{"id":50038,"date":"2012-01-14T15:16:22","date_gmt":"2012-01-14T20:16:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=50038"},"modified":"2012-01-14T15:16:22","modified_gmt":"2012-01-14T20:16:22","slug":"jak-panstwo-ogranicza-nasza-prywatnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=50038","title":{"rendered":"Jak pa\u0144stwo ogranicza nasz\u0105 prywatno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

– Gdy zachodzi potrzeba, legalizujemy pods\u0142uchy czy rewizje przez s\u0105dy albo prokuratur\u0119. Cz\u0119sto dzieje si\u0119 to po fakcie – opowiada portalowi Rebelya.pl by\u0142y pracownik kontrwywiadu. Oto fragmenty raportu rebelya.pl.<\/strong><\/p>\r\n

S\u0142u\u017cby specjalne i inne organy normalnie funkcjonuj\u0105cego pa\u0144stwa maj\u0105 szereg uprawnie\u0144, kt\u00f3re pozwol\u0105 im skutecznie dba\u0107 o bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa, cho\u0107by walczy\u0107 z terroryzmem czy przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105. Ca\u0142o\u015b\u0107 tych spraw powinno regulowa\u0107 prawo, a pa\u0144stwo powinno kontrolowa\u0107 w jaki spos\u00f3b s\u0142u\u017cby specjalne korzystaj\u0105 ze swoich uprawnie\u0144 i czy nie ma w tym dzia\u0142aniu \u017cadnych nadu\u017cy\u0107 na niekorzy\u015b\u0107 obywateli. Tak by\u0107 powinno. A jak jest w naszym kraju?<\/p>\r\n

„Brakuje regulacji prawnych, kt\u00f3re chroni\u0142yby fundamentalne warto\u015bci i prawa jednostki w zderzeniu z nowymi, cz\u0119sto ma\u0142o zauwa\u017calnymi formami kontroli i nadzoru” – diagnozuje na swojej stronie internetowej zesp\u00f3\u0142 prawnik\u00f3w Fundacji Panoptykon.<\/p>\r\n

– Kierunkowe mikrofony u\u017cywane przez s\u0142u\u017cby specjalne i policj\u0119 pozwalaj\u0105ce na zbieranie d\u017awi\u0119k\u00f3w z ulicy, technologia GPS pozwalaj\u0105ca \u015bledzi\u0107 czyje\u015b ruchy bez instalowania czegokolwiek w samochodzie, przetwarzanie przez komputery danych jakie pozostawiamy w internecie, tworzenie wielkich baz danych bez wiedzy, na jakich zasadach b\u0119dzie mo\u017cna z nich korzysta\u0107, czy w ko\u0144cu gromadzenie informacji o nas przez firmy komercyjne – wymienia nowe, cz\u0119sto ma\u0142o zauwa\u017calne formy kontroli, prezes zarz\u0105du Panoptykon Katarzyna Szymielewicz w rozmowie z Rebelya.pl.<\/p>\r\n

Za\u0142o\u017cona w kwietniu 2009 roku fundacja zajmuje si\u0119 wla\u015bnie ingerencj\u0105 r\u00f3\u017cnych instytucji w \u017cycie obywateli i w zwi\u0105zku z tym ochron\u0105 praw cz\u0142owieka w kontek\u015bcie rozwoju tego, co nazywaj\u0105 „spo\u0142ecze\u0144stwem nadzorowanym”.<\/p>\r\n

Na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego roku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Polska jest europejskim rekordzist\u0105, je\u015bli chodzi o ilo\u015b\u0107 danych pobieranych przez s\u0142u\u017cby specjalne od operator\u00f3w telefonii kom\u00f3rkowej. Chodzi o dane w\u0142a\u015bciciela numeru, jego kontakty, dane logowania BTS (pozwalaj\u0105 ustali\u0107 miejsce przebywania posiadacza telefonu).<\/p>\r\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce do tych danych, po kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 s\u0142u\u017cby i inne organy pa\u0144stwa, nale\u017cy doda\u0107 r\u00f3wnie\u017c tre\u015b\u0107 wiadomo\u015bci SMS. Tyle, \u017ce ten ostatni element nie jest obj\u0119ty i tak mocno kontrowersyjn\u0105 w naszym kraju retencj\u0105 danych (operator musi przechowywa\u0107 informacj\u0119 o wykonywanych przez nas po\u0142\u0105czeniach telefonicznych. Te materia\u0142y s\u0105 nast\u0119pnie udost\u0119pniane na ka\u017cde \u017c\u0105danie s\u0142u\u017cb specjalnych, policji, prokuratury i s\u0105d\u00f3w).<\/p>\r\n

W ci\u0105gu ubieg\u0142ego roku uprawnione organy pa\u0144stwowe pyta\u0142y o dane na temat abonent\u00f3w telefon\u00f3w a\u017c 1,4 mln razy. Operatorzy musz\u0105 na ka\u017cde \u017c\u0105danie udost\u0119pnia\u0107 billingi, cz\u0119\u015bciowo tak\u017ce online. Maj\u0105 te\u017c nakaz najd\u0142u\u017cszego w Unii Europejskiej czasu przechowywania danych (2 lata).<\/p>\r\n

Dla por\u00f3wnania, w Czechach, we Francji czy w Wielkiej Brytanii odpowiednie organy zagl\u0105da\u0142y do takich danych trzy, a w Niemczech 35 razy rzadziej, ni\u017c dzieje si\u0119 to w Polsce. Wytkn\u0119\u0142a to naszym w\u0142adzom w swoim raporcie Komisja Europejska, przestrzegaj\u0105c Polak\u00f3w, \u017ce \u017cyj\u0105 pod bacznym okiem policji i innych s\u0142u\u017cb. Przez ostatni rok nic si\u0119 nie zmieni\u0142o.<\/p>\r\n

Istot\u0105 problemu jest w Polsce przez nikogo realnie nie kontrolowana operacyjna dzia\u0142alno\u015b\u0107 s\u0142u\u017cb specjalnych i innych organ\u00f3w pa\u0144stwowych. Prawo telekomunikacyjne pozwala organom \u015bcigania na swobodne si\u0119ganie po dane z billing\u00f3w, BTS i o abonentach, ale tre\u015b\u0107 korespondencji (SMS-owej czy mailowej) mo\u017cna dosta\u0107 tylko za zgod\u0105 s\u0105du.<\/p>\r\n

– Nikt nie sprawdza z jakich danych korzystamy, z jakim pozwoleniem, a przecie\u017c musimy sprawy pcha\u0107 do przodu. Gdy zachodzi potrzeba, legalizujemy pods\u0142uchy czy rewizje przez s\u0105dy albo prokuratur\u0119. Cz\u0119sto dzieje si\u0119 to po fakcie – opowiada nasz informator, by\u0142y pracownik kontrwywiadu. Dodaje te\u017c, \u017ce w praktyce wniosek o za\u0142o\u017cenie pods\u0142uchu bada jeden s\u0119dzia, opieraj\u0105c si\u0119 na argumentacji s\u0142u\u017cb. – Nie wiem, jaki jest procent odrzucanych wniosk\u00f3w, ale raczej jest on znikomy – m\u00f3wi nam.<\/p>\r\n

Pojawia si\u0119 pytanie o pod\u0142o\u017ce omawianego zjawiska, jakim jest coraz dalsze ingerowanie s\u0142u\u017cb specjalnych i r\u00f3\u017cnych instytucji w \u017cycie prywatne obywateli. Zdaniem socjologa prof. Andrzeja Zybertowicza, problem wynika ju\u017c z samej natury tej formacji.<\/p>\r\n

– S\u0142u\u017cby specjalne, niezale\u017cnie od tego, czy m\u00f3wimy o demokratycznych pa\u0144stwach czy o dyktaturach, je\u017celi maj\u0105 za zadanie dba\u0107 o bezpiecze\u0144stwo, musz\u0105 gromadzi\u0107 informacje o zagro\u017ceniach. Przeciwnik pos\u0142uguje si\u0119 cz\u0119sto nielegalnymi metodami. Daje to s\u0142u\u017cbom powa\u017cne argumenty w domaganiu si\u0119 szczeg\u00f3lnych uprawnie\u0144 – m\u00f3wi w rozmowie z Rebelya.pl prof. Zybertowicz, ekspert w dziedzinie s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/p>\r\n

I dodaje: „Gromadz\u0105c informacje, r\u00f3\u017cne s\u0142u\u017cby zawsze uzyskaj\u0105 informacje nadmiarowe. Tym samym wchodz\u0105 w posiadanie wiedzy, kt\u00f3ra nie jest niezb\u0119dna do realizowania zada\u0144 z zakresu bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa, ale mo\u017ce by\u0107 zasobem w grach rynkowych i politycznych lub w prywatnych rozgrywkach”. To aspekt, kt\u00f3ry mo\u017cemy nazwa\u0107 og\u00f3lnym.<\/p>\r\n

Na to nak\u0142ada si\u0119 sytuacja szczeg\u00f3\u0142owa, kt\u00f3r\u0105 prof. Zybertowicz nazywa „pr\u00f3\u017cni\u0105 regulacyjn\u0105 w domenie s\u0142u\u017cb w III RP” czyli sytuacj\u0105 cz\u0119\u015bciowo w\u0142a\u015bciw\u0105 dla sytuacji postpeerelowskiej. Co to konkretnie oznacza?<\/p>\r\n

– W PRL s\u0142u\u017cby by\u0142y nadzorowane w trybie nieformalnym przez procedury podleg\u0142o\u015bci partyjnej, czyli przez mechanizm nomenklaturowy z jednej strony, a z drugiej strony poprzez nieformalne, ale skuteczne ustanowienie agentury sowieckiej. Te dwa mechanizmy jak si\u0119 wydaje w pewnym obszarze skutecznie chroni\u0142y przed nadu\u017cyciami. Oczywi\u015bcie nie nadu\u017cyciami wobec obywateli, ale wobec partyjnych mocodawc\u00f3w – m\u00f3wi wyk\u0142adowca UMK w Toruniu.<\/p>\r\n

Ju\u017c w styczniu ubieg\u0142ego 2011 r. rzecznik praw obywatelskich prof. Irena Lipowicz, przekaza\u0142a premierowi Donaldowi Tuskowi analiz\u0119 prawn\u0105, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, \u017ce przepisy o pobieraniu danych telekomunikacyjnych s\u0105 sprzeczne z konstytucj\u0105.<\/p>\r\n

W czerwcu zaskar\u017cy\u0142a do TK poszczeg\u00f3lne przepisy ustaw pozwalaj\u0105cych dziewi\u0119ciu s\u0142u\u017cbom specjalnym zdobywa\u0107 w tajny spos\u00f3b dane o obywatelu, kt\u00f3rych zakresu precyzyjnie nie okre\u015blono. Zdaniem RPO narusza to prawo do prywatno\u015bci. S\u0142u\u017cby same okre\u015blaj\u0105 rodzaje danych o jednostce, kt\u00f3re chc\u0105 pozyska\u0107 w ramach kontroli operacyjnej, stosuj\u0105c nieograniczony przez ustawodawc\u0119 zestaw \u015brodk\u00f3w technicznych. Opr\u00f3cz pods\u0142uch\u00f3w w gr\u0119 wchodz\u0105 r\u00f3wnie\u017c tajna obserwacja, podgl\u0105d czy kontrola list\u00f3w.<\/p>\r\n

– Obecne przepisy nie reguluj\u0105 precyzyjnie celu gromadzenia billing\u00f3w oraz nie nakazuj\u0105 s\u0142u\u017cbom niszczenia tych, kt\u00f3re oka\u017c\u0105 si\u0119 nieprzydatne – argumentowa\u0142a prof. Lipowicz.<\/p>\r\n

Zast\u0119pca Andrzeja Seremeta zwraca uwag\u0119, \u017ce „niejawno\u015b\u0107 czynno\u015bci operacyjnych czyni je podatnymi na nadu\u017cycia”, ponadto u\u017cywanie w ustawach o dzia\u0142alno\u015bci poszczeg\u00f3lnych s\u0142u\u017cb zwrot\u00f3w typu „w szczeg\u00f3lno\u015bci” pozostawia s\u0142u\u017cbom zbyt szerokie ramy interpretacyjne.<\/p>\r\n

W efekcie ograniczeniem s\u0142u\u017cb w zakresie kontroli operacyjnej staj\u0105 si\u0119 nie uwarunkowania prawne, ale aktualne mo\u017cliwo\u015bci finansowe s\u0142u\u017cb i ich dost\u0119p do najnowocze\u015bniejszych zdobyczy technologicznych – czytamy w stanowisku Prokuratury Generalnej.<\/p>\r\n

Obok pods\u0142uch\u00f3w problemem okazuj\u0105 si\u0119 rewizje. W Polsce dziesi\u0119\u0107 s\u0142u\u017cb ma uprawnienia do dokonywania przeszuka\u0144 u obywateli, mieszka\u0144 czy samochod\u00f3w. W ci\u0105gu roku tylko policjanci przeprowadzaj\u0105 kilkaset tysi\u0119cy takich czynno\u015bci – informowa\u0142 kilka dni temu prawny dodatek „Rzeczpospolitej”.<\/p>\r\n

Niestety nikt w naszym pa\u0144stwie nie monitoruje ile rewizji i w jakim celu jest wykonywanych. Nie robi tego ani Prokuratura Generalna, ani Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\r\n

Spraw\u0105 zasadno\u015bci przeszuka\u0144, kwesti\u0105 czy prawo dobrze reguluje uprawnienia s\u0142u\u017cb zaj\u0119\u0142o si\u0119 dzia\u0142aj\u0105ce przy Uniwersytecie Warszawskim Stowarzyszenie ProCollegio. W ocenie ekspert\u00f3w problem jest dwojaki. Przede wszystkim obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy powoduj\u0105 – co przyznaj\u0105 sami funkcjonariusze – \u017ce s\u0142u\u017cby najpierw dokonuj\u0105 danych czynno\u015bci, a potem je legalizuj\u0105. A dok\u0142adnie robi to prokurator. Drugi problem to brak ewidencjonowania wniosk\u00f3w o pods\u0142uchy i przeszukania. Co daje szerokie pole do nadu\u017cywania uprawnie\u0144. Na dodatek tych nadu\u017cy\u0107 nie mo\u017cna nawet zweryfikowa\u0107.<\/p>\r\n

Napisa\u0142(a) Mariusz Majewski\/rebelya.pl\u00a0<\/em>

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"– Gdy zachodzi potrzeba, legalizujemy pods\u0142uchy czy rewizje przez s\u0105dy albo prokuratur\u0119. Cz\u0119sto dzieje si\u0119 to po fakcie – opowiada portalowi Rebelya.pl by\u0142y pracownik kontrwywiadu. Oto fragmenty raportu rebelya.pl. S\u0142u\u017cby specjalne i inne organy normalnie funkcjonuj\u0105cego pa\u0144stwa maj\u0105 szereg uprawnie\u0144, kt\u00f3re pozwol\u0105 im skutecznie dba\u0107 o bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa, cho\u0107by walczy\u0107 z terroryzmem czy przest\u0119pczo\u015bci\u0105 zorganizowan\u0105. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[8],"tags":[92,351,136],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=50038"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/50038\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=50038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=50038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=50038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}