{"id":48188,"date":"2011-12-08T21:42:47","date_gmt":"2011-12-09T02:42:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=48188"},"modified":"2011-12-08T13:46:23","modified_gmt":"2011-12-08T18:46:23","slug":"puentylistyczna-historia-spoleczna-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=48188","title":{"rendered":"Puentylistyczna historia spo\u0142eczna – Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Spo\u0142eczn\u0105, a poniek\u0105d i literack\u0105, histori\u0119 trzech ostatnich stuleci mo\u017cna opisa\u0107 tak:<\/strong><\/p>\r\n

Najpierw, po ko\u0144cu \u015bwiata, w XVIII wieku, narodzony w\u00f3wczas Intelektualista zawar\u0142 braterskie przymierze z Mieszczaninem. Po\u0142\u0105czy\u0142o ich moralne oburzenie niesprawiedliwo\u015bci\u0105 \u017ale urz\u0105dzonego \u015bwiata, j\u0119cz\u0105cego w okowach Feudalizmu, w kt\u00f3rym nie ceni si\u0119 ani ascezy \u017cmudnego pomna\u017cania Bogactwa przez Handel i Przemys\u0142, ani ascezy \u015bl\u0119czenia nad Grubymi Ksi\u0119gami i skrobania ich tako\u017c (jak to m\u00f3wi\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Gloucester do Gibbona po ukazaniu si\u0119 kolejnego tomu Decline and Fall<\/em>: \u201eZnowu taka cholernie gruba ksi\u0105\u017cka, co, panie Gibbon? Skrobiemy i skrobiemy, ci\u0105gle skrobiemy, co, panie Gibbon?\u201d), za\u015b najwy\u017cszym presti\u017cem ciesz\u0105 si\u0119 szerz\u0105cy w\u015br\u00f3d ludu Zabobon ciemny Mnich i pr\u00f3\u017cniaczy Arystokrata, kt\u00f3rego jedyn\u0105 zas\u0142ug\u0105 jest to, \u017ce raczy\u0142 si\u0119 urodzi\u0107. Intelektualista gorliwie wychwala\u0142 cnotliwego Mieszczanina w dramacie \u0142zawym<\/em>, zmuszaj\u0105c czytelnik\u00f3w i widz\u00f3w, by te\u017c wylewali \u0142zy nad losem nieszcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci pogn\u0119bionej intryg\u0105 bezdusznego Dworu.<\/p>\r\n

Kiedy sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107 i powieszono ju\u017c ostatniego Arystokrat\u0119 na kiszkach ostatniego Klechy, Intelektualista spostrzeg\u0142 z bolesnym zdumieniem, \u017ce nic nie zyska\u0142 na tym sojuszu i na swoim po\u015bwi\u0119ceniu, wszystkie profity za\u015b zebra\u0142 Mieszczanin, rozparty teraz w pa\u0142acach w\u0142adzy i ju\u017c wcale nie ascetyczny, lecz p\u0142awi\u0105cy si\u0119 we wszystkich zmys\u0142owych rozkoszach tego \u015bwiata; ju\u017c nie w powa\u017cnym, czarnym surducie, lecz w szamerowanym z\u0142otem fraku. W mgnieniu oka cnotliwy Mieszczanin przemieni\u0142 si\u0119 pod pi\u00f3rem Intelektualisty w krwiopijc\u0119 Fabrykanta, chciwego Bur\u017cuja i prostackiego Filistra, wzbogaconego chama, kt\u00f3ry pyta, ile Wiktor Hugo mia\u0142 na koncie, w z\u0142ocie czy w obligacjach, i bez \u017cenady o\u015bwiadcza, \u017ce \u0142adna ta jego powie\u015b\u0107 Ogniem i mieczem<\/em>.<\/p>\r\n

Przez chwil\u0119 Intelektualista odkry\u0142 swoje powinowactwo z pogardzanym ongi\u015b Arystokrat\u0105 – jako wsp\u00f3\u0142istotny mu Arystokrata Ducha – i nawet zacz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142czu\u0107 jego teraz godnej po\u017ca\u0142owania egzystencji, gdy dla ratowania resztek pozycji musi zasypia\u0107 snem fabrykanta Niemca przy \u017conie Niemce. Ekspresj\u0105 tej metamorfozy sta\u0142 si\u0119 Romantyzm. Literaturze wysz\u0142o to na dobre, bo lista arcydzie\u0142 wzbogaci\u0142a si\u0119 niepomiernie; \u017cyciu – przeciwnie – jak najgorzej.<\/p>\r\n

Lecz b\u0142\u0119kitny kwiat idea\u0142 zwi\u0105d\u0142 szybko, a stanie na wzg\u00f3rzu, po\u015br\u00f3d malowniczych ruin lub na szczycie dzikiego urwiska, i wpatrywanie si\u0119 w niesko\u0144czon\u0105 dal, ka\u017cdego w ko\u0144cu zm\u0119czy. Intelektualista spojrza\u0142 zatem w d\u00f3\u0142, na niziny, gdzie k\u0142\u0119bi si\u0119 niezmierzona Czer\u0144, i wtem jego wprawne oko dostrzeg\u0142o po\u015br\u00f3d tej masy nowego, przewy\u017cszaj\u0105cego wszystkie dotychczasowe marzenia, bohatera – Proletariusza. \u0179adne s\u0142owa nie potrafi\u0105 opisa\u0107 bezmiaru entuzjazmu, z jakim Intelektualista, oddaj\u0105c temu dzie\u0142u wszystkie swoje talenty, pocz\u0105\u0142 wznosi\u0107 pomnik Proletariackiego Mesjasza, kt\u00f3ry dzier\u017c\u0105c w jednej d\u0142oni zamiast jab\u0142ka Sierp, a w drugiej zamiast ber\u0142a – M\u0142ot, przyniesie wybawienie od grzechu alienacji sobie i reszcie pot\u0119pie\u0144c\u00f3w Kapitalizmu. Proletariusz pod jego pi\u00f3rem po\u0142\u0105czy\u0142 w sobie cechy wszystkich gigant\u00f3w i heros\u00f3w ludzko\u015bci, jako Nowy Prometeusz, Nowy Leonidas i Nowy Machabeusz, a przede wszystkim Nowy, \u015awiecki Chrystus przychodz\u0105cy w Paruzji na czele zast\u0119p\u00f3w Czerwonych Scyt\u00f3w. W bardziej partykularnej wersji tej samej narracji, opowiadanej przez zakompleksionych chuderlak\u00f3w \u015bni\u0105cych o ros\u0142ych, B\u0142\u0119kitnookich Aryjczykach, Proletariusz przemieni\u0142 si\u0119 w rasowo czystego Robotnika, kt\u00f3ry nie Sierpem i M\u0142otem, lecz samym tylko M\u0142otem Thora zmia\u017cd\u017cy robactwo Bur\u017cuj\u00f3w – Semit\u00f3w.<\/p>\r\n

I powstali, kt\u00f3rych dr\u0119czy\u0142 g\u0142\u00f3d, i ruszyli z posad bry\u0142\u0119 \u015bwiata, lecz kiedy Zwi\u0105zek Bratni ogarn\u0105\u0142 ludzki r\u00f3d, a w ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie jego znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107, Intelektualist\u0119 spotka\u0142o drugie, jeszcze bardziej bolesne rozczarowanie. T\u0142um Proletariuszy zawy\u0142 bowiem na samym pocz\u0105tku do\u0142oj gramotnyje!<\/em>, a kiedy, po zwyci\u0119stwie, Proletariusz zamieni\u0142 fartuch i kaszkiet robotniczy na szynel i czapk\u0119 Czekisty, ten wyt\u0142umaczy\u0142 dobrotliwie Intelektuali\u015bcie – przemianowanemu na In\u017cyniera Ludzkich Dusz – \u017ce intelektuali\u015bci dziel\u0105 si\u0119 na dwie kategorie: takich, co jeszcze nie dostali kopniaka w ty\u0142ek, i takich, co ju\u017c go dostali, ci drudzy za\u015b, jak zauwa\u017cy\u0142 \u201ebaron\u201d Hufnagiel, s\u0105 rozs\u0105dniejsi.<\/p>\r\n

U ko\u0144ca minionego wieku, Czekista zm\u0119czy\u0142 si\u0119 ju\u017c (ludzka rzecz!) zabijaniem i torturowaniem, zapragn\u0105\u0142 natomiast, tak jak ongi\u015b Mieszczanin, nacieszy\u0107 si\u0119 wreszcie konfiturami \u017cycia. Szynel zamieni\u0142 wi\u0119c na elegancki garnitur Prezesa Rady Nadzorczej wa\u017cnej korporacji. Tak czy owak, wsz\u0119dzie osta\u0142 si\u0119 ju\u017c tylko Mieszczanin – lecz i on przeszed\u0142 metamorfoz\u0119. To ju\u017c nie Bur\u017cuj produktywny, akumuluj\u0105cy w pocie czo\u0142a kapita\u0142, lecz \u017cyj\u0105cy z lichwiarskich, gigantycznych odsetek Bankster, spleciony w nieroz\u0142\u0105cznym u\u015bcisku z Funkcjonariuszem Publicznym, jak dwug\u0142owe b\u00f3stwo Lelum-Polelum \u017c\u0105daj\u0105ce pos\u0142usze\u0144stwa i czci.<\/p>\r\n

W zdesperowan\u0105 dusz\u0119 Intelektualisty tchn\u0119li jednak nadziej\u0119 – wnosz\u0105c \u015bwiat\u0142o Nowego, Trzeciego ju\u017c O\u015bwiecenia, po M\u0119drcach z Pary\u017ca i M\u0119drcu z Trewiru – M\u0119drcy z Frankfurtu. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce ich odkrycie musia\u0142o by\u0107 bolesne dla Intelektualist\u00f3w, zaczynaj\u0105cych przecie\u017c swoj\u0105 dziejow\u0105 karier\u0119 od poczucia misji w s\u0142u\u017cbie die Kultur<\/em> i la<\/em> Civilisation<\/em>; teraz za\u015b dowiedzieli si\u0119, \u017ce ich prawdziwym powo\u0142aniem jest zburzy\u0107 Kultur\u0119 – Bur\u017cuazyjn\u0105, bo Bur\u017cuazyjn\u0105, przecie\u017c jednak Kultur\u0119. Kto jednak ma tego dokona\u0107 – wszak Intelektualista jeno produkuje idee, ale wcieli\u0107 ich niemocen. I tak rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 gor\u0105czkowe poszukiwanie Nowego, Zast\u0119pczego Proletariusza – milszego i bardziej spolegliwego Intelektuali\u015bcie ni\u017c ten, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 Golemem Totalitaryzmu. Kandydat\u00f3w by\u0142o wielu i do ka\u017cdego po prawdzie czyniono przymiarki: Kobieta, Dziecko, Murzyn, Trzeci \u015awiat, ba – nawet Natura i Matka Ziemia. Wszyscy jednak mieli t\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 wad\u0119, \u017ce przera\u017cali nieco bezmiarem i zarazem amorficzno\u015bci\u0105 swojej masy. Wyb\u00f3r przeto – jak si\u0119 zdaje definitywny – pad\u0142 na Geja, opresjonowanego przez Bur\u017cuazyjn\u0105 Kultur\u0119 Proletariusza stosownych rozmiar\u00f3w, wi\u0119c dla Intelektualisty jako\u015b tak milusiego, jak ulubiony jamnik czy chomik.<\/p>\r\n

Pozostaje tylko pytanie: co Gej uczyni Intelektuali\u015bcie, kiedy ju\u017c wype\u0142ni si\u0119 ta trzecia, po Mieszcza\u0144skiej i Proletariackiej – Gejowska Rewolucja?<\/p>\r\n

Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spo\u0142eczn\u0105, a poniek\u0105d i literack\u0105, histori\u0119 trzech ostatnich stuleci mo\u017cna opisa\u0107 tak: Najpierw, po ko\u0144cu \u015bwiata, w XVIII wieku, narodzony w\u00f3wczas Intelektualista zawar\u0142 braterskie przymierze z Mieszczaninem. Po\u0142\u0105czy\u0142o ich moralne oburzenie niesprawiedliwo\u015bci\u0105 \u017ale urz\u0105dzonego \u015bwiata, j\u0119cz\u0105cego w okowach Feudalizmu, w kt\u00f3rym nie ceni si\u0119 ani ascezy \u017cmudnego pomna\u017cania Bogactwa przez Handel i Przemys\u0142, ani ascezy […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48188"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48188"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48188\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}