{"id":51402,"date":"2012-02-05T22:20:14","date_gmt":"2012-02-06T03:20:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51402"},"modified":"2012-02-05T22:20:14","modified_gmt":"2012-02-06T03:20:14","slug":"czekajac-na-powodz-janusz-cedrowski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51402","title":{"rendered":"Czekaj\u0105c na pow\u00f3d\u017a – Janusz C\u0119drowski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Powodzie by\u0142y zawsze i pewnie jeszcze d\u0142ugo b\u0119d\u0105 dawa\u0142y si\u0119 we znaki ludzko\u015bci. Na pocz\u0105tku rodz\u0105cej si\u0119 cywilizacji, rzeki mia\u0142y jeszcze naturalny charakter. Wi\u0142y si\u0119 w meandrach zwielokrotniaj\u0105c swoj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107, a co za tym idzie pojemno\u015b\u0107 wodn\u0105 koryta. Do tego w naszym klimacie w dolinach rzecznych wyst\u0119powa\u0142y stosunkowo licznie torfowiska, kt\u00f3re ch\u0142on\u0119\u0142y jak g\u0105bka nadmiar wody.<\/strong><\/p>\r\n

Cz\u0142owiek w naturalny spos\u00f3b wybiera\u0142 okolice rzek na swoje siedziby, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119d\u00f3w bytowych, transportowych i obronnych. W kr\u00f3tkim czasie rzeki zaczyna\u0142y zmienia\u0107 swoje oblicza, roj\u0105c si\u0119 od flisak\u00f3w. Z czasem pojawi\u0142y si\u0119 prymitywne budowle hydrotechniczne, kana\u0142y i umocnione brzegi. Od tej pory g\u0142\u00f3wne rzeki nie b\u0119d\u0105 ju\u017c nigdy mia\u0142y charakteru naturalnego. Kilkaset lat ingerencji cz\u0142owieka zrobi\u0142o swoje.<\/p>\r\n

\"Powodz_Tysiaclecia_roku_4185275\"<\/a>Przytoczone powy\u017cej zmiany niew\u0105tpliwie wp\u0142yn\u0119\u0142y na zwi\u0119kszenie zagro\u017cenia powodziowego dla usytuowanych g\u0142\u00f3wnie nad rzekami siedlisk ludzkich, zgrupowanych g\u0142\u00f3wnie w grody i miasta. Ta sytuacja przyspieszy\u0142a z kolei dalsz\u0105 ingerencj\u0119 cz\u0142owieka w kszta\u0142t koryt rzecznych. Narodzi\u0142y si\u0119 kana\u0142y ulgi, poldery, zbiorniki retencyjne i prymitywne urz\u0105dzenia pi\u0119trz\u0105ce.<\/p>\r\n

Wraz z rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 nauk\u0105 (hydrologia, meteorologia itp.) dzia\u0142ania te pozwoli\u0142y to zmniejszy\u0107 negatywne skutki powodzi. Niestety, pocz\u0105wszy od lat osiemdziesi\u0105tych szeroko poj\u0119ta gospodarka wodna nie cieszy si\u0119 du\u017cym powa\u017caniem kolejnych ekip rz\u0105dz\u0105cych.<\/p>\r\n

Budowle hydrotechniczne, tworzone przez pokolenia, a cz\u0119sto odziedziczone jeszcze od zaborc\u00f3w stopniowo ulega\u0142y zniszczeniu. Poszczeg\u00f3lni ministrowie finans\u00f3w przeznaczali ok. 20% niezb\u0119dnych \u015brodk\u00f3w na utrzymanie maj\u0105tku skarbu pa\u0144stwa w postaci stopni wodnych, urz\u0105dze\u0144 regulacyjnych, wa\u0142\u00f3w, polder\u00f3w itp. Rzeki pozostawione same sobie przez administratora, Ministra \u015arodowiska powoli zdzicza\u0142y. Do tego do\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 tak zwane organizacje ekologiczne, po przez swoj\u0105 spontaniczn\u0105 i nieprzemy\u015blan\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.\u00a0<\/p>\r\n

W takiej smutnej rzeczywisto\u015bci \u201ewodnej\u201d w lipcu 1997 roku przysz\u0142a tak zwana pow\u00f3d\u017a stulecia, nazywana cz\u0119sto kataklizmem dziejowym. Liczne ofiary \u015bmiertelne oraz poniesione przez kraj gigantyczne straty materialne zmusi\u0142y polityk\u00f3w do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 prewencyjnych i opracowania programu systemowych dzia\u0142a\u0144 przeciwpowodziowych.\u00a0<\/p>\r\n

W ten spos\u00f3b w roku 1999 powsta\u0142 tzw. Program dla Odry 2006 a w dniu 6 lipca zosta\u0142 uchwalony w drodze ustawy.\u00a0<\/p>\r\n

Do przedmiotowej ustawy do\u0142\u0105czony jest harmonogram niezb\u0119dnych prac, wraz z przewidzianymi nak\u0142adami finansowymi. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce dokument ma charakter uchwa\u0142y sejmowej, Minister Finans\u00f3w ma prawny obowi\u0105zek corocznego zapisywania w ustawie bud\u017cetowej odpowiednich \u015brodk\u00f3w na przewidziane konkretne przedsi\u0119wzi\u0119cia.<\/p>\r\n

Niestety z biegiem czasu problem powodziowy dla rz\u0105du przesta\u0142 by\u0107 priorytetowy. Odbi\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c w bezprawnym przesuwaniu \u015brodk\u00f3w przeznaczonych na realizacj\u0119 Programu dla Odry 2006 na inne cele. Same cele r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y rozmyte a inwestycje bezpo\u015brednio nakierowane na infrastruktur\u0119 Odrza\u0144skiej Drogi Wodnej musia\u0142y ust\u0105pi\u0107 le\u015bnictwu, rolnictwu, ochronie przyrody itp.<\/p>\r\n

Za przyk\u0142ad mo\u017ce tu pos\u0142u\u017cy\u0107 kuriozalna sprawa budowy stopnia wodnego na Odrze w Malczycach. Jest to najwi\u0119ksza budowa hydrotechniczna w naszym kraju, realizowana w ramach Programu dla Odry 2006 i zarazem najwi\u0119kszy skandal i wyrzut sumienia naszej administracji wodnej. Pocz\u0105tek jej realizacji si\u0119ga 1997 roku. Aktualnie mamy pocz\u0105tek roku 2011 a inwestycja jest mniej wi\u0119cej w po\u0142owie, g\u0142\u00f3wnie z powodu nie zabezpieczenia odpowiednich \u015brodk\u00f3w finansowych na jej realizacj\u0119. Do tego wszystkiego nale\u017cy doda\u0107, \u017ce na oficjalnej stronie internetowej Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du do Spraw Programu dla Odry 2006 (Wojewoda Dolno\u015bl\u0105ski) widnieje taka informacja: \u201eBudowa zosta\u0142a rozpocz\u0119ta w roku 1997, a jej zako\u0144czenie przewidziane jest na rok 2009<\/strong>\u201d.<\/p>\r\n

Od tamtej pory mieli\u015bmy ju\u017c kilka powodzi, w tym znaczne, w latach 2004 i 2010. Zachowanie rz\u0105du w tej sprawie idzie trybem og\u00f3lnego schematu. Pan Premier ju\u017c po fakcie rozdziera szaty, lec\u0105 g\u0142owy jaki\u015b \u201ekoz\u0142\u00f3w ofiarnych\u201d, rz\u0105d obiecuje zmiany, powstaj\u0105 jakie\u015b szumnie og\u0142aszane ustawy, troch\u0119 sypnie si\u0119 grosza z rezerw na usuwanie skutk\u00f3w i szybko si\u0119 spraw\u0119 zapomina.<\/p>\r\n

Wszyscy zainteresowani problematyk\u0105 gospodarki wodnej doskonale zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce zaniedbania w tej ga\u0142\u0119zi gospodarki s\u0105 ju\u017c tak du\u017ce, \u017ce d\u0142u\u017cej tego nie da si\u0119 zamiata\u0107 pod przys\u0142owiowy dywan. Trzeba pozycj\u0119 jej finansowania zdecydowanie przesun\u0105\u0107 z ko\u0144cowego miejsca na li\u015bcie Ministra Finans\u00f3w, co najmniej ku \u015brodkowi. Wymaga od nas tego nie tylko zdrowy rozs\u0105dek, ale Dyrektywa Wodna Unii Europejskiej.<\/p>\r\n

W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat w sejmie i senacie odby\u0142o si\u0119 szereg spotka\u0144 i konferencji organizowanych przez \u015brodowiska zwi\u0105zane z partiami rz\u0105dz\u0105cymi, poruszaj\u0105cych t\u0105 problematyk\u0119. Dla przyk\u0142adu w dniu 2 czerwca 2011 r. w sejmie mia\u0142a miejsce konferencja pod nazw\u0105: \u201eStan gospodarki wodnej w Polsce – problematyka prawna i kompetencyjna\u201d, z kt\u00f3rej wyst\u0105pienia opublikowano w formie ksi\u0105\u017ckowej, oczywi\u015bcie za publiczne pieni\u0105dze.<\/p>\r\n

Na spotkaniach g\u0142os zabiera\u0142y autorytety naukowe, ministrowie oraz przedstawiciele r\u00f3\u017cnych podmiot\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 t\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 gospodarki.\u00a0<\/p>\r\n

Generalnie mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce podczas dyskusji na plan pierwszy obok braku \u015brodk\u00f3w finansowych zawsze wybija\u0142 si\u0119 jeden problem – kompetencyjny.<\/p>\r\n

Pokr\u00f3tce w naszym kraju za gospodark\u0119 wodn\u0105 odpowiada Minister \u015arodowiska, ale nie bezpo\u015brednio, lecz za po\u015brednictwem podleg\u0142ego mu Prezesa Krajowego Zarz\u0105du Gospodarki Wodnej. Minister \u015brodowiskowy a\u017c nadto w ci\u0105gu kilku lat udowodni\u0142, \u017ce problematyka inwestycji w gospodarce wodnej jest mu wyj\u0105tkowo obca. Nie ma co si\u0119 zreszt\u0105 temu dziwi\u0107. Wszak jego resort powinien si\u0119 zajmowa\u0107 g\u0142\u00f3wnie monitorowaniem \u015brodowiska i dbaniem o jego jako\u015b\u0107. Niestety te dwie rzeczy w oczywisty spos\u00f3b si\u0119 gryz\u0105, co skutkuje pog\u0142\u0119bion\u0105 zapa\u015bci\u0105 w gospodarce wodnej.\u00a0<\/p>\r\n

Dodatkowo, za t\u0105 ga\u0142\u0105\u017a gospodarki w swoich zakresach odpowiada:<\/p>\r\n

– Minister Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji;<\/p>\r\n

– Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej;<\/p>\r\n

– Minister Rolnictwa;<\/p>\r\n

– Minister Gospodarki;<\/p>\r\n

– Marsza\u0142kowie Wojew\u00f3dztw.<\/p>\r\n

Po ostatniej powodzi obecna ekipa rz\u0105dz\u0105ca podj\u0119\u0142a nieudolne pr\u00f3by uporz\u0105dkowania tego chaosu kompetencyjnego. Zabra\u0142 si\u0119 za to \u201es\u0142awetny\u201d Jerzy Miler, \u00f3wczesny minister MSWiA. W swoim projekcie ustawy o przeciwdzia\u0142aniu skutkom powodzi zawar\u0142 pomys\u0142, by te kompetencje przej\u0105\u0142 Minister Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji. Dzisiejsze Regionalne Zarz\u0105dy Gospodarki Wodnej w liczbie 7 mia\u0142y zosta\u0107 podzielone i przej\u0119te przez Wojewod\u00f3w. Do tego zamierzano zabra\u0107 kompetencje Marsza\u0142k\u00f3w Wojew\u00f3dztw i przej\u0105\u0107 Wojew\u00f3dzkie Zarz\u0105dy Melioracji. \u0179eby tego by\u0142o ma\u0142o przewidziano r\u00f3wnie\u017c instytucje – wojewod\u00f3w koordynator\u00f3w.<\/p>\r\n

Niebezpiecze\u0144stwo wdro\u017cenia tego pomys\u0142u a co za tym idzie totalnego chaosu administracyjnego i decyzyjnego zjednoczy\u0142o jednak pos\u0142\u00f3w w sejmie i mimo tak zwanego przyspieszonego trybu legislacyjnego i przys\u0142owiowej \u201emaszynki do g\u0142osowania\u201d przedmiotowe zapisy nie przesz\u0142y. I na tym sko\u0144czy\u0142a si\u0119 aktywno\u015b\u0107 rz\u0105du w poprzedniej kadencji w tym zakresie.<\/p>\r\n

Przysz\u0142y wybory, koalicja jak wiadomo si\u0119 nie zmieni\u0142a. Bior\u0105c pod uwag\u0119 powszechn\u0105 opinie, wyra\u017cane przez liczne \u015brodowiska zainteresowane szeroko poj\u0119t\u0105 gospodark\u0105 wodn\u0105 oraz publikowane wnioski z konferencji, wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce najlepszy czas na uporz\u0105dkowanie kompetencji to rekonstrukcja rz\u0105du. W tym czasie najlepiej zmieni\u0107 ustaw\u0119 o dzia\u0142ach administracji rz\u0105dowej. Nie trzeba by\u0142o robi\u0107 jaki\u015b rewolucji. Wystarczy\u0142o wyj\u0105\u0107 Prezesa Krajowego Zarz\u0105du Gospodarki Wodnej z pod \u201ekurateli\u201d Ministra \u015arodowiska, blokuj\u0105cego cz\u0119sto r\u00f3\u017cne po\u017cyteczne inicjatywy i nada\u0107 mu rang\u0119 ministra, podleg\u0142ego bezpo\u015brednio Premierowi. Do tego wystarczy\u0142o odda\u0107 mu kompetencje innych ministr\u00f3w w zakresie gospodarki wodnej. Powsta\u0142o by swoiste ministerstwo.\u00a0<\/p>\r\n

Niestety problematyka zapa\u015bci w tym sektorze, aktualnie nie wzmocniona sytuacj\u0105 powodziow\u0105, znowu przegra\u0142a z partykularnymi interesami koalicji rz\u0105dowej. W\u0142adza znowu wcieli\u0142a w \u017cycie swoj\u0105 podstawow\u0105 zasad\u0119: \u201dkto nic nie robi – nie pope\u0142nia b\u0142\u0119d\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

\u00a0I tak oto mo\u017cemy ze s\u0142usznym niepokojem wyczekiwa\u0107 nast\u0119pnej powodzi, kt\u00f3ra pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej nast\u0105pi i bior\u0105c pod uwag\u0119 kompetencj\u0119 tego rz\u0105du i jego zaniechania z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce b\u0119dzie ona tragiczna.\u00a0I znowu sprawdzi si\u0119 powiedzenie Jana Kochanowskiego z Pie\u015bni o spustoszeniu Podola:<\/p>\r\n

\u201ePolak przed szkod\u0105 i po szkodzie g\u0142upi\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Janusz C\u0119drowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n

L.A.S.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Powodzie by\u0142y zawsze i pewnie jeszcze d\u0142ugo b\u0119d\u0105 dawa\u0142y si\u0119 we znaki ludzko\u015bci. Na pocz\u0105tku rodz\u0105cej si\u0119 cywilizacji, rzeki mia\u0142y jeszcze naturalny charakter. Wi\u0142y si\u0119 w meandrach zwielokrotniaj\u0105c swoj\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107, a co za tym idzie pojemno\u015b\u0107 wodn\u0105 koryta. Do tego w naszym klimacie w dolinach rzecznych wyst\u0119powa\u0142y stosunkowo licznie torfowiska, kt\u00f3re ch\u0142on\u0119\u0142y jak g\u0105bka nadmiar […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51402"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51402"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51402\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}