Pa\u0144stwo powinno wzi\u0105\u0107 na siebie ci\u0119\u017car sprowadzenia do Polski potomk\u00f3w polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105 zamieszka\u0107 w Ojczy\u017anie, zapewni\u0107 im mieszkania, pomoc finansow\u0105 oraz w\u0142a\u015bciw\u0105 opiek\u0119. W Sejmie po raz drugi ruszy\u0142y prace nad projektem ustawy repatriacyjnej, kt\u00f3ry ma zdj\u0105\u0107 z samorz\u0105d\u00f3w ci\u0119\u017car repatriacji. Firmuje go Jakub P\u0142a\u017cy\u0144ski, syn zmar\u0142ego w katastrofie smole\u0144skiej by\u0142ego marsza\u0142ka Senatu Macieja P\u0142a\u017cy\u0144skiego. Projekt zosta\u0142 z\u0142o\u017cony we wrze\u015bniu 2010 roku po zebraniu 250 tysi\u0119cy podpis\u00f3w. Nie ma jednak pewno\u015bci, czy zyska poparcie koalicji rz\u0105dowej.<\/p>\r\n
– Kluczem do powodzenia tej inicjatywy jest zmiana finansowania. Je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi, \u017ce zmiany te popiera, ale nie popiera zmian zasad finansowania, to jest tak naprawd\u0119 przeciw szybkiej i pomy\u015blnej repatriacji – podkre\u015bla Jan Dziedziczak (PiS). Liczy, \u017ce w pi\u0105tkowych g\u0142osowaniach zostanie on skierowany do komisji: Administracji i Spraw Wewn\u0119trznych, \u0141\u0105czno\u015bci z Polakami za Granic\u0105, Samorz\u0105du Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Te wy\u0142oni\u0105 specjaln\u0105 podkomisj\u0119, kt\u00f3ra zajmie si\u0119 prac\u0105 nad projektem. Wszystko jednak jest w r\u0119kach Platformy Obywatelskiej, od poparcia kt\u00f3rej zale\u017cy los ustawy.
Projekt zosta\u0142 z\u0142o\u017cony do laski marsza\u0142kowskiej jeszcze w poprzedniej kadencji Sejmu, jesieni\u0105 2010 roku. Wtedy przedstawiciele rz\u0105du opowiadali si\u0119 jednak przeciwko projektowi, a w samej PO g\u0142osy by\u0142y podzielone. Zdaniem Artura G\u00f3rskiego, w\u015br\u00f3d wielu pos\u0142\u00f3w, tak\u017ce koalicji rz\u0105dowej, istnieje zrozumienie dla problemu repatriacji rodak\u00f3w ze Wschodu, cho\u0107 spotka\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z g\u0142osami, by zaj\u0105\u0107 si\u0119 bied\u0105 obecnych mieszka\u0144c\u00f3w Polski, a nie \u015bci\u0105ga\u0107 potomk\u00f3w zes\u0142a\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto nie znaj\u0105 nawet j\u0119zyka polskiego.<\/p>\r\n
– Decyduj\u0105ce mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 kwestie finansowe. Rz\u0105d twierdzi, \u017ce nie ma pieni\u0119dzy na tak szerok\u0105 repatriacj\u0119, i albo ustawa upadnie, albo w toku prac komisyjnych tak zostanie zmieniona, \u017ce stanie si\u0119 de facto „martw\u0105 liter\u0105 prawa” – obawia si\u0119 pose\u0142 PiS.<\/p>\r\n
Projekt ma wi\u0119c przyspieszy\u0107 i umo\u017cliwi\u0107 repatriacj\u0119 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy po dziesi\u0105tkach lat przymusowej i spowodowanej tragiczn\u0105 histori\u0105 roz\u0142\u0105ki zdecydowali si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do Polski. – Nowa ustawa zadanie repatriacji przenosi z samorz\u0105d\u00f3w na rz\u0105d, co ma przyspieszy\u0107 ten proces – t\u0142umaczy Artur G\u00f3rski, cz\u0142onek sejmowej Komisji \u0141\u0105czno\u015bci z Polakami za Granic\u0105. Zauwa\u017ca, \u017ce gdy za repatriacj\u0119 Niemc\u00f3w z Kazachstanu wzi\u0105\u0142 si\u0119 tamtejszy rz\u0105d, w ci\u0105gu kilku lat sprowadzono do RFN oko\u0142o 700 tys. os\u00f3b pochodzenia niemieckiego. – Je\u015bli polski rz\u0105d zechce by\u0107 r\u00f3wnie skuteczny, nowa ustawa da ku temu formalne mo\u017cliwo\u015bci – dodaje. Ale nie tylko Niemcy \u015bci\u0105gn\u0119li do kraju swoich rodak\u00f3w. Na du\u017c\u0105 skal\u0119 tak\u0105 akcj\u0119 przeprowadzi\u0142y te\u017c w\u0142adze Rosji, kt\u00f3ra w ten spos\u00f3b pr\u00f3buje przeciwdzia\u0142a\u0107 pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 z roku na rok zapa\u015bci demograficznej. – Ci ludzie s\u0105 w sytuacji, w kt\u00f3rej musz\u0105 w ko\u0144cu gdzie\u015b ruszy\u0107 w \u015bwiat, bo Kazachstan nie jest ich miejscem – t\u0142umaczy socjolog dr Robert Wyszy\u0144ski ze Stowarzyszenia „Wsp\u00f3lnota Polska”. – W po\u0142udniowym Kazachstanie zaczynaj\u0105 si\u0119 rozruchy, Polacy s\u0105 odbierani jako rosyjscy okupanci. Widz\u0105, \u017ce ich s\u0105siad\u00f3w Niemc\u00f3w repatriowano wszystkich, oko\u0142o 750 tys. os\u00f3b – dodaje Wyszy\u0144ski.<\/p>\r\n
Zdaniem wnioskodawc\u00f3w z obywatelskiego Komitetu „Powr\u00f3t do Ojczyzny”, w ostatnich latach repatriacja niemal zamar\u0142a. Obecnie gminy podejmuj\u0105 repatriant\u00f3w na podstawie wystosowywanych przez nie bezimiennych zaprosze\u0144 kierowanych do MSW. Efekty s\u0105 mizerne, w ci\u0105gu roku realizowanych jest zaledwie kilkana\u015bcie wniosk\u00f3w. Gmina, kt\u00f3ra zg\u0142asza gotowo\u015b\u0107 do przyj\u0119cia okre\u015blonej liczby os\u00f3b, zobowi\u0105zuje si\u0119 tym samym do zapewnienia im \u015brodk\u00f3w utrzymania, tzn. mieszkania oraz pomocy finansowej potrzebnej w pocz\u0105tkowym okresie pobytu. To ci\u0119\u017car nie do ud\u017awigni\u0119cia. Tymczasem lista os\u00f3b ch\u0119tnych do powrotu do Polski zarejestrowanych w systemie RODAK liczy oko\u0142o 2,6 tysi\u0105ca. To oko\u0142o 1,6 tys. rodzin. Jednak czas do realizacji powrotu i ponownego zorganizowania im \u017cycia w Polsce mija bezpowrotnie. W ci\u0105gu ostatnich 10 lat, a wi\u0119c od czasu wej\u015bcia w \u017cycie dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cej ustawy, wystosowano zaledwie 200 zaprosze\u0144. Repatriant nie tylko musi uzyska\u0107 gwarancje otrzymania wizy, ale tak\u017ce udokumentowa\u0107 \u015brodki finansowe na utrzymanie si\u0119 w Polsce. Jak si\u0119 okaza\u0142o, wiele os\u00f3b wr\u00f3ci\u0142o wi\u0119c do kraju z pomini\u0119ciem oficjalnej drogi repatriacyjnej.<\/p>\r\n
– Dotychczasowa ustawa zadanie repatriacji powierza gminom, kt\u00f3re maj\u0105 pilniejsze, lokalne zadania i musz\u0105 dba\u0107 przede wszystkim o mieszkania i miejsca pracy dla swoich obywateli. System wsparcia finansowego ze strony pa\u0144stwa dla gmin, kt\u00f3re zaprasza\u0142y do siebie repatriant\u00f3w, okaza\u0142 si\u0119 niewydolny – przypomina pose\u0142 G\u00f3rski. Tymczasem tempo repatriacji uzale\u017cnione by\u0142o g\u0142\u00f3wnie od mo\u017cliwo\u015bci mieszkaniowych jednostek samorz\u0105du terytorialnego. Warunkiem do wydania wizy wjazdowej by\u0142o wi\u0119c zagwarantowanie przez zapraszaj\u0105c\u0105 gmin\u0119 mieszkania oraz pracy. Dlatego rokrocznie do Polski zapraszanych by\u0142o najwy\u017cej od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu rodzin. Poza tym dotychczas obowi\u0105zuj\u0105ce regulacje ustawowe rozmywaj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za repatriacj\u0119 rodak\u00f3w. Wed\u0142ug wnioskodawc\u00f3w, s\u0105 one zbyt biurokratyczne i skostnia\u0142e w swoim podej\u015bciu do kwestii definicji narodowo\u015bci polskiej. – Nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 np. tych naszych rodak\u00f3w, kt\u00f3rych przodkowie po I wojnie \u015bwiatowej nie znale\u017ali si\u0119 w granicach II Rzeczypospolitej. W \u015bwietle ustawy o repatriacji Polacy cho\u0107by z obwod\u00f3w \u017cytomierskiego, winnickiego czy chmielnickiego na Ukrainie, tak\u017ce wywiezieni z tych teren\u00f3w do Kazachstanu, nie s\u0105 uwa\u017cani za Polak\u00f3w i nie podlegaj\u0105 repatriacji, gdy\u017c nie mog\u0105 wylegitymowa\u0107 si\u0119 dokumentami z Polski mi\u0119dzywojennej – t\u0142umaczy Artur G\u00f3rski.<\/p>\r\n
– Nie wszyscy zostali tam zes\u0142ani po 1939 roku. Wielu z nich znalaz\u0142o si\u0119 tam jako Polacy nieobj\u0119ci granicami II RP gwarantowanymi traktatem ryskim. A to te\u017c s\u0105 Polacy, kt\u00f3rym wojn\u0119 pa\u0144stwo sowieckie wyda\u0142o w 1936 roku – przypomina dr Wyszy\u0144ski, wskazuj\u0105c na niew\u0142a\u015bciwe podej\u015bcie polskich w\u0142adz i instytucji pa\u0144stwowych do samego terminu „repatriant”.
W jaki spos\u00f3b nowa ustawa ma usprawni\u0107 warunki powrotu do Ojczyzny Polak\u00f3w z kraj\u00f3w by\u0142ego ZSRS?<\/p>\r\n
Przede wszystkim obowi\u0105zek zapewnienia repatriantowi i jego rodzinie mieszkania ma zosta\u0107 powierzony pa\u0144stwu, a dok\u0142adnie Departamentowi Obywatelstwa i Repatriacji MSW. Na znalezienie mieszkania ma mie\u0107 dwa lata od wydania przez konsula decyzji o przyrzeczeniu wydania wizy wjazdowej. Rozwi\u0105zanie to mia\u0142oby zapobiec przypadkom oczekiwania na repatriacj\u0119 7-10 lat.
Jak podkre\u015bla pose\u0142 G\u00f3rski, repatrianci skar\u017c\u0105 si\u0119 na s\u0142ab\u0105 opiek\u0119 konsularn\u0105 w trakcie przeprowadzki. – Ci, co si\u0119 przenie\u015bli, cz\u0119sto pozostawieni s\u0105 sami sobie, bez nale\u017cytej opieki i stosownego wsparcia – wyja\u015bnia.<\/p>\r\n
Dlatego nowela zak\u0142ada przyznanie \u015bwiadczenia w wysoko\u015bci 1175 z\u0142otych na okres 36 miesi\u0119cy, niezale\u017cnie od innych \u017ar\u00f3de\u0142 dochodu repatrianta i cz\u0142onk\u00f3w jego rodziny. Zdaniem wnioskodawc\u00f3w, koszty ustawy nie przekrocz\u0105 100 mln z\u0142 rocznie.<\/p>\r\n