{"id":50176,"date":"2012-01-16T22:17:57","date_gmt":"2012-01-17T03:17:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=50176"},"modified":"2012-01-16T22:17:57","modified_gmt":"2012-01-17T03:17:57","slug":"neo-prl-to-nowa-odmiana-wirusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=50176","title":{"rendered":"Neo-PRL to nowa odmiana wirusa"},"content":{"rendered":"

Z Joann\u0105 Mieszko-Wi\u00f3rkiewicz, publicystk\u0105, poetk\u0105, wi\u0119\u017aniem politycznym stanu wojennego, przed 13 grudnia 1981 r. dziennikark\u0105 Rozg\u0142o\u015bni Polskiego Radia i TV w Bydgoszczy, od 1988 r. mieszkaj\u0105c\u0105 w Berlinie, rozmawia Bogus\u0142aw R\u0105pa\u0142a<\/strong>

W ubieg\u0142y czwartek og\u0142oszono wyroki dla winnych wprowadzenia stanu wojennego, m.in. dla Czes\u0142awa Kiszczaka, kt\u00f3ry dosta\u0142 dwa lata w zawieszeniu. Politycy partii rz\u0105dz\u0105cej komentuj\u0105: Sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107. Zebrani w s\u0105dzie krzyczeli: „Ha\u0144ba!”, „Mordercy!”. Jakie s\u0105 Pani odczucia?<\/strong><\/p>\r\n

– Mieszane. Kto\u015b kiedy\u015b, jeszcze w PRL, mia\u0142 trafnie o \u00f3wczesnej Polsce powiedzie\u0107, \u017ce to nie jest opera, to nie jest operetka, to jest OPERETA. Na operze si\u0119 p\u0142acze, na operetce – \u015bmieje. A jak zareagowa\u0107 na nieustaj\u0105c\u0105 operet\u0119, kt\u00f3ra grana jest w Polsce? Nie wiem, czy si\u0119 \u015bmia\u0107, czy p\u0142aka\u0107. Jestem bezradna wobec uczu\u0107, kt\u00f3re mn\u0105 targaj\u0105, i upokorzona przez niezawis\u0142y polski s\u0105d. Za d\u0142ugo czekali\u015bmy na ten wyrok. Jednak s\u0119dzia Ewa Jethon dokona\u0142a rzeczy bezsprzecznie wielkiej – w uzasadnieniu stwierdzi\u0142a, \u017ce wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. by\u0142o skutkiem realizacji z g\u00f3ry powzi\u0119tego planu, a nie \u017cadn\u0105 „pr\u00f3b\u0105 zapobie\u017cenia interwencji z zewn\u0105trz”, co przez 30 lat by\u0142o mantr\u0105 powtarzan\u0105 przez Jaruzelskiego. Z prawnego punktu widzenia jest to fundamentalny wyrok, co podkre\u015bla\u0142 oskar\u017cyciel, prokurator Piotr Pi\u0105tek z krakowskiego IPN. Fakt, \u017ce s\u0105d uzna\u0142 udzia\u0142 Kiszczaka w zwi\u0105zku przest\u0119pczym o charakterze zbrojnym, gdy tylko si\u0119 wyrok uprawomocni, stanie si\u0119 szans\u0105 dla tysi\u0119cy pokrzywdzonych przez junt\u0119 Jaruzelskiego i Kiszczaka na zaskar\u017cenie pa\u0144stwa polskiego i ubieganie si\u0119 przez nich o odszkodowania. A maj\u0105 do nich pe\u0142ne prawo, bo zbrodniczy dekret o stanie wojennym zniszczy\u0142 setki tysi\u0119cy rodzin i ludzkich los\u00f3w. Protesty na sali s\u0105dowej s\u0105 dla mnie w pe\u0142ni zrozumia\u0142e, ale s\u0105dy nie rozstrzygaj\u0105 kwestii moralnych, lecz kwestie koherentno\u015bci obowi\u0105zuj\u0105cych norm prawnych. Wed\u0142ug norm prawnych na dzie\u0144 13 grudnia 1981 i na dzi\u015b stan wojenny by\u0142 zbrodni\u0105. I to zosta\u0142o wreszcie powiedziane. Pozostaje tylko wierzy\u0107, \u017ce wyrok ten zdo\u0142a si\u0119 uprawomocni\u0107.

Dlaczego do dzi\u015b nie uda\u0142o si\u0119 os\u0105dzi\u0107 wszystkich odpowiedzialnych za wprowadzenie stanu wojennego?<\/strong><\/p>\r\n

– Bo kto\u015b napisa\u0142 taki scenariusz. My jeste\u015bmy tylko bezradn\u0105 publik\u0105 w tym teatrze, w kt\u00f3rym wci\u0105\u017c grana jest ta sama opereta przez tych samych aktor\u00f3w. Mo\u017cemy tylko patrze\u0107 na scen\u0119, z rozpacz\u0105 konstatuj\u0105c, \u017ce nasze bezcenne \u017cycie mija gdzie\u015b na zewn\u0105trz, \u017ce kradnie si\u0119 nam nasze plany i marzenia. P\u0142acimy s\u0142ono za to marne przedstawienie, ale nie brakuje takich, kt\u00f3rzy „do klaskania sk\u0142adaj\u0105 prawice”…

Proces g\u0142\u00f3wnego sprawcy – gen. Wojciecha Jaruzelskiego, zosta\u0142 zawieszony ze wzgl\u0119du na jego stan zdrowia. Czy dyktatorowi uda si\u0119 unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n

– Zgadzam si\u0119, \u017ce ka\u017cdy oskar\u017cony powinien by\u0107 s\u0105dzony indywidualnie. Zbiorcze pozwy komplikuj\u0105 post\u0119powanie s\u0105dowe. Formalnie Jaruzelski by\u0142 g\u0142\u00f3wnym sprawc\u0105, ale wiadomo dzi\u015b, \u017ce by\u0142 on latami prowadzony jako TW „Wolski” przez Kiszczaka. Nie ten jest zawsze g\u0142\u00f3wny, kt\u00f3ry jest z przodu. Wed\u0142ug mnie, obaj byli g\u0142\u00f3wnymi sprawcami. Podczas procesu mogli\u015bmy obserwowa\u0107 wzruszaj\u0105cy podzia\u0142 r\u00f3l obu „ludzi honoru” – raz jeden by\u0142 chory, raz drugi. A\u017c dziw, \u017ce w og\u00f3le zapad\u0142 jaki\u015b wyrok. Przedawnienie by\u0142o tak blisko! Uzasadnienie s\u0119dzi Jethon b\u0119dzie mia\u0142o nie tylko wp\u0142yw na wyrok dla Jaruzelskiego. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce inni z \u00f3wczesnego „\u015bwiecznika w\u0142adzy” – jak to si\u0119 mawia\u0142o, unurzani w zbrodniach PRL, nie mog\u0105 teraz spa\u0107 ze strachu i pewnie pod has\u0142em „Wszystkie r\u0119ce na pok\u0142ad!” zwieraj\u0105 szeregi, by wyrok ten zaskar\u017cy\u0107.

Wci\u0105\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami bezkarno\u015bci, buty i kompletnego braku skruchy u komunistycznych zbrodniarzy pokroju Kiszczaka i Jaruzelskiego. O czym to \u015bwiadczy?<\/strong><\/p>\r\n

– O tym, \u017ce im si\u0119 to sowicie op\u0142aci\u0142o. Im oraz zgrai, jak\u0105 za sob\u0105 ci\u0105gn\u0119li. Wtedy, kiedy sparali\u017cowali ca\u0142y kraj i zahibernowali spo\u0142ecze\u0144stwo, cynicznie i bez umiaru – jak to si\u0119 potocznie od czasu medialnego wyst\u0119pu pewnej pos\u0142anki PO m\u00f3wi – „kr\u0119cili lody”. To wtedy, dzi\u0119ki mi\u0119dzynarodowym geszeftom, stawali si\u0119 w\u0142a\u015bcicielami fortun. To wtedy, gdy opozycja siedzia\u0142a w wi\u0119zieniach i obozach odosobnienia, kiedy nie by\u0142o nikogo, kto m\u00f3g\u0142 im patrze\u0107 na r\u0119ce, rozpocz\u0119li rozkradanie Polski na niebywa\u0142\u0105 skal\u0119. To wtedy zacz\u0105\u0142 si\u0119 planowy demonta\u017c kraju, kt\u00f3ry trwa do dzi\u015b.

Wr\u00f3\u0107my do przesz\u0142o\u015bci. Po 13 grudnia 1981 r. znaczna cz\u0119\u015b\u0107 odradzaj\u0105cych si\u0119 polskich elit musia\u0142a wyemigrowa\u0107, na r\u00f3\u017cne sposoby wielu ludziom z\u0142amano \u017cycie. Cena wprowadzenia stanu wojennego by\u0142a tak wysoka, \u017ce Polska na d\u0142ugie lata pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w marazmie…<\/strong><\/p>\r\n

– To jest temat na 10-tomow\u0105 prac\u0119 habilitacyjn\u0105, gdyby znalaz\u0142 si\u0119 tylko jaki\u015b ch\u0119tny i zdolny doktor nauk spo\u0142eczno-politycznych. No w\u0142a\u015bnie – dlaczego si\u0119 nie znalaz\u0142? A tym bardziej dziesi\u0119ciu? Min\u0119\u0142o ju\u017c tyle czasu… Emigracja od 180 lat pustoszy nasz kraj. Wyje\u017cd\u017caj\u0105 najbardziej mobilni, m\u0142odzi, zdolni ludzie. Kto\u015b sarkastycznie stwierdzi\u0142, \u017ce ludzie to wci\u0105\u017c najlepszy polski produkt eksportowy. Ten najlepszy „produkt” oddaje swoje si\u0142y innym. A przede wszystkim nie zagra\u017ca „trzymaj\u0105cym w\u0142adz\u0119”, a precyzyjniej m\u00f3wi\u0105c – trzymaj\u0105cym si\u0119 w\u0142adzy jak pijany p\u0142otu. To dlatego nie ma w Polsce koniecznej i naturalnej wymiany pokole\u0144. Kiedy patrz\u0119 od lat tu, w Berlinie, na orszaki, z jakimi przyje\u017cd\u017caj\u0105 z Warszawy rozmaici „decydenci”, to ze zdumieniem stwierdzam, \u017ce zape\u0142niaj\u0105 je amorficzni m\u0142odzi ludzie w nieomal identycznych garniturach i z identycznym wyrazem twarzy. Bezideowi karierowicze. Czy oni b\u0119d\u0105 kiedykolwiek decydowa\u0107 o Polsce i Polakach? Ci, kt\u00f3rych bym Polsce \u017cyczy\u0142a, pozbawieni szans awansu we w\u0142asnym kraju, remontuj\u0105 niemieckie domy albo ustawiaj\u0105 towary w brytyjskich supermarketach. Kokietuje si\u0119 ich odrobin\u0119 przed wyborami, bo w dzisiejszej demokracji obywatele sprowadzani s\u0105 do roli byd\u0142a wyborczego. To nie s\u0105 uboczne efekty transformacji, jak to wmawiano Polakom latami. To s\u0105 \u015bwiadome i po\u017c\u0105dane procesy.

Wiele os\u00f3b po zako\u0144czeniu stanu wojennego nigdy nie wr\u00f3ci\u0142o do Polski. Jak Pani my\u015bli, czy jest to r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zane z nierozliczeniem sprawc\u00f3w i trwaniem uk\u0142adu postkomunistycznego?<\/strong><\/p>\r\n

– Oczywi\u015bcie. Trwanie tego uk\u0142adu oznacza, \u017ce nie ma miejsca dla zdrowych si\u0142. One s\u0105 zablokowane. Nie wszyscy maj\u0105 ochot\u0119 na bierne przygl\u0105danie si\u0119 nieko\u0144cz\u0105cej si\u0119 operecie. Neo-PRL jest tylko na pierwszy rzut oka lepsza ni\u017c PRL – z powodu kolorowych reklam i reklam\u00f3wek. Je\u015bli si\u0119 dok\u0142adniej przyjrze\u0107, to kiepskie przedstawienie. Przecie\u017c nadal panosz\u0105 si\u0119 ci sami ludzie, kt\u00f3rzy po wojnie ukradli nam kraj. Oni dzi\u015b wymieraj\u0105, ale znakomicie umocowali swoje dzieci i wnuki. I jest z nimi tak, jak z wirusem grypy – ka\u017cde nowe pokolenie jest silniejsze i sprytniejsze od poprzedniego. Jak ma sobie poradzi\u0107 z tym wirusem os\u0142abiany upustem zdrowej krwi organizm? Aby skutecznie wyleczy\u0107, potrzebna jest prawid\u0142owa diagnoza, a do niej niezb\u0119dne s\u0105 badania laboratoryjne. Dlatego nies\u0142ychanie wa\u017cna jest rola niezale\u017cnych historyk\u00f3w, odwa\u017cnych socjolog\u00f3w, uczciwych psycholog\u00f3w czy dziennikarzy. Znam wielu takich – starszych i nawet sporo m\u0142odszych, i wiem, jak du\u017co p\u0142ac\u0105 za swoje pos\u0142annictwo.

Okres stanu wojennego zmieni\u0142 r\u00f3wnie\u017c Pani \u017cycie. W jaki spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\r\n

– Drastycznie i definitywnie. Mnie i mojej rodzinie – w\u0142\u0105cznie z moj\u0105 matk\u0105 i moim synem. Pozbawienie pracy, wyeliminowanie zawodowe, wi\u0119zienie, pozbawienie \u015brodk\u00f3w do \u017cycia, szykany wszelkiego rodzaju, pr\u00f3by alienacji, emigracja, kt\u00f3ra wbrew pokutuj\u0105cemu w Polsce mniemaniu, nie jest wylegiwaniem si\u0119 w cudzych piernatach, choroba, bo os\u0142abiony organizm nie wytrzymuje pewnego dnia obci\u0105\u017ce\u0144, k\u0142opoty nawet dzisiaj z obliczeniem emerytury – to ca\u0142y wachlarz, kt\u00f3ry dotyka\u0142 i do dzi\u015b dotyka niemal wszystkich represjonowanych. Oczywi\u015bcie tych, kt\u00f3rzy nie pochodz\u0105 z pookr\u0105g\u0142osto\u0142owego establishmentu. Tymczasem druga strona nie ma problemu ani z pensj\u0105, ani z emerytur\u0105.

Je\u015bli spojrze\u0107 z perspektywy minionych lat i miejsca zamieszkania, z jakimi jeszcze – wed\u0142ug Pani – konsekwencjami stanu wojennego polskie spo\u0142ecze\u0144stwo boryka si\u0119 do dzi\u015b?<\/strong><\/p>\r\n

– To spo\u0142ecze\u0144stwo przesz\u0142o w\u00f3wczas zbiorowy zawa\u0142 z wszelkimi tego skutkami. Jako organizm nie odrodzi\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni do dzisiaj, mimo \u017ce wyros\u0142o nowe pokolenie. Nikt na dobr\u0105 spraw\u0119 nie policzy\u0142 ofiar stanu wojennego: zastrzelonych, zamordowanych, zmar\u0142ych wskutek nieotrzymania pomocy lekarskiej, zamarzni\u0119tych w inkubatorach szpitalnych, kiedy wy\u0142\u0105czano pr\u0105d, straumatyzowanych represjami tajnych s\u0142u\u017cb, rozbitych rodzin etc. O skutkach gospodarczych nawet nie wspominam. Ten rachunek koniecznie trzeba sporz\u0105dzi\u0107.

Dlaczego wi\u0119c mimo tych oczywistych fakt\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w woli wierzy\u0107 Jaruzelskiemu zamiast niezale\u017cnym historykom wskazuj\u0105cym, \u017ce wprowadzenie stanu wojennego by\u0142o zbrodni\u0105 i zdrad\u0105 polskiego Narodu?<\/strong><\/p>\r\n

– Mo\u017ce dzia\u0142a na nich magia munduru? Tacy ludzie nie czytaj\u0105 opracowa\u0144 historycznych. Na pewno wyt\u0142umaczy\u0142by im t\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 b\u0142. ks. Jerzy Popie\u0142uszko. Kiszczako-Jaruzelscy tego si\u0119 obawiali i dlatego w\u0142a\u015bnie go zamordowali. Jednak s\u0105 jego nast\u0119pcy. Kiedy przyje\u017cd\u017cam do Polski, ch\u0119tnie odwiedzam rozmaite ko\u015bcio\u0142y, by pos\u0142ucha\u0107 kaza\u0144. To s\u0105 miejsca, gdzie g\u0142o\u015bno i wyra\u017anie m\u00f3wi si\u0119 o podstawowych warto\u015bciach i powinno\u015bciach. To oznacza, \u017ce mamy wsp\u00f3lne tematy i wsp\u00f3lny dla nich j\u0119zyk. Polak\u00f3w jak \u017caden inny nar\u00f3d w Europie jednoczy wiara. A ksi\u0105\u017cki niezale\u017cnych historyk\u00f3w tak\u017ce nie\u017ale si\u0119 chyba sprzedaj\u0105, prawda? My dopiero zaczynamy odzyskiwa\u0107 swoj\u0105 histori\u0119.

Czy – wed\u0142ug Pani – Polska dzisiaj jest krajem w pe\u0142ni niepodleg\u0142ym?<\/strong><\/p>\r\n

– Co znaczy – w pe\u0142ni? Czy mo\u017cna by\u0107 troch\u0119 niepodleg\u0142ym i troch\u0119 podleg\u0142ym? Jak jajeczko cz\u0119\u015bciowo nie\u015bwie\u017ce? Ca\u0142y szereg decyzji wszystkich rz\u0105d\u00f3w i Sejm\u00f3w od 1989 r. wskazuje, \u017ce Polska nie jest krajem suwerennym, cho\u0107 znad talerza z krupnikiem tego nie wida\u0107. Natomiast dostrzeg\u0142 to zdumiewaj\u0105co wyra\u017anie pewien znany „kaszubski historyk”: „Polsko\u015b\u0107 to nienormalno\u015b\u0107 – takie skojarzenie narzuca mi si\u0119 z bolesn\u0105 uporczywo\u015bci\u0105, kiedy tylko dotykam tego niechcianego tematu. Polsko\u015b\u0107 wywo\u0142uje u mnie niezmiennie odruch buntu: historia, geografia, pech dziejowy i B\u00f3g wie, co jeszcze wrzuci\u0142y na moje barki brzemi\u0119, kt\u00f3rego nie mam specjalnej ochoty d\u017awiga\u0107”. Zatem, gdyby Polska by\u0142a suwerenna, by\u0142aby normalna i \u017cadne brzemi\u0119 nie spad\u0142oby na barki autora tych s\u0142\u00f3w.
Suwerenno\u015b\u0107 Polski zaczyna si\u0119 od suwerennego my\u015blenia Polak\u00f3w – i tych w Polsce, i tych rozrzuconych po \u015bwiecie. To jest zadanie, kt\u00f3re z rado\u015bci\u0105 podj\u0119li\u015bmy w tamtych wspania\u0142ych miesi\u0105cach i trudnych latach od Sierpnia \u00b480, i kt\u00f3re przekazali\u015bmy naszym dzieciom i przeka\u017cemy naszym wnukom. Mo\u017ce to dopiero one sprawi\u0105, \u017ce s\u0142owo „suwerenno\u015b\u0107” cia\u0142em si\u0119 stanie?

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z Joann\u0105 Mieszko-Wi\u00f3rkiewicz, publicystk\u0105, poetk\u0105, wi\u0119\u017aniem politycznym stanu wojennego, przed 13 grudnia 1981 r. dziennikark\u0105 Rozg\u0142o\u015bni Polskiego Radia i TV w Bydgoszczy, od 1988 r. mieszkaj\u0105c\u0105 w Berlinie, rozmawia Bogus\u0142aw R\u0105pa\u0142a W ubieg\u0142y czwartek og\u0142oszono wyroki dla winnych wprowadzenia stanu wojennego, m.in. dla Czes\u0142awa Kiszczaka, kt\u00f3ry dosta\u0142 dwa lata w zawieszeniu. Politycy partii rz\u0105dz\u0105cej komentuj\u0105: […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[92,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50176"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50176"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50176\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}