{"id":49410,"date":"2012-01-03T21:14:39","date_gmt":"2012-01-04T02:14:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=49410"},"modified":"2012-01-25T17:18:05","modified_gmt":"2012-01-25T22:18:05","slug":"slysze-jak-bija-kresowe-dzwony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=49410","title":{"rendered":"S\u0142ysz\u0119, jak bij\u0105 kresowe dzwony"},"content":{"rendered":"

Polsko\u015b\u0107 jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c Polsk\u0105. Jest g\u0142osem, kt\u00f3ry wo\u0142a, pie\u015bni\u0105, kt\u00f3ra przekracza granice, muzyk\u0105, kt\u00f3r\u0105 niesie ptak, rzeka i wiatr. Polsko\u015b\u0107 nie zna granic przestrzeni ani czasu. Istnieje poza pami\u0119ci\u0105 i histori\u0105. Przenika powietrze, \u015bwiat\u0142o i mrok”.<\/strong><\/p>\r\n

To s\u0142owa jednego z bohater\u00f3w najnowszej powie\u015bci Stanis\u0142awa Srokowskiego „\u015alepcy id\u0105 do nieba”. Polsko\u015b\u0107 – ujmowana w kontek\u015bcie historycznym, symbolicznym, duchowym i religijnym, a jednocze\u015bnie wymykaj\u0105cym si\u0119 wszelkim definicjom – jest g\u0142\u00f3wnym tematem tej ksi\u0105\u017cki. Wydan\u0105 przez „Arcana” najnowsz\u0105 powie\u015b\u0107 Stanis\u0142awa Srokowskiego przesyca tajemnica i niezwyk\u0142a poezja, na planie fabularnym za\u015b poprzez osadzenie akcji w realiach historycznych poznajemy histori\u0119 Kres\u00f3w, ich ducha, pi\u0119kno i ogromn\u0105 tragedi\u0119, jaka sta\u0142a si\u0119 ich udzia\u0142em.<\/p>\r\n

Dzi\u0119ki dynamicznie poprowadzonej narracji, zbudowaniu wyrazistych postaci i nakre\u015bleniu obrazu skomplikowanych relacji mi\u0119dzy nimi powie\u015b\u0107 czyta si\u0119 jednym tchem, „mimochodem” przyswajaj\u0105c sobie spor\u0105 ilo\u015b\u0107 wiedzy na temat historii Kres\u00f3w, dzia\u0142a\u0144 OUN-UPA, ludob\u00f3jczej akcji wymierzonej w Polak\u00f3w.
W powie\u015bci Stanis\u0142awa Srokowskiego wsp\u00f3lnot\u0119 buduje nie tylko czas i przestrze\u0144, lecz tak\u017ce, a mo\u017ce przede wszystkim, jedno\u015b\u0107 ducha. St\u0105d te\u017c Kresy \u017cyj\u0105, dusze zmar\u0142ych towarzysz\u0105 \u017cywym, s\u0105 blisko nich, przesz\u0142o\u015b\u0107 nie mija – jest zapisana na wieczno\u015b\u0107. „Nasze \u017cycie nie zatraca si\u0119 w niebycie. Trwa w innej postaci” – m\u00f3wi Anna, jedna z bohaterek „\u015alepc\u00f3w”. Inna powie\u015bciowa posta\u0107, Artur, ujmuje to w s\u0142owach najpi\u0119kniejszych: „S\u0142ysz\u0119, jak bij\u0105 kresowe dzwony”.
Akcja powie\u015bci rozgrywa si\u0119 na dw\u00f3ch planach – metafizycznym i konkretnym. Plan fabularny m\u00f3wi o rzezi wo\u0142y\u0144skiej oraz o upadku Powstania Warszawskiego. Opisuje konkretne wydarzenia tych najbole\u015bniejszych i niezabli\u017anionych ran polskiej historii. Stanis\u0142aw Srokowski opiera si\u0119 na dokumentach, przytacza tre\u015b\u0107 niekt\u00f3rych z nich, jednocze\u015bnie tworz\u0105c w warstwie fabularnej barwne postaci mieszka\u0144c\u00f3w II Rzeczypospolitej, kt\u00f3rych wojna zmusza do dokonywania niemo\u017cliwych wybor\u00f3w, ale nie jest w stanie zaw\u0142adn\u0105\u0107 nimi ca\u0142kowicie ani zniszczy\u0107 ich cz\u0142owiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Drugi plan powie\u015bci to tajemnicza w\u0119dr\u00f3wka \u015blepc\u00f3w, kt\u00f3rym „mordercy wypalili oczy ogniem i wyk\u0142uli ig\u0142ami” (czytelne odwo\u0142anie do rzezi wo\u0142y\u0144skiej), ale „nie zabrali im oni patrzenia”. W\u0119druj\u0105cy w korowodzie \u015blepc\u00f3w przypominaj\u0105 postaci ze \u015bwiata legend i ba\u015bni – szalone, tajemnicze, czasem karykaturalne, wr\u0119cz groteskowe, a jednocze\u015bnie pe\u0142ne godno\u015bci i powagi zawartej w symbolice, kt\u00f3ra jest ich udzia\u0142em.<\/p>\r\n

Na pierwszy rzut oka trudno sobie wyobrazi\u0107 co\u015b bardziej szalonego ni\u017c w\u0119dr\u00f3wka na wp\u00f3\u0142 ob\u0142\u0105kanych \u015blepc\u00f3w przez pustyni\u0119. W miar\u0119 zag\u0142\u0119biania si\u0119 w fabu\u0142\u0119 powie\u015bci coraz mocniej zaczynamy si\u0119 zastanawia\u0107, kt\u00f3ry z plan\u00f3w narracji jest tym rzeczywistym. \u0179ycie „konkretne”, ziemskie rz\u0105dzi si\u0119 tak okrutnymi prawami i przynosi tyle niezrozumia\u0142ego b\u00f3lu i niesprawiedliwo\u015bci, \u017ce trudno nie uzna\u0107 go za absurd. W tym natomiast, co z pocz\u0105tku wydaje si\u0119 niedorzeczno\u015bci\u0105, stopniowo odkrywamy prawdziwy wymiar rzeczywisto\u015bci. W\u0119dr\u00f3wka grupy \u015blepc\u00f3w w stron\u0119 mitycznego Zamku, o kt\u00f3rym nawet nie wiadomo, czy rzeczywi\u015bcie istnieje, czy nie jest jedynie obiektem pragnie\u0144 i wiary, wydaje si\u0119 absurdem. Tymczasem okazuje si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie \u015blepcy wiedz\u0105, dok\u0105d zmierzaj\u0105, to oni umiej\u0105 zachowywa\u0107 si\u0119 godnie, to oni – mimo kalectwa – potrafi\u0105 sobie nawzajem pomaga\u0107, wreszcie – to \u015blepcy widz\u0105 naprawd\u0119, bo „patrzenie jest g\u0142\u0119biej, nie w oczach”.
Kim s\u0105 owi „\u015blepcy”? Do ko\u0144ca nie wiemy. By\u0107 mo\u017ce s\u0105 duchami pomordowanych w czasie ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu, wszystkich, kt\u00f3rzy kiedykolwiek zgin\u0119li za Polsk\u0119, tych, kt\u00f3rzy pozostali poza jej granicami, na Kresach, b\u0105d\u017a szerzej – ludzko\u015bci zmagaj\u0105cej si\u0119 z trudami w\u0119dr\u00f3wki po „martwym i zimnym \u015bwiecie”, ze swoimi ograniczeniami, z b\u00f3lem, zdrad\u0105 i samotno\u015bci\u0105. „Du\u017co jest \u015blepc\u00f3w na tej ziemi. Ca\u0142e gromady takich jak my. Szli, id\u0105 i b\u0119d\u0105 i\u015b\u0107” – m\u00f3wi\u0105 sami o sobie.
W\u0119dr\u00f3wka \u015blepc\u00f3w mo\u017ce przywo\u0142ywa\u0107 na my\u015bl losy Polak\u00f3w zes\u0142anych w g\u0142\u0105b Syberii czy Kazachstanu, ale i kojarzy\u0107 si\u0119 z przej\u015bciem Izraelit\u00f3w przez pustyni\u0119. Podobnie jak nar\u00f3d wybrany poprzez cierpienie, na drodze wyzbycia si\u0119 wszystkiego, co z\u0142e b\u0105d\u017a niepotrzebne, poprzez konieczno\u015b\u0107 dokonania aktu wiary, oparcia si\u0119 na Bogu i skierowania na Niego swojego wzroku, mia\u0142 dojrze\u0107 i w ten spos\u00f3b sta\u0107 si\u0119 godnym wej\u015bcia do Ziemi Obiecanej, tak i tytu\u0142owi „\u015blepcy” osi\u0105gaj\u0105 duchow\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107, id\u0105c przez \u015bwiat i jego ciemno\u015b\u0107 kierowani wewn\u0119trznym wzrokiem.<\/p>\r\n

W ko\u0144cu nadchodzi czas, kiedy – przytaczaj\u0105c s\u0142owa wyst\u0119puj\u0105cej w powie\u015bci wied\u017amy – „patrzenie wy\u0142ania si\u0119 ze \u015brodka i pokazuje nam kawa\u0142ek \u015bwiata”. Okazuje si\u0119, \u017ce to w\u0142a\u015bnie \u015blepcy dotkn\u0119li prawdy, dostrzegli w\u0142a\u015bciwy wymiar rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rego nie spos\u00f3b zobaczy\u0107 inaczej, jak tylko „okiem wewn\u0119trznym” – sercem. Osi\u0105gn\u0119li cel. Dotarli na Zamek. Tam ju\u017c czekali ich bliscy, ich ukochany ksi\u0105dz – proboszcz jednej z wo\u0142y\u0144skich parafii i wszyscy, kt\u00f3rzy t\u0119 sam\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 odbyli przed nimi. „I poczuli, jak silny wiatr odrywa ich od ziemi…”.<\/p>\r\n

Agnieszka \u0179urek<\/strong><\/em><\/p>\r\n

Stanis\u0142aw Srokowski, \u015alepcy id\u0105 do nieba, Wydawnictwo Arcana.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polsko\u015b\u0107 jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c Polsk\u0105. Jest g\u0142osem, kt\u00f3ry wo\u0142a, pie\u015bni\u0105, kt\u00f3ra przekracza granice, muzyk\u0105, kt\u00f3r\u0105 niesie ptak, rzeka i wiatr. Polsko\u015b\u0107 nie zna granic przestrzeni ani czasu. Istnieje poza pami\u0119ci\u0105 i histori\u0105. Przenika powietrze, \u015bwiat\u0142o i mrok”. To s\u0142owa jednego z bohater\u00f3w najnowszej powie\u015bci Stanis\u0142awa Srokowskiego „\u015alepcy id\u0105 do nieba”. Polsko\u015b\u0107 – ujmowana w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[188],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49410"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49410"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49410\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}