Wielki architekt Frank Lloyd Wright mawia\u0142, \u017ce lekarz mo\u017ce pogrzeba\u0107 swoje b\u0142\u0119dy, a architektowi pozostaje jedynie zasugerowa\u0107 swym klientom, by obsadzili nieudany budynek winoro\u015bl\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy biskupi powinni si\u0119 dzi\u015b zaj\u0105\u0107 upraw\u0105 winoro\u015bli, by zas\u0142oni\u0107 to, co zosta\u0142o wybudowane ostatnimi laty – uwa\u017ca kard. Gianfranco Ravasi. W przekonaniu przewodnicz\u0105cego Papieskiej Rady ds. Kultury wiele nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w przypomina sakralny gara\u017c, w kt\u00f3rym zaparkowano Boga, a wiernych porozstawiano w r\u00f3wne rz\u0119dy. Inne maj\u0105 posta\u0107 ezoterycznych pomieszcze\u0144, ponurych i pozbawionych \u015bwiat\u0142a. Jeszcze inne to zwyk\u0142e sale kongresowe, kt\u00f3rymi mogliby si\u0119 ewentualnie zadowoli\u0107 protestanci czy wyznawcy judaizmu, a zatem religii, w kt\u00f3rych przestrze\u0144 sakraln\u0105 wype\u0142nia s\u0142owo i muzyka.<\/p>\r\n
Katolicyzm natomiast, jak zauwa\u017ca kard. Ravasi, potrzebuje znak\u00f3w i obraz\u00f3w oraz sta\u0142ych element\u00f3w przestrzeni sakralnej, takich jak o\u0142tarz, tabernakulum, chrzcielnica czy kaplice. Szef watyka\u0144skiej dykasterii kultury wyja\u015bnia, \u017ce liturgia katolicka jest w pewnym sensie teatralna. Ma sw\u00f3j rytm i akty, pos\u0142uguje si\u0119 barwami, strojami i gr\u0105 \u015bwiate\u0142… B\u00f3g nie zostaje w niej sprowadzony do jakiego\u015b miejsca, lecz jest obecno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra przejawia si\u0119 w spos\u00f3b epifaniczny, jako objawienie. St\u0105d liturgia, jak m\u00f3wi\u0142 ju\u017c \u015bw. Augustyn, ma by\u0107 chrystofani\u0105, swoistym spektaklem objawiaj\u0105cym Chrystusa. W katolicyzmie bowiem obecno\u015b\u0107 i wyobra\u017cenie nie stoj\u0105 w opozycji, a wymiar horyzontalny musi si\u0119 harmonijnie \u0142\u0105czy\u0107 z wymiarem wertykalnym. Harmonia musi by\u0107 podstawow\u0105 cech\u0105 ka\u017cdej katolickiej \u015bwi\u0105tyni – podkre\u015bla kard. Ravasi. W dzisiejszych warunkach utrudnia to fakt, \u017ce architekci projektuj\u0105cy ko\u015bcio\u0142y bardzo cz\u0119sto nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 w og\u00f3le sakralnego wyposa\u017cenia wn\u0119trz. Zostawiaj\u0105 to proboszczom, a ci nierzadko si\u0119gaj\u0105 po kicz. W ten spos\u00f3b harmonia zostaje rozbita. Bo o\u0142tarz w ko\u015bciele to bynajmniej nie drugorz\u0119dny dodatek – podkre\u015bla kard. Ravasi. W jego przekonaniu, ostatecznie i tak ka\u017cdy budynek sakralny weryfikuje si\u0119 w czasie liturgii.<\/p>\r\n
O kondycji wsp\u00f3\u0142czesnej architektury sakralnej szef Papieskiej Rady ds. Kultury rozmawia\u0142 z Mariem Bott\u0105, jednym z najbardziej wzi\u0119tych dzi\u015b projektant\u00f3w na \u015bwiecie. Szwajcarski architekt broni poniek\u0105d swoich koleg\u00f3w po fachu. Przyznaje, \u017ce nowe ko\u015bcio\u0142y s\u0105 dzi\u015b cz\u0119sto okazj\u0105 do eksperyment\u00f3w. Niekt\u00f3re rzeczywi\u015bcie wygl\u0105daj\u0105 jak gara\u017c i odbiegaj\u0105 od prostoty, jaka cechowa\u0142a chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 architektur\u0119 przez dwa tysi\u0105clecia. Ale dzieje si\u0119 tak, gdy\u017c ten, kto zamawia projekt \u015bwi\u0105tyni, nie potrafi jasno sformu\u0142owa\u0107 swoich oczekiwa\u0144 – podkre\u015bla Mario Botta.<\/p>\r\n
W przekonaniu szwajcarskiego architekta na kszta\u0142t dzisiejszych \u015bwi\u0105ty\u0144 ma r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw chaos wsp\u00f3\u0142czesnych miast. Europejskie metropolie by\u0142y najbardziej inteligentnym, najbardziej wra\u017cliwym i naj\u015bwiatlejszym modelem organizacji ludzkiej spo\u0142eczno\u015bci. Mia\u0142y swoje centrum i granice. Stanowi\u0142y pewn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Dzi\u015b miasta posiadaj\u0105 wiele centr\u00f3w i nie maj\u0105 granic. Niemniej ko\u015bci\u00f3\u0142 nadal pozostaje w mentalno\u015bci wielu ludzi punktem centralnym. Tytu\u0142em przyk\u0142adu Botta wspomina o swym pierwszym zam\u00f3wieniu sakralnym. Chodzi\u0142o o odbudowanie ma\u0142ego ko\u015bci\u00f3\u0142ka w g\u00f3rach, kt\u00f3ry zosta\u0142 zniszczony przez lawin\u0119. Nie mog\u0142em zrozumie\u0107, po co im ten ko\u015bci\u00f3\u0142 na odludziu. G\u00f3rale tymczasem twierdzili, \u017ce bez tego ko\u015bci\u00f3\u0142ka ich rozsiane po g\u00f3rach domy i chaty nie maj\u0105 swego centrum – opowiada szwajcarski architekt. Tak powsta\u0142 pierwszy z jego ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Jak wyznaje, do dzi\u015b projektuje je najch\u0119tniej, bo stawiaj\u0105 przed architektem wielkie wyzwanie. Musi bowiem po\u0142\u0105czy\u0107 niebo z ziemi\u0105, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 \u015bwiat\u0142em. Musi jasno oddzieli\u0107 sacrum od profanum, a przy tym umiej\u0119tnie rozwi\u0105za\u0107 problem progu, czyli miejsca, w kt\u00f3rym ze \u015bwiata przechodzi si\u0119 do przestrzeni sakralnej.<\/p>\r\n
Ostatecznym sprawdzianem s\u0105 odczucia wiernych. Je\u015bli kto\u015b mi m\u00f3wi, \u017ce w moim ko\u015bciele dobrze si\u0119 modli, znaczy to, \u017ce jako architekt nie zawiod\u0142em – m\u00f3wi Mario Botta. W jego przekonaniu ca\u0142a architektura ma co\u015b z sakralno\u015bci. Jej pierwszym aktem nie jest bowiem po\u0142o\u017cenie kamienia na kamieniu, lecz kamienia na ziemi. Dzi\u0119ki temu natura staje si\u0119 kultur\u0105 – powiedzia\u0142 Mario Botta w dialogu z kard. Gianfrankiem Ravasim na temat wsp\u00f3\u0142czesnej architektury sakralnej.<\/p>\r\n
kb\/ rv, l\u2019osservatore romano, l\u2019espresso<\/p>\r\n
\r\nKOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: \u00a0 Dziwne, \u017ce niekt\u00f3re osoby w Watykanie zaczynaj\u0105 dostrzega\u0107 dopiero teraz, po prawie 50-latach, brzydot\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, budowanych na sztampowy wz\u00f3r hali sportowo-widowiskowej, zmieszanej z elementami l\u00f3\u017c maso\u0144skich i synagog. Ale dlaczego Radio Watyka\u0144skie, dlaczego L\u2019Osservatore Romano<\/em> nie m\u00f3wi\u0105 wszystkiego, dlaczego nie m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce poprzedni pontyfikat – jeden z najd\u0142u\u017cych w historii – wspiera\u0142 tego typu okropie\u0144stwa, dlaczego nie wspominaj\u0105 o licznych ceremoniach z udzia\u0142em Jana Paw\u0142a II, podczas kt\u00f3rych dokonywano uroczystego po\u015bwi\u0119cenia tych nowych szkarade\u0142 powstaj\u0105cych w tysi\u0105cach miast na \u015bwiecie, dlaczego nie przytaczaj\u0105 wypowiedzi tego papie\u017ca, kt\u00f3ry wielokrotnie zachwyca\u0142 si\u0119 architektur\u0105 tych maso\u0144skich \u015bwi\u0105ty\u0144, dlaczego nie m\u00f3wi\u0105, \u017ce bardzo cz\u0119sto architektami tych paskudztw byli \u017cydowscy architekci, albo ludzie szczyc\u0105cy si\u0119 na co dzie\u0144 nienawi\u015bci\u0105 do Ko\u015bcio\u0142a? Dlaczego? Dlaczego godzono si\u0119 lekk\u0105 r\u0119k\u0105 na burzenie historycznych, pi\u0119knych architektonicznie ko\u015bcio\u0142\u00f3w, by niedaleko od nich wybudowa\u0107 koszmarne betonowe bunkry nazywane przez tych wsp\u00f3\u0142czesnych barbarzy\u0144c\u00f3w ko\u015bcio\u0142ami?<\/p>\r\n
Racj\u0119 ma przewodnicz\u0105cy Papieskiej Rady ds. Kultury, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce wiele nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w przypomina sakralny gara\u017c, w kt\u00f3rym zaparkowano Boga, a wiernych porozstawiano w r\u00f3wne rz\u0119dy.<\/p>\r\n
Architektura wynika wprost z idei, odzwierciedla my\u015bl, lecz nade wszystko ukazuje\u00a0 STAN DUSZY, a okres posoborowy cechuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie nie tylko u\u0142omno\u015bci\u0105 litery i my\u015bli, ale i chorob\u0105 Ducha.<\/p>\r\n
I jeszcze jedno:\u00a0 kardyna\u0142 Gianfranco Ravasi m\u00f3wi, \u017ce niekt\u00f3rzy biskupi powinni si\u0119 dzi\u015b zaj\u0105\u0107 upraw\u0105 winoro\u015bli, by zas\u0142oni\u0107 to, co zosta\u0142o wybudowane ostatnimi laty. My uwa\u017camy, \u017ce ta wskaz\u00f3wka kard. Ravasi odnosi si\u0119 do r\u00f3wnie\u017c do ka\u017cdego kto planuje lub kontynuuje budow\u0119 nowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w-koszmark\u00f3w: niech si\u0119 zajmie czym\u015b innym, np. upraw\u0105 winoro\u015bli, aby wstydliwie za\u0142oni\u0107 to co do tej pory zepsuto. T\u0119 my\u015bl kardyna\u0142a dedykujemy r\u00f3wnie\u017c o. dyrektorowi Tadeuszowi Rydzykowi, w\u0142a\u015bnie zaj\u0119temu budow\u0105 jednego z takich „wojtylia\u0144skich” szkarade\u0142ek.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wielki architekt Frank Lloyd Wright mawia\u0142, \u017ce lekarz mo\u017ce pogrzeba\u0107 swoje b\u0142\u0119dy, a architektowi pozostaje jedynie zasugerowa\u0107 swym klientom, by obsadzili nieudany budynek winoro\u015bl\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy biskupi powinni si\u0119 dzi\u015b zaj\u0105\u0107 upraw\u0105 winoro\u015bli, by zas\u0142oni\u0107 to, co zosta\u0142o wybudowane ostatnimi laty – uwa\u017ca kard. Gianfranco Ravasi. W przekonaniu przewodnicz\u0105cego Papieskiej Rady ds. Kultury wiele […]","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[97,79,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51691"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51691\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}