dywersji, pod nadzorem Kierownictwa Walki Konspiracyjnej, a nast\u0119pnie Kierownictwa Walki Podziemnej. Innymi formami walki bie\u017c\u0105cej by\u0142y: organizowana na szerok\u0105 skal\u0119 akcja propagandowa w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego (prowadzona przez Biuro Informacji i Propagandy), wydawanie prasy, np. „Biuletynu Informacyjnego”, szerzenie dezinformacji w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w (akcja „N”) i wywiad wojskowy.

Kulminacj\u0105 wysi\u0142ku zbrojnego AK by\u0142o Powstanie Warszawskie stanowi\u0105ce kluczowy element akcji wojskowej „Burza” zorganizowanej przez oddzia\u0142y Armii Krajowej przeciwko Niemcom. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ona na pocz\u0105tku stycznia 1944 r. pod koniec okupacji niemieckiej, w obliczu wkroczenia Armii Czerwonej na dawne tereny II Rzeczpospolitej.

Po kl\u0119sce Powstania Warszawskiego jednostki AK na terenach zaj\u0119tych przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 zosta\u0142y zdemobilizowane. 1 stycznia 1945 r. Komendant G\u0142\u00f3wny gen. Okulicki wyda\u0142 rozkaz o rozwi\u0105zaniu AK, co zako\u0144czy\u0142o r\u00f3wnie\u017c akcj\u0119 „Burza”. Straty AK wynios\u0142y ok. 100 tys. poleg\u0142ych i zamordowanych \u017co\u0142nierzy, ok. 50 tys. zosta\u0142o wywiezionych do ZSRR i uwi\u0119zionych. Do moskiewskiego wi\u0119zienia trafi\u0142 m.in. gen. Okulicki, s\u0105dzony w procesie szesnastu przyw\u00f3dc\u00f3w Pa\u0144stwa Podziemnego.

Wobec represji radzieckich i polskich s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa nie wszystkie oddzia\u0142y AK podporz\u0105dkowa\u0142y si\u0119 rozkazowi o demobilizacji. Powsta\u0142y nowe organizacje konspiracyjne m.in.: Ruch Oporu Armii Krajowej i Zrzeszenie „Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107”. \u0179o\u0142nierze AK byli prze\u015bladowani przez w\u0142adze komunistyczne, zw\u0142aszcza w okresie stalinizmu, wielu z nich skazano na kar\u0119 \u015bmierci lub wieloletniego wi\u0119zienia.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"14 lutego 1942 r. z przekszta\u0142cenia Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej powsta\u0142a Armia Krajowa, podlegaj\u0105ca polskiemu rz\u0105dowi RP na uchod\u017astwie. W sk\u0142ad tej najwi\u0119kszej podziemnej armii w okupowanej Europie wesz\u0142o ok. 200 organizacji. Jej komendantem g\u0142\u00f3wnym zosta\u0142 gen. Stefan Rowecki „Grot”. Pocz\u0105tki Armii Krajowej si\u0119gaj\u0105 konspiracyjnej organizacji S\u0142u\u017cba Zwyci\u0119stwu Polski, zawi\u0105zanej w nocy z 26 na 27 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51830"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51830\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}