{"id":49144,"date":"2011-12-30T11:14:14","date_gmt":"2011-12-30T16:14:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=49144"},"modified":"2011-12-30T11:14:14","modified_gmt":"2011-12-30T16:14:14","slug":"jak-demokraci-ludowi-radza-sobie-z-demokracja-jerzy-przystawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=49144","title":{"rendered":"Jak demokraci ludowi radz\u0105 sobie z demokracj\u0105 – Jerzy Przystawa<\/em>"},"content":{"rendered":"

W przed\u015bwi\u0105tecznym numerze tygodnika \u201ePolityka\u201d \u00a0ukaza\u0142 si\u0119 tekst znakomitych komentator\u00f3w politycznych, Mariusza Janickiego i Wies\u0142awa W\u0142adyki \u201e10 mit\u00f3w polskiej polityki\u201d,\u00a0kt\u00f3rego autorzy, podobnie jak i inni r\u00f3wnie wybitni polscy analitycy, bezkompromisowo rozprawiaj\u0105 si\u0119 z postulatem jednomandatowych okr\u0119g\u00f3w wyborczych w wyborach parlamentarnych, jako remedium na wady ustroju pa\u0144stwa. \u201eOstatnie wybory do Senatu\u2026, pokaza\u0142y, \u017ce to mrzonka.\u201d<\/p>\r\n

Differenzia specifica <\/em><\/strong>demokracji ludowej
<\/strong><\/p>\r\n

Wy\u017csza forma demokracji, nazywana u nas przez p\u00f3\u0142 wieku demokracj\u0105 ludow\u0105, tym si\u0119 r\u00f3\u017cni od demokracji zwyk\u0142ej, \u017ce \u00a0wszystkie demokratyczne instytucje takiego pa\u0144stwa wprowadzane s\u0105 \u201eod g\u00f3ry do do\u0142u\u201d, a wi\u0119c przez jak\u0105\u015b tajemnicz\u0105 elit\u0119, kt\u00f3ra sk\u0105d\u015b tam si\u0119 wzi\u0119\u0142a – czasem wiadomo sk\u0105d, a czasem nie bardzo – i ta \u201eelita\u201d okre\u015bla zasady \u017cycia zbiorowego, a w szczeg\u00f3lno\u015bci procedury jej wy\u0142aniania i reprodukcji. Wszystko to legitymizuj\u0105 wybory powszechne, oczywi\u015bcie tajne, r\u00f3wne i bezpo\u015brednie, bez kt\u00f3rych wielki \u015bwiat \u017cadnej takiej \u201edemokracji\u201d nie przyj\u0105\u0142by do wiadomo\u015bci. Differenzia specifica<\/em> demokracji bloku sowieckiego by\u0142o radykalne uproszczenie procedur wyborczych, poprzez za\u0142o\u017cenie, \u017ce kandydaci do Sejmu zg\u0142aszani by\u0107 mogli tylko na jednej li\u015bcie wyborczej, na kt\u00f3r\u0105, pluralistycznie, wchodzili zgodnie przedstawiciele wszystkich partii i stronnictw, organizacji spo\u0142ecznych, zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i co tam tylko warte by\u0142o uwzgl\u0119dnienia.<\/p>\r\n

I zmiana formu\u0142y
<\/strong><\/p>\r\n

Wielka transformacja ustrojowa roku 1989 dokona\u0142a korekty w tej formule \u201ewy\u017cszej demokracji\u201d, sprowadzaj\u0105cej si\u0119 do tego, \u017ce \u00a0kandydat\u00f3w do politycznej elity umieszczano nie na jednej, a na wielu listach wyborczych. Problemem by\u0142o tylko, jak zapewni\u0107, \u017ceby w tych nowych warunkach wybory wygrywali ci, kt\u00f3rzy powinni? I to by\u0142 g\u0142\u00f3wny temat twardych, m\u0119skich (kobiety w nich raczej nigdzie nie uczestniczy\u0142y) rozm\u00f3w we wszystkich historycznych \u201emagdalenkach\u201d, jakie odbywa\u0142y si\u0119 na wielkim obszarze od \u0141aby do W\u0142adywostoku.<\/p>\r\n

W tych m\u0119skich rozmowach nikt nie zaprz\u0105ta\u0142 sobie g\u0142owy pytaniem: a jaka procedura wyborcza najbardziej odpowiada\u0142aby nam, wyborcom, obywatelom wolnej Polski, Czechos\u0142owacji, W\u0119gier czy Rosji? Nigdy i nigdzie \u201eelita polityczna\u201d nie pozwoli\u0142a sobie na to, \u017ceby powiedzie\u0107 swoim poddanym: patrzcie, tak wybieraj\u0105 si\u0119 Francuzi, tak Niemcy, tak Amerykanie a tak Szwedzi. Kt\u00f3ry z tych sposob\u00f3w uwa\u017cacie za najbardziej w\u0142a\u015bciwy? Jest wiele wypr\u00f3bowanych propozycji do wyboru, niech SUWEREN, a wi\u0119c wolne spo\u0142ecze\u0144stwo, zdecyduje o tym, jak chce wybiera\u0107 swoj\u0105 elit\u0119? Je\u015bli si\u0119 pomyli, je\u015bli wybrany spos\u00f3b oka\u017ce si\u0119 kiepski, nie spe\u0142niaj\u0105cy oczekiwa\u0144, to przecie\u017c b\u0119dziemy mogli dokona\u0107 korekty i wybra\u0107 sobie inny!<\/p>\r\n

Nic takiego si\u0119 nie sta\u0142o. Samozwa\u0144cza elita uzna\u0142a, \u017ce ona sama, i tylko ona ma prawo decydowania i rozstrzygania o tej sprawie, a spo\u0142ecze\u0144stwo nie ma tu nic do gadania. Wprowadzali wi\u0119c r\u00f3\u017cne procedury, zmieniali je wielokrotnie, ale zawsze wy\u0142\u0105cznie pod k\u0105tem swoich grupowych interes\u00f3w, nie pytaj\u0105c obywateli o zdanie i nie bior\u0105c go pod uwag\u0119.<\/p>\r\n

Nasi \u201edemokraci\u201d doszli do wniosku, \u017ce najlepszym sposobem obezw\u0142adnienia spo\u0142ecze\u0144stwa jest utrzymywanie go w niewiedzy. Przede wszystkim w niewiedzy odno\u015bnie tego, jak wygl\u0105daj\u0105 procedury wyborcze w cywilizowanych krajach, kt\u00f3re s\u0105 demokratyczne nie tylko z nazwy.<\/p>\r\n

Czy w XXI wieku mo\u017cna ukry\u0107 jak si\u0119 wybieraj\u0105 inne nacje?<\/strong><\/p>\r\n

Czy to mo\u017cliwe? Czy w nowych warunkach cywilizacyjnych, w dobie Internetu, telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych, setek r\u00f3\u017cnorodnych program\u00f3w telewizyjnych i radiowych, zadeklarowanej powszechnie wolno\u015bci s\u0142owa, mo\u017cliwe jest utrzymywanie Polak\u00f3w w niewiedzy odno\u015bnie tego, jak wybieraj\u0105 si\u0119 Anglicy, Amerykanie, Kanadyjczycy czy Francuzi?<\/p>\r\n

20 lat walki Ruchu Obywatelskiego na rzecz Jednomandatowych Okr\u0119g\u00f3w Wyborczych o referendum w sprawie ordynacji wyborczej dowiod\u0142y, \u017ce jest mo\u017cliwe jak najbardziej, \u017ce panuj\u0105c nad mediami komunikacji spo\u0142ecznej mo\u017cna swobodnie manipulowa\u0107 nawet nowoczesnym spo\u0142ecze\u0144stwem, \u017ce mo\u017cna przed nim ukry\u0107 prawd\u0119 o podstawowym elemencie demokracji, jakim jest kwestia demokratycznych wybor\u00f3w powszechnych. Co wi\u0119cej, uda\u0142o im si\u0119 przekona\u0107 szerokie rzesze wyborc\u00f3w, \u017ce sprawa procedury wyborczej jest spraw\u0105 bez znaczenia, \u017ce najwa\u017cniejsze to jest \u201edobrze wybiera\u0107\u201d, a czy to b\u0119dzie tak, czy siak, to wszystko jedno i nie ma o co kruszy\u0107 kopii. W tej sytuacji mo\u017cna by\u0142o spokojnie zmienia\u0107 granice okr\u0119g\u00f3w wyborczych, liczby mandat\u00f3w poselskich na okr\u0119g, r\u00f3\u017cne metody przeliczania g\u0142os\u00f3w na mandaty, warunki kandydowania, przepisy finansowe itp., nie zwracaj\u0105c uwagi opinii publicznej i nie prowadz\u0105c \u017cadnej otwartej debaty nad sensowno\u015bci\u0105 tych zmian.<\/p>\r\n

Powstanie Ruchu JOW zainspirowa\u0142y wydarzenia z pocz\u0105tku lat 90. we W\u0142oszech i powstanie tam wielkiego Ruchu \u201eMaggioritario\u201d, kt\u00f3ry w kr\u00f3tkim czasie doprowadzi\u0142 do referendum w sprawie ordynacji wyborczej. W 1991 roku mia\u0142o miejsce to niezwyk\u0142e referendum, w kt\u00f3rym udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o 65,1% W\u0142och\u00f3w i w kt\u00f3rym 95,6% g\u0142osuj\u0105cych opowiedzia\u0142o si\u0119 za reform\u0105 systemu wyborczego. Ze wzgl\u0119du na konstytucyjn\u0105 specyfik\u0119 referend\u00f3w w\u0142oskich konieczne by\u0142o referendum kolejne, w roku 1993, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 77,1% W\u0142ochow, a 82,7% z nich opowiedzia\u0142o si\u0119 za odrzuceniem systemu wybor\u00f3w proporcjonalnych. Ta frekwencja i odzew zada\u0142y k\u0142am rozpowszechnianym opiniom, \u017ce sprawa ordynacji wyborczej jest bez znaczenia, \u017ce nikogo nie interesuje, \u017ce s\u0105 sprawy wa\u017cniejsze i bardziej spo\u0142ecznie poruszaj\u0105ce. \u00a0<\/p>\r\n

Jakie by\u0142o echo tych historycznych wydarze\u0144 w Polsce? \u0179adne. Nie pisa\u0142y o nich opiniotw\u00f3rcze gazety i tygodniki, nie rozmawiali o nich wybitni polityczni komentatorzy wydarze\u0144 \u015bwiatowych w stacjach telewizyjnych i radiowych! Zupe\u0142nie tak, jakby W\u0142ochy le\u017ca\u0142y gdzie\u015b na jakiej\u015b innej, niedost\u0119pnej planecie, gdzie nie ma tysi\u0119cy polskich dziennikarzy, komentator\u00f3w, uczonych r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bci i Papie\u017ca – Polaka!\u00a0Trudno by\u0142o wprost uwierzy\u0107 i poj\u0105\u0107, \u017ce taka blokada informacyjna jest, pod koniec XX wieku, mo\u017cliwa w sercu Europy, w kraju, w kt\u00f3rym W\u0142ochy s\u0105 ulubionym miejscem podr\u00f3\u017cy i odpoczynku.<\/p>\r\n

W takiej sytuacji ju\u017c nie dziwi fakt blokady informacyjnej na dwa referenda, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w Rumunii, w roku 2007 i 2009, bo Rumunia to kraj, kt\u00f3ry rzeczywi\u015bcie Polak\u00f3w wydaje si\u0119 ma\u0142o obchodzi\u0107. Pami\u0119tam rozmow\u0119 z Rzecznikiem Praw Obywatelskich, kt\u00f3rego chcia\u0142em zainteresowa\u0107 referendum konstytucyjnym w Rumunii: \u201eRumunia? A kogo to mo\u017ce interesowa\u0107? Kto by chcia\u0142 si\u0119 czegokolwiek uczy\u0107 od Rumun\u00f3w?!\u201d<\/p>\r\n

Jednak\u017ce nawet przy tego rodzaju postawach zdziwienie ma prawo budzi\u0107 kompletne przemilczenie w mediach w Polsce historycznego referendum o ordynacj\u0119 wyborcz\u0105, jakie odby\u0142o si\u0119 5 maja 2011 na Wyspach Brytyjskich! Zjednoczone Kr\u00f3lestwo jest bowiem miejscem pracy ju\u017c chyba ok. 2 milion\u00f3w m\u0142odych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy tam poszukuj\u0105 rozwi\u0105zania swoich problem\u00f3w egzystencjalnych. S\u0105 to wszystko ludzie energiczni i przedsi\u0119biorczy, otwarci, wydawa\u0142o by si\u0119, na \u015bwiat i \u015bwiatow\u0105 polityk\u0119. A jednak! A jednak i w tym przypadku temat fundamentalnego problemu demokracji brytyjskiej nie spotka\u0142 si\u0119 z \u017cadnym zainteresowaniem, nie odby\u0142y si\u0119 \u017cadne publiczne debaty i analizy, a nawet wzmianki o tych wydarzeniach pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 w polskich \u015brodkach przekazu! Sprawa nie zainteresowa\u0142a ani rzesz m\u0142odych polskich absolwent\u00f3w wszelkiego rodzaju studi\u00f3w politologicznych, ani ich wspania\u0142ych nauczycieli, jak Wies\u0142aw W\u0142adyka czy inni, nie mniej wybitni. Nawet przeszukuj\u0105c Internet trudno cokolwiek znale\u017a\u0107 (poza tekstami ludzi Ruchu JOW, naturalnie). Jaki\u017c to kontrast mi\u0119dzy tym milczeniem, a ha\u0142asem medialnym w sprawie referendum o wyj\u015bcie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, do kt\u00f3rego jednak na razie na szcz\u0119\u015bcie nie dojdzie, bo Parlament Brytyjski nie wyra\u017ca zgody!<\/p>\r\n

Kwa\u015bniewski wymy\u015bli\u0142, Komorowski zrealizowa\u0142<\/strong><\/p>\r\n

Propozycj\u0119 wprowadzenia JOW w wyborach do Senatu, chyba jako pierwszy, wysun\u0105\u0142 jeszcze Aleksander Kwa\u015bniewski za czas\u00f3w swojej pierwszej kadencji prezydenckiej. Przyzna\u0142 wtedy, \u017ce to dobry spos\u00f3b wybierania, ale nie do Sejmu, gdy\u017c do wybor\u00f3w w JOW do Sejmu polskie spo\u0142ecze\u0144stwo jeszcze nie dojrza\u0142o. Jako\u015b Kwa\u015bniewskiemu zrealizowanie pomys\u0142u si\u0119 nie uda\u0142o, trzeba by\u0142o dopiero prezydentury Bronis\u0142awa Komorowskiego. Ale Ruch JOW, kt\u00f3ry od samego pocz\u0105tku postuluje w\u0142a\u015bnie wybory w JOW do Sejmu – a nie do Senatu! – \u00a0w r\u00f3\u017cnych internetowych publikacjach, ten ersatz<\/em> ustrojowy krytykowa\u0142, widz\u0105c w nim przede wszystkim okazj\u0119 do tego, co dzisiaj robi\u0105 panowie Janicki i W\u0142adyka, a razem z nimi i dziesi\u0105tki innych oficjalnych komentator\u00f3w politycznych: do przedstawiania postulatu JOW jako zb\u0119dnego i bezskutecznego usi\u0142owania naprawy polskiej sceny politycznej.<\/p>\r\n

Ale czego tak\u00a0si\u0119 boj\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

Nie ma sensu i potrzeby, \u017cebym tutaj odpowiada\u0142 na enuncjacje Janickiego i W\u0142adyki i wykazywa\u0142 ponownie dlaczego ich krytyka JOW na podstawie wynik\u00f3w wybor\u00f3w do Senatu jest tylko zabiegiem socjotechnicznym, korzystaj\u0105cym z tego, \u017ce zwolennicy JOW nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia z nimi polemiki w \u015brodkach masowego przekazu. W Internecie jest ca\u0142y szereg artyku\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych wykazujemy fa\u0142szywo\u015b\u0107 i bezzasadno\u015b\u0107 ich argumentacji. Kto ciekaw, \u0142atwo te artyku\u0142y odnajdzie, wystarczy cho\u0107by wpisanie w wyszukiwarce internetowej mojego nazwiska. Postawi\u0119 tylko raz jeszcze wieczne pytanie: czego tak si\u0119 boicie, panowie elici? Skoro ordynacja wyborcza jest bez znaczenia, to dlaczego nie mo\u017cna dopu\u015bci\u0107 do publicznej dyskusji na ten temat? Dlaczego ani \u201ePolityka\u201d, ani \u017cadne \u201eUwa\u017cam Rze\u201d, ani jakiekolwiek inne tzw. opiniotw\u00f3rcze pismo nie dopu\u015bci do g\u0142osu przedstawicieli Ruchu JOW?<\/p>\r\n

Zdarzy\u0142o si\u0119 przed laty, \u017ce red. Bronis\u0142aw Wildstein zaprosi\u0142 do studia telewizyjnego mnie i paru profesor\u00f3w – propagator\u00f3w systemu proporcjonalnego. Wydawa\u0142o mu si\u0119, ze mo\u017ce wynikiem tego spotkania b\u0119dzie interesuj\u0105ca dyskusja. Niestety, \u201eguru\u201d polskich konstytucjonalist\u00f3w, \u00a0Stanis\u0142aw Gebethner, uciek\u0142 ze studia w momencie wchodzenia na wizj\u0119, pod pretekstem, \u017ce ra\u017c\u0105 go \u015bwiat\u0142a, a on ma chore oczy!<\/p>\r\n

Strach \u201eludowych demokrat\u00f3w\u201d przed przedstawieniem Polakom jak naprawd\u0119 wygl\u0105da\u0107 mog\u0105 prawdziwe wybory parlamentarne dowodzi tylko s\u0142uszno\u015bci i zasadno\u015bci naszego postulatu ustrojowego. Otwartym pozostaje pytanie czy w XXI wieku mo\u017cna w niesko\u0144czono\u015b\u0107 utrzymywa\u0107 w niewiedzy obywateli pa\u0144stwa w \u015brodku Europy?<\/p>\r\n

Ale mury run\u0105, Panowie Elici, nawet mury blokuj\u0105ce dost\u0119p do \u015brodk\u00f3w masowego przekazu! Czego nam wszystkim, na Nowy Rok 2012 \u017cycz\u0119 z ca\u0142ego serca.<\/p>\r\n

Jerzy Przystawa<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Jerzy Przystawa – fizyk, animator Ruchu Obywatelskiego na rzecz JOW<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W przed\u015bwi\u0105tecznym numerze tygodnika \u201ePolityka\u201d \u00a0ukaza\u0142 si\u0119 tekst znakomitych komentator\u00f3w politycznych, Mariusza Janickiego i Wies\u0142awa W\u0142adyki \u201e10 mit\u00f3w polskiej polityki\u201d,\u00a0kt\u00f3rego autorzy, podobnie jak i inni r\u00f3wnie wybitni polscy analitycy, bezkompromisowo rozprawiaj\u0105 si\u0119 z postulatem jednomandatowych okr\u0119g\u00f3w wyborczych w wyborach parlamentarnych, jako remedium na wady ustroju pa\u0144stwa. \u201eOstatnie wybory do Senatu\u2026, pokaza\u0142y, \u017ce to mrzonka.\u201d Differenzia […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[147,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49144"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49144\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}