{"id":51023,"date":"2012-01-30T20:25:17","date_gmt":"2012-01-31T01:25:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=51023"},"modified":"2012-01-30T11:39:44","modified_gmt":"2012-01-30T16:39:44","slug":"lichwa-prof-maciej-giertych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=51023","title":{"rendered":"Lichwa – prof. Maciej Giertych<\/em>"},"content":{"rendered":"

Feliks Koneczny pisze w Cywilizacji \u017cydowskiej<\/em> (wyd. Antyk Warszawa-Komor\u00f3w 1999, str. 275), o tym jak powstawa\u0142o bankierstwo \u017cydowskie: \u201eBy\u0142o to bankierstwo od razu uniwersalne; ka\u017cdy \u017cydowski bank stanowi\u0142 jakby fili\u0119 wszystkich innych – co te\u017c trwa dotychczas. Jest to wielki mi\u0119dzynarodowy handel pieni\u0105dzem, z jakim chrze\u015bcija\u0144skie bankierstwo nigdy nie b\u0119dzie mog\u0142o si\u0119 r\u00f3wna\u0107, bo krepuje si\u0119 i ogranicza wzgl\u0119dami na interesy w\u0142asnego narodu i pa\u0144stwa, cz\u0119sto sprzeczne z interesami o\u015bciennych, gdy tymczasem tamci tych wzgl\u0119d\u00f3w nie uznaj\u0105, bo ich nawet nie odczuwaj\u0105.\u201d<\/p>\r\n

Ekonomia \u017cydowska<\/strong><\/p>\r\n

Cytata ta pochodzi z rozdzia\u0142u pt. Ekonomia \u017cydowska.<\/p>\r\n

Meir Tamari, profesor ekonomii na uniwersytecie Bar Ilan w Tel Avivie w Izraelu napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. With all your Possessions. Jewish Ethics and Economic Life<\/em> (Ca\u0142ym swym maj\u0105tkiem. \u017bydowska etyka i \u017cycie ekonomiczne), kt\u00f3ra stanowi tre\u015b\u0107 jego wyk\u0142ad\u00f3w z zakresu ekonomii \u017cydowskiej. Koneczny nie cytowa\u0142 jej, bo zmar\u0142 przed jej ukazaniem si\u0119, ale na pewno by\u0142by rad, \u017ce jego tezy znajduj\u0105 potwierdzenie w pracy izraelskiego profesora.<\/p>\r\n

Tamari pisze, \u017ce bazuj\u0105c na tek\u015bcie z Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia rozdzia\u0142 23 wiersz 24: \u201eJe\u015bli po\u017cyczasz pieni\u0105dze ubogiemu z mojego ludu, \u017cyj\u0105cemu obok ciebie, to nie b\u0119dziesz post\u0119powa\u0142 wobec niego jak lichwiarz i nie ka\u017cesz mu p\u0142aci\u0107 odsetek.\u201d Ekonomia \u017cydowska oparta jest na wzajemnym udzielaniu sobie po\u017cyczek bezprocentowych. Oto kilka cytat\u00f3w z jego ksi\u0105\u017cki:<\/p>\r\n

\r\n

\u201ePoprzez ca\u0142\u0105 histori\u0119 a\u017c do dnia dzisiejszego, prawie \u017cadna zorganizowana wsp\u00f3lnota \u017cydowska nie istnia\u0142a kiedykolwiek bez wolnych od odsetek po\u017cyczek stanowi\u0105cych sta\u0142y element struktury spo\u0142ecznej\u201d (str. 171).<\/p>\r\n

\u201eJest ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce rozw\u00f3j \u017cydowskiego \u017cycia ekonomicznego w handlu, reklamie, obrocie nieruchomo\u015bciami i jakiejkolwiek aktywno\u015bci ekonomicznej by\u0142by ograniczony, gdyby nie istnia\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 daj\u0105ca wolne od odsetek po\u017cyczki we wszystkich tych krajach\u201d (str. 171).<\/p>\r\n

\u201eW pa\u0144stwie Izrael te wolne po\u017cyczki istniej\u0105 r\u00f3wnolegle z systemem bankowym\u201d (str. 171).<\/p>\r\n

\u201eAby sfinansowa\u0107 absorpcj\u0119 imigracji na du\u017c\u0105 skal\u0119 oraz du\u017cy bud\u017cet wojskowy to nowe pa\u0144stwo wykorzystywa\u0142o subsydiowane po\u017cyczki i tani rz\u0105dowy kredyt, aby stymulowa\u0107 produkcj\u0119, rolnictwo i turystyk\u0119\u201d (str. 172).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

\u017bydowska ekonomia wymaga jednak od \u017byd\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c na bazie obowi\u0105zku moralnego, by d\u0142ug by\u0142 w terminie sp\u0142acany.<\/p>\r\n

\r\n

\u201eOdmawianie po\u017cyczkodawcy pieni\u0119dzy na podstawie potrzeb po\u017cyczkobiorcy zaciera rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy sprawiedliwo\u015bci\u0105 a mi\u0142osierdziem, kt\u00f3re stanowi tak wa\u017cny element Judaizmu\u201d (str. 173).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Z drugiej jednak strony, w relacjach z nie-\u017bydami \u017bydzi tak\u017ce trzymaj\u0105 si\u0119 nakaz\u00f3w Biblii, a w szczeg\u00f3lno\u015bci wersetu 21 z rozdzia\u0142u 23 Ksi\u0119gi Powt\u00f3rzonego Prawa gdzie czytamy:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eOd obcego mo\u017cesz si\u0119 domaga\u0107, ale od brata nie b\u0119dziesz \u017c\u0105da\u0142 odsetek\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Te zasady nadal obowi\u0105zuj\u0105 w ekonomii \u017cydowskiej. Maimonides nawet uwa\u017ca\u0142, \u017ce hebrajskie s\u0142owo tashikh nale\u017cy t\u0142umaczy\u0107 nie jako \u201emo\u017cesz\u201d ale jako \u201emasz\u201d, czyli nakaz. Oto dalsze cytaty z Tamariego.<\/p>\r\n

\r\n

\u201eZakaz pobierania odsetek dotyczy wy\u0142\u0105cznie transakcji mi\u0119dzy dwoma \u017bydami. Nie dotyczy on nie-\u017byd\u00f3w, tak wi\u0119c wolno po\u017cycza\u0107 i bra\u0107 po\u017cyczki od nie-\u017byda i z tego tytu\u0142u pobiera\u0107 lub p\u0142aci\u0107 odsetki. Po\u017cyczki anga\u017cuj\u0105ce korporacje lub banki, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bcicielami lub depozytariuszami s\u0105 nie-\u017bydzi mog\u0105 pobiera\u0107 odsetki bez przekraczania biblijnych czy rabinicznych zakaz\u00f3w (str. 179)\u201d.<\/p>\r\n

\u201e[J]est oczywiste, \u017ce prawie wszystkie autorytety id\u0105 za ustaleniem Miszny [Talmudu], zezwalaj\u0105cym na pobieranie odsetek od po\u017cyczek w relacjach z nie-\u017bydami\u201d (str. 180).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Autor cytuje traktat Talmudu Bava Metzia, rozdz. 5<\/p>\r\n

\r\n

\u201eDozwolone jest po\u017cyczanie od nie-\u017byd\u00f3w i po\u017cyczanie im z odsetkami. To dotyczy r\u00f3wnie\u017c ger toshov (nie-Zyda mieszkaj\u0105cego w Izraelu i akceptuj\u0105cego siedem praw Noego) (str. 180)\u201d.<\/p>\r\n

\u201eSkoro Judaizm nie uwa\u017ca brania odsetek od po\u017cyczek za co\u015b z\u0142ego samo z siebie, dlaczego wi\u0119c branie lub dawanie odsetek jest zakazane mi\u0119dzy \u017bydami?\u201d (str. 181-182).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Tamari odpowiada na to analogi\u0105 ze spo\u017cywaniem pokarm\u00f3w nie-koszernych. Nie ma w tym nic z\u0142ego i nie-\u017bydzi mog\u0105 to robi\u0107, ale \u017bydzi maj\u0105 si\u0119 wznie\u015b\u0107 na wy\u017cszy poziom w stosunku do rzeczy materialnych. Cytuj\u0105c 20-wiecznego komentatora Tory Tamari powiada:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eRezygnacja z pobierania odsetek mi\u0119dzy sob\u0105 jest na podobie\u0144stwo regulacji w stowarzyszeniach handlowych czy innych, w kt\u00f3rych cz\u0142onkowie udzielaj\u0105 sobie specjalnych ulg. Te ulgi nie s\u0105 dost\u0119pne dla nie-cz\u0142onk\u00f3w. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by inni te\u017c ustanawiali takie stowarzyszenia dla siebie i udzielali sobie pomocy\u201d (str. 182).<\/p>\r\n

\u201eWed\u0142ug prawa \u017cydowskiego umowa o oprocentowanej po\u017cyczce jest nielegalna tylko, gdy dotyczy dw\u00f3ch indywidualnych \u017byd\u00f3w. Wykorzystywanie nie-\u017cydowskich po\u015brednik\u00f3w, aby unikn\u0105\u0107 zakaz\u00f3w dotycz\u0105cych odsetek by\u0142o bardzo cz\u0119stym zjawiskiem \u017cycia \u017cydowskiego…\u201d (str. 188-9)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Tak wi\u0119c wszyscy \u017bydzi na \u015bwiecie s\u0105 jakby cz\u0142onkami tego samego stowarzyszenia i udzielaj\u0105 sobie ulg. Pokrywa si\u0119 to w pe\u0142ni z ocen\u0105 Konecznego dotycz\u0105c\u0105 cywilizacji \u017cydowskiej.<\/p>\r\n

Dodajmy, \u017ce Tamari nie ukrywa istnienia instytucji chazaki (str. 133), o kt\u00f3rej szeroko pisze Koneczny. By\u0142 to nadawany, lub sprzedawany, przez gmin\u0119 \u017cydowsk\u0105 monopol na prowadzenie interes\u00f3w z dan\u0105 osob\u0105 czy instytucj\u0105 nie-\u017cydowsk\u0105 – w rezultacie inni \u017bydzi nie konkurowali.<\/p>\r\n

Sp\u00f3\u0142ki kredytowe<\/strong><\/p>\r\n

Tak wi\u0119c \u017bydzi s\u0105 zorganizowani na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105, maj\u0105c wsp\u00f3ln\u0105 kas\u0119 zapomogowo po\u017cyczkow\u0105. Czy takie urz\u0105dzenia istniej\u0105 poza \u017cydostwem? Oczywi\u015bcie tak.<\/p>\r\n

Niedawno ciekaw\u0105 wypowied\u017a na ten temat opublikowa\u0142 prof. Garrick Small (Culture Wars<\/em> luty 2011). Wyk\u0142ada on ekonomi\u0119 islamsk\u0105 na wydziale biznesu Uniwersytetu Centralnej Queensland w Australii, przy okazji jak sam twierdzi, przemycaj\u0105c nauk\u0119 \u015bw. Tomasza o lichwie. Wed\u0142ug niego po ostatnim kryzysie powsta\u0142o du\u017ce zainteresowanie finansami islamskimi, poniewa\u017c odrzucaj\u0105 one lichw\u0119 zupe\u0142nie i funkcjonuj\u0105 na zasadzie mechanizm\u00f3w uczciwego finansowania. Wed\u0142ug prawa koranicznego pieni\u0105dze mog\u0105 by\u0107 po\u017cyczane bez lichwy. O ile dobrze rozumiem banki islamskie stosuj\u0105 t\u0119 zasad\u0119 nie tylko wobec swoich, muzu\u0142man\u00f3w, ale i wobec ka\u017cdego, kto u nich po\u017cycza.
Na ten temat znalaz\u0142em te\u017c informacj\u0119 z Libii czas\u00f3w obalonego Kadaffiego (http:\/\/dewjiblog.com\/2011\/09\/27\/the-gaddafi-they-are-not-telling-us-about-please-read\/<\/a>): \u201eNie ma tam odsetek od po\u017cyczek bankowych, banki w Libii s\u0105 pa\u0144stwowe, a po\u017cyczki udziela si\u0119 obywatelom na 0% z mocy prawa\u201d. O ile dobrze rozumiem, nie muzu\u0142ma\u0144skim obywatelom tak\u017ce, ale tylko obywatelom Libii. Libia jest bogata, wi\u0119c j\u0105 na to sta\u0107 – ale okazuje si\u0119, \u017ce banki mog\u0105 tak funkcjonowa\u0107.<\/p>\r\n

W dniu 7.XII.11 agencja Deutsche Welle poinformowa\u0142a (http:\/\/wiadomosci.onet.pl\/raporty\/deutsche-welle-w-onet-pl\/pierwszy-islamski-bank-u-sasiada-polski-ma-byc-zgo,1,4958165,wiadomosc.html<\/a>), \u017ce \u201ew Mannheim dzia\u0142a pierwszy w RFN bank kieruj\u0105cy si\u0119 zasadami obowi\u0105zuj\u0105cymi w religii islamskiej. Bank Kuveyt T\u00fcrk dzia\u0142a \u2026 zgodnie z zasadami wiary muzu\u0142ma\u0144skiej, co okre\u015blane jest jako „Islamic Banking” i jest rozpowszechnione przede wszystkim w pa\u0144stwach islamskich. Pierwszy bank dzia\u0142aj\u0105cy na tych zasadach rozpocz\u0105\u0142 tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Niemczech. Kluczow\u0105 zasad\u0105 bankowo\u015bci islamskiej jest rezygnacja z oprocentowania oraz odsetek, bo tego zabrania Koran. Bank Kuveyt T\u00fcrk<\/em> sw\u00f3j biznes opiera nie na odsetkach, lecz na finansowym udziale w przedsi\u0119biorstwach.\u201d O ile dobrze rozumiem doniesienie bank jest dost\u0119pny nie tylko dla muzu\u0142man\u00f3w.<\/p>\r\n

A jak to jest u nas chrze\u015bcijan?<\/strong><\/p>\r\n

Znamy pojecie \u201ekasy zapomogowo-po\u017cyczkowej\u201d. Takowe funkcjonuj\u0105 w wielu zak\u0142adach pracy. Pracownicy \u0142o\u017c\u0105 niewielkie sumy do tej kasy, staj\u0105c si\u0119 jej udzia\u0142owcami, a za to mog\u0105, co jaki\u015b czas, bez-odsetkowo po\u017cycza\u0107 z kasy pewne sumy na swoje bie\u017c\u0105ce potrzeby. Praca z tym zwi\u0105zana jest zwykle prowadzono honorowo lub za niewielk\u0105 op\u0142at\u0105. Udzia\u0142owcy mog\u0105 sw\u00f3j wk\u0142ad w ka\u017cdej chwili wycofa\u0107 – nie ulega on waloryzacji wraz z inflacj\u0105, tak, \u017ce efektywnie traci na warto\u015bci. Ta strata jest w istocie ja\u0142mu\u017cn\u0105 na rzecz po\u017cyczaj\u0105cych, czyli tych, kt\u00f3rzy w danej chwili s\u0105 w biedzie.<\/p>\r\n

Na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 takie kasy zak\u0142ada\u0142 w Galicji nieod\u017ca\u0142owanej pami\u0119ci Franciszek Stefczyk. Tzw. Kasy Stefczyka pozwoli\u0142y biedocie galicyjskiej pozyska\u0107 tani kredyt na swoje skromne potrzeby. Podobnie dzia\u0142a\u0142 ks. Piotr Wawrzyniak w Wielkopolsce.
W USA na pocz\u0105tku XX wieku, gdy masowo ludno\u015b\u0107 przenosi\u0142a si\u0119 z prowincji do miast, rz\u0105d zorganizowa\u0142 tani albo w og\u00f3le bezprocentowy kredyt w celu nabycia czy wybudowania mieszka\u0144. P\u00f3\u017aniej zmieniono to na mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpisania odsetek od kredyt\u00f3w mieszkaniowych w ramach rozlicze\u0144 podatkowych, co w praktyce dla ludno\u015bci oznacza\u0142o to samo, co bez-odsetkowy kredyt. Odsetki te jednak trafia\u0142y do bank\u00f3w tyle, \u017ce z kasy pa\u0144stwowej. Tak jest do dzi\u015b (The Wanderer<\/em> 14.VII.11).<\/p>\r\n

Wyobra\u017amy sobie, jaki powsta\u0142by szum gdyby dzi\u015b kto\u015b za\u0142o\u017cy\u0142 bank programowo udzielaj\u0105cy po\u017cyczki bezprocentowe tylko nie-\u017bydom.
We W\u0142oszech, w Mediolanie, powsta\u0142 w 1896 r. Banco Ambrosiano, kt\u00f3ry wymaga\u0142, by jego klienci legitymowali si\u0119 \u015bwiadectwem Chrztu \u015bw., czyli by\u0142 niedost\u0119pny dla \u017byd\u00f3w (wtedy jeszcze muzu\u0142man\u00f3w we W\u0142oszech nie by\u0142o). Bank ten \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z bankiem watyka\u0144skim. W wyniku maso\u0144skiej intrygi Banco Ambrosiano uleg\u0142 likwidacji w 1981 r.<\/p>\r\n

Nauka Koscio\u0142a<\/strong><\/p>\r\n

\u015aw. Tomasz z Akwinu po\u015bwi\u0119ci\u0142 sporo miejsca tematowi lichwy. Napisa\u0142 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\r\n

\r\n

\u201e… po\u017cyczaj\u0105cy pieni\u0105dze przenosi posiadanie ich na tego, kto od niego po\u017cycza; ten przeto, kt\u00f3remu pieni\u0105dze po\u017cyczono, posiada je na w\u0142asne ryzyko i obowi\u0105zany jest odda\u0107 je w ca\u0142o\u015bci; st\u0105d wniosek, \u017ce nie wolno wierzycielowi \u017c\u0105da\u0107 wi\u0119cej, ni\u017c po\u017cyczy\u0142. Cz\u0142owiek natomiast, kt\u00f3ry powierza swe pieni\u0105dze czy to kupcowi, czy wytw\u00f3rcy w formie jakiegokolwiek rodzaju sp\u00f3\u0142ki, nie przenosi na tego kupca czy wytw\u00f3rc\u0119 posiadania swych pieni\u0119dzy, przeciwnie pieni\u0105dze te pozostaj\u0105 nadal jego w\u0142asno\u015bci\u0105. Skutkiem tego kupiec handluje tymi pieni\u0119dzmi na ryzyko ich w\u0142a\u015bciciela, podobnie wytw\u00f3rca na jego ryzyko u\u017cywa tych pieni\u0119dzy do produkcji; wobec takiego stanu rzeczy wolno po\u017cyczaj\u0105cemu godziwie domaga\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci zysku, p\u0142yn\u0105cego z danego przedsi\u0119biorstwa, jako, \u017ce zysk ten p\u0142ynie z jego w\u0142asno\u015bci.\u201d (S. Th. 2.2 qu LXXVIII a. 2 ad 5).<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n


Nauka Ko\u015bcio\u0142a odr\u00f3\u017cnia wi\u0119c po\u017cyczk\u0119 konsumpcyjn\u0105, od kt\u00f3rej odsetek bra\u0107 nie wolno, od po\u017cyczki produkcyjnej, w kt\u00f3rej po\u017cyczkodawca uczestniczy jako udzia\u0142owiec ponosz\u0105c ryzyko, ale i uczestnicz\u0105c w podziale dochodu od przedsi\u0119wzi\u0119cia. Czyli \u201ekapita\u0142y nie powinny kr\u0105\u017cy\u0107 w \u017cyciu gospodarczym w formie po\u017cyczek, lecz w formie udzia\u0142\u00f3w\u201d (Adam Doboszy\u0144ski \u201eEkonomia mi\u0142osierdzia\u201d) Jak pisze Tamari \u017bydzi w swych wzajemnych relacjach te\u017c maj\u0105 podobne rozr\u00f3\u017cnienie (instytucja heter iska).<\/p>\r\n

W ramach uszczeg\u00f3\u0142owienia \u015bw. Tomasz uznaje prawo wierzyciela do zwrotu straty na warto\u015bci tego, co po\u017cyczy\u0142. Dzi\u015b to mo\u017cna potraktowa\u0107 jako zwrot koszt\u00f3w inflacji. Jak pisze wspomniany wy\u017cej Doboszy\u0144ski, przy inflacji 5% odsetki na poziomie 5% to darmowa po\u017cyczka, bez lichwy. Natomiast, gdy warto\u015b\u0107 waluty po\u017cyczki ro\u015bnie (do\u015bwiadczyli tego ostatnio po\u017cyczaj\u0105cy w frankach szwajcarskich), po\u017cyczkodawca odbiera wi\u0119cej ni\u017c ustalone odsetki, czyli mamy do czynienia z lichw\u0105.<\/p>\r\n

Pr\u00f3by naprawy sytuacji<\/strong><\/p>\r\n

Tragedi\u0105 naszych czas\u00f3w jest si\u0142a prywatnych bank\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, u kt\u00f3rych wszyscy s\u0105 zad\u0142u\u017ceni. Takie ameryka\u0144skie Biuro Rezerwy Federalnej, to prywatny bank emituj\u0105cy dolary i po\u017cyczaj\u0105cy je rz\u0105dowi USA. D\u0142ug USA jest astronomiczny – nie do sp\u0142acenia kiedykolwiek. P\u0142yn\u0105\u0142 tylko stale odsetki do bank\u00f3w.<\/p>\r\n

W roku 1932 Kongres Stan\u00f3w Zjednoczonych uchwali\u0142 ustaw\u0119 (za 289, przeciw 60) znan\u0105 jako \u201eustawa Goldsborough\u201d od nazwiska jej promotora. Jej tytu\u0142 by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: \u201eUstawa przywracaj\u0105ca Kongresowi jego konstytucyjne prawo do emisji pieni\u0119dzy, regulacji ich warto\u015bci i dostarczania dochod\u00f3w ludno\u015bci USA o trwa\u0142ym i sprawiedliwym poziomie zdolno\u015bci nabywczej dolara, wystarczaj\u0105cych w ka\u017cdym czasie, by ludzie mogli kupi\u0107 dobra i us\u0142ugi, kt\u00f3rych potrzebuj\u0105 na poziomie odpowiadaj\u0105cym pe\u0142nym mocom produkcyjnym przemys\u0142u i handlu USA … Obecny system emisji pieni\u0105dza przez prywatne instytucje dla zysku, powoduj\u0105cy przemiennie szkodliw\u0105 inflacj\u0119 i deflacj\u0119, ma ulec likwidacji\u201d. Niestety, ustaw\u0119 t\u0119 odrzuci\u0142 Senat. By\u0142a ona oparta na projekcie \u201ekredytu socjalnego\u201d C. H. Douglasa (The Wanderer<\/em> 11.VIII.11).<\/p>\r\n

Z okazji kryzysu greckiego us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce najpierw zmuszono banki, by zaakceptowa\u0142y redukcj\u0119 oprocentowania d\u0142ugu greckiego, a potem by zrezygnowa\u0142y z 50% tego d\u0142ugu. Okazuje si\u0119, \u017ce mo\u017cna banki do tego zmusi\u0107 gro\u017ab\u0105 bankructwa d\u0142u\u017cnika. Zapewne i inne kraje ustawi\u0105 si\u0119 w kolejce do takiego potraktowania ich d\u0142ugu. A w\u0142a\u015bciwie, czemu tylko redukcja o 50%? Dlaczego nie o 95%, albo nawet o 100%. Po wojnie secesyjnej w USA prezydent Lincoln jednym posuni\u0119ciem skasowa\u0142 wszelkie d\u0142ugi bankowe mocno zad\u0142u\u017conego i pokonanego po\u0142udnia. Zaraz potem zgin\u0105\u0142 z r\u0119ki zamachowca, ale decyzja pozosta\u0142a w mocy.<\/p>\r\n

D\u0142ugi bankowe mo\u017cna anulowa\u0107 decyzj\u0105 polityczn\u0105. Poniewa\u017c powsta\u0142y z po\u017cyczek oprocentowanych, trzeba je traktowa\u0107 jako \u201eprodukcyjne\u201d, czyli po\u017cyczkodawcy musz\u0105 uczestniczy\u0107 w konsekwencjach kryzysu zad\u0142u\u017ceniowego.<\/p>\r\n

Prof. Maciej Giertych<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Feliks Koneczny pisze w Cywilizacji \u017cydowskiej (wyd. Antyk Warszawa-Komor\u00f3w 1999, str. 275), o tym jak powstawa\u0142o bankierstwo \u017cydowskie: \u201eBy\u0142o to bankierstwo od razu uniwersalne; ka\u017cdy \u017cydowski bank stanowi\u0142 jakby fili\u0119 wszystkich innych – co te\u017c trwa dotychczas. Jest to wielki mi\u0119dzynarodowy handel pieni\u0105dzem, z jakim chrze\u015bcija\u0144skie bankierstwo nigdy nie b\u0119dzie mog\u0142o si\u0119 r\u00f3wna\u0107, bo krepuje […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[53,52,351,55],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51023"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51023"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51023\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}