{"id":51528,"date":"2012-02-07T21:53:57","date_gmt":"2012-02-08T02:53:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51528"},"modified":"2012-02-07T21:59:58","modified_gmt":"2012-02-08T02:59:58","slug":"status-unii-amerykanskiej-widziane-przez-andrzeja-bobole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51528","title":{"rendered":"Status Unii Ameryka\u0144skiej – Andrzej Bobola<\/em>"},"content":{"rendered":"

Co roku o tej porze zabieram si\u0119 do oceny zmian jakie zasz\u0142y w ekonomii i polityce pa\u0144stw, z kt\u00f3rymi jestem zwi\u0105zany tymi czy innymi wi\u0119zami. Nie tak dawno Wielki Czarny Ojciec z Waszyngtonu wyg\u0142osi\u0142 w Kongresie mow\u0119 znan\u0105 jako „State of the Union”. Jest to nieregularnie powtarzane wydarzenie, w kt\u00f3rym urz\u0119dujacy prezydent wiod\u0105cego kraju Wolnego \u015awiata przedstawia sw\u00f3j pogl\u0105d na to jak sprawy biegn\u0105 pod jego wodz\u0105 i czego obywatele mog\u0105 si\u0119 spodziewa\u0107 w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci. Nie jestem entuzjast\u0105 prez. Obamy ale nawet gdybym nim by\u0142 to tylko z najwi\u0119kszym trudem m\u00f3g\u0142bym si\u0119 czego\u015b u\u017cytecznego dowiedzie\u0107 z jego wyst\u0105pienia. Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w posiad\u0142 on bowiem trudn\u0105 sztuk\u0119 m\u00f3wienia d\u0142ugo ale ma\u0142o konkretnie o sprawach w gruncie rzeczy bez znaczenia. Tymczasem jako mieszka\u0144ca USA interesuje mnie najbardziej to czy wida\u0107 ju\u017c koniec kryzysu i czy Ojciec Narodu ma jaki\u015b pomys\u0142 na to aby przerwa\u0107 lot nurkowy ameryka\u0144skiej ekonomii. Aby to stwierdzi\u0107 nie wystarczy dobra wola i umiejetno\u015b\u0107 „lania wody” (w czym Obama jest mistrzem) ale konieczna jest te\u017c pewna wiedza oraz umiejetno\u015b\u0107 analizowania wykres\u00f3w podstawowych wska\u017anik\u00f3w ekonomicznych.<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Sp\u00f3jrzmy wi\u0119c na wykres historyczny przedstawiaj\u0105cy GDP (Produkt Krajowy Brutto) dla USA w latach 1930-2011 przedstawiony na planszy (1). Nas oczywi\u015bcie interesuje najbardziej stan aktualny albo ostatnie trzy lata kiedy to USA by\u0142a rz\u0105dzona przez administracj\u0119 Obamy. Warto jednak popatrze\u0107 tak\u017ce na lata wcze\u015bniejsze gdy\u017c w tym okresie gospodarka USA przesz\u0142a a\u017c przez trzy powa\u017cne wstrz\u0105sy: lata 1925-1935, 1970-1980 i kryzys obecny, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 si\u0119 w roku 2001, a kt\u00f3ry powinien si\u0119 zako\u0144czy\u0107 w roku 2011. Niestety, jak wida\u0107 na wykresie, nurkuj\u0105cy samolot ameryka\u0144skiej gospodarki ma jeszcze troch\u0119 czasu do zderzenia si\u0119 z lini\u0105 oporu, kt\u00f3ra wyst\u0119puje na poziomie 5×10^9 uncji Au. Jak wida\u0107 na wykresie ostatnich trzech lat \u017cadna z interwencji Obamy na rynku finansowym nie wp\u0142yn\u0119\u0142a w decyduj\u0105cy spos\u00f3b na popraw\u0119 sytuacji. Pod tym wzgl\u0119dem by\u0142y to stracone pieni\u0105dze, kt\u00f3re co gorsza zaburzy\u0142y normaln\u0105 dynamik\u0119 uk\u0142adu powoduj\u0105c przed\u0142u\u017cenie konania ameryka\u0144skiej gospodarki. Je\u015bli ocenia\u0107 sytuacj\u0119 z wykresu GDP, to moim zdaniem i przy braku dalszych interwencji, dojdziemy do linii oporu gdzie\u015b w roku 2015, a wi\u0119c za cztery lata. Jest to novum w stosunku do poprzednich kryzys\u00f3w, kt\u00f3re trwa\u0142y oko\u0142o 10 lat ka\u017cdy.<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Na planszy (2) widzimy bilans bud\u017cetu pa\u0144stwowego USA (tzw. current account).Jak wida\u0107, bilans ten mia\u0142 przebieg horyzontalno-oscylujacy do roku 1980, po czym deficyt zacz\u0105\u0142 si\u0119 powi\u0119ksza\u0107 osi\u0105gaj\u0105c wielko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 w latach 2007. Jak si\u0119 wydaje, na kredyt Obamy mo\u017cemy przypisa\u0107 zmniejszenie deficytu, kt\u00f3ry jednak w chwili obecnej jest daleki od poziomu lat 1960-1980. Co wi\u0119cej, ostatnie dwa punkty (oddalone o rok le\u017c\u0105 ju\u017c blisko siebie, co sugeruje, \u017ce zmniejszanie si\u0119 deficytu bud\u017cetowego wyhamowalo ostatnio z powodow mi nieznanych.)<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

To co naprawd\u0119 uda\u0142o si\u0119 prezydentowi, to zmniejszenie deficytu bilansu handlu zagranicznego (plansza (3)). Jak widzimy, bilans handlowy jest niemal na poziomie idealnym. Co jest tego powodem zobaczymy za chwil\u0119. Mog\u0119 tylko powiedzie\u0107 tutaj, \u017ce zmniejszenie importu jest tylko cz\u0119\u015bciowo znakiem pozytywnym. W ameryka\u0144skiej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 towar\u00f3w powszechnego u\u017cytku jest sprowadzana z Azji, wyr\u00f3wnanie bilansu handlu zagranicznego oznacza powszechne zubo\u017cenie populacji, kt\u00f3rej po prostu nie sta\u0107 ju\u017c na zakupy nawet najpotrzebniejszych towarow. Sk\u0105d to wiem?<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Aby si\u0119 tego dowiedzie\u0107 sp\u00f3jrzmy na plansze (4), gdzie przedstawione jest \u015brednie wynagrodzenia w USA (w uncjach z\u0142ota rocznie). Przedstawione dane si\u0119gaj\u0105 lat 1945-2011. Jak wida\u0107, \u015brednie realne wynagrodzenie roczne spad\u0142o do poziomu oko\u0142o 25 uncji rocznie i jest to poziom ni\u017cszy ni\u017c ten jaki osi\u0105gni\u0119to w najgorszym roku 1980 poprzedniego kryzysu (lat 1970-1980). Jest oczywiste, \u017ce przy tak ma\u0142ej p\u0142acy realnej rynek towar\u00f3w cierpi na brak popytu. St\u0105d mniejszy import i zamykanie sklep\u00f3w handluj\u0105cych towarami importowanymi.<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Zajmijmy si\u0119 teraz historycznymi danymi dewaluacji ameryka\u0144skiego dolara. Na planszy (5) mamy przedstawion\u0105 realn\u0119 (czyli w z\u0142ocie) warto\u015b\u0107 USD w latach 1900-2011. O\u015b igrek\u00f3w ma skal\u0119 logarytmiczn\u0105 aby mo\u017cna by\u0142o pomie\u015bci\u0107 ca\u0142y zakres zmian na jednym wykresie. Odcinki proste a nie-horyzontalne m\u00f3wi\u0105 nam o wyk\u0142adniczym spadku warto\u015bci pieni\u0105dza typowym dla okresu kryzysu. Do roku 1970 banki Rezerwy Federalnej buforowa\u0142y warto\u015b\u0107 dolara na okre\u015blonym poziomie. Po roku 1970 warto\u015b\u0107 dolara okre\u015bla\u0142 rynek metali oraz okresowe wyprzeda\u017ce z\u0142ota z rezerw bankowych. Og\u00f3lnie bior\u0105c, zdrow\u0105 ekonomi\u0119 charakteryzuje sta\u0142o\u015b\u0107 warto\u015bci pieni\u0105dza. Taka stabilno\u015b\u0107 nadaje sens oszcz\u0119dzaniu na ka\u017cdym poziomie (pa\u0144stwowym, firmowym czy prywatnym), gdy\u017c nie ma obawy, \u017ce pieni\u0105dz nie wydany natychmiast b\u0119dzie traci\u0142 swoj\u0105 warto\u015b\u0107 nabywcz\u0105. Pozwala te\u017c ona na racjonalne planowanie wydatk\u00f3w przysz\u0142ych.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 obecnych k\u0142opot\u00f3w ekonomicznych jest odej\u015bcie od stabilizacji warto\u015bci pieni\u0105dza i prowadzenie gospodarki kredytowej czyli dokonywanie zakup\u00f3w przed posiadaniem koniecznych na zakup funduszy. Zauwa\u017cmy tak\u017ce, \u017ce praktycznie nie wystepuje rewaloryzacja pieni\u0105dza (owszem, mamy drobne oscylacje np. w latach 1980-2000, kiedy podniesiono stopy procentowe i wyprzedawano rezerwy bankowe w z\u0142ocie w wyniku obni\u017cenia wymaga\u0144 co do rezerw). W d\u0142uzszej skali czasowej cena z\u0142ota zawsze ro\u015bnie (plansza (6)).<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Nie liczy\u0142bym na to aby\u015bmy wr\u00f3cili kiedykolwiek (bez wymiany pieni\u0105dza) do poziomu 250 USD\/Oz (z roku 1998), nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o trzydziestu paru dolarach za uncj\u0119.<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Sp\u00f3jrzmy te\u017c na indeksy gie\u0142dowe, kt\u00f3re wed\u0142ug wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych ekonomist\u00f3w wr\u00f3ci\u0142y ju\u017c do poziomu sprzed kryzysowego. Owszem, wr\u00f3ci\u0142y ale tylko wtedy kiedy nie bierzemy pod uwag\u0119 dewaluacji dolara. Realnie, zar\u00f3wno Dow Jones jak i S&P 500 (plansze (7) i (8)) znajduj\u0105 si\u0119 od roku 2001 w systematycznym spadku i pozosta\u0142o im jeszcze sporo do osi\u0105gni\u0119cia linii oporu z lat 1980. Od czasu do czasu mamy fluktuacje, kt\u00f3re daj\u0105 nadziej\u0119 na wcze\u015bniejsze wyj\u015bcie z tego morderczego korkoci\u0105gu ekonomicznego, ale niestety s\u0105 to zjawiska przej\u015bciowe. G\u0142\u00f3wna katastrofa jest jeszcze przed nami!<\/p>\r\n

\"\"
kliknij aby powi\u0119kszy\u0107<\/span><\/a><\/div>\r\n

Moi znajomi, kt\u00f3rzy uprzejmi czytaj\u0105 niekiedy moje artykuly pytaj\u0105 mnie niekiedy na kogo zamierzam g\u0142osowa\u0107 w najbli\u017cszych wyborach. Zrzymaj\u0105 si\u0119 te\u017c gdy m\u00f3wi\u0119, \u017ce \u017cadna z wiod\u0105cych w USA partii politycznych (GOP czy DFL) nie ma skutecznej recepty na wyj\u015bcie z kryzysu. Republikanie (GOP) s\u0105 bowiem zdania, \u017ce nale\u017cy ci\u0105\u0107 \u015bwiadczenia spo\u0142eczne, przed\u0142u\u017ca\u0107 czas pracy zawodowej do emerytury oraz obni\u017ca\u0107 b\u0105d\u017a przynajmniej nie powi\u0119ksza\u0107 podatk\u00f3w. Demokraci (DFL) za\u015b chc\u0105 zwi\u0119kszenia \u015bwiadczen, w tych za\u015b wprowadzenia powszechnego ubezpieczenia medycznego, oraz podwy\u017cszenia podatk\u00f3w dla firm i najwyzej zarabiaj\u0105cych. Oczywi\u015bcie has\u0142o aby wycisn\u0105\u0107 troch\u0119 funduszy z najzamo\u017cniejszych 10% spo\u0142ecze\u0144stwa jest popularne w\u015br\u00f3d „mas”, a zw\u0142aszacza za\u015b wsr\u00f3d ludzi obdarzonych marksistowsk\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 rewindykacji. Nie mniej problem nie polega na tym kto ma pokry\u0107 koszty kryzysu, ale na tym, \u017ce w obecnej „globalnej” ekonomii coraz mniejszy procent zdolnej do pracy populacji jest w stanie uzyska\u0107 zatrudnienie w dobrze p\u0142atnym sektorze gospodarki narodowej. To za\u015b zmniejsza przychody podatkowe oraz zwi\u0119ksza koszty os\u0142ony spo\u0142ecznej. Moim zdaniem nie uda si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 tego trendu bez zerwania z doktryn\u0105 wolnego rynku. Ta za\u015b jest przyj\u0119ta za aksjomat przez obie partie wiod\u0105ce. Obamie uda\u0142o si\u0119 dokona\u0107 obni\u017cenia wynagrodze\u0144 realnych pracownik\u00f3w do poziomu nie widzianego od roku 1945. To jednak oznacza wy\u015bcig w kierunku p\u0142ac azjatyckich. Wy\u015bcigu tego zapewne USA nie wygra, ale nawet gdyby pracownik rodzimy sta\u0142 si\u0119 tak tani jak pracownik azjatycki, to oznacza\u0142oby to te\u017c drastyczny spadek popytu, czyli ruin\u0119 rynku. Moim zdaniem jedynym wyj\u015bciem racjonalnym jest powr\u00f3t do protekcjonizmu, kt\u00f3ry panowa\u0142 jeszcze w latach 70-tych i przej\u015bcie do gospodarki w zasadzie samowystarczalnej. No, ale obie partie s\u0105 zgodne w tym aby utrzymywa\u0107 status quo. Amerykanie maj\u0105 powiedzenie: „If you are in the hole – stop digging” (czyli: jeli jeste\u015b ju\u017c w k\u0142opotach, nie powi\u0119kszaj ich). No, ale co zrobi\u0107 je\u015bli wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142obywateli chce kontynuowa\u0107 post\u0119powanie, kt\u00f3re doprowadzi\u0142o kraj do kryzysu?<\/p>\r\n

Podsumowuj\u0105c, musz\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce rozpad imperium ameryka\u0144skiego wygl\u0105da na nieodwracalny, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 elity, kt\u00f3ra mog\u0142aby dokona\u0107 niezb\u0119dnych zmian nie zamierza tego uczyni\u0107. Obecny system zosta\u0142 tak skonstruowany, \u017ce sluzy najlepiej ich interesom. To co stanie si\u0119 z krajem i mniej szcze\u015bliwie urodzonymi wsp\u00f3\u0142obywatelami, ich samych nie obchodzi w \u017cadnym stopniu. Og\u00f3lna populacja za\u015b nie zdaje sobie sprawy z powagi sytuacji, gdy\u017c jest skutecznie i systematycznie og\u0142upiana przez media znajduj\u0105ce si\u0119 pod ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105 elity polityczno-finansowej USA.<\/p>\r\n

Andrzej Bobola<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Andrzej Bobola jest pseudonimem literackim profesora fizyki chemicznej, kt\u00f3ry dla odpoczynku od nieco rozrzedzonej atmosfery fizyki teoretycznej oddaje si\u0119 rozwa\u017caniom na tematy humanistyczne o aktualnym znaczeniu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Co roku o tej porze zabieram si\u0119 do oceny zmian jakie zasz\u0142y w ekonomii i polityce pa\u0144stw, z kt\u00f3rymi jestem zwi\u0105zany tymi czy innymi wi\u0119zami. Nie tak dawno Wielki Czarny Ojciec z Waszyngtonu wyg\u0142osi\u0142 w Kongresie mow\u0119 znan\u0105 jako „State of the Union”. Jest to nieregularnie powtarzane wydarzenie, w kt\u00f3rym urz\u0119dujacy prezydent wiod\u0105cego kraju Wolnego […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[106,52,21,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51528"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51528"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51528\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}