{"id":47868,"date":"2011-12-02T22:43:40","date_gmt":"2011-12-03T03:43:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=47868"},"modified":"2011-12-02T22:43:40","modified_gmt":"2011-12-03T03:43:40","slug":"danuta-na-odsiecz-lechowi-slawomir-cenckiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=47868","title":{"rendered":"Danuta na odsiecz Lechowi – S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w „Rzeczpospolitej” w wersji skr\u00f3conej. Na pro\u015bb\u0119 Autora publikujemy wersj\u0119 pe\u0142n\u0105. <\/strong><\/em><\/p>\r\n

Pisanie wspomnie\u0144 i pami\u0119tnik\u00f3w nie jest zbyt cz\u0119stym zaj\u0119ciem os\u00f3b publicznych w Polsce. To co jest norm\u0105 w \u015bwiecie zachodnim – relacje pami\u0119tnikarskie publikuj\u0105 politycy, wysocy rang\u0105 urz\u0119dnicy i pierwsze damy – w Polsce nale\u017cy do rzadko\u015bci. W tym kontek\u015bcie pojawienie si\u0119 na polskim rynku ksi\u0119garskim wsponie\u0144 Danuty Wa\u0142\u0119sowej – pierwszej damy Rzeczpospolitej w latach 1990-1995, zas\u0142uguje na pochwa\u0142\u0119. Niestety, \u015bmiem twierdzi\u0107, \u017ce odwaga tej decyzji nie posz\u0142a w parze z autentyczno\u015bci\u0105 refleksji na temat przesz\u0142o\u015bci, k\u00f3rej wa\u017cnym \u015bwiadkiem by\u0142a przecie\u017c Danuta Wa\u0142\u0119sowa. Jej ksi\u0105\u017cka jest nadzwyczaj przewidywalna i w istocie niezaskakuj\u0105ca. Wrogowie Lecha Wa\u0142\u0119sa s\u0105 wrogami Danuty, a jego przyjaciele s\u0105 jej przyjaci\u00f3\u0142mi. Wa\u0142\u0119sa to heros, kt\u00f3ry po\u015bwi\u0119ci\u0142 wszystkie swoje osobiste sprawy z rodzin\u0105 na czele dla Polski, a w tej walce i s\u0142u\u017cbie pomgali mu jego wierni wsp\u00f3\u0142pracownicy – Mieczys\u0142aw Wachowski, Andrzej Drzycimski, ks. Franciszk Cybula, S\u0142awomir Rybicki… Z g\u00f3ry wiadomo, kto nieustannie przeszkadza\u0142 – Gwiazdowie, Krzysztof Wyszkowski, Janusz Kurtyka i „pisarze z IPN”, troch\u0119 Jacek Kuro\u0144 i Adam Michnik, a najbardziej Anna Walentynowicz, ojciec Tadeusz\u00a0 Rydzyk oraz Jaros\u0142aw i Lech Kaczy\u0144scy.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

Sponsor Krauze<\/strong><\/p>\r\n

Banalno\u015b\u0107 tej opowie\u015bci zawdzi\u0119czamy zapewne dwom ukrytym narratorom „Marze\u0144 i tajemnic” – Lechowi Wa\u0142\u0119sie i Piotrowi Adamowiczowi. Wa\u0142\u0119sa, nawet je\u015bli nie czyta\u0142 ksi\u0105\u017cki przed publikacj\u0105 (w co trudno uwierzy\u0107), wbrew marketingowym zapewnieniom, \u017ce jest to dla niego lektura trudna i ci\u0119\u017cka, zyska\u0142 mo\u017ce najwa\u017cniejsze \u015bwiadectwo swojej wielko\u015bci i bohaterstwa. Z kolei Adamowicz, prywatnie brat przydenta Gda\u0144ska, pe\u0142nomocnik Wa\u0142\u0119sy w kontaktach z archiwum IPN i dziennikarz od zawsze zaprzyja\u017aniony z politycznym salonem Tr\u00f3jmiasta, ktory zaj\u0105\u0142 si\u0119 opracowaniem wspomnie\u0144 Danuty, mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wy\u0142o\u017cenia oficjalnej, bo salonowo-pa\u0144stwowej „prawdy” o Wa\u0142\u0119sie i jego rodzinie. Na kartach tej ksi\u0105\u017cki znajdujemy zreszt\u0105 tego potwierdzenie. Na stronie redakcyjnej Wydawnicwo Literackie z\u0142o\u017cy\u0142o „serdeczne podzi\u0119kowania” Fundacji Ryszarda Krauze „za wsparcie finansowe publikacji ksi\u0105\u017cki wraz z filmem dokumentalnym”, za\u015b Wa\u0142\u0119sowa i Adamowicz dzi\u0119kuj\u0105 pos\u0142owi Platformy Obywatelskiej S\u0142awomirowi Rybickiemu „za go\u015bcin\u0119 w ich le\u015bnej g\u0142uszy, gdzie mo\u017cna by\u0142o w spokoju z ponad tysi\u0105cstronnicowego materia\u0142u pouk\u0142ada\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107 wszystkie elementy tej ksi\u0105\u017cki” (s. 538-539).<\/p>\r\n

Pr\u00f3ba obiektywizmu<\/strong><\/p>\r\n

Wiele na to wskazuje, \u017ce kompetencje dziennikarskie Adamowicza i jego znajomo\u015b\u0107 archiwali\u00f3w na temat Wa\u0142\u0119s\u00f3w wykorzystano w tej ksi\u0105\u017cce instrumentalnie. W rozdziale dotycz\u0105cym rodziny Danuty Wa\u0142\u0119sowej (z domu Go\u0142o\u015b) zabrak\u0142o wielu informacji o rodzicach i rodze\u0144stwie p\u00f3\u017anieszej pierwszej damy, kt\u00f3re bez trudu mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w archiwach. Jest to o tyle istotne, \u017ce kontrowersyjne historie rodzinne Go\u0142osi\u00f3w (podobnie zreszt\u0105 jak Wa\u0142\u0119s\u00f3w) zwi\u0105zane z konfliktami z prawem by\u0142y w latach 80-tych przedmiotem brutalnych napa\u015bci prasowych na Danut\u0119 i Lecha Wa\u0142\u0119s\u00f3w. Wydaje si\u0119, \u017ce tego typu ksi\u0105\u017cka by\u0142a dobr\u0105 okazj\u0105 by si\u0119 do tego przynajmniej odnie\u015b\u0107 i sprostowa\u0107 ewentualne k\u0142amstwa komunistycznej propagandy. Zamiast tego Wa\u0142\u0119sowa z Adamowczem ograniczaj\u0105 si\u0119 do wymienienia wa\u017cniejszych cz\u0142onk\u00f3w rodziny Go\u0142osi\u00f3w opatruj\u0105c swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 do\u015b\u0107 obra\u017aliwymi spostrze\u017ceniami na temat mieszka\u0144c\u00f3w polskiej wsi lat 40., 50. i 60. „Kiedy\u015b na wsi rodzice tylko p\u0142odzili dzieci. Nie wychowywali ich” – czytamy (s. 14.). M\u0142odzie\u017c m\u0119ska to awanturnicy i sztachecia\u017ce my\u015bl\u0105cy o wywiezieniu dziewczyny motorem do lasu (s. 23). Autentyzmu tej relacji ma doda\u0107 wyznanie Danuty o swoim zakompleksieniu (s. 25), wstr\u0119tu do j\u0119zyka polskiego z powodu ortografii, zako\u0144czeniu edukacji na szkole podstawowej, pogardliwym stosunku do ludzi wykszta\u0142conych czy niedojrza\u0142ej religijno\u015bci (s. 12, 20-21, 25).<\/p>\r\n

Z Lechem przez \u017cycie<\/strong><\/p>\r\n

Prze\u0142omem w \u017cyciu Danuty Go\u0142o\u015b by\u0142 wyjazd do Gda\u0144ska i spotkanie Lecha Wa\u0142\u0119sy w pa\u017adzierniku 1968 r. Mia\u0142 jej imponowa\u0107 elokwencj\u0105, oczytaniem i umiej\u0119tno\u015bci\u0105 m\u00f3wienia. Mieli si\u0119 pozna\u0107 przypadkiem kiedy Lech przyszed\u0142 do kiosku w kt\u00f3rym pracowa\u0142a Danuta by rozmieni\u0107 pieni\u0105dze. Wpad\u0142a mu w oko na tyle, \u017ce nast\u0119pnego dnia Wa\u0142\u0119sa podarowa\u0142 jej… gum\u0119 do \u017cucia (s. 38). Wkr\u00f3tce si\u0119 pobrali. W opowie\u015bci Danuty zastanawiaj\u0105ca jest informacja, \u017ce Lech nie chcia\u0142 by przed \u015blubem \u017cona pozna\u0142a jego rodzic\u00f3w i strony rodzinne (s. 41). Z ksi\u0105\u017cki nie dowiadujemy si\u0119 dlaczego. Mo\u017ce wi\u0119c prawd\u0105 s\u0105 ustalenia Paw\u0142a Zyzaka, \u017ce Lech by\u0142 na tyle „spalony” w swoich rodzinnych stronach, \u017ce nie chcia\u0142 si\u0119 tam przez jaki\u015b czas w og\u00f3le pojawia\u0107?<\/p>\r\n

Legendomania <\/strong><\/p>\r\n

Ale w opowie\u015bci Danuty Wa\u0142\u0119sowej wiele do my\u015blenia daje r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b przedstawienia Grudnia ’70. Znajdujemy jedynie lakoniczy opis wydarzenia, kt\u00f3re wed\u0142ug samego Wa\u0142\u0119sy mia\u0142o si\u0119 sta\u0107 prze\u0142omem w jego \u017cyciu. Zatrzymanie Wa\u0142\u0119sy, osadzenie w areszcie, kilkudniowa nieobecno\u015b\u0107 w domu, rozmowy z SB, werbunek i rejestracja jako TW ps. „Bolek” w zasadzie przechodz\u0105 niezauwa\u017cone. Danuta zbywa to wszystko kr\u00f3tkim komentarzem: „On nigdy mi nie m\u00f3wi\u0142, jak go traktowali na komendzie, o co pytali. Zreszt\u0105 nigdy nie rozmawia\u0142 ze mn\u0105 na tematy polityczne” (s. 66). Ta wersja b\u0119dzie obowi\u0105zywa\u0107 ju\u017c w ca\u0142ej ksi\u0105\u017cce, cho\u0107 przecie\u017c s\u0105 to w gruncie rzeczy wspomnienia polityczne. Wspominaj\u0105c dzia\u0142ano\u015b\u0107 m\u0119\u017ca w Wolnych Zwi\u0105zkach Zawodowych Wybrze\u017ca a p\u00f3\u017aniej Sierpie\u0144 ’80 i „Solidarno\u015b\u0107” Danuta zn\u00f3w zapewnia o po\u015bwi\u0119ceniu Lecha dla Polski. O czysto\u015bci intencji nachalnie zapewnia nawet w\u00f3wczas kiedy wraca pami\u0119ci\u0105 do s\u0142ynnej rozmowy Lecha z bratem Stanis\u0142awem w Ar\u0142amowie i pisze, \u017ce „troch\u0119 wypili i pu\u015bcili wodze fantazji, szczeg\u00f3lnie m\u0105\u017c, kt\u00f3ry lubi robi\u0107 wra\u017cenie na rozm\u00f3wcy” (s. 219). W takich momentach nie wiedzie\u0107 dlaczego i w jakim kontek\u015bcie, nagle pojawiaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa przypominaj\u0105ce wynurzenia Lecha Wa\u0142\u0119sy jakby z wy\u0142agodzonej wersji jego internetowego bloga: „I niechby teraz jeden z drugim jak Wyszkowski, Gwiazdowie czy pewni pisarze z IPN-u, przez moment si\u0119 zastanowili, \u017ce to nie jest tak, jak oni wymy\u015blaj\u0105! Bo tworz\u0105 sobie w\u0142asn\u0105 histori\u0119! A to nie by\u0142o tak! To by\u0142o po\u015bwi\u0119cenie” (s. 88).\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\r\n

Karykaturalna Walentynowicz<\/strong>

Prawdziwym czarnym charakterem tej ksi\u0105\u017cki jest Anna Walentynowicz. Spos\u00f3b w jaki Wa\u0142\u0119sowa z Adamowiczem kre\u015bl\u0105 jej portret jest karykaturalny. Przypominaj\u0105 i drwi\u0105 z rzekomego pomys\u0142u beatyfikacji Walentynowicz po katastrofie smole\u0144skiej (s. 387) mimo, \u017ce ta sprawa by\u0142a jedynie medialn\u0105 „wrzutk\u0105” maj\u0105c\u0105 wyt\u0142umaczy\u0107 niech\u0119\u0107 w\u0142adz samorz\u0105dowych Gda\u0144ska wobec projekt\u00f3w upami\u0119tnienia Matki Solidarno\u015bci. Wed\u0142ug autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki, legendarna suwnicowa w obronie ktorej w sierpniu 1980 r. wybuch\u0142 strajk w Stoczni Gda\u0144skiej zamiast „intrygowa\u0107 i czyni\u0107 z\u0142o\u015bliwo\u015bci” powinna skupia\u0107 ludzi „wok\u00f3\u0142 swojej legendy” i „cieszy\u0107 si\u0119, \u017ce Pan Bog zachowuje j\u0105 w zdrowiu” (s. 96). „Pani Ania by\u0142a narz\u0119dziem w r\u0119kach cz\u0119\u015bci, je\u015bli mo\u017cna tak okre\u015bli\u0107 grupy warszawskiej. Po strajku u niej w domu mieszka\u0142 Kuro\u0144. dbywa\u0142y si\u0119 tam narady tej grupy” – czytamy (s. 128). Ma\u0142o tego, wed\u0142ug tej relacji Walentynowicz niejako z przypadku w 1979 r. mia\u0142a zosta\u0107 matk\u0105 chrzestn\u0105 pierwszej z c\u00f3rek Wa\u0142\u0119s\u00f3w – Magdaleny (s. 93). Prawda o tym jest zupe\u0142nie inna – w 1979 r. Wa\u0142\u0119sa prosi\u0142 Ann\u0119 Walentynowicz i Bogdana Borusewicza, by zgodzili si\u0119 zosta\u0107 rodzicami chrzestnymi Magdaleny. Chcia\u0142 w ten spos\u00f3b pozyska\u0107 uznanie i trwale zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z liderami tr\u00f3jmiejskiego ruchu oporu, kt\u00f3rzy zg\u0142aszali w tym czasie zastrze\u017cenia do dzia\u0142ano\u015bci Wa\u0142\u0119sy.<\/p>\r\n

Wrogowie Lecha s\u0105 moimi wrogami<\/strong><\/p>\r\n

Danuta Wa\u0142\u0119sowa nie darzy sympati\u0105 tych samych ludzi, kt\u00f3rych nie lubi jej m\u0105\u017c. Pewnym wyj\u0105tkiem jest Adam Michnik, kt\u00f3ry zosta\u0142 przedstawiony w ksi\u0105\u017cce jako cyniczny gracz „kl\u0119cz\u0105cy przed Wa\u0142\u0119s\u0105”, by p\u00f3\u017aniej go zaatakowa\u0107 (s. 260 i 291). Wa\u0142\u0119sowa w prostackiej formie kre\u015bli cz\u0119sto portrety osobistych wrog\u00f3w Lecha. Ludzie stoczniowej „Solidarno\u015bci” to „nawiedzeni” i m\u0105ciciele”, abp Leszek S\u0142awoj G\u0142\u00f3d\u017a to „niespe\u0142niony polityk” kt\u00f3ry „rozmin\u0105\u0142 si\u0119 z powo\u0142aniem”, ojciec Tadeusz Rydzyk to „pan z Torunia w czarnej sukience z koloratk\u0105 na szyi” z „dziwnym wyrazem oczu”, a ks. Henryk Jankowski to erotoman „wypowiadaj\u0105cy oble\u015bne s\u0142owa” (s. 375-376, 379). Dosta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Januszowi Kurtyce, kt\u00f3ry nie chcia\u0142 udost\u0119pni\u0107 Wa\u0142\u0119sie ta\u015bm video znajduj\u0105cych si\u0119 w zbiorach IPN. „Z\u0142y” prezes IPN zosta\u0142 przeciwstawiony „dobrym” pracownikom gda\u0144skiego oddzia\u0142u IPN (s. 203-204). Na li\u015bcie wrog\u00f3w Wa\u0142\u0119sowej rol\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 zajmu\u0105 Lech i Jaros\u0142aw Kaczy\u0144scy. Lech to po prostu „niemota” (s. 385), za\u015b Jaros\u0142aw to cz\u0142owiek o „zimnych” i „bezwzgl\u0119dnych” oczach (s. 387). Co ciekawe win\u0105 za powstanie PiS i rz\u0105dy Kaczy\u0144skich Wa\u0142\u0119sowa obarcza Jerzego Buzka, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c premierem „wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119k\u0119 do pana Leszka” i „mianowa\u0142 go ministrem” (s. 386-387). Kaczy\u0144scy to najwi\u0119ksze z\u0142o III RP. W dodatku „nie licz\u0105c si\u0119 z powag\u0105 \u015bmierci, pan Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski i jego zwolennicy przez kilkana\u015bcie miesi\u0119cy urz\u0105dzali przedstawienia na Krakowskim Przedmie\u015bciu pod Pa\u0142acem Prezydenckim” (s. 387). Ani s\u0142owa o profanacji krzy\u017ca, drwinach ze zmar\u0142go prezydenta i \u017cyczeniu \u015bmierci jego bratu…\u00a0 Jakby odwr\u00f3ceniem tych ocen s\u0105 pe\u0142ne szacunku a nie rzadko i s\u0142\u00f3w zachwytu charakterystyki takich postaci jak Leszek Balcerowicz, Hanna Suchocka, Jan Krzysztof Bielecki, abp Tadeusz Goc\u0142owski, Wojciech Jaruzelski, Bronis\u0142aw Komorowski, Waldemar Pawlak, Jacek \u0179akowski… No i szczeg\u00f3lnie bliski Danucie Wachowski. „Mietek… takiego przyjaciela jak Mietek daj Bo\u017ce ka\u017cdemu” (s. 196).<\/p>\r\n

Zachwyty zamiast lektury<\/strong><\/p>\r\n

Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 zachwytom nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Danuty Wa\u0142\u0119sowej trudno nie odnie\u015b\u0107 wra\u017cenia, \u017ce wielu „recenzent\u00f3w” w og\u00f3le jej nie czyta\u0142o. Nie jest to ksi\u0105\u017cka ani odkrywcza, ani prze\u0142omowa, ani tym bardziej demaskatorska. Nie jest to r\u00f3wnie\u017c „atak na mit Wa\u0142\u0119sy co najmniej r\u00f3wnie bolesny jak oskra\u017cenia o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z bezpiek\u0105” jak chce Mi\u0142ada J\u0119drysik z „Gazety Wyborczej” (26-27 XI 2011 r.). To zwyczajna opowie\u015b\u0107 o codziennym \u017cyciu \u017cony polityka i matki o\u015bmiorga dzieci, ktora po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 rodzinie. Mimo osobistych dramat\u00f3w nie porzuci\u0142a m\u0119\u017ca, rodzi\u0142a dzieci i dba\u0142a o ich wychowanie. Tym trudniej zrozumie\u0107 peany niekt\u00f3rych feministek nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Wa\u0142\u0119sowej. Powinny si\u0119 raczej jej obawia\u0107.\u00a0<\/p>\r\n

S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

D. Wa\u0142\u0119sa, „Marzenia i tajemnice”, opracowa\u0142 P. Adamowicz, Krakow 2011, ss. 547.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w „Rzeczpospolitej” w wersji skr\u00f3conej. Na pro\u015bb\u0119 Autora publikujemy wersj\u0119 pe\u0142n\u0105. Pisanie wspomnie\u0144 i pami\u0119tnik\u00f3w nie jest zbyt cz\u0119stym zaj\u0119ciem os\u00f3b publicznych w Polsce. To co jest norm\u0105 w \u015bwiecie zachodnim – relacje pami\u0119tnikarskie publikuj\u0105 politycy, wysocy rang\u0105 urz\u0119dnicy i pierwsze damy – w Polsce nale\u017cy do rzadko\u015bci. W tym kontek\u015bcie pojawienie […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47868"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47868"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47868\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}