{"id":48019,"date":"2011-12-05T23:41:41","date_gmt":"2011-12-06T04:41:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=48019"},"modified":"2011-12-05T23:41:41","modified_gmt":"2011-12-06T04:41:41","slug":"towarzysz-general-idzie-na-wojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=48019","title":{"rendered":"Towarzysz genera\u0142 idzie na wojn\u0119"},"content":{"rendered":"

Z Robertem Kaczmarkiem, re\u017cyserem i producentem filmowym, wsp\u00f3\u0142autorem wraz z Grzegorzem Braunem filmu pt. „Towarzysz genera\u0142 idzie na wojn\u0119”, rozmawia Adam Kruczek<\/strong><\/p>\r\n

Z okazji zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego nakr\u0119cili Panowie zn\u00f3w film z towarzyszem genera\u0142em w roli g\u0142\u00f3wnej. Sk\u0105d pomys\u0142 ponownego zwr\u00f3cenia uwagi na Jaruzelskiego i stan wojenny, bo jak s\u0105dz\u0119, nie chodzi tylko o odnotowanie okr\u0105g\u0142ej rocznicy?<\/strong><\/p>\r\n

– Jeszcze do niedawna my\u015bla\u0142em, \u017ce swoimi filmami wype\u0142niamy jakie\u015b bia\u0142e plamy na mapie najnowszej historii Polski, ale teraz jestem prze\u015bwiadczony, \u017ce ta ca\u0142a mapa to jedna wielka \u015bciema i pewne rzeczy trzeba wyja\u015bnia\u0107 od podstaw. Tak te\u017c jest ze stanem wojennym, nad kt\u00f3rym nikt tak naprawd\u0119 dot\u0105d si\u0119 nie pochyli\u0142. \u015awiadczy o tym cho\u0107by los dokument\u00f3w kremlowskich, obecnie tajnych, ale wcze\u015bniej skopiowanych przez wyst\u0119puj\u0105cego w naszym filmie W\u0142adymira Bukowskiego. Pod koniec lat 90. zani\u00f3s\u0142 on kopie dokument\u00f3w dotycz\u0105cych m.in. stanu wojennego do Sejmu i do dzi\u015b nie zosta\u0142y nawet przet\u0142umaczone na j\u0119zyk polski. Tymczasem \u017cyjemy w sferze mit\u00f3w wykreowanych przez media na temat tych wydarze\u0144. Obowi\u0105zuje dzi\u015b dyrektywa powsta\u0142a w 1989 r. dotycz\u0105ca traktowania stanu wojennego jako tzw. mniejszego z\u0142a, kt\u00f3ra zast\u0105pi\u0142a wcze\u015bniejsz\u0105 m\u00f3wi\u0105c\u0105 o obronie socjalizmu. Podczas pracy nad filmem „Towarzysz genera\u0142”, czuli\u015bmy niedosyt z powodu niemo\u017cno\u015bci pe\u0142niejszego opowiedzenia o najistotniejszym etapie w \u017cyciu towarzysza Jaruzelskiego, czyli o stanie wojennym b\u0119d\u0105cym zwie\u0144czeniem jego kariery. A poniewa\u017c dotar\u0142y te\u017c do nas nowe informacje, kt\u00f3re s\u0105 zarazem i szokuj\u0105ce, i bulwersuj\u0105ce, postanowili\u015bmy zrobi\u0107 ten film w\u0142a\u015bnie teraz. Okr\u0105g\u0142a rocznica pomog\u0142a, bo wtedy jest zwykle wi\u0119ksze zainteresowanie szerszej publiczno\u015bci.<\/p>\r\n

O jakich nowych materia\u0142ach Pan m\u00f3wi?<\/strong><\/p>\r\n

– Ostatnio zosta\u0142y ujawnione diariusze i pami\u0119tniki urz\u0119dnik\u00f3w kremlowskich. Jeden z nich opublikowa\u0142 swoje, robione na bie\u017c\u0105co notatki, z pocz\u0105tku lat 80. Pokazuj\u0105 one w zupe\u0142nie nowym \u015bwietle kulisy decyzji politycznych z tego okresu. Te nowe \u017ar\u00f3d\u0142a ca\u0142kowicie podwa\u017caj\u0105 narracj\u0119 – jak to si\u0119 dzi\u015b modnie m\u00f3wi – Jaruzelskiego, jakoby przez prawie p\u00f3\u0142tora roku walczy\u0142 o pok\u00f3j i zgod\u0119 w Polsce, a\u017c w ko\u0144cu, poniewa\u017c ta „straszna ekstrema” nie ust\u0119powa\u0142a, nie mia\u0142 innego wyj\u015bcia i dla dobra Polski, aby unikn\u0105\u0107 rozlewu krwi, owego „targania po szcz\u0119kach”, musia\u0142 z wielkim b\u00f3lem wprowadzi\u0107 stan wojenny. Tak naprawd\u0119 przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego zacz\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze przed powstaniem „Solidarno\u015bci” w lipcu 1980 roku.<\/p>\r\n

Wtedy wybuch\u0142y strajki na Lubelszczy\u017anie zwane „Lubelskim Lipcem”…<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, i wtedy w\u0142a\u015bnie zacz\u0119to przygotowywa\u0107 narz\u0119dzia prawne do rozprawy ze strajkuj\u0105cymi. Komuni\u015bci mieli manier\u0119 legitymizowania swoich poczyna\u0144 za pomoc\u0105 akt\u00f3w prawnych. Przewidywali strajki o charakterze masowym, gdy\u017c dysponowali regularnymi badaniami i doniesieniami z terenu, a tak\u017ce danymi makroekonomicznymi, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce wobec katastrofalnego stanu gospodarki spo\u0142eczne niezadowolenie b\u0119dzie si\u0119 nasila\u0107. Dysponuj\u0105c przes\u0142ankami, \u017ce szykuje si\u0119 kryzys gospodarczy, kt\u00f3ry powoduje dr\u017cenie spo\u0142eczne i dochodzi do ogromnej zmiany postaw w zwi\u0105zku z pielgrzymk\u0105 Jana Paw\u0142a II do Polski, komuni\u015bci zdawali sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce strajki socjalne przekszta\u0142c\u0105 si\u0119 z czasem w polityczne, wi\u0119c zawczasu szykowali si\u0119 do ich spacyfikowania. Wtedy nie by\u0142o jeszcze ustaw, kt\u00f3re pozwala\u0142yby wprowadzi\u0107 stan wojenny, wi\u0119c trzeba by\u0142o zdecydowa\u0107 si\u0119 na wyb\u00f3r \u015bcie\u017cki legislacyjnej.<\/p>\r\n

Chyba nie dopracowali tego zagadnienia, skoro Trybuna\u0142 Konstytucyjny uzna\u0142, \u017ce dzia\u0142ali bezprawnie.<\/strong><\/p>\r\n

– Bo robili to w wielkiej tajemnicy. O dzia\u0142aniach tych wiemy ze sprawozda\u0144 obrad Komitetu Obrony Kraju, gdy\u017c dokumenty z posiedze\u0144 Biura Politycznego KC PZPR w wi\u0119kszo\u015bci zniszczono. To w\u0142a\u015bnie na naradach KOK w pa\u017adzierniku 1980 r. uznano, \u017ce legislacja stanu wojennego nie b\u0119dzie wprowadzana drog\u0105 sejmow\u0105, gdy\u017c nie da\u0142oby si\u0119 utrzyma\u0107 akcji w tajemnicy i przepad\u0142by atut zaskoczenia przeciwnika. W ko\u0144cu zdecydowano si\u0119 na legalizacj\u0119 przez Rad\u0119 Pa\u0144stwa, co ostatecznie okaza\u0142o si\u0119 niezgodne z konstytucj\u0105 PRL. Pierwsze gry sztabowe rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w marcu 1981 r., w czasie gdy Jaruzelski jako premier apelowa\u0142 do „Solidarno\u015bci” o 90 dni spokoju, a jednocze\u015bnie postanowi\u0142, \u017ce stan wojenny trzeba przeprowadzi\u0107 nagle, z zaskoczenia, z soboty na niedziel\u0119.<\/p>\r\n

Czy stanu wojennego mo\u017cna by\u0142o unikn\u0105\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, to jedna z tez naszego filmu. Od samego pocz\u0105tku, niejako od genezy stanu wojennego w Polsce, mamy do czynienia z manipulacj\u0105 historyczn\u0105, kt\u00f3ra trwa przez ca\u0142e te 30 lat. To, co nam cz\u0119sto umyka, gdy my\u015blimy o stanie wojennym, i co jest zr\u0119cznie przemilczane w mediach, to geopolityka. To by\u0142 czas szalenie sprzyjaj\u0105cy zmianom politycznym w Polsce, kt\u00f3rego nie wykorzystali\u015bmy. Sowieci byli te\u017c w katastrofalnej sytuacji gospodarczej. W pewnym momencie Leonid Bre\u017cniew bardzo powa\u017cnie zastanawia\u0142 si\u0119, czy nie odwo\u0142a\u0107 ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonomicznych olimpiady w Moskwie. Sowieci mieli na g\u0142owie Afganistan i sankcje ameryka\u0144skie. Nasz\u0105 polityk\u0119 w czasie tzw. karnawa\u0142u „Solidarno\u015bci” w 1981 r. mo\u017cna by\u0142o rozgrywa\u0107 naprawd\u0119 na wielu fortepianach, gdyby istnia\u0142a wola cho\u0107by cz\u0119\u015bciowego uniezale\u017cnienia si\u0119 od Moskwy. W dokumentach kremlowskich znale\u017ali\u015bmy informacj\u0119 o telefonicznej rozmowie Bre\u017cniewa ze Stanis\u0142awem Kani\u0105, \u00f3wczesnym I sekretarzem KC PZPR, przeprowadzon\u0105 w sierpniu 1981 r., w kt\u00f3rej Bre\u017cniew proponuje co\u015b na kszta\u0142t ograniczonej wolno\u015bci dla Polski, tak\u0105 finlandyzacj\u0119 z brzegowymi warunkami w postaci pozostania wojsk sowieckich i zabezpieczeniem tranzytu do baz w NRD. Potwierdzeniem gotowo\u015bci daleko posuni\u0119tych ust\u0119pstw by\u0142a wypowied\u017a Jurija Andropowa z 10 grudnia 1981 r., \u017ce jak trzeba b\u0119dzie, to Kreml dogada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z „Solidarno\u015bci\u0105”. Wiadomo, \u017ce przy takiej postawie Moskwy po roku dzia\u0142alno\u015bci „Solidarno\u015bci”, gdyby dosz\u0142o nawet do namiastki wolnych wybor\u00f3w, dotychczasowa w\u0142adza zosta\u0142aby zmieciona i tego tak naprawd\u0119 bali si\u0119 polscy komuni\u015bci.<\/p>\r\n

\u0179al im by\u0142o oddawa\u0107 w\u0142adz\u0119…<\/strong><\/p>\r\n

– Z tandemu Kania – Jaruzelski pierwszy by\u0142 za rozwi\u0105zaniami politycznymi, czyli za doprowadzeniem do czego\u015b na kszta\u0142t p\u00f3\u017aniejszego Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, oczywi\u015bcie przy wcze\u015bniejszym wprowadzeniu agentury w struktury „Solidarno\u015bci” i podzieleniu jej na ekstrem\u0119 i nurt „w\u0142a\u015bciwy”, z kt\u00f3rym mo\u017cna rozmawia\u0107. To, jak s\u0105dz\u0119, by\u0142o realne na wiele lat przed rzeczywistym Okr\u0105g\u0142ym Sto\u0142em. Jaka\u015b jego forma mog\u0142a nast\u0105pi\u0107 ju\u017c w 1982 r., tym bardziej \u017ce na Kremlu zacz\u0119\u0142o wymiera\u0107 stare pokolenie. Ale w 1981 r. zwyci\u0119\u017cy\u0142a grupa skupiona wok\u00f3\u0142 Jaruzelskiego, kt\u00f3ra w stanie wojennym widzia\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 utrzymania si\u0119 u w\u0142adzy i w r\u00f3\u017cnych mutacjach kontroluje Polsk\u0119 do dzi\u015b. Stan wojenny to by\u0142 wy\u0142\u0105cznie ich grupowy interes.<\/p>\r\n

Ale naciski sowieckie na polskich towarzyszy, \u017ceby za\u0142atwili problem „Solidarno\u015bci” w\u0142asnymi r\u0119kami, istnia\u0142y?<\/strong><\/p>\r\n

– Oczywi\u015bcie \u017ce Sowieci naciskali, bo obawiali si\u0119, \u017ce to mo\u017ce si\u0119 rozprzestrzeni\u0107 i zagrozi\u0107 blokowi pa\u0144stw socjalistycznych. Zreszt\u0105, podobnie jak Erich Hoenecker, Gustav Hus\u00e1k i reszta. Jaruzelski im to obieca\u0142, a jednocze\u015bnie bardzo si\u0119 ba\u0142, st\u0105d jego pro\u015bby o sowieck\u0105 pomoc, gdyby mu nie wysz\u0142o. By\u0142 nawet taki moment, \u017ce w kwietniu 1981 r. na spotkaniu z Dmitrijem Ustinowem i Jurijem Andropowem w Brze\u015bciu, w wagonie kolejowym z\u0142o\u017cy\u0142 dymisj\u0119. To znamienne, premier peerelowskiego rz\u0105du, jaki by on nie by\u0142, sk\u0142ada na r\u0119ce szefa KGB dymisj\u0119 – to \u015bwiadczy o formacie tego cz\u0142owieka. Sowieccy genera\u0142owie konsekwentnie utrzymywali, \u017ce nie wejd\u0105 do Polski. Wiedzieli, jak to m\u00f3wiono w tych kr\u0119gach, \u017ce „Polacy to nie Szwejki”, i poleje si\u0119 krew. B\u0119dzie powstanie narodowe z tragicznymi konsekwencjami gospodarczymi i politycznymi dla ca\u0142ego bloku sowieckiego.<\/p>\r\n

Nie tylko Sowieci bali si\u0119 powstania w Polsce. Amerykanie te\u017c wiedzieli i nie powiedzieli.<\/strong><\/p>\r\n

– W naszym filmie pokazujemy nowy i daj\u0105cy wiele do my\u015blenia w\u0105tek dotycz\u0105cy spotkania Helmuta Schmidta z Honeckerem 13 grudnia. Mamy relacje z rozmowy, w czasie kt\u00f3rej kanclerz Niemiec Zachodnich przekazuje t\u0105 drog\u0105 gratulacje dla Jaruzelskiego za sprawne wprowadzenie stanu wojennego. Nie mo\u017ce tego zrobi\u0107 oficjalnie, bo nastroje w Niemczech s\u0105 zdecydowanie prosolidarno\u015bciowe i trwa spontaniczna akcja paczkowa, zreszt\u0105 bardzo na r\u0119k\u0119 komunistom, bo \u0142agodzi\u0142a problemy aprowizacyjne. Gest kanclerza Niemiec zwi\u0105zany by\u0142 z tym, \u017ce ewentualne krwawe rozruchy w Polsce mog\u0142yby zaszkodzi\u0107 stosunkom mi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105, gdy\u017c poci\u0105gn\u0119\u0142yby za sob\u0105 ogromne mi\u0119dzynarodowe sankcje, z kt\u00f3rych Niemcy nie mog\u0142yby si\u0119 wy\u0142ama\u0107. Interesy niemiecko-rosyjskie to nie tylko ostatnie lata i Nord Stream, ale kr\u0119c\u0105cy si\u0119 od lat 70. biznes zwi\u0105zany z gazem. Niemieckie koncerny montowa\u0142y w\u00f3wczas na Syberii ogromn\u0105 infrastruktur\u0119 nastawion\u0105 na eksport rosyjskiego gazu do Niemiec. W filmie wypowiada si\u0119 doskonale zorientowany w tej sprawie Richard Pipes, doradca Ronalda Reagana. Ciekawe, \u017ce w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu uczestniczyli te\u017c Amerykanie, ale po wprowadzeniu stanu wojennego w ramach sankcji wycofali si\u0119 wraz z licencjami dla firm zachodnioniemieckich, co znacznie zdezorganizowa\u0142o t\u0119 inwestycje.<\/p>\r\n

Helmut Schmidt, p\u00f3\u017aniej Gerhard Schroeder, a teraz Angela Merkel – strategiczny sojusz Berlin – Moskwa stale aktualny…<\/strong><\/p>\r\n

– Tak, to si\u0119 nie zacz\u0119\u0142o wczoraj ani przedwczoraj, ale jest to konsekwentna polityka niemiecka i rosyjska od wielu dziesi\u0119cioleci, je\u015bli nie wiek\u00f3w. Ostatnio pad\u0142o z rosyjskich kr\u0119g\u00f3w znamienne stwierdzenie, \u017ce w Europie Rosja w zasadzie graniczy z Niemcami, a pa\u0144stwa typu Bia\u0142oru\u015b, Polska, Czechy to tylko takie „cie\u015bniny l\u0105dowe”.<\/p>\r\n

Okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 7 lat wcze\u015bniej, Jaruzelski dopingowany przez Bre\u017cniewa i Schmidta – chyba zn\u00f3w zanosi si\u0119 na g\u0142o\u015bn\u0105 premier\u0119. Kiedy i gdzie b\u0119dzie mo\u017cna zobaczy\u0107 Pan\u00f3w najnowszy film?<\/strong><\/p>\r\n

– Film zosta\u0142 wyprodukowany przez moj\u0105 firm\u0119 Open Group i Dom Wydawniczy Rafael i wraz z ksi\u0105\u017ck\u0105 b\u0119dzie do nabycia w ksi\u0119garniach na pocz\u0105tku grudnia. P\u00f3\u017aniej b\u0119dzie mo\u017cna go r\u00f3wnie\u017c kupi\u0107 tylko na p\u0142ycie DVD. Prowadz\u0119 te\u017c rozmowy z jedn\u0105 z telewizji komercyjnych w sprawie wyemitowania go 13 grudnia w kanale tematycznym.<\/p>\r\n

Telewizja Polska nie by\u0142a zainteresowana? Przecie\u017c filmy Pan\u00f3w bi\u0142y rekordy ogl\u0105dalno\u015bci.<\/strong><\/p>\r\n

– Od p\u00f3\u0142tora roku nie podpisa\u0142em \u017cadnego nowego kontraktu z TVP. System si\u0119 uszczelnia. Ju\u017c przerobi\u0142em tak\u0105 5-letni\u0105 cenzur\u0119 polityczn\u0105 za prezesa Roberta Kwiatkowskiego i teraz to si\u0119 powtarza.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Z Robertem Kaczmarkiem, re\u017cyserem i producentem filmowym, wsp\u00f3\u0142autorem wraz z Grzegorzem Braunem filmu pt. „Towarzysz genera\u0142 idzie na wojn\u0119”, rozmawia Adam Kruczek Z okazji zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego nakr\u0119cili Panowie zn\u00f3w film z towarzyszem genera\u0142em w roli g\u0142\u00f3wnej. Sk\u0105d pomys\u0142 ponownego zwr\u00f3cenia uwagi na Jaruzelskiego i stan wojenny, bo jak s\u0105dz\u0119, nie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92,159,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48019"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48019\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}