\u201eGazeta Wyborcza\u201d ostrzega przed filmem dokumentalnym \u201eUkrai\u0144ski rapsod\u201d o zbrodniach UPA na Wo\u0142yniu. Uwa\u017ca, \u017ce film jest \u201enieuczciwy, szkodliwy i prostacki\u201d i nie powinien by\u0107 pokazywany w liceach. Dlaczego? Bo, owszem, pokazuje wydarzenia, jakie mia\u0142y miejsce, ale nie daje dopowiedzi – dlaczego do nich dosz\u0142o? Albowiem: \u201eTemat jest bowiem trudny. Pisa\u0107 czy robi\u0107 film o zbrodniach na Wo\u0142yniu i w Galicji Wschodniej nie mo\u017cna bez odpowiedniego warsztatu, wyczucia, a przede wszystkim bez koniecznej w tym wypadku refleksji uwzgl\u0119dniaj\u0105cej kontekst czas\u00f3w, w jakich do nich dosz\u0142o. To wymaga nie tylko wybitnego re\u017cyserskiego wzroku i s\u0142uchu, ale przede wszystkim otwartej g\u0142owy – m\u0105dro\u015bci i umiej\u0119tno\u015bci analizy fakt\u00f3w historycznych, tak\u017ce tych poprzedzaj\u0105cych tragedi\u0119\u201d.<\/p>\r\n
No prosz\u0119, jaka troska o obiektywizm i kontekst epoki. \u201eKto\u015b, kto bierze si\u0119 za taki temat, musi przynajmniej spr\u00f3bowa\u0107 rzetelnie odpowiedzie\u0107 na pytanie: dlaczego do nich dosz\u0142o? W \u201eUkrai\u0144skim rapsodzie\u201d \u015bladu takiego pytania nie ma\u201d – czytamy we wroc\u0142awskim wydaniu \u201eGW\u201d. \u00a0Autora razi drastyczno\u015b\u0107 scen i koncentrowanie si\u0119 na mordach, sprowadzaniu wszystkiego \u201edo opis\u00f3w mechaniki zbrodni\u201d, i brak \u201erefleksji nad jej korzeniami\u201d. I dalej: \u201eSceny s\u0105 prostacko wymy\u015blone i beznadziejnie wyre\u017cyserowane\u201d.<\/p>\r\n
Cz\u0142owiek nie znaj\u0105cy podw\u00f3jnej moralno\u015bci redaktor\u00f3w \u201eGW\u201d m\u00f3g\u0142by si\u0119 nawet z niekt\u00f3rymi wnioskami zgodzi\u0107. Zbyt dos\u0142owne pokazywanie strasznych zbrodni, epatowanie przemoc\u0105 i krwi\u0105 – mo\u017ce by\u0107 rzeczywi\u015bcie dyskusyjne i przynosi\u0107 odwrotny efekt. \u00a0Mo\u017cna by te\u017c rzeczywi\u015bcie pokaza\u0107 kontekst historyczny. Tak jest, tyle tylko, \u017ce \u201eGW\u201d jest taka troskliwa i zabiegaj\u0105ca o delikatno\u015b\u0107 oraz \u201ekontekst historyczny\u201d tylko w przypadku zbrodni UPA, bo je\u015bli powstaje jaki\u015b film, w kt\u00f3rym to Polacy s\u0105 zbirami, mordercami, t\u0119pym mot\u0142ochem morduj\u0105cym inne nacje – to jest to z regu\u0142y \u201earcydzie\u0142o\u201d. Przyk\u0142ad? Prosz\u0119 bardzo – \u201eR\u00f3\u017ca\u201d Wojciecha Smarzowskiego, epatuj\u0105cy naturalizmem, perwersyjn\u0105 brutalno\u015bci\u0105, ordynarnymi scenami gwa\u0142tu i tortur. To obraz Mazur po 1945 roku – w roli oprawc\u00f3w Rosjanie i Polacy. Ofiary to Niemcy i Mazurzy. Obraz jest okrzyczany jako arcydzie\u0142o, cho\u0107 jest jednostronny i tendencyjny. Ale to nikomu nie przeszkadza, bo ma \u201eobali\u0107\u201d mit \u201eSamych swoich\u201d, ma pokaza\u0107, \u017ce nie byli\u015bmy tacy cacy, \u017ce mordowali\u015bmy i gwa\u0142cili\u015bmy.<\/p>\r\n
Ta sama \u201eGW\u201d, kt\u00f3ra oburza si\u0119 na film \u201eUkrai\u0144ski rapsod\u201d tak pisze o \u201eR\u00f3\u017cy: \u201eZ niespotykan\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 ukazano bestialstwa radzieckich \u017co\u0142nierzy, u\u017cywaj\u0105cych sobie na \u201eGierma\u0144cach\u201d. Ale czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tu gwa\u0142ty rosyjskie od gwa\u0142t\u00f3w niemieckich? Czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 piwnice polskiego UB od katowni gestapo? Towarzysz broni Tadeusza, z innej opcji politycznej, tak samo jak on walcz\u0105cy z Hitlerem, po wojnie staje si\u0119 jego katem. Gwa\u0142t nie zna granic, przychodzi jak fala, pobudzony przez wojn\u0119. Smarzowski wykracza jednak poza ramy polityki historycznej. \u201eR\u00f3\u017ca\u201d nie zaspokoi tych, kt\u00f3rzy chcieliby zobaczy\u0107 w niej przede wszystkim film o polskich cierpieniach, poniewa\u017c gwa\u0142t zadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sami Polacy\u201d. No i prosz\u0119 bardzo, nie ma domagania si\u0119 \u201ekontekstu historycznego\u201d, nie ma \u017c\u0105dania, \u017ceby pokaza\u0107 jakie by\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142a tych gwa\u0142t\u00f3w, nie ma pytania – dlaczego? I nie b\u0119dzie takich pyta\u0144 – bo w tym przypadku \u201eGW\u201d i tym, kt\u00f3rzy propaguj\u0105 ten film chodzi o co\u015b zupe\u0142nie innego. I pewnie b\u0119d\u0105 \u017c\u0105da\u0107, \u017ceby to obejrza\u0142 ka\u017cdy licealista.<\/p>\r\n
Polska po 1945 obj\u0119\u0142a wielkie tereny pod Odr\u0119 i Nys\u0119, zaj\u0119\u0142a Prusy Wschodnie, kolebk\u0119 pa\u0144stwa, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o do rozbior\u00f3w. Miliony ludzi zasiedli\u0142o te ziemie, w b\u0142yskawiczny spos\u00f3b je zagospodarowano. A teraz mamy spuszcza\u0107 g\u0142owy i przeprasza\u0107 za to, co dzia\u0142o si\u0119 by\u0107 mo\u017ce naprawd\u0119, ale z punktu widzenia tych wielkich migracji i wysi\u0142ku narodu obejmuj\u0105cego nowe ziemie – nie mia\u0142o znaczenia. To Niemcy wywo\u0142a\u0142y wojn\u0119 i same siebie doprowadzi\u0142y na skraj upodlenia. I to nie my, i nie Rosjanie – za to odpowiadaj\u0105. Owszem, pope\u0142niono fatalne b\u0142\u0119dy w polityce wobec autochton\u00f3w – ludzie z obozu narodowego, kt\u00f3rzy byli zaanga\u017cowani w polityk\u0119 obejmowania Ziem Zachodnich i P\u00f3\u0142nocnych w r\u0119ce polskie – nie godzili si\u0119 z tym i protestowali (np. W\u0142adys\u0142aw Jan Grabski), ale to nie jest pow\u00f3d, \u017ceby przedstawia\u0107 to w taki spos\u00f3b jak Smarzowski. Ten film jest przesi\u0105kni\u0119ty ideologi\u0105 tzw. nowego spojrzenia na dzieje najnowsze i dzieje Polski, i jest to ideologia Polakom wroga. Nawet kinematografia niemiecka (film \u201eDie Flucht\u201d o ucieczce Niemc\u00f3w z Prus Wschodnich) nie pokazuje tych wydarze\u0144 tak, jak Smarzowski. Naiwni \u201eantykomuni\u015bci\u201d oczywi\u015bcie si\u0119 na to nabieraj\u0105 (vide entuzjastyczna recenzja w \u201eUwa\u017cam Rze\u201d), ale to ju\u017c ich sprawa. Dla nich ka\u017cdy film bij\u0105cy w \u201eRuskiego\u201d i \u201ekomun\u0119\u201d jest OK, antykomunizm jest wa\u017cniejszy ni\u017c Polska. Wi\u0119ksz\u0105 czujno\u015b\u0107 wykaza\u0142 \u201eNasz Dziennik\u201d, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce to film szkaluj\u0105cy Polak\u00f3w. A \u201eGW\u201d? Jeszcze raz pokaza\u0142a, jak rozumie swoj\u0105 misj\u0119 \u201ebycia uczciwym\u201d i \u201eobiektywnym\u201d. A do re\u017cysera Smarzowskiego mam jedno pytanie – jak pan jest taki dobry w epatowaniu widza przemoc\u0105, to czy podejmie si\u0119 pan nakr\u0119cenia filmu o zbrodniach UPA? Nie b\u0119dzie musia\u0142 pan \u201epodkr\u0119ca\u0107\u201d rzeczywisto\u015bci, wystarczy tylko pokaza\u0107, jak by\u0142o.<\/p>\r\n
Jan Engelgard<\/strong><\/em><\/p>\r\n KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: Jeden z nielicznych ostatnio napisanych rozs\u0105dnych tekst\u00f3w p. Jana Engelgarda – i w\u0142a\u015bnie dlatego go zamieszczamy. Cieszy, \u017ce niekt\u00f3re osoby, gdy tylko przestaj\u0105 udawa\u0107 specjalist\u00f3w od lotnictwa, natychmiast odzyskuj\u0105 logiczne my\u015blenie.<\/p>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eGazeta Wyborcza\u201d ostrzega przed filmem dokumentalnym \u201eUkrai\u0144ski rapsod\u201d o zbrodniach UPA na Wo\u0142yniu. Uwa\u017ca, \u017ce film jest \u201enieuczciwy, szkodliwy i prostacki\u201d i nie powinien by\u0107 pokazywany w liceach. Dlaczego? Bo, owszem, pokazuje wydarzenia, jakie mia\u0142y miejsce, ale nie daje dopowiedzi – dlaczego do nich dosz\u0142o? Albowiem: \u201eTemat jest bowiem trudny. Pisa\u0107 czy robi\u0107 film o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,159,20,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51685\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\r\n