{"id":47463,"date":"2011-11-24T22:02:39","date_gmt":"2011-11-25T03:02:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=47463"},"modified":"2011-11-24T22:02:59","modified_gmt":"2011-11-25T03:02:59","slug":"centrale-biznesu-prl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=47463","title":{"rendered":"Centrale biznesu PRL"},"content":{"rendered":"

W centralach handlu zagranicznego funkcjonariusze i wsp\u00f3\u0142pracownicy s\u0142u\u017cb specjalnych PRL zbierali kapita\u0142, kt\u00f3ry wykorzystali po 1989 r.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy o pseudonimach „Giovanna” (zarejestrowany w latach 1981-1989), „Kasia” oraz „Sandra” dzia\u0142ali w Centrali Importowo-Eksportowej Ciech. Prowadzi\u0142 ich kpt. Marek Rogowiecki z Wydzia\u0142u V-1 Sto\u0142ecznego Urz\u0119du Spraw Wewn\u0119trznych. Od wrze\u015bnia 1987 r. w \u0142\u00f3dzkiej centrali Textilimpex oraz Towarzystwie Handlu Zagranicznego Sk\u00f3rimprex dzia\u0142a\u0142 tajny wsp\u00f3\u0142pracownik SB o pseudonimie „Walczak”. W centrali Agromet-Motoimport funkcjonowali TW ps. „Dawid”, TW ps. „Gerard” i TW ps. „Pola”. Ten (ta?) ostatni, wg dokument\u00f3w IPN r\u00f3wnie\u017c rejestrowany przez Wydzia\u0142 V-1 SUSW (w latach 1982-1989), jako osoba obs\u0142uguj\u0105ca w przedsi\u0119biorstwie kserokopiark\u0119 mia\u0142a „zabezpiecza\u0107” ten sprz\u0119t przed „antysocjalistyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105”. Z kolei TW ps. „Marta” dzia\u0142a\u0142 w PTHZ Varimex, a TW ps. „W\u0142odek” w PTHZ Elektrim. W realizuj\u0105cym kontrakty na budow\u0119 infrastruktury drogowej w Libii i Iraku zjednoczeniu PEBK Dromex dzia\u0142a\u0142o kilku tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w bezpieki o pseudonimach: „Anna”, „Jan II”, „R\u00f3\u017ca”, „Hass” oraz konsulat o kryptonimie „Tadeusz”. W centrali Polimex (po\u017aniej Polimex-Cekop) bezpieka mia\u0142a ulokowanych TW o pseudonimach: „Zew”, „Karol X”, „Magdalena”, „Panegirysta”, „Fatma”, a w Budimeksie TW ps.: „Selim”, „Adam”, „Antek”, „Hutnik”, „Brzoza”, „Wiktor”. Takie przyk\u0142ady rejestracji pracownik\u00f3w central handlu zagranicznego jako tajnych osobowych \u017arode\u0142 informacji s\u0142u\u017cb specjalnych PRL, zar\u00f3wno cywilnych, jak i wojskowych, mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. A ich teczki pracy z regu\u0142y nie ograniczaj\u0105 si\u0119 do takich pozornie ma\u0142o istotnych zada\u0144 jak „zabezpieczanie kserokopiarki” w przypadku TW ps. „Pola”. Pisz\u0119 „pozornie”, poniewa\u017c musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce dla komunistycznego aparatu bezpiecze\u0144stwa potencjalnie wa\u017cn\u0105 by\u0142a ka\u017cda przekazana przez \u017ar\u00f3d\u0142o informacja, a nawet sam fakt zaistnienia tajnej wsp\u00f3\u0142pracy z dan\u0105 osob\u0105.<\/p>\r\n

Spektrum s\u0142u\u017cb<\/strong><\/p>\r\n

Osobowe \u017ar\u00f3d\u0142a informacji w centralach handlu zagranicznego prowadzone by\u0142y przewa\u017cnie przez Departamenty I (zw\u0142aszcza Wydzia\u0142 VIII, „ekonomiczny”) i II Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych, a tak\u017ce Departament III i wyodr\u0119bniony z niego pod koniec lat 70. Departament III-A, przeznaczony do kontroli operacyjnej przemys\u0142u lekkiego, ci\u0119\u017ckiego i handlu zagranicznego. Ich dzia\u0142ania dotyczy\u0142y – oczywi\u015bcie poza „standardow\u0105” inwigilacj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w – wywiadu gospodarczego i kontrwywiadu (w przypadku Departamentu II). Tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy w CHZ-ach byli r\u00f3wnie\u017c prowadzeni przez wchodz\u0105ce w struktury Departamentu III Wydzia\u0142y III, III-A i V-1 KSMO\/SUSW. To „uprzywilejowanie” wynika\u0142o z ulokowania w stolicy wi\u0119kszo\u015bci central. W latach 80., w zwi\u0105zku z przekszta\u0142ceniem w 1981 r. pionu III-A w Departament V, to ten departament (szczeg\u00f3lnie jego Wydzia\u0142 VI) sta\u0142 si\u0119 osi\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy z agentur\u0105 ulokowan\u0105 w centralach handlu zagranicznego. Przy czym warto zwr\u00f3ci\u0107 tu uwag\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnym zadaniem pionu V by\u0142a „ochrona gospodarki przed wrogim dzia\u0142aniem grup antysocjalistycznych”. Eliminuje to a priori ewentualne t\u0142umaczenia wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Departamentu V o wsp\u00f3\u0142pracy z bezpiek\u0105 w celu ochrony „tajemnic gospodarczych pa\u0144stwa” przed obcymi wywiadami.
Spektrum s\u0142u\u017cb PRL posiadaj\u0105cych agentur\u0119 w CHZ-ach zamyka oczywi\u015bcie Zarz\u0105d II Sztabu Generalnego LWP. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 z tym prowadzenie przez OZI, cho\u0107 z marnym skutkiem, tak\u017ce wywiadu politycznego i wojskowego (Wsp\u00f3lnoty Europejskie, NATO). Znacz\u0105cy wzrost liczby osobowych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji s\u0142u\u017cb wojskowych we wszystkich instytucjach zwi\u0105zanych z mi\u0119dzynarodow\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 gospodarcz\u0105 (nie tylko centrale, ale tak\u017ce plac\u00f3wki polskich bank\u00f3w i ministerstw za granic\u0105, przedsi\u0119biorstwa polonijne) zauwa\u017camy od pocz\u0105tku lat 80. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 CHZ-\u00f3w nadzorowa\u0142o Ministerstwo Handlu Zagranicznego, w kt\u00f3rym w okresie stanu wojennego (od grudnia 1981 r. do lutego 1983 r.) komisarzem wojskowym by\u0142 p\u0142k Feliks Kwiatkowski, od 1973 r. funkcjonariusz Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego, m.in. w Oddzia\u0142ach „X” i „Z”. Druga fala wzrostu rejestrowa\u0144 wyst\u0105pi\u0142a w po\u0142owie dekady. By\u0142o to efektem opisanej niedawno w ksi\u0105\u017cce „D\u0142ugie rami\u0119 Moskwy” dr. hab. S\u0142awomira Cenckiewicza „rewolucji wojskowej” i „kolonizacji” pa\u0144stwa przez ludzi zwi\u0105zanych z sektorem militarnym. Wytyczne Zarz\u0105du II SG m\u00f3wi\u0142y wprost o „prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci finansowej i gospodarczej” z wykorzystaniem central handlu zagranicznego i firm polonijnych.<\/p>\r\n

Zasoby central<\/strong><\/p>\r\n

Taki stan rzeczy nie mo\u017ce dziwi\u0107. Przypomnijmy, \u017ce centrale handlu zagranicznego ju\u017c od lat 40. i 50. XX wieku stanowi\u0142y specjalny typ przedsi\u0119biorstw pa\u0144stwowych PRL, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 prowadzi\u0107 obr\u00f3t gospodarczy z zagranic\u0105. Z czasem poszczeg\u00f3lne centrale sta\u0142y si\u0119 monopolistami w poszczeg\u00f3lnych bran\u017cach, reprezentuj\u0105c grupowo inne przedsi\u0119biorstwa ze swojego sektora w kontaktach zagranicznych. Ich pracownicy posiadali mo\u017cliwo\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cowania lub przebywania d\u0142u\u017cszy czas na Zachodzie, dost\u0119p do waluty, szans\u0119 poznania funkcjonowania gospodarki wolnorynkowej, zdobycia kontakt\u00f3w. Zarabiali r\u00f3wnie\u017c wi\u0119cej ni\u017c w kraju. Pracownicy central handlu zagranicznego stanowili zatem swoist\u0105 kast\u0119 uprzywilejowanych, podobnie jak ich koledzy z plac\u00f3wek zagranicznych Banku Handlowego, Biur Radc\u00f3w Handlowych przy plac\u00f3wkach dyplomatycznych, pracownicy Ministerstwa Finans\u00f3w i Ministerstwa Handlu Zagranicznego. Typowa kariera takich ludzi w PRL obejmowa\u0142a zreszt\u0105 rotacj\u0119 i prac\u0119 w r\u00f3\u017cnych okresach w wi\u0119kszo\u015bci z ww. podmiot\u00f3w. Cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119 zatem, \u017ce dana osoba przychodzi\u0142a do pracy w centrali handlu zagranicznego ju\u017c jako wsp\u00f3\u0142pracownik s\u0142u\u017cb pozyskany we wcze\u015bniejszej instytucji. W takiej sytuacji pozostawa\u0142a na wcze\u015bniejszym kontakcie b\u0105d\u017a by\u0142a przerejestrowywana (je\u015bli wynika\u0142o tak z r\u00f3\u017cnych system\u00f3w klasyfikowania i prowadzenia osobowych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji przez r\u00f3\u017cne rodzaje s\u0142u\u017cb).<\/p>\r\n

Tak\u0105 praktyk\u0119 pokazuje przypadek niejakiego Roberta M\u0142y\u0144ca, pracownika CHZ Rolimpex i Ministerstwa Handlu Zagranicznego, a tak\u017ce polskich plac\u00f3wek dyplomatycznych w USA, Indiach i Brazylii. W r\u00f3\u017cnych okresach swej kariery M\u0142yniec by\u0142 rejestrowany jako kontakt operacyjny, kontakt s\u0142u\u017cbowy Departamentu II, dysponent lokalu kontaktowego, wreszcie jako kontakt informacyjny Departamentu I MSW o pseudonimie „Syski”.<\/p>\r\n

Szerokie zainteresowanie<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie centrale handlu zagranicznego by\u0142y tak\u017ce obiektem dzia\u0142a\u0144 ze strony SB o charakterze represyjnym (np. inwigilacji i zabezpieczenia pod k\u0105tem wspierania opozycji antykomunistycznej) oraz \u015bledczo-kontrolnym, zwi\u0105zanych z \u0142amaniem lub podejrzeniem \u0142amania prawa gospodarczego. Przyk\u0142adowo od 1988 r. przeciwko THM Dal prowadzona by\u0142a sprawa operacyjnego sprawdzenia o kryptonimie „Prox”, na prze\u0142omie lat 80. i 90. Wydzia\u0142 VI Departamentu I MSW prowadzi\u0142 spraw\u0119 operacyjnego sprawdzenia (dotycz\u0105c\u0105 niegospodarno\u015bci w gospodarce narodowej) kryptonim „Auto”, skierowan\u0105 przeciw przedsi\u0119biorstwu Pol-Mot. Na najwi\u0119ksze centrale handlu zagranicznego za\u0142o\u017conych by\u0142o po kilka lub nawet kilkana\u015bcie spraw, np. na Animex – SOS krypt. „Tamka”, „Olek”, „Ch\u0142odnia”, „Transport”, „Decyzja” i „Kujawiak”; na CIE Ciech – SOS krypt. „Lepiszcze” i „Terpen”; na PHZ Agros – SOS krypt. „Cytrus”, „Konflikt”, „Sezam” i „Ada\u015b”; na PHZ Unitra SOS krypt. „Londyn” oraz SOR krypt. „Ren”; natomiast na PTHZ Varimex – SOS krypt. „Polonus” i „Unia”. Inne sprawy operacyjnego sprawdzenia prowadzone w zwi\u0105zku z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 CHZ-\u00f3w to m.in. „Centrala” (Centrozap), „Inwestycje” (Elektrim), „Szyb” (Kopex), „Urlop” (Polcoop) czy „W\u0119giel” (W\u0119glokoks).<\/p>\r\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce zasadniczym polem dzia\u0142a\u0144 operacyjnych bezpieki oraz s\u0142u\u017cb wojskowych wobec przedsi\u0119biorstw z udzia\u0142em kapita\u0142u zagranicznego i central handlu zagranicznego nie by\u0142y typowe sprawy karne, badanie legalno\u015bci i prawid\u0142owo\u015bci dzia\u0142ania pod k\u0105tem fiskalno-finansowym, a wykorzystywanie ich jako instytucji lokowania funkcjonariuszy i agentury.<\/p>\r\n

Universal-ny FOZZ<\/strong><\/p>\r\n

Centrale handlu zagranicznego odegra\u0142y r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 rol\u0119 w aferze FOZZ. Jak przyzna\u0142 Grzegorz \u0179emek, dyrektor generalny Funduszu, cz\u0119\u015b\u0107 jego bud\u017cetu stanowi\u0142y „czarne pieni\u0105dze” polskich central. R\u00f3wnie\u017c oficjalnie FOZZ by\u0142 zasilany legalnymi \u015brodkami b\u0119d\u0105cymi w dyspozycji CHZ-\u00f3w. Zreszt\u0105 sam \u0179emek by\u0142 na pocz\u0105tku lat 70. pracownikiem jednej z central i w\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas zainteresowa\u0142 si\u0119 nim Zarz\u0105d II Sztabu Generalnego. „Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie mo\u017ce on wej\u015b\u0107 do rotacji wyjazd\u00f3w na plac\u00f3wki zagraniczne, co stworzy\u0142oby mu pewne mo\u017cliwo\u015bci pracy dla Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego”, pisa\u0142 we wrze\u015bniu o przysz\u0142ym tajnym wsp\u00f3\u0142pracowniku „Diku” mjr Jan Lesi\u0144ski, wnioskuj\u0105c o wytypowanie \u0179emka – w\u00f3wczas handlowca w Centrali Handlu Zagranicznego Metronex – na kandydata na TW „wojsk\u00f3wki”.<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d instytucji i os\u00f3b powi\u0105zanych z Funduszem Obs\u0142ugi Zad\u0142u\u017cenia Zagranicznego mia\u0142a sp\u00f3\u0142ka Universal (dzia\u0142aj\u0105ca najpierw jako CHZ, p\u00f3\u017aniej jako Universal SA). Od 1986 r. jej dyrektorem by\u0142 Dariusz Przywieczerski, w latach 70. instruktor KC PZPR, wyst\u0119puj\u0105cy w dokumentach SB jako tajny wsp\u00f3\u0142pracownik o pseudonimie „Grabi\u0144ski”, rejestrowany w latach 1987-1989 przez Wydzia\u0142 I Departamentu II MSW. FOZZ i Universal zawar\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105 blisko 80 r\u00f3\u017cnego rodzaju porozumie\u0144 finansowych. Ich szczeg\u00f3\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci nie s\u0105 znane. W 1990 r. Przywieczerski, \u0179emek i Janina Chim (zast\u0119pca dyrektora FOZZ) po\u017cyczyli – jako osoby prywatne – p\u00f3\u0142 miliona dolar\u00f3w w Bank of Scotland, za kt\u00f3re za\u0142o\u017cyli sp\u00f3\u0142k\u0119 Trast. Po\u017cyczk\u0119 sp\u0142aci\u0142 Fundusz. Firma Trast, kt\u00f3rej FOZZ mia\u0142 po\u017cyczy\u0107 pieni\u0105dze na \u0142\u0105czn\u0105 sum\u0119 4 mld dolar\u00f3w, mia\u0142a zawiera\u0107 umowy finansowe z za\u0142o\u017con\u0105 przez KC PZPR, a p\u00f3\u017aniej nale\u017c\u0105c\u0105 do SdRP, firm\u0105 – nomen omen – Transakcja.<\/p>\r\n

Powi\u0105zania decydent\u00f3w FOZZ i Universalu by\u0142y bardzo rozbudowane. W 1994 r. ksi\u0119gow\u0105 w firmie Dariusza Przywieczerskiego zosta\u0142a Janina Chim, kt\u00f3ra jako zast\u0119pca kierownika jednego z dzia\u0142\u00f3w pracowa\u0142a w tym przedsi\u0119biorstwie ju\u017c w latach 80. Ca\u0142a tr\u00f3jka (z \u0179emkiem) utrzymywa\u0142a r\u00f3wnie\u017c bliskie kontakty towarzyskie. Universal by\u0142 ponadto jednym z udzia\u0142owc\u00f3w BIG Banku, tworzonego w 1989 roku. Przywieczerski i \u0179emek zasiadali tak\u017ce razem w Radzie Nadzorczej sp\u00f3\u0142ki Dolta. Dariusz Przywieczerski kontrolowa\u0142 w tamtym okresie liczne sp\u00f3\u0142ki, w tym Ad Novum, wydaj\u0105c\u0105 m.in. „Trybun\u0119”, oraz Dukat, kt\u00f3rej FOZZ por\u0119czy\u0142 jeden z kredyt\u00f3w zaci\u0105gni\u0119tych w BIG Banku.<\/p>\r\n

Postaci Chim i Przywieczerskiego pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142alno\u015bci firmy Eurotrade-Pol. Zast\u0119pczyni Grzegorza \u0179emka by\u0142a jej prezesem. Od 1993 r. Eurotrade-Pol administrowa\u0142a budynkami dawnych Zak\u0142ad\u00f3w im. R\u00f3\u017cy Luksemburg w Warszawie, produkuj\u0105cych lampy i \u017car\u00f3wki. W 1994 r. prawo do wieczystego u\u017cytkowania grunt\u00f3w i budynk\u00f3w starej fabryki odkupi\u0142 od firmy Janiny Chim Universal, kt\u00f3ry nast\u0119pnie sprzeda\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 G\u0142\u00f3wnemu Urz\u0119dowi Ce\u0142. Mia\u0142a tam stan\u0105\u0107 g\u0142\u00f3wna siedziba urz\u0119du. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce ze wzgl\u0119du na zbyt du\u017ce st\u0119\u017cenie rt\u0119ci wykorzystywanej przez lata do produkcji lamp teren ten nie nadaje si\u0119 do u\u017cytkowania. Prawdopodobnie wiedzia\u0142 o tym Ireneusz Seku\u0142a, polityk lewicy i \u00f3wczesny prezes GUC, kt\u00f3ra za nietrafion\u0105 transakcj\u0119 mia\u0142 odpowiada\u0107 przed s\u0105dem. W 1995 i 1998 r. prokuratura oskar\u017cy\u0142a Seku\u0142\u0119 o pope\u0142nienie kilku przest\u0119pstw, w tym dzia\u0142ania na szkod\u0119 GUC. Polityk jednak przed s\u0105dem nie stan\u0105\u0142. W marcu 2000 r. w tajemniczych okoliczno\u015bciach pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Dawne Zak\u0142ady im. R\u00f3\u017cy Luksemburg do dzi\u015b strasz\u0105 swoim nieremontowanym, opustosza\u0142ym gmachem.<\/p>\r\n

Co ciekawe, ca\u0142a afera FOZZ zacz\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie od Universalu. Na trop nielegalnej dzia\u0142alno\u015bci Funduszu wpad\u0142 znany g\u0142\u00f3wnie jako inspektor Najwy\u017cszej Izby Kontroli Micha\u0142 Falzmann, gdy – jeszcze jako komisarz Izby Skarbowej w Warszawie – w pa\u017adzierniku 1989 r. przeprowadza\u0142 kontrol\u0119 w Universalu. W 2005 r. Dariusz Przywieczerski zosta\u0142 skazany w procesie FOZZ na trzy i p\u00f3\u0142 roku pozbawienia wolno\u015bci oraz 380 tys. z\u0142 grzywny. Jednak w przeciwie\u0144stwie do Grzegorza \u0179emka i Janiny Chim kary nie odby\u0142. Uciek\u0142 za granic\u0119, obecnie jest poszukiwany mi\u0119dzynarodowym listem go\u0144czym (ostatni raz by\u0142 widziany kilka lat temu na terenie USA).<\/p>\r\n

Uw\u0142aszczenie<\/strong><\/p>\r\n

Historia Universalu jest tak\u017ce przyk\u0142adem „prywatyzacji” central handlu zagranicznego, z kt\u00f3rych wiele w okresie transformacji sta\u0142o si\u0119 „udzielnymi ksi\u0119stwami” grup interes\u00f3w lub nawet poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b. CHZ-y, wraz z firmami polonijnymi (Przedsi\u0119biorstwami Polonijno-Zagranicznymi, kt\u00f3re mogli zak\u0142ada\u0107 obcokrajowcy b\u0105d\u017a polonusi), na prze\u0142omie lat 80. i 90. sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c elementem procesu uw\u0142aszczania nomenklatury PZPR i os\u00f3b zwi\u0105zanych z tajnymi s\u0142u\u017cbami PRL. Dla cz\u0142onk\u00f3w komunistycznej nomenklatury, patrz\u0105c z ich osobistego punktu widzenia, by\u0142a to szansa na \u017cyciowe „ustawienie si\u0119”. Ze \u015brodowiskowego – mo\u017cliwo\u015b\u0107 utrzymania przez PZPR przewagi w wymiarze ekonomicznym. Z kolei dla funkcjonariuszy s\u0142u\u017cb podmioty te stanowi\u0142y naturalne pole lokowania agentury (np. kurier\u00f3w, \u0142\u0105cznik\u00f3w), sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c swoistym poligonem, na kt\u00f3rym „testowano” mechanizmy rynkowe, wykorzystuj\u0105c je jednocze\u015bnie do dzia\u0142a\u0144 operacyjnych. W p\u00f3\u017aniejszym okresie, w samym roku 1989, do\u015bwiadczenie owego „poligonu” umo\u017cliwi\u0142o ludziom s\u0142u\u017cb skuteczne zagospodarowanie otwieraj\u0105cego si\u0119 obszaru biznesowego ju\u017c w III RP.<\/p>\r\n

Adam Chmielecki<\/em><\/strong>
politolog, publicysta<\/p>\r\n

Autor jest by\u0142ym pracownikiem IPN oraz Komisji ds. Likwidacji WSI. Ostatnio wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. „Wok\u00f3\u0142 „Solidarno\u015bci””. Wsp\u00f3lnie ze S\u0142awomirem Cenckiewiczem jest wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cki „Tajne pieni\u0105dze. Wywiad wojskowy PRL w labiryncie biznesowych gier”, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 na rynku nak\u0142adem wydawnictwa Zysk i S-ka.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W centralach handlu zagranicznego funkcjonariusze i wsp\u00f3\u0142pracownicy s\u0142u\u017cb specjalnych PRL zbierali kapita\u0142, kt\u00f3ry wykorzystali po 1989 r. Tajni wsp\u00f3\u0142pracownicy o pseudonimach „Giovanna” (zarejestrowany w latach 1981-1989), „Kasia” oraz „Sandra” dzia\u0142ali w Centrali Importowo-Eksportowej Ciech. Prowadzi\u0142 ich kpt. Marek Rogowiecki z Wydzia\u0142u V-1 Sto\u0142ecznego Urz\u0119du Spraw Wewn\u0119trznych. Od wrze\u015bnia 1987 r. w \u0142\u00f3dzkiej centrali Textilimpex oraz […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47463"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47463"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47463\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}