{"id":50442,"date":"2012-01-20T22:14:00","date_gmt":"2012-01-21T03:14:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=50442"},"modified":"2012-01-20T22:14:00","modified_gmt":"2012-01-21T03:14:00","slug":"brzeczace-okowy-niewoli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=50442","title":{"rendered":"Brz\u0119cz\u0105ce okowy niewoli"},"content":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d rz\u0105dz\u0105cych i funkcjonariuszy g\u0142\u00f3wnego medialnego nurtu nie brakuje ch\u0119tnych do rezygnacji z narodowej suwerenno\u015bci oraz rozprawienia si\u0119 z „kompleksem antyrosyjskim”<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Najbardziej smutnymi narodami s\u0105 te, kt\u00f3rym postawiono za idea\u0142 li tylko d\u0105\u017cenia i cele materialne. Najbardziej zubo\u017conymi i niewolniczo przytrzymanymi za skrzyd\u0142a ducha s\u0105 takie narody, kt\u00f3re postawi\u0142y sobie zbyt w\u0105ski idea\u0142. Jest to przeciwne naturze cz\u0142owieka, kt\u00f3ra jest bardzo wszechstronna; jest to przeciwne duchowi cz\u0142owieka, kt\u00f3remu skrzyd\u0142a wyrastaj\u0105…” – m\u00f3wi\u0142 Prymas Polski ks. kard. Stefan Wyszy\u0144ski w warszawskim ko\u015bciele \u015aw. Krzy\u017ca 27 stycznia 1963 roku z okazji setnej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego.<\/p>\r\n

W swym obszernym wyst\u0105pieniu Prymas odda\u0142 ho\u0142d powsta\u0144com, wskaza\u0142, czym jest Nar\u00f3d, popar\u0142 jego d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci. „Ale rzecz pewna, \u017ce Nar\u00f3d bez tego zrywu okupionego krwi\u0105 nie osta\u0142by si\u0119 w Bismarckowskiej polityce Kulturkampfu. Nie opar\u0142by si\u0119 germanizacji i rusyfikacji. Przed tym etapem, kt\u00f3ry dla um\u0119czonego Narodu by\u0142 jedn\u0105 z najci\u0119\u017cszych pr\u00f3b, trzeba by\u0142o ofiar. Te ofiary pad\u0142y i wyda\u0142y owoc, co obudzi\u0142o sumienie Narodu”. Sumienia nie obudzi\u0142aby praca organiczna, ci, kt\u00f3rzy postawili na \u017cycie w spokoju, aby „budowa\u0107, naprawia\u0107 drogi, uprawia\u0107 ziemi\u0119, rozwija\u0107 techniczne urz\u0105dzenia, poprawia\u0107 ekonomiczny byt Narodu – spokojnie, cicho”. Kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski wskaza\u0142, i\u017c istniej\u0105 narody stawiaj\u0105ce sobie za cel idea\u0142 pragmatyczny, realny, dotykalny, „pe\u0142nej misy chleba”. One jednak: „co\u015b przy tym zatracaj\u0105, na jakim\u015b odcinku ubo\u017cej\u0105. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami \u017cycia wielu narod\u00f3w dostatnich, kt\u00f3re zagubiaj\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na swoje dzieje ojczyste, na prze\u017cycia narodowe, na poczucie wsp\u00f3lnoty z narodem”. <\/p>\r\n

Nawi\u0105za\u0142 tak\u017ce do przeczytanego przez siebie ostatnio „przedziwnego zdania”. Jego autorem by\u0142 publicysta Stanis\u0142aw Stomma, pose\u0142, przewodnicz\u0105cy Ko\u0142a „Znak” w Sejmie PRL, dzia\u0142acz Klubu Inteligencji Katolickiej. W obszernym tek\u015bcie „Z kurzem krwi bratniej” wydrukowanym w „Tygodniku Powszechnym” Stomma negatywnie oceni\u0142 nie tylko moment wybuchu Powstania Styczniowego i tych, kt\u00f3rzy podj\u0119li t\u0119 decyzj\u0119, ale przede wszystkim wskaza\u0142 jako przyczyn\u0119 jego wybuchu „kompleks antyrosyjski”. Napisa\u0142, i\u017c „uparcie antyrosyjski kierunek jest tym dziwniejszy, \u017ce w\u0142a\u015bnie fakty historyczne powinny by sk\u0142ania\u0107 do traktowania Rosji jako zaborcy najmniej wrogiego”.

O prawo do wolno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n

W\u0142a\u015bnie kwestia „kompleksu antyrosyjskiego” sk\u0142oni\u0142a ks. kard. Wyszy\u0144skiego do zdecydowanej reakcji. Jednocze\u015bnie sta\u0142a si\u0119 okazj\u0105 do przedstawienia przez niego stosunku do kwestii niepodleg\u0142o\u015bci, wolno\u015bci oraz dr\u00f3g do nich prowadz\u0105cych. Jego s\u0142owa, wypowiedziane przed niespe\u0142na p\u00f3\u0142 wiekiem, dzisiaj nabieraj\u0105 zn\u00f3w aktualno\u015bci. Trzeba je przypomnie\u0107, gdy w\u015br\u00f3d rz\u0105dz\u0105cych i funkcjonariuszy g\u0142\u00f3wnego medialnego nurtu nie brakuje ch\u0119tnych do rezygnacji z narodowej suwerenno\u015bci oraz rozprawienia si\u0119 z „kompleksem antyrosyjskim”.<\/p>\r\n

Tymczasem zwracaj\u0105c si\u0119 do wiernych w ko\u015bciele \u015aw. Krzy\u017ca, a odnosz\u0105c si\u0119 do artyku\u0142u Stommy w „Tygodniku Powszechnym”, Prymas Polski m\u00f3wi\u0142: „Kto\u015b, zastanawiaj\u0105c si\u0119, dlaczego Powstanie wybuch\u0142o w Kr\u00f3lestwie Kongresowym, a nie w Wielkopolsce czy te\u017c Ma\u0142opolsce, odpowiada sobie, \u017ce byli\u015bmy podobno ow\u0142adni\u0119ci „kompleksem antyrosyjskim”. Z tym wi\u0105za\u0142o si\u0119 ca\u0142e dalsze rozumowanie autora artyku\u0142u. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie ma nic bardziej nieprawdziwego, pomijaj\u0105c ju\u017c, \u017ce historycznie nie jest to prawd\u0105, jakoby Powstanie wybuch\u0142o tylko tutaj. By\u0142o ono w\u0142a\u015bciwie wsz\u0119dzie! By\u0142o w duszy ka\u017cdego niemal Polaka \u017cyj\u0105cego w granicach trzech kordon\u00f3w. A wynika\u0142o nie z tego czy innego „kompleksu” – bo kompleks jest zawsze czym\u015b chorobliwym – tylko ze zdrowego d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci, pogwa\u0142conej i odebranej nam. I mniejsza z tym, kto j\u0105 nam odbiera\u0142 i jakim j\u0119zykiem m\u00f3wi\u0142; wa\u017cne jest, \u017ce gwa\u0142ci\u0142 prawo Narodu do wolno\u015bci. Nie o „kompleks”” wi\u0119c sz\u0142o, nie o schorzenie psychiczne, kt\u00f3re jakoby przeszkadza\u0142o Narodowi dzia\u0142a\u0107 i decydowa\u0107 w spos\u00f3b wolny. Sz\u0142o o poczucie pogwa\u0142conego prawa Narodu do samostanowienia o sobie i decydowania o swej wolno\u015bci”. <\/p>\r\n

Prymas stwierdzi\u0142, i\u017c cz\u0142owiek nie mo\u017ce pozosta\u0107 biernym wobec zniewolenia: „Biada Narodowi, kt\u00f3ry by opu\u015bci\u0142 r\u0119ce bezwolnie i podda\u0142 je w brz\u0119cz\u0105ce okowy kajdan\u00f3w”. Odleg\u0142y zawsze od szafowania polsk\u0105 krwi\u0105 m\u00f3wi\u0142, i\u017c „gdy cz\u0142owiek czy nar\u00f3d czuje si\u0119 na jakimkolwiek odcinku zwi\u0105zany i skr\u0119powany, gdy czuje, \u017ce nie ma ju\u017c wolno\u015bci opinii i zdania, wolno\u015bci kultury i pracy, ale wszystko wzi\u0119te jest w jakie\u015b \u0142a\u0144cuchy i klamry, wszystko skr\u0119powane jak stalowymi gorsetami, wtedy nie potrzeba kompleks\u00f3w. Wystarczy by\u0107 tylko przyzwoitym cz\u0142owiekiem, mie\u0107 poczucie honoru i osobistej godno\u015bci, aby si\u0119 przeciwko takiej niewoli burzy\u0107, szukaj\u0105c \u015brodk\u00f3w i sposob\u00f3w wydobycia si\u0119 z niej”.<\/p>\r\n

Zdecydowana reakcja ks. kard. Wyszy\u0144skiego nie by\u0142a jednak odosobniona. O wiele dosadniej uczyni\u0142 to Janusz Zab\u0142ocki, wtedy zast\u0119pca redaktora naczelnego „Wi\u0119zi”, wkr\u00f3tce pose\u0142 „Znaku”. W swych „Pami\u0119tnikach” napisa\u0142: „Chyba Stomma w swojej „neopozytywistycznej” nadgorliwo\u015bci przesadzi\u0142. Podzielam pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i sceptycyzm, z jakimi traktuje Stomma dyspozycje powsta\u0144cze tamtego czasu i p\u00f3\u017aniej, ale sprowadzanie przyczyn powstania do nadmiernie u Polak\u00f3w wybuja\u0142ego kompleksu antyrosyjskiego, kompleksu przy tym „w p\u0142aszczy\u017anie logiki historycznej nieuzasadnionego”?… To ju\u017c gruba przesada, a nawet fa\u0142sz. Wymowa tego jest niedobra, bo robi w ustach przewodnicz\u0105cego ko\u0142a „Znak” wra\u017cenie serwilizmu i ch\u0119ci przypodobania si\u0119 Wielkiemu Mocodawcy polskich komunist\u00f3w (kt\u00f3rzy zreszt\u0105, jak si\u0119 wydaje, zachowuj\u0105 w tych ocenach wi\u0119cej umiaru)”.

Bezideowe bytowanie<\/strong><\/p>\r\n

Stomma w wydanych w 2007 r. „Trudnych lekcjach historii” – podtrzymuj\u0105c wszystkie zawarte w swym tek\u015bcie tezy, dystansuj\u0105c si\u0119 jedynie od sformu\u0142owania „kompleks antyrosyjski” („lepiej by\u0142oby m\u00f3wi\u0107 „uraz””), stwierdzi\u0142, i\u017c „pisz\u0105c ten tekst, zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce Ksi\u0105dz Prymas nie b\u0119dzie zadowolony”.<\/p>\r\n

Prymas da\u0142 temu wyraz, nie tylko polemizuj\u0105c publicznie – bez wymieniania nazwiska – w ko\u015bciele \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca, ale tak\u017ce wysy\u0142aj\u0105c w po\u0142owie lutego list do Stommy. Poinformowa\u0142 w nim adresata, \u017ce nie ma zamiaru go przekonywa\u0107, ale o\u015bwiadcza, i\u017c zamieszczony w „Tygodniku Powszechnym” artyku\u0142 jest mu „obcy duchowo i jako Polakowi, i jako Biskupowi katolickiemu. I dlatego my\u015bli tam zawarte wywo\u0142a\u0142y we mnie oburzenie, jako szkodliwe dla duchowo\u015bci Narodu, kt\u00f3ry nie chce si\u0119 stoczy\u0107 na poziom bezideowego bytowania”. Nast\u0119pnie stwierdzi\u0142, i\u017c „wnosi zastrze\u017cenie przeciwko g\u0142oszeniu ich na \u0142amach „Tygodnika Powszechnego”, kt\u00f3ry jest uwa\u017cany za pismo katolickie, a w ko\u0142ach zagranicznych uchodzi za pismo zbli\u017cone do Prymasa Polski”. W takiej sytuacji, gdyby „podobne pogl\u0105dy mia\u0142y by\u0107 nadal g\u0142oszone przez „Tygodnik Powszechny”, zmuszony b\u0119d\u0119 poda\u0107 do wiadomo\u015bci, prasy krajowej i zagranicznej, \u017ce z tym pismem nic mnie nie wi\u0105\u017ce i \u017ce \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci za nie nie bior\u0119”.
Dyskusja Prymasa ze Stomm\u0105 wok\u00f3\u0142 oceny Powstania Styczniowego by\u0142a jedn\u0105 z zapowiedzi coraz ch\u0142odniejszych stosunk\u00f3w g\u0142owy Ko\u015bcio\u0142a w Polsce z grup\u0105 „Znaku”. Tym bardziej \u017ce wkr\u00f3tce pojawi\u0142y si\u0119 o wiele powa\u017cniejsze kwestie zmuszaj\u0105ce ks. kard. Wyszy\u0144skiego do traktowania tego \u015brodowiska z nieufno\u015bci\u0105. Historia przyzna\u0142a jednak racj\u0119 Prymasowi oraz jego wizji roli Ko\u015bcio\u0142a w zmaganiach z komunistycznym systemem i sowietyzacj\u0105. Wizji, kt\u00f3rej fundamentem by\u0142a wierno\u015b\u0107 religijnej i narodowej to\u017csamo\u015bci oraz tradycji Narodu. W tej tradycji mie\u015bci\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c my\u015blenie o Powstaniu Styczniowym nie w kategoriach nieudanego, przedwczesnego zrywu, ale ofiary. <\/p>\r\n

„Powstanie by\u0142o podobnie przegrane. By\u0142o przegrane, jak „przegrany” jest rolnik, kt\u00f3ry z pustymi miechami wraca do zagrody, gdy wysia\u0142 z\u0142ote ziarno… A jednak wraca spokojnie, bo rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jaka\u015b wielka praca… Na szcz\u0119\u015bcie B\u00f3g z tego „kurzu krwi bratniej” powo\u0142a\u0142 p\u00f3\u017aniej syn\u00f3w, kt\u00f3rzy w powie\u015bci, zw\u0142aszcza historycznej, jak Kraszewski czy Sienkiewicz, czerpali natchnienie z „nieudanych” powsta\u0144. Przez tw\u00f3rczo\u015b\u0107 budzili w Narodzie ambicje i mi\u0142o\u015b\u0107 do tej „nieudanej” podobno Ojczyzny. Budzili szacunek i przygotowywali Nar\u00f3d do zrywu wolno\u015bci, kt\u00f3ry prze\u017cyli\u015bmy w latach 1917-1919, po pierwszej wojnie \u015bwiatowej…” – powiedzia\u0142 Prymas Wyszy\u0144ski.<\/p>\r\n

Dr Jaros\u0142aw Szarek<\/em>
<\/strong>Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Oddzia\u0142 w Krakowie<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W\u015br\u00f3d rz\u0105dz\u0105cych i funkcjonariuszy g\u0142\u00f3wnego medialnego nurtu nie brakuje ch\u0119tnych do rezygnacji z narodowej suwerenno\u015bci oraz rozprawienia si\u0119 z „kompleksem antyrosyjskim” Najbardziej smutnymi narodami s\u0105 te, kt\u00f3rym postawiono za idea\u0142 li tylko d\u0105\u017cenia i cele materialne. Najbardziej zubo\u017conymi i niewolniczo przytrzymanymi za skrzyd\u0142a ducha s\u0105 takie narody, kt\u00f3re postawi\u0142y sobie zbyt w\u0105ski idea\u0142. Jest to […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50442"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50442\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}