{"id":50561,"date":"2012-01-23T11:14:21","date_gmt":"2012-01-23T16:14:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=50561"},"modified":"2012-01-28T16:13:22","modified_gmt":"2012-01-28T21:13:22","slug":"wywiad-z-premierem-wegier-viktorem-orbanem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=50561","title":{"rendered":"Wolno\u015b\u0107 cenimy jak powietrze – wywiad z Premierem W\u0119gier, Viktorem Orb\u00c3\u00a1nem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Z premierem W\u0119gier Viktorem Orb\u00e1nem rozmawia Jan Pospieszalski. Wsp\u00f3\u0142praca Ewa Stankiewicz<\/strong><\/p>\r\n

– Ataki przeciwko mojemu krajowi maj\u0105 dwa powody. Jeden to pow\u00f3d moralny – chodzi o warto\u015bci. Konstytucja m\u00f3wi, \u017ce bez chrze\u015bcija\u0144stwa W\u0119gry by nie przetrwa\u0142y. Poza tym znajduje si\u0119 w niej ust\u0119p okre\u015blaj\u0105cy rodzin\u0119 jako podstaw\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego. Dlatego nie dajemy parom homoseksualnym takich praw jak rodzinom i odmawiamy im prawa do adopcji dzieci. Drugim powodem atak\u00f3w s\u0105 sprawy gospodarcze. Rzeczywi\u015bcie, m\u00f3j rz\u0105d naruszy\u0142 wiele interes\u00f3w gospodarczych. Gdy przej\u0119li\u015bmy w\u0142adz\u0119 w 2010 r., mieli\u015bmy olbrzymie d\u0142ugi i wielk\u0105 dziur\u0119 bud\u017cetow\u0105, kraj by\u0142 na skraju bankructwa, a korupcja by\u0142a wszechobecna. Wszystko, co by\u0142o g\u0119stsze od powietrza, ukradziono albo sprzedano. Wraz z naszym rz\u0105dem starali\u015bmy si\u0119 to zatrzyma\u0107. Nie mia\u0142em innego wyboru, jak u\u017cy\u0107 narz\u0119dzi niepopularnych w Europie – mowi Viktor Orb\u00e1n.<\/p>\r\n

Panie Premierze, na pocz\u0105tku chcia\u0142em bardzo gor\u0105co podzi\u0119kowa\u0107, \u017ce znalaz\u0142 Pan czas na rozmow\u0119 dla polskiej telewizji i \u201eGazety Polskiej Codziennie\u201d. Wiem, \u017ce jest Pan bardzo zaj\u0119ty i udziela niewielu wywiad\u00f3w. Wczoraj by\u0142o sporo emocji w Strasburgu, dzisiaj Budapeszt, wkr\u00f3tce znowu wyjazd do UE. Czy pami\u0119ta Pan sw\u00f3j najtrudniejszy egzamin w \u017cyciu?<\/strong><\/p>\r\n

Najpierw chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 waszej telewizji za zainteresowanie. Przyjmowanie go\u015bci z Polski jest dla mnie zawsze rado\u015bci\u0105. Jak Pa\u0144stwo wiedz\u0105, teraz s\u0105 powa\u017cne ataki przeciwko nam i w takich chwilach przyjacielskie gesty bardzo du\u017co znacz\u0105. Chcia\u0142bym podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim przyjacio\u0142om W\u0119gier w Polsce za poparcie. Dzi\u0119kuj\u0119 za demonstracj\u0119, za s\u0142owa pana premiera i za wypowied\u017a przyw\u00f3dcy opozycji. Mia\u0142em wiele trudnych egzamin\u00f3w w \u017cyciu. Od 20 lat jestem pos\u0142em w parlamencie i jeszcze w poprzednim systemie za\u0142o\u017cyli\u015bmy opozycyjn\u0105 parti\u0119 polityczn\u0105. Nieraz czu\u0142em, \u017ce skuteczno\u015b\u0107 mojego dzia\u0142ania jest znacznie wa\u017cniejsza dla innych ni\u017c dla mnie. I wczoraj te\u017c tak si\u0119 czu\u0142em. Bo ode mnie zale\u017ca\u0142o, czy nar\u00f3d potrafi obroni\u0107 sw\u00f3j honor i szacunek do siebie.<\/p>\r\n

Niemniej to, co wczoraj obserwowali\u015bmy, wygl\u0105da\u0142o tak, jakby nauczyciele pr\u00f3bowali zdyscyplinowa\u0107 niesfornego, niegrzecznego ucznia, a mo\u017ce inaczej – doktrynerzy, belfrzy nie poznali si\u0119 na genialnym uczniu?<\/strong><\/p>\r\n

Chcia\u0142bym by\u0107 bezstronny, odpowiadaj\u0105c na to pytanie. Jednak mam wra\u017cenie, \u017ce starszym demokracjom wydaje si\u0119, i\u017c maj\u0105 prawo poucza\u0107 kraje, kt\u00f3re przez wiele lat cierpia\u0142y przez sowieck\u0105 dyktatur\u0119. My\u015bl\u0105 czasami, \u017ce o demokracji i wolno\u015bci wiedz\u0105 wi\u0119cej ni\u017c W\u0119grzy, Polacy i inne pa\u0144stwa Europy \u015arodkowej. Dla nas wolno\u015b\u0107 i demokracja s\u0105 wa\u017cne jak powietrze. Stare kraje Unii czasami nie zdaj\u0105 sobie sprawy, jak bardzo te warto\u015bci s\u0105 dla nas istotne. Oczywi\u015bcie, s\u0105 politycy przychylni Europie \u015arodkowej, ale to wyj\u0105tki. Wielu polityk\u00f3w z Europy Zachodniej okazuje krajom naszego regionu szacunek, czasami jednak odczuwamy arogancj\u0119 z tamtej strony.<\/p>\r\n

Komisja Europejska wszcz\u0119\u0142a przyspieszon\u0105 procedur\u0119 w sprawie potencjalnych narusze\u0144 prawa europejskiego – w obszarach niezale\u017cno\u015bci Narodowego W\u0119gierskiego Banku Centralnego, ochrony danych osobowych i s\u0105downictwa. To wszystko by\u0142o ostatnio przedmiotem obrad. Zaproponowa\u0142 Pan rozmow\u0119 o konkretach. Czy pojawi\u0142y si\u0119 konkretne argumenty?<\/strong><\/p>\r\n

Tak, m\u00f3wili\u015bmy o konkretach i s\u0105dz\u0119, \u017ce te kwestie prawne mo\u017cemy \u0142atwo rozwi\u0105za\u0107 we wszystkich trzech przypadkach. To, czego nie mo\u017cemy zaakceptowa\u0107, to opinia, \u017ce u nas nie ma demokracji. Na debaty w kwestiach prawnych zawsze jeste\u015bmy otwarci. Ale nie zgadzamy si\u0119 z ocen\u0105, \u017ce demokracja jest u nas ograniczana, \u017ce \u0142amie si\u0119 prawa konstytucyjne i wolno\u015bciowe. Na rozmowy o konkretach jeste\u015bmy gotowi. Natomiast w jednej symbolicznej sprawie widz\u0119 trudno\u015bci. Chodzi o bank centralny – Komisja Europejska nie zgadza si\u0119, by jego szefowie i cz\u0142onkowie Rady Monetarnej przysi\u0119gali na w\u0119giersk\u0105 konstytucj\u0119. Nie rozumiem takiego stanowiska. Przecie\u017c to s\u0105 instytucje, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 narodowi. Ta w\u0142a\u015bnie kwestia pozostaje otwarta. S\u0105dz\u0119 jednak, \u017ce w pozosta\u0142ych sprawach mo\u017cemy i dojdziemy do kompromisu.<\/p>\r\n

To jest zdumiewaj\u0105ce, bo chodzi przecie\u017c o Narodowy W\u0119gierski Bank Centralny i o konstytucj\u0119 w\u0119giersk\u0105\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Tak, m\u00f3wimy o w\u0119gierskim banku. Przez poprzednie 20 lat zawsze tak by\u0142o i nikt nie m\u00f3wi\u0142, \u017ce przysi\u0119ganie na w\u0119giersk\u0105 konstytucj\u0119 jest czym\u015b nieprawid\u0142owym. Dlatego wielu W\u0119gr\u00f3w my\u015bli, \u017ce nie chodzi tu o wspomnian\u0105 ustaw\u0119, lecz o to, \u017ce chcieli\u015bmy g\u0142\u0119boko i szybko zmieni\u0107 nasz kraj.<\/p>\r\n

Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce od czasu, kiedy zosta\u0142em premierem, parlament w\u0119gierski przyj\u0105\u0142 365 ustaw, now\u0105 konstytucj\u0119 i ponad 12 ustaw konstytucyjnych o podstawowym znaczeniu. Prowadzili\u015bmy r\u00f3wnie\u017c w tym czasie prezydencj\u0119 unijn\u0105. Takie tempo narusza wiele interes\u00f3w – gospodarczych i ideologicznych. I w\u0142a\u015bnie tego dotyczy prawdziwa debata mi\u0119dzy W\u0119grami a mi\u0119dzynarodow\u0105 lewic\u0105.<\/p>\r\n

Zmieni\u0142 Pan konstytucj\u0119, wprowadzaj\u0105c np. zdania, \u017ce W\u0119gry to W\u0119gry, ma\u0142\u017ce\u0144stwo to zwi\u0105zek kobiety i m\u0119\u017cczyzny, \u017cycie ludzkie chronione jest od pocz\u0119cia, a preambu\u0142a g\u0142osi: \u201eBo\u017ce, b\u0142ogos\u0142aw W\u0119gry\u201d (pierwsze s\u0142owa hymnu w\u0119gierskiego). Polscy pos\u0142owie w Strasburgu, broni\u0105c Pana, wskazywali w\u0142a\u015bnie, \u017ce to jest g\u0142\u00f3wnym powodem atak\u00f3w na Pa\u0144sk\u0105 polityk\u0119 i Pana rz\u0105d.<\/strong><\/p>\r\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce ataki przeciwko naszemu krajowi maj\u0105 dwa powody. Jeden to pow\u00f3d moralny – chodzi o warto\u015bci. Konstytucja m\u00f3wi, \u017ce bez chrze\u015bcija\u0144stwa W\u0119gry by nie przetrwa\u0142y. To podstawa, o kt\u00f3r\u0105 musimy zadba\u0107. Dokument m\u00f3wi te\u017c, \u017ce szacunek dla w\u0142asnego kraju i narodu jest warto\u015bci\u0105 i trzeba go wzmacnia\u0107. Poza tym znajduje si\u0119 w niej ust\u0119p okre\u015blaj\u0105cy rodzin\u0119 jako podstaw\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego. Dlatego nie dajemy parom homoseksualnym takich praw jak rodzinom i odmawiamy im prawa do adopcji dzieci. Oczywi\u015bcie konstytucja m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce bronimy \u017cycia od pocz\u0119cia, szanujemy je i chronimy. Ale to, \u017ce mamy takie pogl\u0105dy, nie oznacza, \u017ce jeste\u015bmy poza Europ\u0105. Na takie tematy toczy si\u0119 dyskusja w ca\u0142ej Europie. Podobne zdanie w tych kwestiach maj\u0105 miliony ludzi w Niemczech, Francji czy Hiszpanii. To nie jest tylko problem na W\u0119grzech, on dotyka wszystkich kraj\u00f3w europejskich. Tylko \u017ce my zapisali\u015bmy te warto\u015bci w konstytucji. I ci, kt\u00f3rym si\u0119 to nie podoba, zrobi\u0105 wszystko, \u017ceby nas powstrzyma\u0107.<\/p>\r\n

Drugim powodem atak\u00f3w s\u0105 sprawy gospodarcze. Rzeczywi\u015bcie, m\u00f3j rz\u0105d naruszy\u0142 wiele interes\u00f3w gospodarczych. Gdy przej\u0119li\u015bmy w\u0142adz\u0119 w 2010 r., mieli\u015bmy olbrzymie d\u0142ugi i wielk\u0105 dziur\u0119 bud\u017cetow\u0105, kraj by\u0142 na skraju bankructwa, a korupcja by\u0142a wszechobecna. Wszystko, co by\u0142o g\u0119stsze od powietrza, ukradziono albo sprzedano. Wraz z naszym rz\u0105dem starali\u015bmy si\u0119 to zatrzyma\u0107. Nie mia\u0142em innego wyboru, jak u\u017cy\u0107 narz\u0119dzi niepopularnych w Europie – podatku bankowego czy podatku dla najwi\u0119kszych korporacji. U\u017cy\u0142em tych instrument\u00f3w, by pom\u00f3c zad\u0142u\u017conym obywatelom klasy \u015bredniej, kt\u00f3rzy sp\u0142acaj\u0105 kredyty w obcych walutach. Mi\u0119dzynarodowe korporacje i instytucje bankowe odczu\u0142y to jako wielki cios. Ponios\u0142y wielomiliardowe straty i dlatego na moje poczynania zawsze patrzono z\u0142ym okiem. Mi\u0119dzynarodowe korporacje, banki i instytucje finansowe wnosi\u0142y przeciwko mnie skargi do Brukseli, by odzyska\u0107 stracone pieni\u0105dze.<\/p>\r\n

Ju\u017c za Pana kadencji pojawi\u0142a si\u0119 bardzo ostra dyskusja, czy rz\u0105d w\u0119gierski post\u0119puje prawid\u0142owo, przekazuj\u0105c \u015brodki unijne na promocj\u0119 adopcji zamiast na aborcj\u0119. Jedna z lewicowych deputowanych podnosi\u0142a t\u0119 kwesti\u0119 na obradach, twierdz\u0105c, \u017ce to jest wbrew warto\u015bciom europejskim, do kt\u00f3rych nale\u017cy prawo do decydowania o w\u0142asnym \u017cyciu.<\/strong><\/p>\r\n

Gdy zacz\u0119\u0142a si\u0119 ta debata, postanowi\u0142em, \u017ce b\u0119dziemy kontynuowa\u0107 t\u0119 kampani\u0119, je\u015bli nie ze \u015brodk\u00f3w europejskich, to z bud\u017cetu w\u0119gierskiego. Aborcja jest bardzo powa\u017cn\u0105 kwesti\u0105. Musz\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce W\u0119gry s\u0105 nies\u0142ychanie tolerancyjnym krajem. Moi rodacy toleruj\u0105 i szanuj\u0105 indywidualne wybory. M\u00f3wimy o bardzo delikatnej sprawie, ale musz\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce ka\u017cde \u017cycie jest cenne, a ka\u017cde dziecko pocz\u0119te powinno si\u0119 urodzi\u0107. Oczywi\u015bcie, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek ma prawo do w\u0142asnej decyzji, ale chcemy pokaza\u0107, \u017ce s\u0105 te\u017c inne mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce dziecko to warto\u015b\u0107 i \u017ce \u017cycie nale\u017cy szanowa\u0107. Na W\u0119grzech nie szanuje si\u0119 \u017cycia nie dlatego, \u017ce W\u0119grzy s\u0105 z\u0142ymi lud\u017ami. Ten brak szacunku pozosta\u0142 nam po czasach komunizmu. W Polsce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki przetrwa\u0142 w narodzie ostatnie 40-50 lat. W\u0119gry s\u0105 du\u017co bardziej zsekularyzowane, wi\u0119c ludzie nie zwracaj\u0105 si\u0119 tak do Ko\u015bcio\u0142a. Gdyby\u015bmy mieli silniejszy Ko\u015bci\u00f3\u0142, to ca\u0142y kraj by\u0142by silniejszy. Nie jeste\u015bmy w stanie tego szybko odwr\u00f3ci\u0107.<\/p>\r\n

Chc\u0119 jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u017cycie to warto\u015b\u0107 i to jest kwestia bezdyskusyjna. Europejscy politycy, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo jest wa\u017cne, s\u0105 atakowani. Ich wypowiedzi uznaje si\u0119 za niepoprawne politycznie. Nie jest wi\u0119c \u0142atwo budowa\u0107 koalicj\u0119 dla obrony tych warto\u015bci, bo w dyskusjach zarzuca si\u0119 nam, \u017ce jeste\u015bmy nietolerancyjni, a kiedy m\u00f3wimy o chrze\u015bcija\u0144stwie, to s\u0142yszymy w odpowiedzi, \u017ce jest to dyskryminacja. I dlatego ludzie w\u0142adzy s\u0105 bardzo ostro\u017cni, unikaj\u0105 dyskusji \u015bwiatopogl\u0105dowych. W takich sprawach niezwykle trudne jest stworzenie w Europie wsp\u00f3lnego sojuszu ideologicznego mi\u0119dzy krajami. Osobi\u015bcie stosuj\u0119 inn\u0105 taktyk\u0119 – pr\u00f3buj\u0119 tworzy\u0107 koalicj\u0119 mi\u0119dzy lud\u017ami. S\u0105 przecie\u017c takie wsp\u00f3lnoty w polityce europejskiej, mo\u017ce niewielkie, lecz znacz\u0105ce dla opinii chrze\u015bcija\u0144skich. To \u015brodowiska skupione wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, ale dzia\u0142aj\u0105ce w sferze publicznej. Jest to do\u015b\u0107 silna sie\u0107, lecz jej prawdziwa si\u0142a jest niewidoczna.<\/p>\r\n

Staram si\u0119 nawi\u0105zywa\u0107 sojusze z politykami, dla kt\u00f3rych wa\u017cne jest chrze\u015bcija\u0144stwo i tradycyjne warto\u015bci. Wiem, \u017ce to mocne sojusze. Ja wytrzymuj\u0119 ataki, bo czuj\u0119 wsparcie ze strony sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 ze mn\u0105 solidarni.<\/p>\r\n

Skoro m\u00f3wimy o kwestii Ko\u015bcio\u0142a, czy wie Pan, \u017ce na W\u0119grzech, podczas gdy sprawowa\u0142y one prezydencj\u0119 unijn\u0105, trwa\u0142a krucjata r\u00f3\u017ca\u0144cowa, kt\u00f3ra dotar\u0142a te\u017c do Polski? \u201eZarazili\u015bmy si\u0119\u201d od was t\u0105 krucjat\u0105. W Pa\u0144skiej ojczy\u017anie, ze wzgl\u0119du na wielo\u015b\u0107 wyzna\u0144, nosi\u0142a ona miano \u201emodlitwy narodu\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Modlitwa jest du\u017co wa\u017cniejsza dla \u017cycia narodu, ni\u017c zwyk\u0142o si\u0119 to przyjmowa\u0107 w \u017cyciu publicznym. Chcia\u0142bym wspomnie\u0107 o jednej z takich duchowych inicjatyw. W drugiej po\u0142owie lat 50. przez kilka lat istnia\u0142 w Austrii pot\u0119\u017cny ruch modlitewny. Ludzie, kt\u00f3rzy w nim uczestniczyli, modlili si\u0119 w intencji opuszczenia ich kraju przez Sowiet\u00f3w. I uda\u0142o si\u0119. W Europie \u015arodkowej ruch modlitewny w intencji narodu ma g\u0142\u0119bokie tradycje, do kt\u00f3rych odnosz\u0119 si\u0119 z ogromnym szacunkiem. Wiem te\u017c, \u017ce r\u00f3wnie\u017c za mnie ludzie si\u0119 modl\u0105, zw\u0142aszcza w\u00f3wczas, gdy stoj\u0119 przed trudnymi zadaniami. I to jest dla mnie ogromn\u0105 pomoc\u0105.<\/p>\r\n

Napisa\u0142 Pan, \u017ce regu\u0142y rynku nie mog\u0105 by\u0107 uniwersalnymi zasadami, kt\u00f3rymi rz\u0105dzi si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo, \u017ce omnipotencja rynku nie wystarczy, by koordynowa\u0107 \u017cycie spo\u0142eczne. To co ma by\u0107 tym regulatorem, t\u0105 zasad\u0105, kt\u00f3ra buduje wsp\u00f3lnot\u0119?<\/strong><\/p>\r\n

W ostatnich dwudziestu latach upowszechni\u0142 si\u0119 niebezpieczny pogl\u0105d, \u017ce ludzie b\u0119d\u0105 szcz\u0119\u015bliwi, gdy o wszystkich obszarach ich \u017cycia b\u0119d\u0105 decydowa\u0107 zasady wolnego rynku. Zupe\u0142nie si\u0119 z tym nie zgadzam. Kryzys gospodarczy jasno pokazuje, do czego prowadzi takie my\u015blenie. Przyczyny kryzysu gospodarczego le\u017c\u0105 gdzie indziej – wynikaj\u0105 z moralnego upadku Zachodu. Kradziono bowiem miliardy, spekulowano nieruchomo\u015bciami i nikt ze \u015bwiata polityki i finansjery nie poni\u00f3s\u0142 za to odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\r\n

Wierz\u0119, \u017ce ludzie na poziomie spo\u0142ecznym funkcjonuj\u0105 inaczej, wa\u017cna jest dla nich solidarno\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107, poczucie przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty i jej interes. W\u0119gierska konstytucja m\u00f3wi, \u017ce musi zosta\u0107 zachowana r\u00f3wnowaga mi\u0119dzy dobrem prywatnym a interesem spo\u0142ecznym. By uszanowa\u0107 t\u0119 zasad\u0119, zanim podj\u0105\u0142em wraz ze swoj\u0105 parti\u0105 Fidesz pr\u00f3b\u0119 przekszta\u0142cenia konstytucji, wys\u0142a\u0142em 8 mln list\u00f3w do obywateli pytaj\u0105c, jakich zmian oczekuj\u0105. Jedno z pyta\u0144 brzmia\u0142o: \u201eCzy interes indywidualny ma by\u0107 wa\u017cniejszy ni\u017c interes wsp\u00f3lny, czy te\u017c maj\u0105 by\u0107 r\u00f3wnowa\u017cne?\u201d. 85 proc. z miliona odpowiedzi, jakie otrzyma\u0142em, by\u0142o za r\u00f3wnowag\u0105. Ze wzgl\u0119du na te konsultacje konstytucja w\u0119gierska ma charakter spo\u0142eczny. Szanuje wolno\u015b\u0107 jednostki, ale jednocze\u015bnie akcentuje dobro publiczne jako zasad\u0119 organizacji \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce ta fundamentalna idea leg\u0142a te\u017c u podstaw rozstrzygni\u0119cia problemu kredyt\u00f3w w obcych walutach. Na W\u0119grzech, podobnie jak w Polsce, du\u017co m\u0142odych ludzi wzi\u0119\u0142o kredyty we frankach szwajcarskich, kiedy waluta ta mia\u0142a niski kurs. Po kilku latach jej cena bardzo podskoczy\u0142a, co sprawi\u0142o, \u017ce dzisiaj kredytobiorcy maj\u0105 o wiele wi\u0119cej do zap\u0142acenia, ni\u017c wynosi\u0142 kredyt. Pan powiedzia\u0142 im: \u201eOK, zamrozimy kurs forinta, zap\u0142acicie sta\u0142\u0105 cen\u0119\u201d. Kto\u015b jednak musi pokry\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Na W\u0119grzech \u017cyje 10 mln ludzi, w tym ok. 2,3 mln os\u00f3b dotyka sp\u0142ata kredyt\u00f3w mieszkaniowych we frankach szwajcarskich. Skala problemu jest wi\u0119c niepor\u00f3wnywalnie wi\u0119ksza ni\u017c w Polsce. Bardzo wiele w\u0119gierskich rodzin sta\u0142o si\u0119 niewolnikami bank\u00f3w i musia\u0142o sp\u0142aca\u0107 o wiele wi\u0119ksze kredyty, ni\u017c zaci\u0105gn\u0119\u0142o. Jako osoba kieruj\u0105ca pa\u0144stwem nie mog\u0142em patrze\u0107 na to bezczynnie. Poprzedni rz\u0105d i bank centralny nie zrobi\u0142y nic, by to zmieni\u0107. Ja jednak, maj\u0105c na W\u0119grzech poparcie 2\/3 spo\u0142ecze\u0144stwa, o\u015bmieli\u0142em si\u0119 wyst\u0105pi\u0107 przeciwko bankom. Nie by\u0142y one sk\u0142onne do negocjacji, jednak uda\u0142o si\u0119 przeforsowa\u0107 nasz\u0105 propozycj\u0119, czyli usztywni\u0107 dla kredytobiorc\u00f3w kurs forinta wobec franka. Dzi\u0119ki temu cz\u0119\u015b\u0107 rodzin mog\u0142a sp\u0142aci\u0107 od razu kredyty w ca\u0142o\u015bci. Pozosta\u0142ym zamrozili\u015bmy raty.<\/p>\r\n

Ostatecznie wygl\u0105da to tak, \u017ce 2\/3 strat pokryj\u0105 banki, a 1\/3 pa\u0144stwo. Oczywi\u015bcie stracili\u015bmy du\u017co wi\u0119cej, bo straci\u0142y do nas zaufanie banki mi\u0119dzynarodowe, szczeg\u00f3lnie austriackie. Jestem jednak zadowolony, \u017ce odwa\u017cy\u0142em si\u0119 na ten krok i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce pomogli\u015bmy wielu tysi\u0105com rodzin.<\/p>\r\n

Ale banki to nie wszystko, za Pana rz\u0105d\u00f3w zosta\u0142y opodatkowane jednorazowym trzyletnim \u201epodatkiem kryzysowym\u201d du\u017ce korporacje, handel wielkopowierzchniowy, hipermarkety, du\u017ce sieci telefonii kom\u00f3rkowej – wszystkie pochodz\u0105ce spoza W\u0119gier. Polski eurodeputowany Jacek Kurski m\u00f3wi\u0142 w Strasburgu, \u017ce to w\u0142a\u015bnie spowodowa\u0142o pe\u0142en furii odzew \u201ekapita\u0142u finansuj\u0105cego atak na W\u0119gry\u201d. Czy podziela Pan t\u0119 opini\u0119?<\/strong><\/p>\r\n

Podzielam to zdanie, to dosy\u0107 dok\u0142adny opis sytuacji. Ja zrobi\u0142em wszystko, by porozumie\u0107 si\u0119 z wielkimi korporacjami. Gdy zaczyna\u0142em rz\u0105dzi\u0107, na W\u0119grzech pracowa\u0142o zaledwie 3,8 mln ludzi, podatki p\u0142aci\u0142o 2 mln 600 tys., na kt\u00f3rych spocz\u0105\u0142 ci\u0119\u017car utrzymania ca\u0142ego kraju. Postawili\u015bmy sobie wi\u0119c za cel zaktywizowanie zawodowe 4 mln ludzi, a nast\u0119pnie podci\u0105gn\u0119li\u015bmy t\u0119 liczb\u0119 do 5 mln, by pracuj\u0105c i p\u0142ac\u0105c podatki, przyczyniali si\u0119 do podnoszenia stopy \u017cyciowej naszego spo\u0142ecze\u0144stwa. Do tego jednak potrzeba czasu na przeprowadzenie reform strukturalnych, kt\u00f3re zainicjowa\u0142em. Prosi\u0142em mi\u0119dzynarodowe korporacje o czas i zrozumienie dla tego przej\u015bciowego podatku. Zreszt\u0105 na\u0142o\u017cyli\u015bmy go nie tylko na korporacje mi\u0119dzynarodowe, ale te\u017c firmy w\u0119gierskie: telekomunikacyjne, energetyczne i wielkie sieci handlowe.<\/p>\r\n

Zapisali\u015bcie te\u017c w swojej konstytucji, \u017ce zbrodnie systemu komunistycznego nie mog\u0105 ulec przedawnieniu. Dlaczego tak p\u00f3\u017ano i czy za tym p\u00f3jd\u0105 akty ustawodawcze?<\/strong><\/p>\r\n

U nas komunizm nie by\u0142 rozliczony prawie w og\u00f3le, ale teraz jeste\u015bmy w stanie to zrobi\u0107. Musimy zaj\u0105\u0107 si\u0119 zbrodniami komunizmu nie ze wzgl\u0119du na przesz\u0142o\u015b\u0107, lecz po to, by nigdy wi\u0119cej nie spotka\u0142 nas los, jaki zgotowali nam komuni\u015bci. Tu chodzi o przysz\u0142e pokolenia. Chcemy stworzy\u0107 instytucj\u0119 podobn\u0105 do IPN, teraz to ju\u017c kwestia przepis\u00f3w prawnych.<\/p>\r\n

Wprowadzi\u0142 Pan r\u00f3wnie\u017c poj\u0119cie \u201enowej arystokracji\u201d, kt\u00f3ra powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na prawa rynku, de facto korzysta z wielkich przywilej\u00f3w i unika solidarnego zasilania bud\u017cetu pa\u0144stwa. Czy chodzi o elit\u0119 postkomunistyczn\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 uw\u0142aszczy\u0142a i zrobi\u0142a wielkie interesy? Czy mo\u017ce jest to kapita\u0142 zagraniczny?<\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119 o elicie postkomunistycznej i s\u0105dz\u0119, \u017ce mo\u017cemy tak o niej m\u00f3wi\u0107, poniewa\u017c jej cz\u0142onkowie nie osi\u0105gn\u0119li tego, co maj\u0105, dzi\u0119ki pracy, tylko zostali spadkobiercami komunistycznej nomenklatury. W pierwszych latach transformacji ustrojowej posiadali kontakty, kt\u00f3re pozwoli\u0142y im zbudowa\u0107 kartele i monopole – teraz my musimy je zburzy\u0107. Rozmontowanie tych postkomunistycznych uk\u0142ad\u00f3w to ci\u0119\u017cka praca, ale uwa\u017cam, \u017ce nie stoj\u0119 na straconej pozycji. \u0179eby by\u0142o jasne – nie jestem przeciwko zamo\u017cnym ludziom, ale chc\u0119, by na W\u0119grzech mo\u017cna by\u0142o si\u0119 bogaci\u0107 nie dzi\u0119ki uk\u0142adom, lecz pracy, talentom i zaanga\u017cowaniu. Moja partia Fidesz jest ugrupowaniem plebejuszy, d\u0105\u017cymy do wzmocnienia klasy \u015bredniej i umo\u017cliwienia utalentowanym ludziom pokonania barier spo\u0142ecznych. Podkre\u015blam jeszcze raz, nie jeste\u015bmy przeciw bogatym, ale chcemy, by sukcesy zale\u017ca\u0142y od zas\u0142ug.<\/p>\r\n

Dlatego przywraca Pan to zapomniane s\u0142owo \u201epolg\u00e1r\u201d. Co ono oznacza?<\/strong><\/p>\r\n

Historia Polski i W\u0119gier ma wiele podobie\u0144stw, wi\u0119c nietrudno wyt\u0142umaczy\u0107 Polakom znaczenie tego wyrazu. \u201ePolg\u00e1r\u201d, czyli obywatel, to osoba, kt\u00f3ra osi\u0105ga status spo\u0142eczny i materialny nie z racji urodzenia, ale dzi\u0119ki ci\u0119\u017ckiej pracy i wykszta\u0142ceniu. Uzyskuje niezale\u017cno\u015b\u0107 nie ze wzgl\u0119du na pochodzenie, ale dlatego, \u017ce mo\u017ce sama decydowa\u0107 o swoim \u017cyciu i ma przy tym poczucie przynale\u017cno\u015bci do wsp\u00f3lnoty narodowej. Taki obywatel potrafi te\u017c uszanowa\u0107 w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105. 120-130 lat temu to w\u0142a\u015bnie \u201epolg\u00e1rzy\u201d budowali nasz\u0105 ojczyzn\u0119. Chc\u0119, \u017ceby najwa\u017cniejsza si\u0142a polityczna na W\u0119grzech sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z ludzi tego pokroju – pracowitych, odpowiedzialnych, g\u0142\u0119boko osadzonych w rodzinie. To oni s\u0105 w centrum moich dzia\u0142a\u0144 politycznych.<\/p>\r\n

Bardzo cz\u0119sto myli si\u0119 polityk\u0119 socjaln\u0105 z polityk\u0105 rodzinn\u0105, w Polsce niejednokrotnie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce wielodzietno\u015b\u0107 kojarzy si\u0119 z patologi\u0105, \u017ce ludzie z takich rodzin to margines spo\u0142eczny, s\u0105 biedni i niewykszta\u0142ceni, gdzie\u015b z ma\u0142ych miast. Pan chce zmieni\u0107 znaczenie \u201ewielodzietno\u015bci\u201d, ono r\u00f3wnie\u017c na W\u0119grzech mia\u0142o pejoratywne konotacje. Na czym wi\u0119c polega r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy polityk\u0105 socjaln\u0105 a prorodzinn\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

To jedna z najwa\u017cniejszych kwestii na W\u0119grzech. Nigdy nie myl\u0119 tych dw\u00f3ch poj\u0119\u0107. Najwa\u017cniejsze jest to, by zbudowa\u0107 system, w kt\u00f3rym ka\u017cda rodzina dostaje wsparcie niezale\u017cnie od potrzeb socjalnych. Biedne rodziny powinny dosta\u0107 dofinansowanie dodatkowe. Dzi\u0119ki podatkowi liniowemu ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 najwi\u0119cej dzieci, b\u0119d\u0105 p\u0142acili najmniej podatk\u00f3w. Tu nie chodzi jedynie o kwestie socjalne, po prostu cenimy rodzin\u0119 i dzieci. Nie mo\u017cemy oczywi\u015bcie zapomnie\u0107 o pozosta\u0142ych cz\u0142onkach spo\u0142ecze\u0144stwa, powinni mie\u0107 prac\u0119, by mogli godnie \u017cy\u0107. Nie\u0142atwo rozr\u00f3\u017cni\u0107 polityk\u0119 rodzinn\u0105 i socjaln\u0105, ale trzeba podj\u0105\u0107 ten trud i dodatkowo wyra\u017anie podkre\u015bla\u0107, kto jest g\u0142\u00f3wnym adresatem naszego wsparcia.<\/p>\r\n

Czy wsparcie r\u00f3wnie\u017c przejawia si\u0119 radykaln\u0105 obni\u017ck\u0105 podatk\u00f3w dla tych, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 mie\u0107 wi\u0119cej ni\u017c tr\u00f3jk\u0119 dzieci?<\/strong><\/p>\r\n

Ju\u017c pierwsze dziecko upowa\u017cnia do ulgi podatkowej. Po trzecim w zasadzie nie p\u0142aci si\u0119 ju\u017c podatku.<\/p>\r\n

W 2008 r. na W\u0119grzech dosz\u0142o do wymiany premiera. Gordon Bajnai zast\u0105pi\u0142 Ferenca Gyurcsanya i pod auspicjami mi\u0119dzynarodowych instytucji zacz\u0105\u0142 wprowadza\u0107 odwa\u017cne reformy, kt\u00f3re uderzy\u0142y w spo\u0142ecze\u0144stwo. Pan wtedy by\u0142 po stronie tych, kt\u00f3rzy krytykowali reformy, m\u00f3wi\u0142 Pan – zobaczcie, to oni sprawiaj\u0105, \u017ce b\u0119dziecie biedni. Dzisiaj, po wygranych wyborach, realizuje Pan podobny program. Czy \u00f3wczesne Pana has\u0142a by\u0142y tylko pragmatyk\u0105 wyborcz\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

Wol\u0119 m\u00f3wi\u0107 o adresatach polityki, a nie o tych, kt\u00f3rzy j\u0105 realizuj\u0105. My w centrum naszej polityki stawiamy klas\u0119 \u015bredni\u0105, podczas gdy socjali\u015bci – najbogatszych. W kwestii najbiedniejszych nasza polityka jest stanowcza – nie zabieramy im pieni\u0119dzy, ale przede wszystkim chcemy im zapewni\u0107 prac\u0119. Je\u015bli kto\u015b jest bezrobotny, mo\u017ce dostawa\u0107 zasi\u0142ek przez trzy miesi\u0105ce, a nie dziewi\u0119\u0107. Je\u015bli bezrobotny nie przyjmuje rob\u00f3t publicznych, nie ma prawa do zasi\u0142ku. Podkre\u015blam, na W\u0119grzech by\u0142o 2,6 mln podatnik\u00f3w na 10 mln obywateli – to tragedia! Potrzebujemy spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re pracuje. W tym roku ruszamy z programem \u201ePraca start\u201d. B\u0119dziemy wspomaga\u0107 w powrocie do pracy 200 tys. os\u00f3b, by najdalej za dwa lata by\u0142y one na sta\u0142e obecne na rynku pracy. Chcemy te\u017c u\u0142atwi\u0107 podj\u0119cie zatrudnienia osobom niepe\u0142nosprawnym i tym, kt\u00f3re przesz\u0142y na wcze\u015bniejsz\u0105 emerytur\u0119. Ka\u017cdemu, kto mo\u017ce pracowa\u0107, staramy si\u0119 da\u0107 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Teraz jest wprawdzie kryzys, ale pa\u0144stwo powinno d\u0105\u017cy\u0107 do tego, by osoby gorzej wykszta\u0142cone, s\u0142absze mog\u0142y utrzyma\u0107 swoje rodziny. Jest to dla nas najwa\u017cniejsze wyzwanie 2012 r.<\/p>\r\n

S\u0142ysza\u0142em takie wypowiedzi: Orban szykuje obozy pracy dla tych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 pracowa\u0107\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Nie organizujemy oboz\u00f3w pracy, ale prawd\u0105 jest, \u017ce og\u0142osili\u015bmy obszerne programy w sferze prac publicznych. Uzgodni\u0142em z przedstawicielami samorz\u0105d\u00f3w cyga\u0144skich, \u017ce oni zaakceptuj\u0105 ofert\u0119 pracy zamiast zasi\u0142k\u00f3w, a tu chodzi o kilkaset tysi\u0119cy ludzi. W obszarze energetyki planujemy budow\u0119 tam i zbiornik\u00f3w retencyjnych, by stworzy\u0107 milion miejsc pracy dla os\u00f3b s\u0142abiej wykszta\u0142conych. To nie ob\u00f3z pracy, lecz system zwalczania bezrobocia. Jestem dumny z tej polityki. Dzieciom, kt\u00f3re urodz\u0105 si\u0119 w tych rodzinach, dajemy szans\u0119 na najlepsze wykszta\u0142cenie, pocz\u0105wszy od szko\u0142y podstawowej a\u017c do szko\u0142y wy\u017cszej. W\u0142a\u015bnie ruszyli\u015bmy z programem kredyt\u00f3w studenckich z 2-proc. oprocentowaniem, by ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 si\u0119 uczy\u0107, mogli to robi\u0107 niezale\u017cnie od swojego pochodzenia.<\/p>\r\n

W Londynie w 1989 r. premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher ostrzega\u0142a W\u0119gry, aby zachowa\u0142y ostro\u017cno\u015b\u0107 w kontaktach z Mi\u0119dzynarodowym Funduszem Walutowym. Czy W\u0119gry pos\u0142ucha\u0142y dobrej rady brytyjskiej premier?<\/strong><\/p>\r\n

Gdy pierwszy raz by\u0142em premierem w latach 1998-2002, uda\u0142o mi si\u0119 tak uporz\u0105dkowa\u0107 kwestie finansowe kraju, \u017ce mog\u0142em zrezygnowa\u0107 z pomocy Mi\u0119dzynarodowego Funduszu Walutowego. Kiedy obywatele zdecydowali, bym wr\u00f3ci\u0142 do w\u0142adzy, ponownie uda\u0142o mi si\u0119 doprowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej radzimy sobie sami. I jestem z tego dumny. Ale teraz W\u0119gry potrzebuj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy z MFW dla swojego bezpiecze\u0144stwa finansowego. Przykro mi, \u017ce tak si\u0119 sta\u0142o, ale nasz interes narodowy wymaga, by dosz\u0142o do porozumienia z MFW, cho\u0107 w kontaktach z Funduszem b\u0119d\u0119 bardzo ostro\u017cny.<\/p>\r\n

Rozmowy ju\u017c trwaj\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

Nieformalne tak, oficjalnie jeszcze si\u0119 nie zacz\u0119\u0142y. S\u0105dz\u0119, \u017ce szybko znajdziemy porozumienie, poniewa\u017c polityka W\u0119gier jest zgodna z oczekiwaniami MFW. Istotne, by w negocjacjach nie prosi\u0107 o fundusze. Nie chc\u0119, by Niemcy s\u0105dzili, \u017ce czyhamy na ich pieni\u0105dze. Jednocze\u015bnie jednak chcemy mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce w razie konieczno\u015bci b\u0119dziemy je mogli po\u017cyczy\u0107. To co\u015b w rodzaju porozumienia, jakie ma Polska, ale Polska jest w lepszej sytuacji. W ostatnim dziesi\u0119cioleciu lepiej wykorzystywali\u015bcie swoje mo\u017cliwo\u015bci i mogli\u015bcie zawrze\u0107 bardziej korzystne porozumienia z MFW. My nie jeste\u015bmy wystarczaj\u0105co silnym krajem, ale chcemy podobnego porozumienia, kt\u00f3re da nam poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Lider polskiej opozycji Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, wielu polskich polityk\u00f3w, a tak\u017ce polski premier wspieraj\u0105 W\u0119gry, a w Europie robi si\u0119 na nie nagonk\u0119. Donald Tusk potwierdzi\u0142 nawet, \u017ce W\u0119gry s\u0105 krajem demokratycznym, no i zaoferowa\u0142 pomoc polityczn\u0105. Czy zwr\u00f3ci si\u0119 Pan o ni\u0105 do Donalda Tuska? I jak by ona mia\u0142a wygl\u0105da\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Je\u015bli b\u0119dzie nam potrzebna taka pomoc, to zwr\u00f3cimy si\u0119 do Polak\u00f3w. Od niekt\u00f3rych pa\u0144stw niech\u0119tnie przyjmuj\u0119 pomoc. Kiedy prze\u017cywali\u015bcie trudno\u015bci, my ch\u0119tnie udzielali\u015bmy wam pomocy. Wasz kraj odnosi ogromne sukcesy, my teraz wychodzimy z do\u0142ka. Je\u015bli dobrze pami\u0119tam, w 2002 r. mieli\u015bmy silniejsz\u0105 gospodark\u0119, teraz Polska jest mocniejsza od nas i to wy mo\u017cecie nam bardziej pom\u00f3c ni\u017c my wam. Z rado\u015bci\u0105 przyjmujemy pomoc Polski, bo to jest zgodne z naszym odwiecznym braterstwem. Je\u015bli chodzi o interesy Europy \u015arodkowej, to Polska zawsze mo\u017ce na nas liczy\u0107.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozmowy, \u017cycz\u0119 wszystkiego dobrego, b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa Bo\u017cego dla ka\u017cdego obywatela Polski.<\/strong><\/p>\r\n

Budapeszt, 19 stycznia 2012 r.
T\u0142umaczenie: Urszula Kovacs, wsp\u00f3\u0142praca: Adrienne Kormendy, Alicja Ma\u0142ob\u0119cka
Opracowanie do druku i redakcja: Rafa\u0142 Dudkiewicz i Karol Wojteczek<\/p>\r\n

Post updated: 2012-01-28<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z premierem W\u0119gier Viktorem Orb\u00e1nem rozmawia Jan Pospieszalski. Wsp\u00f3\u0142praca Ewa Stankiewicz – Ataki przeciwko mojemu krajowi maj\u0105 dwa powody. Jeden to pow\u00f3d moralny – chodzi o warto\u015bci. Konstytucja m\u00f3wi, \u017ce bez chrze\u015bcija\u0144stwa W\u0119gry by nie przetrwa\u0142y. Poza tym znajduje si\u0119 w niej ust\u0119p okre\u015blaj\u0105cy rodzin\u0119 jako podstaw\u0119 \u017cycia spo\u0142ecznego. Dlatego nie dajemy parom homoseksualnym takich […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[179],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50561"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50561"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50561\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50561"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50561"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50561"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}