{"id":51420,"date":"2012-02-05T22:58:46","date_gmt":"2012-02-06T03:58:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51420"},"modified":"2012-02-05T22:58:46","modified_gmt":"2012-02-06T03:58:46","slug":"ksiadz-skarga-politycznie-niepoprawny-prof-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51420","title":{"rendered":"Ksi\u0105dz Skarga politycznie niepoprawny – prof. Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W rocznic\u0119 urodzin ks. Piotra Skargi prezentujemy artyku\u0142 prof. Jacka Bartyzela z najnowszego numeru dwumiesi\u0119cznika \u201ePolonia Christiana\u201d.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Luteranie oprotestowali decyzj\u0119 Sejmu Rzeczypospolitej o og\u0142oszeniu roku 2012 Rokiem Ksi\u0119dza Piotra Skargi, uznaj\u0105c j\u0105 za opowiedzenie si\u0119 (oby\u017c tak by\u0142o naprawd\u0119!) po stronie niedemokratycznej i k\u0142\u00f3c\u0105cej si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105 koncepcji postrzegania spraw religijnych, kt\u00f3r\u0105 to koncepcj\u0105 jest neutralno\u015b\u0107 pa\u0144stwa<\/em>. Pogl\u0105d osobliwy jak na wyznawc\u00f3w, mimo wszystko jakiej\u015b, acz ci\u0119\u017cko ska\u017conej kacerstwem, formy chrze\u015bcija\u0144stwa. W pewnym sensie jednak maj\u0105 oni – z punktu widzenia ideologii, kt\u00f3ra zaczadzi\u0142a im umys\u0142y, bior\u0105c g\u00f3r\u0119 nad wiar\u0105 – racj\u0119: ksi\u0105dz Skarga by\u0142 albowiem jeszcze bardziej \u201eniepoprawny\u201d jako nieprzejednany wr\u00f3g demokracji nie tylko religijnej, lecz i politycznej, oraz \u201edo szpiku ko\u015bci\u201d monarchista.<\/p>\r\n

Rozumowanie naszego wielkiego kaznodziei by\u0142o osadzone w tradycji my\u015blenia organicystycznego, czyli postrzegaj\u0105ce corpus politicum <\/em>jako \u017cywy organizm analogiczny do ludzkiego, a zatem sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z wype\u0142niaj\u0105cych zr\u00f3\u017cnicowane funkcje i hierarchicznie uporz\u0105dkowanych cz\u0142onk\u00f3w. Tak samo jak cia\u0142o ludzkie, cia\u0142o polityczne musi by\u0107 kierowane dwoma cz\u0142onkami najprzedniejszymi: sercem i g\u0142ow\u0105. Serce – z kt\u00f3rego \u017cywot wieczny pochodzi – w ciele Rzeczypospolitej to religia i przepowiadaj\u0105cy Ewangeli\u0119 stan duchowny; g\u0142owa to w\u0142a\u015bnie w\u0142adza kr\u00f3lewska: Przyrodzony spos\u00f3b jest w ciele, aby jedna g\u0142owa rz\u0105dzi\u0142a: tak te\u017c w Rzeczypospolitej przyrodzona i nalepsza i naw\u0142asniejsza rozumowi ludzkiemu jest monarchija abo jedynow\u0142adztwo i rz\u0105d jednego, kt\u00f3ry gdy si\u0119 mieni, a na wiele si\u0119 g\u0142\u00f3w dzieli, ci\u0119\u017cka jest i \u015bmiertelna Rzeczypospolitej choroba.<\/em><\/p>\r\n

Jakby przewiduj\u0105c w jak przewrotny spos\u00f3b puryta\u0144scy heretycy b\u0119d\u0105 interpretowa\u0107 \u201ew\u0142asnym rozumem\u201d te ust\u0119py Pisma \u015awi\u0119tego, kt\u00f3re opisuj\u0105 powody i tryb ustanowienia \u201epe\u0142nej\u201d monarchii w staro\u017cytnym Izraelu, jezuicki autor zauwa\u017ca\u0142, i\u017c w gruncie rzeczy Pan B\u00f3g usankcjonowa\u0142 jedynie faktycznie istniej\u0105ce ju\u017c od trzech stuleci jedynow\u0142adztwo – pod postaci\u0105 s\u0119dzi\u00f3w – w tym momencie dziej\u00f3w Izraela, w kt\u00f3rym zapanowa\u0142 chaos interregnum<\/em>, kiedy ka\u017cdy czyni\u0142, co mu si\u0119 zda\u0142o<\/em>, a co przypomina\u0142o Hobbesowski stan wojny wszystkich przeciw wszystkim. Wybawiaj\u0105c Izraelit\u00f3w od grozy tego po\u0142o\u017cenia, B\u00f3g dozwoli\u0142 im w swej \u0142askawo\u015bci posi\u0105\u015b\u0107 jako inne narody monarchi\u0119 pe\u0142n\u0105 splendoru, a przy tym dost\u0119puj\u0105c\u0105 zaszczytu nieznanego innym narodom: namaszczenia kr\u00f3la przez kap\u0142ana Boga prawdziwego. Na co to zrozumie\u0107 potrzeba, i\u017c to Pan B\u00f3g nie zgani\u0142 monarchijej ani w\u0142adzej jednego nad wszytkimi. (\u2026) Gdyby te\u017c by\u0142a z\u0142a monarchija, nigdy by jej by\u0142 Pan B\u00f3g ludu swemu nie \u017cyczy\u0142 i na tym miejscu kr\u00f3la im dawa\u0107 by nie rozkaza\u0142.<\/em><\/p>\r\n

Ksi\u0105dz Skarga dowodzi, \u017ce jest wprost przeciwnie: monarchia nie tylko, \u017ce nie sprzeciwia si\u0119 zamys\u0142om Bo\u017cym wobec cz\u0142owieka, ale stanowi najdoskonalsze z mo\u017cliwych odwzorowanie Bo\u017cych rz\u0105d\u00f3w nad \u015bwiatem, prawid\u0142ow\u0105 mimesis <\/em>Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego w niebiosach: Bowiem monarchija jest na\u015bladowanie niebieskich rz\u0105d\u00f3w, na kt\u00f3rych sam jeden B\u00f3g siedzi, i tak zacz\u0105\u0142 i ukaza\u0142 ludzkiemu narodowi, i napisa\u0142 na duszach ich, aby si\u0119 takiego rz\u0105du trzymali, gdzie jeden w\u0142adnie. Dlatego r\u00f3wnie\u017c reprezentacja Boga na ziemi, jak\u0105 jest Ko\u015bci\u00f3\u0142, ma form\u0119 monarchiczn\u0105 (papiestwo), a je\u015bli\u0107 Chrystus w Ko\u015bciele swoim monarchij\u0105 postawi\u0142, pewnie ta jest nalepsza.<\/em><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, nie sama tylko forma monarchiczna jest usprawiedliwieniem. Nie tak\u0105 monarchi\u0105 chwalimy<\/em> – zaznacza\u0142 kaznodzieja kr\u00f3lewski – jaka jest u Turk\u00f3w, Tatar i Moskwy, kt\u00f3ra ma bezprawne panowanie. Ale tak\u0105, kt\u00f3r\u0105 prawy sprawiedliwemi i rad\u0105 m\u0105dr\u0105 podparta jest, i moc swoj\u0105 ustawami pobo\u017cnymi umiarkowan\u0105 i okreszon\u0105 ma. <\/em>Chodzi o panowanie \u015bwi\u0119tego, dobrego, m\u0105drego i pobo\u017cnego kr\u00f3la, kt\u00f3remu prawem jest boja\u017a\u0144 Bo\u017ca, s\u0105dow\u0105 stolic\u0105 m\u0105dro\u015b\u0107 Bo\u017ca i sprawiedliwo\u015b\u0107. <\/em>Nie tylko wschodni despoci, ale r\u00f3wnie\u017c \u201ekoronuj\u0105cy demokracj\u0119\u201d, i boj\u0105cy si\u0119 nie Boga, lecz \u201eopinii publicznej\u201d, kreowanej w lo\u017cach i mediach, nie znale\u017aliby uznania w oczach Kontrreformacyjnego regalisty, zw\u0142aszcza je\u015bli jak na szyderstwo i jak zu\u017cyty \u0142achman, nosz\u0105 akurat tytu\u0142 \u201ekr\u00f3l\u00f3w katolickich\u201d.<\/p>\r\n

Pogl\u0105dy ksi\u0119dza Skargi na kwestie ustrojowe s\u0105 nawet a\u017c tak \u201eskandaliczne\u201d dla demokratycznej \u201edewocji\u201d, \u017ce dowodzi\u0142 on zb\u0119dno\u015bci reprezentuj\u0105cej lud szlachecki izby poselskiej – przynajmniej permanentnej. Szlachta bowiem wrzaskiem wszytko odprawuje, podczas gdy w\u0142adcom potrzeba jedynie m\u0105drej rady ludzi najlepszych (aristoi). Wystarczy przeto, by kr\u00f3lowie z samym tylko <\/em>senatem sejmy odprawowal<\/em>i, i dopok\u0105d tak by\u0142o, by\u0142y kr\u00f3tkie sejmy, ale po\u017cyteczne kr\u00f3lestwu i dzielne<\/em>. Je\u015bli zatem nawet przedstawicielstwa herbowej, b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a, masy zda\u0142y si\u0119 naszemu kaznodziei niepotrzebne i szkodliwe, to c\u00f3\u017c dopiero powiedzia\u0142by na widok sejmu z\u0142o\u017conego nie ze 172 (jak oblicza si\u0119 przeci\u0119tn\u0105 liczb\u0119 pos\u0142\u00f3w w I Rzeczypospolitej), ale z a\u017c 460 darmozjad\u00f3w b\u0119d\u0105cych przyczyn\u0105 nieustannych egzorbitancyji<\/em>, wybranych z masy powszechnej, bez \u017cadnych ogranicze\u0144, i czyni\u0105cych swary, zwady i wrzaski<\/em> przez cztery lata, nie na sesjach, lecz bez przerwy, i nawet w\u00f3wczas, gdy sejm rozwi\u0105zany, niedaj\u0105cych od siebie odpocz\u0105\u0107, lecz nastr\u0119czaj\u0105cych si\u0119 nam swoimi \u201ekampaniami wyborczymi\u201d?<\/p>\r\n

I bynajmniej nie ko\u0144czy si\u0119 na tym przenikliwo\u015b\u0107 wielkiego s\u0142ugi Bo\u017cego, kt\u00f3ry pisz\u0105c o \u201erz\u0105dzie ludowym\u201d, zauwa\u017ca: Taki rz\u0105d popularitatis musi przeci\u0119 mie\u0107 swoje kr\u00f3liki.<\/em> Owocem g\u0142\u0119bokiej wiary i rozpoznania prawdziwo\u015bci tak boskiej, jak ludzkiej, monarchiji<\/em>, jest r\u00f3wnie\u017c polityczny realizm: autor Kaza\u0144 sejmowych dobrze wie, \u017ce cho\u0107 formalnie to owi licznie siedz\u0105cy w \u0142awach poselskich g\u0142upi dekreta i konkluzyje czyni\u0105<\/em>, to w rzeczywisto\u015bci populus na dwu j\u0119zykach abo na trzech polega<\/em>. Zapewne jedyna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy czasami ksi\u0119dza Skargi a naszymi jest ta, \u017ce owe dwa lub trzy j\u0119zyki prawdziwych kr\u00f3lik\u00f3w w demokracji, to nie tylko bossowie partyjni, lecz jeszcze od nich pot\u0119\u017cniejsi kr\u00f3likowie – \u201ebanksterzy\u201d i kr\u00f3likowie pijaru – \u201ekreatorzy nastroju\u201d.<\/p>\r\n

Mimo up\u0142ywu czterystu lat mo\u017cemy przeto wznosi\u0107 do Nieba b\u0142aganie tymi samymi, co nasz natchniony prorok s\u0142owami, ze smutnej konieczno\u015bci jedynie zmieniaj\u0105c tempus praesens <\/em>na futurum: Takiej sprawy i takiego rz\u0105du uchowaj nas, Panie Jezu Chryste, kt\u00f3ry, kr\u00f3lem nad kr\u00f3lami b\u0119d\u0105c, rz\u0105d kr\u00f3lewski i monarchij\u0105 mi\u0142ujesz. Bo\u015b j\u0105 Zbawicielu nasz, w starym ludu twym ustawi\u0142, a takich wielog\u0142ownych rz\u0105d\u00f3w nigdziej \u017ce\u015b nie zaleci\u0142 ani ukaza\u0142. Ty\u015b w Ko\u015bciele swoim jedynow\u0142adztwo chcia\u0142 mie\u0107. Ty kr\u00f3le dajesz; tobie si\u0119 taki kr\u00f3lewski rz\u0105d podoba; taki\u015b i poganom w rozumie przyrodzonym napisa\u0142; taki i tu w tej Koronie od ciebie zacz\u0119ty sze\u015b\u0107set lat i dalej stoi; taki\u015b po wszytkiem chrze\u015bcija\u0144stwie postawi\u0142. Nie odmieniaj go, Panie Bo\u017ce nasz!<\/em><\/p>\r\n

prof. Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Dr hab. Jacek Bartyzel – profesor Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, historyk my\u015bli politycznej, publicysta. Cz\u0142onek Kapitu\u0142y Nagrody Literackiej im. J\u00f3zefa Mackiewicza.<\/p>\r\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w 24 numerze <\/em>dwumiesi\u0119cznika „Polonia Christiana”.\u00a0<\/em><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W rocznic\u0119 urodzin ks. Piotra Skargi prezentujemy artyku\u0142 prof. Jacka Bartyzela z najnowszego numeru dwumiesi\u0119cznika \u201ePolonia Christiana\u201d.\u00a0 Luteranie oprotestowali decyzj\u0119 Sejmu Rzeczypospolitej o og\u0142oszeniu roku 2012 Rokiem Ksi\u0119dza Piotra Skargi, uznaj\u0105c j\u0105 za opowiedzenie si\u0119 (oby\u017c tak by\u0142o naprawd\u0119!) po stronie niedemokratycznej i k\u0142\u00f3c\u0105cej si\u0119 ze wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105 koncepcji postrzegania spraw religijnych, kt\u00f3r\u0105 to koncepcj\u0105 jest […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[132,35,238,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51420"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51420"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51420\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}