{"id":51183,"date":"2012-02-01T10:53:09","date_gmt":"2012-02-01T15:53:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51183"},"modified":"2012-02-01T10:53:09","modified_gmt":"2012-02-01T15:53:09","slug":"%e2%80%9epolactwo%e2%80%9d-nie-znaczy-%e2%80%9epolactwo%e2%80%9d-rafal-a-ziemkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51183","title":{"rendered":"\u201ePolactwo&#8221; nie znaczy \u201ePolactwo&#8221; &#8211; <em>Rafa\u0142 A. Ziemkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"<p><strong>Roman Paw\u0142owski, recenzent \u201eGazety Wyborczej\u201d, odnalaz\u0142 w \u015bwie\u017co wydanych dziennikach S\u0142awomira Mro\u017cka znane sobie s\u0142owo \u201epolactwo\u201d. Skojarzy\u0142, gdzie je wcze\u015bniej s\u0142ysza\u0142, i dozna\u0142 ol\u015bnienia, kt\u00f3rym natychmiast podzieli\u0142 si\u0119 z czytelnikami wspomnianego organu: a wi\u0119c tego s\u0142owa nie wymy\u015bli\u0142 Ziemkiewicz, on tylko \u201eprzyw\u0142aszczy\u0142 sobie\u201d s\u0142owo wymy\u015blone przez Mro\u017cka!<\/strong><\/p>\r\n<p>Przeczyta\u0142 to inny intelektualny orze\u0142 salon\u00f3w, Tomasz Jastrun, producent coraz bardziej \u017ca\u0142osnych dywagacji zapaskudzaj\u0105cych polsk\u0105 edycj\u0119 \u201eNewsweeka\u201d, i pojecha\u0142 jeszcze ostrzej. Co tam przyw\u0142aszczy\u0142: Ziemkiewicz \u201eukrad\u0142\u201d! Ukrad\u0142 Mro\u017ckowi jego s\u0142owotw\u00f3rczy wynalazek!<\/p>\r\n<p>Pozw\u00f3lcie Pa\u0144stwo, cho\u0107 rzecz jest oczywi\u015bcie duperelna, \u017ce zwr\u00f3c\u0119 uwag\u0119 na pewien drobiazg. Je\u015bli ju\u017c, nie by\u0142a to prosta kradzie\u017c, ale \u00e2\u02c6\u2019 m\u00f3wi\u0105c j\u0119zykiem dawnych \u201eworow w zakonie\u201d \u00e2\u02c6\u2019 \u201ejuchta z flingiem\u201d, czyli kradzie\u017c z w\u0142amaniem. Przecie\u017c dzienniki Mro\u017cka, co obaj wspomniani wy\u017cej raczyli przeoczy\u0107, upubliczniane s\u0105 dopiero teraz. Wcze\u015bniej przez wiele lat le\u017ca\u0142y w mro\u017ckowej szufladzie, wi\u0119c nawet tak m\u0105drzy ludzie, jak wy\u017cej wspomniani, powinni wyrozumowa\u0107, \u017ce aby cokolwiek z nich sobie \u201eprzyw\u0142aszczy\u0107\u201d i \u201eukra\u015b\u0107\u201d, musia\u0142em si\u0119 do owej szuflady, w dalekim Meksyku, bo tam wci\u0105\u017c jeszcze znany pisarz mieszka\u0142, gdy ukaza\u0142o si\u0119 pierwsze wydanie \u201ePolactwa\u201d, chy\u0142kiem zakra\u015b\u0107. Przeby\u0107 ocean, nie zauwa\u017cony przez nikogo przewertowa\u0107 noc\u0105 r\u0119kopis Mistrza wynotowuj\u0105c potrzebny fragment, a nast\u0119pnie, nie zostawiwszy \u015blad\u00f3w, podrzuci\u0107 mu dziennik z powrotem \u00e2\u02c6\u2019 wszystko bez zostawienia \u015blad\u00f3w. Mo\u017ce nie by\u0142a to akcja na miar\u0119 Szpicbr\u00f3dki, ale jakie\u015b osobne gratulacje mi si\u0119, skoro ju\u017c raczy\u0142 kto\u015b poruszy\u0107 temat, za ni\u0105 nale\u017c\u0105.<\/p>\r\n<p>A m\u00f3wi\u0105c nieco powa\u017cniej \u00e2\u02c6\u2019 od faceta z \u201eWyborczej\u201d, o Jastrunie ju\u017c nie wspominaj\u0105c, trudno wymaga\u0107 oczytania. Ale mogliby, zanim zaczn\u0105 si\u0119 m\u0105drzy\u0107, bodaj wstuka\u0107 to jedno s\u0142\u00f3wko w google\u2019a. Gdyby im si\u0119 chcia\u0142o (wzgl\u0119dnie, gdyby nie przerasta\u0142o to ich internetowych talent\u00f3w) zauwa\u017cyliby, \u017ce \u201epolactwo\u201d incydentalnie pojawia si\u0119 ju\u017c w tekstach z wieku XIX, a szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto z okresu mi\u0119dzywojennego, kiedy to u\u017cywane by\u0142o zw\u0142aszcza przez piecz\u0119tuj\u0105c\u0105 si\u0119 rod\u0142em polsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 w Niemczech.<\/p>\r\n<p>Fakt, mimo identycznego brzmienia nie jest to to samo s\u0142owo, kt\u00f3rego w swych \u201eDziennikach\u201d u\u017cy\u0142 Mro\u017cek. \u201ePolactwo\u201d w pierwotnym znaczeniu mia\u0142o brzmienie dumne. Mro\u017cek za\u015b \u00e2\u02c6\u2019 s\u0105dz\u0105c z relacji, nowo wydanego tomu \u201eDziennik\u00f3w\u201d jeszcze nie czyta\u0142em \u00e2\u02c6\u2019 u\u017cywa go jako s\u0142owa pogardliwego, maj\u0105cego si\u0119 do s\u0142owa \u201ePolacy\u201d tak, jak \u201ekacap\u201d do \u201eRosjanina\u201d. Mo\u017cliwe wi\u0119c, \u017ce Mro\u017cek faktycznie sam je na w\u0142asny u\u017cytek wymy\u015bli\u0142 ponownie, ju\u017c wedle wra\u017cliwo\u015bci j\u0119zykowej swoich czas\u00f3w, kt\u00f3ra kaza\u0142a kojarzy\u0107 je raczej z \u201erobactwem\u201d, ni\u017c \u00e2\u02c6\u2019 jak w wypadku przedwojennych dzia\u0142aczy od rod\u0142a \u00e2\u02c6\u2019 z \u201eptactwem\u201d.<\/p>\r\n<p>Takie u\u017cycie s\u0142owa \u201epolactwo\u201d przypisywa\u0107 mi mog\u0105 tylko ci, kt\u00f3rzy lektur\u0119 mojej ksi\u0105\u017cki zako\u0144czyli na tytule. Kto znajdzie czas, by z kt\u00f3rym\u015b z dotychczasowych siedmiu wyda\u0144 \u201ePolactwa\u201d zapozna\u0107 si\u0119 odrobin\u0119 bardziej wnikliwie, musi zauwa\u017cy\u0107, i\u017c s\u0142owo to nie znaczy u mnie tyle samo, co \u201ePolacy\u201d, tylko pogardliwie. Zapropnowa\u0142em nazwanie w ten spos\u00f3b pewnego stanu umys\u0142\u00f3w, pewnego rodzaju postpa\u0144szczy\u017anianej i postpeerelowskiej mentalno\u015bci, b\u0119d\u0105cego polsk\u0105 odmian\u0105 opisywanej przez (wielokrotnie przeze mnie przywo\u0142ywan\u0105) Tatian\u0119 Zas\u0142awsk\u0105 postsowieckiej mentalno\u015bci \u201echytrego niewolnika\u201d. Nie podoba si\u0119 komu taka nazwa, to niech zaproponuje inn\u0105. Nie nazwa jest wa\u017cna, wa\u017cny jest problem postkolonialnego spo\u0142ecze\u0144stwa, a raczej jego dwa g\u0142\u00f3wne problemy \u00e2\u02c6\u2019 problem zepchni\u0119tych w cwaniactwo, oduczonych poj\u0119cia dobra wsp\u00f3lnego mas, i problem postkolonialnych elit, przyuczonych zwraca\u0107 si\u0119 przeciwko w\u0142asnemu narodowi, w imi\u0119 narzucania tubylcom cywilizacji importowanej z jakiej\u015b metropolii le\u017c\u0105cej czy to na wschodzie, czy na zachodzie, ale w ka\u017cdym razie nie tu.<\/p>\r\n<p>Ale tego problemu nie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, je\u015bli si\u0119 swoich rodak\u00f3w nie stara zrozumie\u0107, tylko si\u0119 po prostu nimi gardzi \u00e2\u02c6\u2019 \u017ce my tu, elita, ju\u017c prawie ucywilizowani i prawie europejscy, a ciemna masa nie doci\u0105ga. A \u017ce taka w\u0142a\u015bnie pogarda na salonach kr\u00f3luje, wi\u0119c i s\u0142owo \u201epolactwo\u201d potrafi\u0105 ono poj\u0105\u0107 wy\u0142\u0105cznie tak, jak go u\u017cy\u0142 w swych zapiskach Mro\u017cek, zapewne dla odreagowania syndromu Lorda Jima.<\/p>\r\n<p><strong><em>Rafa\u0142 A. Ziemkiewicz<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Roman Paw\u0142owski, recenzent \u201eGazety Wyborczej\u201d, odnalaz\u0142 w \u015bwie\u017co wydanych dziennikach S\u0142awomira Mro\u017cka znane sobie s\u0142owo \u201epolactwo\u201d. Skojarzy\u0142, gdzie je wcze\u015bniej s\u0142ysza\u0142, i dozna\u0142 ol\u015bnienia, kt\u00f3rym natychmiast podzieli\u0142 si\u0119 z czytelnikami wspomnianego organu: a wi\u0119c tego s\u0142owa nie wymy\u015bli\u0142 Ziemkiewicz, on tylko \u201eprzyw\u0142aszczy\u0142 sobie\u201d s\u0142owo wymy\u015blone przez Mro\u017cka! Przeczyta\u0142 to inny intelektualny orze\u0142 salon\u00f3w, Tomasz Jastrun, [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51183"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51183\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}