{"id":48656,"date":"2011-12-19T22:09:57","date_gmt":"2011-12-20T03:09:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=48656"},"modified":"2012-01-25T17:22:28","modified_gmt":"2012-01-25T22:22:28","slug":"kwerenda-w-kazachskich-archiwach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=48656","title":{"rendered":"Kwerenda w kazachskich archiwach"},"content":{"rendered":"

Prokuratorzy z Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Bia\u0142ymstoku przygotowali wniosek o pomoc prawn\u0105 do w\u0142adz Kazachstanu. Pytaj\u0105, czy w zasobach archiwalnych znajduj\u0105 si\u0119 dokumenty z informacjami o polskich obywatelach zes\u0142anych z rozkazu Stalina w g\u0142\u0105b sowieckiego imperium.<\/strong><\/p>\r\n

Mo\u017ce to pom\u00f3c zweryfikowa\u0107 dane o liczbie Polak\u00f3w zes\u0142anych na Wsch\u00f3d. Wiele wskazuje na to, \u017ce to w archiwach Kazachstanu znajduj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owe listy Polak\u00f3w deportowanych z Kres\u00f3w Wschodnich przez Sowiet\u00f3w.<\/p>\r\n

Chodzi o deportacje, kt\u00f3re Sowieci masowo przeprowadzali na terenie okupowanej Polski. W latach 1940-1941 obj\u0119\u0142y one g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144c\u00f3w ziemi bia\u0142ostockiej, natomiast w roku 1944 masowo wywo\u017cono na Wsch\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w powiat\u00f3w grodzie\u0144skiego i wo\u0142kowyskiego. W tym w\u0142a\u015bnie roku szczeg\u00f3lnie wielu Polak\u00f3w trafi\u0142o do Kazachstanu, gdzie w g\u0142odzie i ch\u0142odzie, w niewolniczych warunkach pracowali w ko\u0142chozach i sowchozach. – Jest bardzo prawdopodobne, \u017ce Republika Kazachstanu posiada archiwa, w kt\u00f3rych znajduj\u0105 si\u0119 tzw. listy dyspozycyjne, czyli listy os\u00f3b deportowanych na tereny Kazachstanu – m\u00f3wi prokurator Zbigniew Kulikowski, szef Oddzia\u0142owej Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Bia\u0142ymstoku. – We wniosku, kt\u00f3ry w najbli\u017cszych dniach za po\u015brednictwem Prokuratury Generalnej skierujemy do w\u0142adz Kazachstanu, prosimy o informacj\u0119, czy posiadaj\u0105 one takie listy – ujawnia \u201eNaszemu Dziennikowi\u201d prokurator. Kulikowski informuje zarazem, \u017ce rozwa\u017cane jest skierowanie podobnego wniosku do w\u0142adz Gruzji.<\/p>\r\n

Wniosek o pomoc prawn\u0105 powsta\u0142 na polecenie Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Warszawie, kt\u00f3ra posiad\u0142a informacje, \u017ce kazachskie archiwa mog\u0105 kry\u0107 listy wywiezionych Polak\u00f3w. Prokurator Zbigniew Kulikowski podkre\u015bla, \u017ce pozyskanie list dyspozycyjnych jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c w nich znajduj\u0105 si\u0119 pe\u0142ne dane personalne os\u00f3b deportowanych do Kazachstanu. Dzi\u0119ki tym listom mo\u017cna by r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adniej okre\u015bli\u0107 liczb\u0119 Polak\u00f3w deportowanych na Wsch\u00f3d. Ta kwestia wci\u0105\u017c jest punktem spornym chocia\u017cby w dyskusjach prowadzonych mi\u0119dzy przedstawicielami Instytutu Pami\u0119ci Narodowej a zwi\u0105zkami zrzeszaj\u0105cymi Sybirak\u00f3w. Na podstawie w\u0142asnych bada\u0144 Sybiracy okre\u015blili liczb\u0119 obywateli polskich wywiezionych na Wsch\u00f3d jedynie w latach 1939-1941 na 1 mln 350 tys. os\u00f3b. Tymczasem IPN podaje, \u017ce wywieziono ich w tym okresie oko\u0142o 400 tysi\u0119cy. Jednak, ustalaj\u0105c liczb\u0119 wywiezionych, Instytut mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 jedynie na danych przekazanych dotychczas Polsce przez Rosjan z archiw\u00f3w sowieckich, a s\u0105 to dane szcz\u0105tkowe.<\/p>\r\n

Wniosek o pomoc prawn\u0105 kierowany do Kazachstanu wi\u0105\u017ce si\u0119 ze \u015bledztwem w sprawie zbrodni komunistycznej przesiedle\u0144 ludno\u015bci cywilnej z okupowanych przez Sowiet\u00f3w teren\u00f3w powiat\u00f3w Grodno i Wo\u0142kowysk. Prowadzi je Oddzia\u0142owa Komisja \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Bia\u0142ymstoku. \u015aledztwo zosta\u0142o podj\u0119te zaraz po powstaniu Instytutu na bazie materia\u0142\u00f3w post\u0119powania prowadzonego wcze\u015bniej przez Okr\u0119gow\u0105 Komisj\u0119 Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Prokuratorom uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 ju\u017c oko\u0142o 9 tys. protoko\u0142\u00f3w przes\u0142ucha\u0144 \u015bwiadk\u00f3w, os\u00f3b pokrzywdzonych deportacjami. W dalszym ci\u0105gu s\u0105 one zbierane i utrwalane.<\/p>\r\n

– Wiemy, \u017ce to jedynie cz\u0105stka pe\u0142nej liczby wywiezionych, lecz bez konkretnych dokument\u00f3w z archiw\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 na terenie by\u0142ego ZSRS tej pe\u0142nej liczby nie spos\u00f3b ustali\u0107 – zaznacza prokurator Zbigniew Kulikowski. Jak ju\u017c si\u0119 przekonali prokuratorzy, na pomoc prawn\u0105 ze strony Federacji Rosyjskiej i Bia\u0142orusi do tej pory nie mo\u017cna by\u0142o liczy\u0107. Strona rosyjska twierdzi, \u017ce nie ma podstaw prawnych do realizacji pr\u00f3\u015bb prokuratury IPN.<\/p>\r\n

Bia\u0142ystok ma ambicje sta\u0107 si\u0119 centralnym miejscem, gdzie bada si\u0119 i archiwizuje sprawy dotycz\u0105ce wyw\u00f3zek. W bia\u0142ostockim Muzeum Wojska od sierpnia ubieg\u0142ego roku funkcjonuje w zal\u0105\u017ckowej formie pierwsze w naszym kraju Muzeum Pami\u0119ci Sybiru. Inicjatorem jego powstania by\u0142 bia\u0142ostocki oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Pomys\u0142 zosta\u0142 w\u00f3wczas przedstawiony w\u0142adzom Bia\u0142egostoku, kt\u00f3re go podj\u0119\u0142y. Docelowo sybirackie muzeum ma mie\u0107 swoj\u0105 siedzib\u0119 przy ulicy W\u0119glowej, w jednym z dawnych magazyn\u00f3w wojskowych przekazanych przez miasto Muzeum Wojska w Bia\u0142ymstoku. Magazyny znajduj\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu dworca Bia\u0142ystok Fabryczny, sk\u0105d w latach 1940-1941 wywieziono na Wsch\u00f3d ponad 20 tys. bia\u0142ostoczan. Adaptacja hali magazynowej o powierzchni oko\u0142o 4 tys. m kw. dla potrzeb sta\u0142ej siedziby Muzeum Pami\u0119ci Sybiru ma si\u0119 zako\u0144czy\u0107 w 2016 roku.<\/p>\r\n

Podczas wojny mia\u0142y miejsce cztery wielkie wyw\u00f3zki obywateli polskich w g\u0142\u0105b ZSRS. Sowieci nie wywozili na Wsch\u00f3d przypadkowych Polak\u00f3w, lecz osoby i rodziny wyselekcjonowane, b\u0119d\u0105ce rzeczywist\u0105 elit\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Jednak kategorie ludzi podlegaj\u0105cych deportacji z teren\u00f3w obj\u0119tych okupacj\u0105 sowieck\u0105 z czasem ulega\u0142y poszerzaniu. Do \u0142agr\u00f3w pocz\u0105tkowo wywo\u017cono przedstawicieli polskiej inteligencji i ich rodziny, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce bogatszych rolnik\u00f3w i robotnik\u00f3w wykwalifikowanych. Wywiezieni trafiali m.in. w okolice Archangielska oraz do Irkucka, Kraju Krasnojarskiego oraz do Kazachstanu. Tysi\u0105ce os\u00f3b zmar\u0142o wskutek epidemii, chor\u00f3b, g\u0142odu i wycie\u0144czenia spowodowanego kator\u017cnicz\u0105 prac\u0105.<\/p>\r\n

Adam Bia\u0142ous<\/strong><\/em>
Bia\u0142ystok<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prokuratorzy z Komisji \u015acigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Bia\u0142ymstoku przygotowali wniosek o pomoc prawn\u0105 do w\u0142adz Kazachstanu. Pytaj\u0105, czy w zasobach archiwalnych znajduj\u0105 si\u0119 dokumenty z informacjami o polskich obywatelach zes\u0142anych z rozkazu Stalina w g\u0142\u0105b sowieckiego imperium. Mo\u017ce to pom\u00f3c zweryfikowa\u0107 dane o liczbie Polak\u00f3w zes\u0142anych na Wsch\u00f3d. Wiele wskazuje na to, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[215],"tags":[66,188,50,141,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48656"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48656"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48656\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48656"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48656"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48656"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}