{"id":49508,"date":"2012-01-05T11:41:27","date_gmt":"2012-01-05T16:41:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=49508"},"modified":"2012-01-05T11:41:27","modified_gmt":"2012-01-05T16:41:27","slug":"polnocne-mini-nato","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=49508","title":{"rendered":"P\u00f3\u0142nocne Mini-NATO?"},"content":{"rendered":"

Jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 minionego roku w Europie P\u00f3\u0142nocnej by\u0142y rozmowy lider\u00f3w Danii, Islandii, Norwegii, Szwecji, Finlandii, \u0141otwy, Litwy i Estonii oraz Wielkiej Brytanii w sprawie utworzenia nowego sojuszu wojskowego.<\/strong><\/p>\r\n

Oceniaj\u0105c nie\u0142atwy rok 2011, sp\u00f3jrzmy na s\u0105siaduj\u0105cych z nami przez Morze Ba\u0142tyckie szcz\u0119\u015bliwych Skandynaw\u00f3w.\u00a0Spo\u0142eczno-polityczn\u0105 przestrze\u0144 Europy P\u00f3\u0142nocnej rzadko kiedy niepokoi nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 potok wydarze\u0144, zas\u0142uguj\u0105cych na og\u00f3lnoeuropejsk\u0105 (a mo\u017ce i \u015bwiatow\u0105) uwag\u0119. Tym razem mo\u017cna \u015bmia\u0142o powiedzie\u0107, \u017ce Europa P\u00f3\u0142nocna by\u0142a w 2011 roku aktywnym \u201enewsmakerem\u201d.<\/p>\r\n

Tematy takie jak nacjonalizm i polityka migracyjna nabra\u0142y nowego wyd\u017awi\u0119ku, zar\u00f3wno na scenie politycznej, jak i poza ni\u0105. Wyniki wybor\u00f3w parlamentarnych w Finlandii, gdzie na fali populistycznej retoryki i realnych obaw nacjonalistom uda\u0142o si\u0119 zapewni\u0107 sobie wsparcie 20% g\u0142osuj\u0105cych; sporna inicjatywa (by\u0142ego ju\u017c) rz\u0105du Danii, dotycz\u0105ca wprowadzenia kontroli granicznej i celnej z s\u0105siadami, i bezprecedensowy atak Andersa Breivika w Norwegii – to wszystko sta\u0142o si\u0119 rzeczywistym odzwierciedleniem nagromadzonego strachu, obaw, stereotyp\u00f3w, a nawet z\u0142o\u015bci, pomno\u017conej przez w\u0105tpliwo\u015bci, dotycz\u0105ce niestabilno\u015bci gospodarczej, i trafi\u0142o na \u017cyzn\u0105 gleb\u0119 populistycznej retoryki. Ale, jak to cz\u0119sto bywa, oficjalne programy partii to jedno, a realna polityka – to drugie. Nowy socjaldemokratyczny rz\u0105d w Danii wycofa\u0142 si\u0119 ju\u017c z pomys\u0142u kontroli granicznej, a fi\u0144ski establishment polityczny jak na razie nie spieszy si\u0119 z zamykaniem granic dla r\u00f3\u017cnej ma\u015bci imigrant\u00f3w.<\/p>\r\n

O pracy<\/strong><\/p>\r\n

Obecnie w krajach skandynawskich panuje paradoksalna sytuacja, kt\u00f3ra i w Rosji i u wielu wywo\u0142uje zdziwienie – w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy do 25 roku \u017cycia oficjalny wska\u017anik bezrobocia osi\u0105ga 20%, ale jednocze\u015bnie rozbrzmiewaj\u0105 ostrze\u017cenia, \u017ce ju\u017c dzi\u015b, pomimo kryzysu gospodarczego, w samej Danii brakuje prawie stu tysi\u0119cy wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. Przy czym biura po\u015brednictwa pracy s\u0105 dos\u0142ownie zawalone zg\u0142oszeniami od m\u0142odych, bardziej lub mnie wykwalifikowanych specjalist\u00f3w, gotowych do pracy dla dobra ojczystej gospodarki nawet na skromnych warunkach, byleby tylko zyska\u0107 w CV wpis, potwierdzaj\u0105cy posiadanie niezb\u0119dnego do\u015bwiadczenia.<\/p>\r\n

A tymczasem eksperci z Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej poczuli si\u0119 zaniepokojeni tym, \u017ce w Szwecji brak odpowiedniej kontroli nad pozwoleniami pracy, wydawanymi obcokrajowcom. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, szwedzki urz\u0105d migracyjny wyda\u0142 50 tysi\u0119cy pozwole\u0144 na prac\u0119 poczynaj\u0105c od roku 2008, gdy wesz\u0142a w \u017cycie reforma migracji zarobkowej (to w\u0142a\u015bnie wtedy pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza nowoczesna ustawa o regulacji migracji zarobkowej w Szwecji, nawiasem m\u00f3wi\u0105c – p\u00f3\u017aniej, ni\u017c w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich). Jedna z najwa\u017cniejszych rzeczy, zwi\u0105zanych z t\u0105 ustaw\u0105, dotyczy mo\u017cliwo\u015bci znajdowania przez szwedzkich pracodawc\u00f3w pracownik\u00f3w w krajach, nie b\u0119d\u0105cych cz\u0142onkami Unii Europejskiej. Statystyka pokazuje, \u017ce z nowych przepis\u00f3w najaktywniej korzystaj\u0105 najmniejsze firmy, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z nie wi\u0119cej, ni\u017c 10 pracownik\u00f3w, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 niewykwalifikowanych pracownik\u00f3w. Cz\u0119sto s\u0105 to krewni imigrant\u00f3w ju\u017c mieszkaj\u0105cych w Szwecji.<\/p>\r\n

W rzeczywisto\u015bci taka praktyka stoi w sprzeczno\u015bci z ide\u0105 u\u0142atwienia imigracji zarobkowej, kt\u00f3ra zak\u0142ada r\u00f3wnowag\u0119 zatrudnianych obcokrajowc\u00f3w w r\u00f3\u017cnych sferach gospodarki, odpowiednio do rzeczywistej koniunktury i zapotrzebowania. W rzeczywisto\u015bci oko\u0142o po\u0142owy gastarbeiter\u00f3w stanowi\u0105 niewykwalifikowani robotnicy, kt\u00f3rych w Szwecji i bez tego nie brakuje. Przyczyny tego uchybienia s\u0105 oczywiste, chocia\u017c w ustawie zastrze\u017cono, \u017ce warunki um\u00f3w, podpisywanych z obcokrajowcami powinny odpowiada\u0107 szwedzkim normom, ale w praktyce to r\u00f3\u017cnie bywa. A nielegalny handel szwedzkimi wizami pracowniczymi staje si\u0119 rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 ga\u0142\u0119zi\u0105 \u201eszarej strefy\u201d (pozwolenie na prac\u0119 w Szwecji dla obywateli kraj\u00f3w, nie b\u0119d\u0105cych cz\u0142onkami Unii Europejskiej, mo\u017ce kosztowa\u0107 do stu tysi\u0119cy koron szwedzkich).<\/p>\r\n

Nie bacz\u0105c na te mankamenty, eksperci uznali szwedzki system przyjmowania imigrant\u00f3w zarobkowych za najbardziej otwarty w Europie i godny na\u015bladowania.<\/p>\r\n

O gospodarce<\/strong><\/p>\r\n

Najwi\u0119ksza gospodarka Skandynawii – Szwecja, mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 zar\u00f3wno bardziej, jak i mniej radosnymi nowo\u015bciami.<\/p>\r\n

Niedobre jest to, \u017ce wed\u0142ug prognoz szwedzkiego rz\u0105du, tempo wzrostu PKB w 2012 roku wyniesie 1,5%, podczas gdy w 2011 roku oczekiwano wska\u017anika na poziomie 4,8%. W warunkach spowolnienia wzrostu gospodarczego w\u0142adze Szwecji chc\u0105 oszcz\u0119dza\u0107 \u015brodki bud\u017cetowe.<\/p>\r\n

A z dobrych rzeczy: na podstawie podsumowa\u0144 okresu od wrze\u015bnia do listopada 2011 Szwecj\u0119 uznano za najsolidniejszego po\u017cyczkobiorc\u0119 w Europie. Obligacje Niemiec, do niedawna uwa\u017cane za najsolidniejsze w Europie, ust\u0105pi\u0142y z pozycji lidera. W efekcie inwestorzy s\u0105 gotowi po\u017cycza\u0107 Szwecji pieni\u0105dze po ni\u017cszych stopach, ni\u017c najwi\u0119kszej gospodarce Europy. Jest to zrozumia\u0142e, gdy\u017c Niemcy zosta\u0142y bardziej ni\u017c Szwecja wci\u0105gni\u0119te w kryzys zad\u0142u\u017cenia, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 kraje Europy po\u0142udniowej. Po drugie, rz\u0105dowi Szwecji uda\u0142o si\u0119 zmniejszy\u0107 deficyt bud\u017cetowy i d\u0142ug publiczny. W 2011 d\u0142ug publiczny Szwecji zmniejszy\u0142 si\u0119 do 36% PKB w por\u00f3wnaniu do 40,2% w 2007 roku. Inne kraje skandynawskie r\u00f3wnie\u017c odnios\u0142y sukces na tym polu.<\/p>\r\n

I tak: w Danii wska\u017anik ten wynosi 44,1% PKB, a Norwegia ma zaledwie 105 miliard\u00f3w dolar\u00f3w d\u0142ugu publicznego, co przy Funduszu Dobrobytu Narodowego, opiewaj\u0105cym na 530 miliardy wygl\u0105da skromnie. Jednak pomimo stabilnej sytuacji gospodarczej szwedzki rz\u0105d w 2011 roku wprowadzi\u0142, zaplanowany dwa lata wcze\u015bniej pomys\u0142 wprowadzenia op\u0142at za nauk\u0119 w wy\u017cszych szko\u0142ach dla obywateli spoza UE. To niemal\u017ce historyczny krok, je\u015bli wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wy\u0142\u0105cznie socjalny charakter szwedzkiego modelu pa\u0144stwa. Chocia\u017c szwedzki minister szkolnictwa wy\u017cszego Tobias Krantz og\u0142osi\u0142, \u017ce \u201eszwedzcy podatnicy sponsoruj\u0105 edukacj\u0119 zagranicznych student\u00f3w, a to jest nie do przyj\u0119cia\u201d, ale co z licznymi programami integracji uchod\u017ac\u00f3w, w kt\u00f3re pa\u0144stwo wk\u0142ada poka\u017ane \u015brodki z do\u015b\u0107 niejednoznacznym skutkiem, podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 zagranicznych absolwent\u00f3w szwedzkich uniwersytet\u00f3w jest gotowych po zako\u0144czeniu edukacji pracowa\u0107 w Szwecji i poprzez swoje podatki wspiera\u0107 system socjalny, a nie go eksploatowa\u0107. Poza tym, od teraz ka\u017cda szwedzka szko\u0142a wy\u017csza ma prawo samodzielnie okre\u015bla\u0107 wysoko\u015b\u0107 op\u0142aty, i na pewno nie b\u0119dzie to op\u0142ata symboliczna, w odr\u00f3\u017cnieniu od sztywnej \u201etaryfy\u201d 500 euro w niekt\u00f3rych landach niemieckich (kt\u00f3re, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, zacz\u0119to wycofywa\u0107). Po\u017cyjemy, zobaczymy, czy ta inicjatywa si\u0119 przyjmie; przynajmniej nie dotyczy ona student\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c rozpocz\u0119li nauk\u0119.<\/p>\r\n

Temat bezpiecze\u0144stwa<\/strong><\/p>\r\n

19 i 20 stycznia 2011 roku w Londynie odby\u0142o si\u0119 spotkanie na szczycie kraj\u00f3w Europy P\u00f3\u0142nocnej. Wzi\u0119li w nim udzia\u0142 liderzy Danii, Islandii, Norwegii, Szwecji, Finlandii, \u0141otwy, Litwy i Estonii oraz Wielkiej Brytanii. Omawiano wzmocnienie gospodarki i wi\u0119zi spo\u0142ecznych, a tak\u017ce koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 w Arktyce. Ale pojawi\u0142 si\u0119 te\u017c inny temat – idea wsp\u00f3\u0142pracy wojskowej, kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy eksperci ochrzcili mianem \u201ep\u00f3\u0142nocnego mini-NATO\u201d. Idea ta jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z projektem szwedzkiego historyka Gunnara Wettenberga, zak\u0142adaj\u0105cym utworzenie \u201eFederacji nordyckiej\u201d; zaproponowa\u0142 on oddanie w r\u0119ce federalnych ponadpa\u0144stwowych organ\u00f3w kwestii, zwi\u0105zanych z polityk\u0105 zewn\u0119trzn\u0105, obron\u0105 i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniem gospodarczym.<\/p>\r\n

Istnieje te\u017c inna baza ideowa. By\u0142y minister spraw zewn\u0119trznych i obrony Norwegii, Thorvald Stoltenberg (nawiasem m\u00f3wi\u0105c: ojciec obecnego premiera Norwegii) w 2009 roku opracowa\u0142 projekt \u201epaktu nordyckiego\u201d. Zak\u0142ada\u0142 on utworzenie wojskowych i cywilnych grup operacyjnych dla \u201eregion\u00f3w niestabilnych\u201d, oddzia\u0142 do dzia\u0142a\u0144 w sytuacjach nadzwyczajnych, si\u0142 morskiego reagowania w stylu stra\u017cy wybrze\u017ca, wsp\u00f3lnych system\u00f3w chroni\u0105cych przed cyberatakami, wsp\u00f3lnego systemu kontroli powietrznej, morskiej i satelitarnej, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w kwestii Arktyki.<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz tego zaproponowa\u0142 on przyj\u0119cie \u201edeklaracji o solidarno\u015bci\u201d, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 kraje p\u00f3\u0142nocnej Europy zobowi\u0105za\u0142yby si\u0119 do wsp\u00f3lnej reakcji na agresj\u0119 lub celowy nacisk na kt\u00f3rykolwiek z nich. Wed\u0142ug Thorvalda Stoltenberga \u201esojusz p\u00f3\u0142nocny to naturalne zjednoczenie\u201d. Jednak propozycja zosta\u0142a odrzucona, gdy\u017c takiego dokumentu w\u0142a\u015bciwie nie da si\u0119 pogodzi\u0107 ze zobowi\u0105zaniami Danii, Islandii i Norwegii jako cz\u0142onk\u00f3w Paktu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego z jednej strony i z polityk\u0105 neutralno\u015bci Szwecji i Finlandii z drugiej.<\/p>\r\n

Fi\u0144ski minister spraw zewn\u0119trznych Alexander Stubb zauwa\u017cy\u0142: \u201ew polityce UE nasze priorytety si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105, wida\u0107 to ka\u017cdego dnia w Brukseli. Nie ma w ramach UE bloku p\u00f3\u0142nocnoeuropejskiego. Dzielimy si\u0119 pomys\u0142ami i wymieniamy informacjami, ale nie zawsze my\u015blimy jednakowo\u201d.<\/p>\r\n

Polityka zagraniczna tradycyjnie jest bardzo wa\u017cna r\u00f3wnie\u017c dla Szwecji. W 2011 roku szwedzki rz\u0105d zatroszczy\u0142 si\u0119 o modyfikacj\u0119 swojej koncepcji polityki zewn\u0119trznej. Partia konserwatywna, najwi\u0119ksza si\u0142a polityczna rz\u0105dz\u0105cego sojuszu og\u0142osi\u0142a \u201eodnowienie kierunku polityki zewn\u0119trznej Partii konserwatywnej\u201d. Oto pi\u0119\u0107 kluczowych punkt\u00f3w: zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci w kwestiach ekologicznych i klimatycznych, walka o prawa kobiet, Internet w s\u0142u\u017cbie demokracji, wzmocnienie wsp\u00f3\u0142pracy w ramach UE i wzmocnienie roli ONZ w walce o pok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo mi\u0119dzynarodowe. To wszystko brzmi nieco szerzej, ni\u017c wcze\u015bniej, gdy polityka zewn\u0119trzna kojarzy\u0142a si\u0119 z pomoc\u0105 innym krajom. Autorzy programu postarali si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 konsekwencje kryzysu gospodarczego, wydarzenia w Afryce p\u00f3\u0142nocnej oraz uprzedzi\u0107 mo\u017cliwe scenariusze rozwoju Europy.\u00a0<\/p>\r\n

Je\u015bli chodzi o polityk\u0119 w stosunku do Rosji, to przewodnicz\u0105ca sta\u0142ego komitetu szwedzkiego Riksdagu do spraw polityki zewn\u0119trznej Karin Enstrom og\u0142osi\u0142a co nast\u0119puje: \u201eJako najwi\u0119ksza s\u0105siadka Szwecji (Rosja) zawsze b\u0119dzie wa\u017cnym czynnikiem gospodarczym i czynnikiem w zakresie polityki bezpiecze\u0144stwa i wa\u017cne jest, by w stosunkach z Rosj\u0105 Unia Europejska m\u00f3wi\u0142a jednym g\u0142osem\u201d. Pozostaje mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce g\u0142os ten b\u0119dzie przyjemny dla Kaliningradczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 ca\u0142kiem blisko.<\/p>\r\n

Jewgienij Czernyszew<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Newsbalt.ru<\/p>\r\n

T\u0142umaczenie: Magdalena Superson<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jednym z najwa\u017cniejszych wydarze\u0144 minionego roku w Europie P\u00f3\u0142nocnej by\u0142y rozmowy lider\u00f3w Danii, Islandii, Norwegii, Szwecji, Finlandii, \u0141otwy, Litwy i Estonii oraz Wielkiej Brytanii w sprawie utworzenia nowego sojuszu wojskowego. Oceniaj\u0105c nie\u0142atwy rok 2011, sp\u00f3jrzmy na s\u0105siaduj\u0105cych z nami przez Morze Ba\u0142tyckie szcz\u0119\u015bliwych Skandynaw\u00f3w.\u00a0Spo\u0142eczno-polityczn\u0105 przestrze\u0144 Europy P\u00f3\u0142nocnej rzadko kiedy niepokoi nieko\u0144cz\u0105cy si\u0119 potok wydarze\u0144, zas\u0142uguj\u0105cych […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[6],"tags":[84],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49508\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}