{"id":47371,"date":"2011-11-23T21:49:13","date_gmt":"2011-11-24T02:49:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=47371"},"modified":"2020-09-21T19:29:24","modified_gmt":"2020-09-21T23:29:24","slug":"zlosc-zydowska-przeciwko-bogu-i-blizniemu-mord-rytualny-epizod-z-przeszlosci-lwowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=47371","title":{"rendered":"&#8222;Z\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowska przeciwko Bogu i bli\u017aniemu&#8221; &#8211; Mord rytualny. Epizod z przesz\u0142o\u015bci Lwowa"},"content":{"rendered":"<p><strong>Wydawnictwo ANTYK Marcina Dybowskiego zaprasza do zapoznania si\u0119 z najnowsza pozycj\u0105 z serii reprint\u00f3w starodruk\u00f3w: ksi\u0105\u017ck\u0105 pt <a href=\"http:\/\/ksiegarnia.antyk.org.pl\/x_C_I__P_23016447-23010001.html\">&#8222;Z\u0142o\u015bc \u017cydowska&#8221;<\/a> .<\/strong><\/p>\r\n<p>Ksi\u0119ga ta jest reprintem staropolskiego starodruku &#8222;Z\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowska&#8221;, kt\u00f3ry powsta\u0142 we Lwowie, jako owoc &#8211; spisanej przez ks. Gaudentego Pikulskiego* &#8211; dysputy z roku 1759 roku pomi\u0119dzy \u017bydami kontrtalmudystami a \u017cydowskimi rabinami talmudystami.<\/p>\r\n<p>W Kraju zachowa\u0142o si\u0119 ju\u017c tylko kilka egzemplarzy tej cennej ksi\u0105\u017cki. Wydawca stara\u0142 si\u0119 na podstawie trzech egzemplarzy i jednego mikrofilmu uzyska\u0107 maksymalnie czytelny wydruk, cho\u0107 nie by\u0142o to \u0142atwe. Zachowane w Polsce egzemplarze s\u0105 s\u0142abej jako\u015bci. Dla polepszenia czytelno\u015bci czcionek rozmiar stron zosta\u0142 powi\u0119kszony do formatu A4. Ksi\u0105\u017cka obecna jest wi\u0119c olbrzymiego formatu prawie 900 stronicowym reprintem pierwotnego dzie\u0142a. By\u0107 mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci wydawca zdecyduje si\u0119 na nowe wydanie, j\u0119zykowo i edytorsko uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnionej wersji &#8222;Z\u0142o\u015bci \u017cydowskiej&#8221;. Obecnie jednak tylko w tej formie mo\u017cemy zapozna\u0107 si\u0119 z przebiegiem tego niezwyk\u0142ego wydarzenia, kt\u00f3re cho\u0107 donios\u0142e z punktu widzenia apologetyki, kompletnie posz\u0142o w niepami\u0119\u0107. A <strong>jest to do tej pory jedyne na \u015bwiecie udokumentowane starcie pomi\u0119dzy \u017bydami, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 przyj\u0105\u0107 chrzest, a \u017bydami, kt\u00f3rzy odrzuciwszy Mesjasza postanowili trwa\u0107 w wyznawaniu takiego rodzaju wiary, kt\u00f3ry z biegiem czasu skodyfikowany zosta\u0142 w postaci Talmudu.<\/strong> \u017bydzi pragn\u0105cy przyj\u0119cia Chrztu \u015awi\u0119tego, doskonale znaj\u0105cy &#8211; jako byli rabini &#8211; tajniki talmudyzmu, na \u015bwiat\u0142o dzienne wyci\u0105gn\u0119li niezmiernie wa\u017cne informacje, kt\u00f3re do tej pory negowane by\u0142y przez rabin\u00f3w \u017cydowskich.<\/p>\r\n<p>Dysputa w 1759 roku, mia\u0142a charakter dowodzenia, na podstawie Pisma \u015awi\u0119tego, i\u017c zapowiedzianym Mesjaszem jest Jezus Chrystus i nie ma innego, ani nie b\u0119dzie innego Mesjasza. Dyskusja, \u017byd\u00f3w krytyk\u00f3w i \u017byd\u00f3w obro\u0144c\u00f3w Talmudu, toczy\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 siedmiu punkt\u00f3w obustronnie przyj\u0119tych, jako podstaw\u0119 do prowadzenia sporu:<\/p>\r\n<p>1. Proroctwa wszystkich prorok\u00f3w o przyj\u015bciu Mesjasza ju\u017c si\u0119 spe\u0142ni\u0142y.<\/p>\r\n<p>2. Mesjasz by\u0142 B\u00f3g prawdziwy, kt\u00f3remu imi\u0119 Adonaj; ten mia\u0142 cia\u0142o nasze i wedle niego cierpia\u0142 dla odkupienia i zbawienia naszego.<\/p>\r\n<p>3. Od przyj\u015bcia Mesjasza prawdziwego ofiary i ceremonie usta\u0142y.<\/p>\r\n<p>4. Krzy\u017c \u015bw, jest wyra\u017ceniem Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej i piecz\u0119ci\u0105 Mesjasza.<\/p>\r\n<p>5. Ka\u017cdy cz\u0142owiek powinien by\u0107 pos\u0142uszny zakonowi Mesjasza, bo w nim zbawienie.<\/p>\r\n<p>6. Do wiary Mesjasza \u017caden przyj\u015b\u0107 nie mo\u017ce, tylko przez chrzest.<\/p>\r\n<p>7. Talmud naucza, \u017ce potrzebna jest krew chrze\u015bcija\u0144ska, a kto wierzy w talmud, musi jej potrzebowa\u0107&#8221;.<\/p>\r\n<p>A oto, co na ten temat, a w szczeg\u00f3lno\u015bci punktu si\u00f3dmego, mo\u017cna przeczyta\u0107 w opracowaniu z 1899 roku, napisanym przez dr. Aleksandra Czo\u0142owatego.<\/p>\r\n<h4>\u00a0<\/h4>\r\n<hr style=\"background-color: #000000; border-width: 0; color: #000000; height: 2px; line-height: 0; text-align: center; width: 100%;\" \/>\r\n<h4>\u00a0<\/h4>\r\n<h2><strong>Historia dysputy mi\u0119dzy \u017cydami nad zagadnieniem mordu rytualnego odbyta w katedrze lwowskiej w 1759 roku.<\/strong><\/h2>\r\n<p>Widowni\u0105 niezwyk\u0142ego i wyj\u0105tkowego zdarzenia w Polsce, by\u0142 Lw\u00f3w w roku 1759. Oto 17 lipca tego roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 tu i to w katedrze \u0142aci\u0144skiej publiczne dysputy religijne \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3re og\u00f3ln\u0105 na si\u0119 zwr\u00f3ci\u0142y uwag\u0119. Spowodowali je Franki\u015bci, sekta \u017cydowska, tak nazwana od swego za\u0142o\u017cyciela, Jak\u00f3ba Franka, \u017cyda, rodem z Korol\u00f3wki na Podolu, a kt\u00f3rego ojciec Lejba by\u0142 rabinem w Czerniowcach i Bukareszcie.<\/p>\r\n<p>W czasie pobytu w Turcji, m\u0142ody Frank, poznawszy mistyczne ksi\u0119gi Wschodu, a zw\u0142aszcza nauk\u0119 Sabbatajczyk\u00f3w, sekty za\u0142o\u017conej w XVII w. przez \u017cyda tureckiego Sabbataja Cebi (Szabsa Cwi), uzna\u0142 si\u0119 jego duchownym nast\u0119pc\u0105 i zacz\u0105\u0142 szerzy\u0107 jego zasady, oparte tylko na Pi\u015bmie \u015bw. i kabalistycznej ksi\u0119dze &#8222;Zoar&#8221;, napisanej w XIV w. przez \u017cyda hiszpa\u0144skiego, Moj\u017cesza z Leonu. Znajomo\u015bci\u0105 tych pism, wymow\u0105, sprytem, siln\u0105 wol\u0105, dzia\u0142a\u0142 na otoczenie, pozyskiwa\u0142 s\u0142uchaczy, kt\u00f3rzy zacz\u0119li go tytu\u0142owa\u0107 &#8222;najm\u0119drszym z \u017cyd\u00f3w&#8221;. S\u0142awa jego ros\u0142a daleko, dosz\u0142a i do Polski, gdzie sabbateizm, zw\u0142aszcza na Podolu, wielu tajemnych liczy\u0142 zwolennik\u00f3w. Zaproszony przez nich, po r\u00f3\u017cnych losach w Turcji, przyby\u0142 Frank w roku 1755 najpierw do swego rodzinnego miasteczka Korol\u00f3wki, potem do rwania pod U\u015bcieczkiem i st\u0105d rozpocz\u0105\u0142 propagand\u0119, kt\u00f3ra nie pozosta\u0142a bez rezulat\u00f3w. Od razu pozyska\u0142 licznych, jawnych zwolennik\u00f3w nawet w\u015br\u00f3d rabin\u00f3w. Nauka jego zbli\u017ca\u0142a judaizm do chrystjanizmu, wyrzeka\u0142 si\u0119 bowiem Frank zupe\u0142nie talmudu &#8222;jako pe\u0142nego b\u0142\u0119d\u00f3w i blu\u017anierstw&#8221;, uczy\u0142, \u017ce B\u00f3g jest jeden we trzech osobach, wierzy\u0142 zatem w Tr\u00f3jc\u0119 \u015bw., a nadto uznawa\u0142 w Chrystusie Mesjasza. Wyst\u0105pienie i nauka Franka, wywo\u0142a\u0142y w\u015br\u00f3d \u017cyd\u00f3w polskich gor\u0105czkowy ruch przeciw &#8222;odszczepie\u0144cowi&#8221;, kt\u00f3ry odwa\u017cy\u0142 si\u0119 naruszy\u0107 uczucia i wierzenia zawarte w ksi\u0119gach talmudycznych. Ze wszystkich synagog posypa\u0142y si\u0119 uroczyste, z ca\u0142\u0105 groz\u0105 wschodni\u0105 wyg\u0142aszane kl\u0105twy na kacerzy.<\/p>\r\n<p>Prze\u015bladowani fanatycznie przez wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w Franki\u015bci, zwani urz\u0119downie kontratalmudystami, odwa\u017cyli si\u0119 na zr\u0119czny krok, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 na nich og\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 i zapewni\u0142 opiek\u0119. Oto bowiem za rad\u0105 mistrza postanowili odby\u0107 ze starowiercami czyli talmudystami publiczne dysputy. Dysputy mia\u0142y dowie\u015b\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w talmudu. Chodzi\u0142o tylko o pozwolenie w\u0142adz. W tym celu wi\u0119c wys\u0142ali pro\u015bby do kr\u00f3la Augusta III i do arcybiskupa lwowskiego \u0141ubie\u0144skiego, \u017ce gotowi s\u0105 przyj\u0105\u0107 chrzest po dyspucie, kt\u00f3rej domagaj\u0105 si\u0119 &#8222;z nieprzyjaci\u00f3\u0142mi wiary \u015bw.&#8221; nie z ub\u00f3stwa, nie z \u0142akomstwa albo &#8222;innych jakich podejrzanych i zwyczajnych narodowi naszemu przewrotno\u015bci&#8221;, ale dlatego, \u017ce maj\u0105 niema\u0142o ukrytych zwolennik\u00f3w, kt\u00f3rzy gdy ich nauka b\u0119dzie uznana przez najwy\u017csz\u0105 zwierzchno\u015b\u0107 &#8222;wyjawi\u0105 si\u0119 i zbawienie po\u017cyszcz\u0105.&#8221;<\/p>\r\n<p>Domagali si\u0119 tak\u017ce by mogli osi\u0105\u015b\u0107 w Busku lub Glinianach bo &#8222;nie spodziewamy si\u0119, aby odt\u0105d kt\u00f3ry z naszych mia\u0142 osiada\u0107 w karczmach, przez szynki, pos\u0142ug\u0119 pija\u0144stwa i wys\u0105czenie krwi chrze\u015bcija\u0144skiej szuka\u0107 chleba sobie do czego talmudystowie przywykli.&#8221; Na pro\u015bb\u0119 t\u0119 kr\u00f3l nie odpowiedzia\u0142 wcale, a arcybiskup, zostawszy w tym czasie prymasem Kr\u00f3lestwa, opu\u015bci\u0142 Lw\u00f3w i rozpatrzenie sprawy Frankist\u00f3w, powierzy\u0142 ks. Stefanowi Mikulskiemu, kt\u00f3ry zamianowany zosta\u0142 administratorem archidiecezji lwowskiej. Nie trac\u0105c nadziei, udali si\u0119 do niego wys\u0142a\u0144cy sekty i opowiedziawszy ca\u0142\u0105 sw\u0105 histori\u0119 i wszystkie swe nieszcz\u0119\u015bcia i prze\u015bladowania, o\u015bwiadczyli, \u017ce przyst\u0105pienie do katolicyzmu uwa\u017caj\u0105 dla siebie za zbawienie i uczyni\u0105 to, lecz dopiero po dyspucie &#8222;z rabinami&#8221; nad nast\u0119puj\u0105cymi siedmiu punktami:<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;1. Proroctwa wszystkich prorok\u00f3w o przyj\u015bciu Mesjasza ju\u017c si\u0119 spe\u0142ni\u0142y.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">2. Mesjasz by\u0142 B\u00f3g prawdziwy, kt\u00f3remu imi\u0119 Adonaj; ten mia\u0142 cia\u0142o nasze i wedle niego cierpia\u0142 dla odkupienia i zbawienia naszego.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">3. Od przyj\u015bcia Mesjasza prawdziwego ofiary i ceremonie usta\u0142y.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">4. Krzy\u017c \u015bw, jest wyra\u017ceniem Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej i piecz\u0119ci\u0105 Mesjasza.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">5. Ka\u017cdy cz\u0142owiek powinien by\u0107 pos\u0142uszny zakonowi Mesjasza, bo w nim zbawienie.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">6. Do wiary Mesjasza \u017caden przyj\u015b\u0107 nie mo\u017ce, tylko przez chrzest.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">7. Talmud naucza, \u017ce potrzebna jest krew chrze\u015bcija\u0144ska, a kto wierzy w talmud, musi jej potrzebowa\u0107&#8221;.<\/p>\r\n<p>Administrator archidiecezji ulegaj\u0105c &#8222;uprzykrzonym naleganiom&#8221; Frankist\u00f3w, zgodzi\u0142 si\u0119 na dysput\u0119, cho\u0107 bardzo niech\u0119tnie, gdy\u017c stawia\u0142o go to w opozycji ze zdaniem prymasa. Postawi\u0142 jednak warunki, \u017ce delegaci swoim i swoich wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w imieniem dadz\u0105 zapewnienie, \u017ce zaraz po dysputach chrzest przyjm\u0105, \u017ce przed ka\u017cd\u0105 pojedyncz\u0105 dysput\u0105 Franki\u015bci maj\u0105 swe tezy podlegaj\u0105ce dyspucie spisa\u0107 w polskim i hebrajskim j\u0119zyku i te stronie przeciwnej poda\u0107, ta za\u015b ma na nie odpowiada\u0107 na posiedzeniu nast\u0119pnym; wreszcie obie strony maj\u0105 swe wywody sk\u0142ada\u0107 na r\u0119ce kanonika, wyznaczonego przez konsystorz. Franki\u015bci przyj\u0119li warunki.<\/p>\r\n<p>Temin pierwszej dysputy wyznaczony zosta\u0142 na dzie\u0144 17 lipca 1759 r. o godzinie l w po\u0142udnie w ko\u015bciele archikatedralnym we Lwowie, o czym ks. Mikulski rozes\u0142a\u0142 zawiadomienia do duchowie\u0144stwa katolickiego i rabinat\u00f3w. Nakazywa\u0142 przytem, aby wszystkie gminy \u017cydowskie ca\u0142ej archidiecezji wys\u0142a\u0142y do Lwowa swych przedstawicieli, pod kar\u0105 tysi\u0105catalar\u00f3w. Szlachta r\u00f3wnie\u017c otrzyma\u0142a odpowiednie zlecenia, by \u017cyd\u00f3w zmusza\u0107 do przyjazdu do Lwowa.<\/p>\r\n<p>Wie\u015b\u0107 o dyspucie wywar\u0142a przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie na gminy \u017cydowskie. Zatrwo\u017ceni \u017cydzi szukali r\u00f3\u017cnych \u015brodk\u00f3w ratunku; udali si\u0119 z pro\u015bb\u0105 do prymasa i nuncjusza, by znie\u015bli postanowienie ks. Mikulskiego. Obaj dygnitarze wyrazili administratorowi swe obawy, \u017ce dysputy mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 rozj\u0105trzenie, lecz ten postawi\u0142 na swoim, bo zreszt\u0105 by\u0142o ju\u017c za p\u00f3\u017ano, aby odwo\u0142ywa\u0107. Na dzie\u0144 oznaczony musieli zjecha\u0107 do Lwowa rabini i przyby\u0142o ich oko\u0142o czterdziestu. Z samej archidiecezji lwowskiej by\u0142o ich trzydziestu, reszta z r\u00f3\u017cnych stron Polski. Na m\u00f3wc\u00f3w wybrali: Chaima Kohena Rapaporta, rabina lwowskiego i zaci\u0119tego wroga Frankist\u00f3w, nast\u0119pnie Beera z Jaz\u0142owca, syndyka gmin podolskich, Dawida, rabina ze Stanis\u0142awowa i Izraela z Mi\u0119dzybo\u017ca, cudotw\u00f3rc\u0119, cadyka i rabina z Rozdo\u0142u, gdzie jako Baal-Szem za\u0142o\u017cy\u0142 sekt\u0119 Chassyd\u00f3w. Ze strony Frankist\u00f3w przyby\u0142o z pocz\u0105tku tylko trzynastu przedstawicieli &#8222;uczonych i znaj\u0105cych j\u0119zyk polski&#8221;, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwybitniejszymi byli JehudabenNosenKrysa,nigdy\u015b rabin w Nadw\u00f3rnie, &#8222;przoduj\u0105cy innym m\u0105dro\u015bci\u0105&#8221;, Salomon ben Bijasz Szor, syn rabina z Rohatyna i Nachman Szmuj\u0142owicz, rabin z Buska. Sam Frank pozosta\u0142 na razie w okolicy Kamie\u0144ca podolskiego. W przeddzie\u0144 dysputy rabini \u017cydowscy z Rapaportem na czele z\u0142o\u017cyli wizyt\u0119 ks. Mikulskiemu; to samo te\u017c zrobili i Franki\u015bci.<\/p>\r\n<p>Dnia nast\u0119pnego 17 lipca ruch niezwyk\u0142y zapanowa\u0142 w ca\u0142em mie\u015bcie. T\u0142umy ciekawych d\u0105\u017cy\u0142y do katedry, kt\u00f3r\u0105 otacza\u0142y warty garnizonu lwowskiego i pilnowa\u0142y porz\u0105dku. Dla wchodz\u0105cych ustanowiono bilety wej\u015bcia, za kt\u00f3re pobierano &#8222;sz\u00f3stak bity&#8221; z przeznaczeniem ca\u0142ego dochodu na potrzeby ubogich Frankist\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Mn\u00f3stwo pra\u0142at\u00f3w, kanonik\u00f3w i innych dygnitarzy zape\u0142ni\u0142o ko\u015bci\u00f3\u0142. Ka\u017cdy z lwowskich klasztor\u00f3w przys\u0142a\u0142 obowi\u0105zkowo czterech przedstawicieli. W po\u015brodku ko\u015bcio\u0142a w dw\u00f3ch rz\u0119dach krzese\u0142 ustawionych &#8222;w cyrku\u0142&#8221; zaj\u0119li miejsca teologowie, dygnitarze duchowni, &#8222;znaczniejsi go\u015bcie i dystyngowa\u0144sze damy&#8221;. Wielu dostojnik\u00f3w koronnych przyby\u0142o umy\u015blnie, by by\u0107 \u015bwiadkiem niezwyk\u0142ego faktu. W \u0142awkach po lewej stronie nawy zasiedli rabini z wyrazem pewnej trwogi na twarzy; na prawo Franki\u015bci. Na krze\u015ble wzniesionem &#8222;na dwa gradusy&#8221; przewodniczy\u0142 w fioletach sam administrator ks. Mikulski, obok kanclerz konstystorski przy osobnym stoliku spisywa\u0142 protok\u00f3\u0142. Woko\u0142o rzesze mieszcze\u0144stwa,katolickiego ludu i \u017cydowskiego gminu szczelnie zape\u0142ni\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142. Oczy wszystkich zwraca\u0142y si\u0119 na wrogie sobie strony. Posiedzenie zacz\u0119\u0142o si\u0119 o 2 godzinie gor\u0105c\u0105 przemow\u0105 ks. Mikulskiego, w kt\u00f3rej wy\u0142o\u017cy\u0142 powody dysputy i zako\u0144czy\u0142 pochwa\u0142\u0105 dla jej rzecznik\u00f3w &#8211; kontratalmudyst\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Badacze \u017cycia Franka i jego sekty kr\u00f3tko tylko wspominaj\u0105 o przebiegu lwowskiej dysputy, nie wdaj\u0105c si\u0119 w jej szczeg\u00f3\u0142y. Nie mamy r\u00f3wnie\u017c zamiaru przedstawia\u0107 tu wszystkich jej faz, mianowicie co do pierwszych sze\u015bciu punkt\u00f3w. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce Franki\u015bci wspierani wiedz\u0105 teolog\u00f3w, przytaczali na ka\u017cdy z nich dowody z niema\u0142\u0105 erudycj\u0105, zaczerpni\u0119t\u0105 z Pisma \u015bw., z ksi\u0105g talmudycznych i z ksi\u0119gi Zoar. Rozbierano szczeg\u00f3\u0142owo ka\u017cd\u0105 z tez. Rabini bronili si\u0119 jak mogli i umieli. Nie brak\u0142o chwil o\u017cywionych i charakterystycznych, lecz w og\u00f3le dysputy prze\u0142adowane niezliczonymi cytatami z obu stron i wzajemnemi subtelnemi kwestjami &#8211; oddzia\u0142ywa\u0142y nu\u017c\u0105co na s\u0142uchacz\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Na dziesi\u0119ciu posiedzeniach za\u0142atwiono si\u0119 z pierwszymi sze\u015bciu tezami. Pozosta\u0142a tylko teza si\u00f3dma, \u017ce &#8222;talmud naucza, \u017ce potrzebna jest krew chrze\u015bcija\u0144ska, a kto wierzy w talmud, musi jej potrzebowa\u0107&#8221;. By\u0142 to niew\u0105tpliwie punkt ci\u0119\u017cko\u015bci ca\u0142ej dysputy, najwa\u017cniejszy i najwi\u0119kszy w og\u00f3le budz\u0105cy interes, tym bardziej, \u017ce od wiek\u00f3w niepokojona t\u0105 spraw\u0105 opinia szerokich warstw, zostawa\u0142a w\u0142a\u015bnie pod wra\u017ceniem niedawnego faktu, kt\u00f3ry zdarzy\u0142 si\u0119 w \u0179ytomierzu na Wo\u0142yniu w r. 1753. Oto s\u0105d tamtejszy kaza\u0142 uwi\u0119zi\u0107 25 \u017cyd\u00f3w pod zarzutem, \u017ce roku wspomnianego &#8222;w sam wielki pi\u0105tek, z\u0142apawszy dzieci\u0119 p\u00f3\u0142czwarta roku maj\u0105ce imieniem Stefana Studzie\u0144skiego, syna Adama i Ewy Studzie\u0144skich, w wielk\u0105 sobot\u0119 po sabacie zgromadzeni, okrutnie zamordowali, z ka\u017cdej \u017cy\u0142y i junktury krew wypuszczaj\u0105c przez klocie&#8221;. &#8222;Po uczynionej pilnie inkwizycji&#8221; zbrodni\u0119 &#8222;prawnie dowiedziono&#8221; i wydano wyrok, moc\u0105 kt\u00f3rego &#8222;z jedenastu \u017cyd\u00f3w \u017cywcem pasy darto, a potem \u0107wiertowano, trzynastu chrzest \u015bw. przyj\u0105wszy, \u015bci\u0119ci byli, jeden za\u015b mniej winny dla \u015bwiadectwa innym talmudystom przy \u017cyciu zachowany zosta\u0142, chrzest \u015bw. przyj\u0105wszy&#8221;. Ryciny i obrazy przedstawiaj\u0105ce zamordowanego ch\u0142opca w ca\u0142ej postaci z licznemi ranami na ciele, rozrzucono po ca\u0142ej Polsce i do dzi\u015b nie rzadko mo\u017cna je jeszcze spotka\u0107 po ko\u015bcio\u0142ach i w r\u00f3\u017cnych zbiorach.<\/p>\r\n<p>Wobec rozbudzonych nami\u0119tno\u015bci, z wielk\u0105 ciekawo\u015bci\u0105 oczekiwano niecierpliwie dnia, w kt\u00f3rym dalsza mia\u0142a si\u0119 odby\u0107 dysputa, zw\u0142aszcza, \u017ce na ni\u0105 przyby\u0142 do Lwowa sam Frank. Otacza\u0142y go t\u0142umy zwolennik\u00f3w z \u017conami i dzie\u0107mi. Wje\u017cd\u017ca\u0142 domiasta (25 sierpnia) w karcie posz\u00f3stnej, jakby jaki ksi\u0105\u017c\u0119 wschodni, ubrany w str\u00f3j turecki. Obok karety post\u0119powa\u0142o dwunastu jezdnych, a z ty\u0142u ci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 d\u0142ugi szereg woz\u00f3w i bryk, pe\u0142nych jego zwolennik\u00f3w. Ruszy\u0142 si\u0119 lud z miasta na przedmie\u015bcie ogl\u0105da\u0107 to dziwne zjawisko. \u017bydzi lwowscy natomiast kryli si\u0119 po domach i zau\u0142kach, obawiaj\u0105c si\u0119 wzroku cudotw\u00f3rcy, kt\u00f3ry ich zdaniem &#8222;czarowali ubezw\u0142adnia\u0142 patrz\u0105cych na\u0144&#8221;.<\/p>\r\n<p>Dzie\u0144 26 sierpnia przeznaczono na odbycie jedenastej dysputy nad ow\u0105 si\u00f3dm\u0105 tez\u0105 Frankist\u00f3w. Rabini jednak &#8222;obawiaj\u0105c si\u0119 jej najwi\u0119cej&#8221; i s\u0142usznie, prosili o zw\u0142ok\u0119, kt\u00f3ra &#8222;dla r\u00f3\u017cnych wykr\u0119t\u00f3w&#8221; przed\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 do poniedzia\u0142ku 10 wrze\u015bnia. W porz\u0105dku, jak na poprzednich dysputach, zebrano si\u0119 i w dniu tym, z t\u0105 tylko r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce przyby\u0142o kilkunastu Frankist\u00f3w ze swym mistrzem na czele, a nadto wielu wybitnych \u017cyd\u00f3w z r\u00f3\u017cnych synagog. Nat\u0142ok ciekawych panowa\u0142 taki, \u017ce obszerny ko\u015bci\u00f3\u0142 archikatedralny nie by\u0142 w stanie pomie\u015bci\u0107 wszystkich w swych murach. O godzinie 2 administrator ks. Mikulski zagai\u0142 zebranie i wezwa\u0142 Frankist\u00f3w, aby przytoczyli dowody na si\u00f3dm\u0105 tez\u0119. Powsta\u0142 na to t\u0142umacz Frankist\u00f3w, niejaki Moliwda-Kossakowski i ich imieniem w te s\u0142owa odezwa\u0142 si\u0119 po polsku:<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;\u0179\u0105danie krwi chrze\u015bcija\u0144skiej od posp\u00f3lstwa talmudyst\u00f3w nie tylko w Kr\u00f3lestwie Polskiem, ale i w cudzych krajach jest jawne, wiele bowiem historji min\u0105wszy w cudzych pa\u0144stwach, tu si\u0119 w Polsce i Litwie zdarzy\u0142o, \u017ce talmudystowie niewinn\u0105 krew chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 okrutnie wylali i za ten bezbo\u017cny uczynek przekonani, w r\u00f3\u017cne czasy dekretami na \u015bmier\u0107 os\u0105dzeni, zawsze jednak statecznie zapieraj\u0105c si\u0119, chcieli si\u0119 przed \u015bwiatem oczy\u015bci\u0107, \u017ce to na nich niewinnie chrze\u015bcijanie wk\u0142adaj\u0105, powiadaj\u0105&#8221;. &#8222;My jednak Boga wszystko widz\u0105cego, maj\u0105cego przyj\u015b\u0107 s\u0105dzi\u0107 \u017cywych i umar\u0142ych, wzi\u0105wszy na \u015bwiadectwo, nie ze z\u0142o\u015bci albo zemsty na onych, ale z mi\u0142o\u015bci Wiary \u015bwi\u0119tej, kt\u00f3r\u0105 przyjmujemy, t\u0119 z\u0142o\u015b\u0107 onych talmudyst\u00f3w wydajem \u015bwiatu ca\u0142emu do wiadomo\u015bci, bo\u015bmy si\u0119 i sami w m\u0142odo\u015bci naszej u onych tego uczy\u0142 i&#8221;.<\/p>\r\n<p>Te same s\u0142owa, b\u0119d\u0105ce zarazem przysi\u0119g\u0105, powt\u00f3rzy\u0142 po hebrajsku Jehuda bez Nosen Krysa, i w tym\u017ce j\u0119zyku powtarza\u0142 wszystkie nast\u0119pne dowody Moliwdy i pokazywa\u0142 w talmudzie, cytowane przeze\u0144 ust\u0119py. W dowodach owych niejedno mo\u017ce wyda si\u0119 niejasnem lub naci\u0105gni\u0119tem, lecz sam fakt, \u017ce tu po raz pierwszy z podobnymi dowodami, zaczerpni\u0119tymi z talmudu, wyst\u0105pili gremialnie i publicznie \u017cydzi przeciw \u017cydom, rabini przeciw rabinom, czyni ca\u0142\u0105 lwowsk\u0105 dysput\u0119 nad &#8222;mordem rytualnym&#8221; tym charakterystyczniejsz\u0105 i godn\u0105 uwagi. Nie wchodz\u0105c zupe\u0142nie w istotn\u0105 warto\u015b\u0107 tych dowod\u00f3w &#8211; przedstawiamy rzecz tak jak podaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a wsp\u00f3\u0142czesne, przytaczaj\u0105c miejsca charakterystyczne dos\u0142ownie, rozwlek\u0142e za\u015b w streszczeniu. Dowody na poparcie swego twierdzenia przynie\u015bli Franki\u015bci na pi\u015bmie zebrane. Czyta\u0142 je t\u0142umacz w\u015br\u00f3d ciszy obecnych, a by\u0142y one nast\u0119puj\u0105ce:<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">Ksi\u0119ga talmudu zwana Aur ech Chaim Megine Erec tj. \u015bcie\u017cka \u017cyj\u0105cych, obrona ziemi, kt\u00f3rej autorem jest rabin Dawid, m\u00f3wi fol. 242 rozdz. 412; Micwe lachzeur acher jain udym zeycher leydam, co znaczy: przyka\u017c (rabinie) stara\u0107 si\u0119 o wino czerwone, pami\u0105tk\u0119 krwi. Zaraz potem ten sam autor dodaje: Od reymez leudym zeycher leydam szeochoiu par\u0119 szoychet benay Isruel tj. jeszcze mrugam ci dlaczego pami\u0105tka czerwonej krwi, bo Farao rzn\u0105\u0142 dzieci Izraelit\u00f3w. Ni\u017cej za\u015b nast\u0119puje zdanie: Wayhuidne nimneu milayikachjain udym mipney eliloys szeykurym, co znaczy: a teraz opuszczone za\u017cywanie czerwonego wina gdy\u017c fa\u0142szywe napa\u015bci s\u0105.<\/p>\r\n<p>Tekstami przytoczonymi udowadniali Franki\u015bci, \u017ce talmud domaga si\u0119 krwi chrze\u015bcija\u0144skiej, gdy\u017c s\u0142owa jam udym &#8222;rabinowie sekret trzymaj\u0105cy t\u0142umacz\u0105 wino czerwone&#8221;, tymczasem w hebrajskim pi\u015bmie tymi samemi literami (aleph, dalet, wow, men) pisze si\u0119 tak s\u0142owo udym tj. czerwony, jak i s\u0142owo edym tj. wed\u0142ug ks. talmudu Rambam fol. 55 &#8211; ten, kt\u00f3ry pierwszy dzie\u0144 czyli niedziel\u0119 \u015bwi\u0119ci, a zatem chrze\u015bcijanin. Oba s\u0142owa r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tylko u spodu pierwszej litery (aleph) kropkami czyli akcentami, zwanemi sygiel i kumec, dla kt\u00f3rych kropek raz czyta si\u0119 udym to znowu edym.<\/p>\r\n<p>&#8222;Trzeba za\u015b wiedzie\u0107, \u017ce talmud ksi\u0119ga Aurech Chaim Megine Erec, w kt\u00f3rej jest rozkaz dla rabin\u00f3w, aby si\u0119 starali o czerwone wino na Wielkanoc dwa te s\u0142owa podaje bez \u017cadnych kropek, przez co te dwa hebrajskie s\u0142owa s\u0105 oboj\u0119tne. Wolno je rabinom t\u0142umaczy\u0107 przed posp\u00f3lstwem jam udym tj. wino czerwone a u siebie rozumie\u0107 jain edym tj. krew chrze\u015bcija\u0144ska pod alegorj\u0105 wina&#8221;. Twierdzi autor wspomnainej ksi\u0119gi talmudu, dowodzili Franki\u015bci, \u017ce owo niby &#8222;czerwone wino&#8221; ma by\u0107 &#8222;pami\u0105tk\u0105 krwi&#8221;. Niech nam powiedz\u0105 talmudy\u015bci, jakiej krwi pami\u0105tk\u0105? Je\u015bli powiedz\u0105, \u017ce to jest pami\u0105tka krwi, kt\u00f3ra by\u0142a mi\u0119dzy dziesi\u0119ciu plagami najpierwsz\u0105, czemu nie robi\u0105 pami\u0105tki wszystkich plag? Je\u017celi za\u015b odpowiedz\u0105 nam przytoczonymi s\u0142owami rabina Dawida, autora tej ksi\u0119gi: jeszcze ci mrugam dlaczego czerwonej krwi pami\u0105tka, bo Farao rzn\u0105\u0142 dzieci Izraelit\u00f3w &#8211; niech nam poka\u017c\u0105, gdzie to w Biblii napisano, \u017ce Farao rzn\u0105\u0142 dzieci Izraelit\u00f3w? Niech nam odpowiedz\u0105 dlaczego ten autor tak subtelnie pisze jeszcze ci mrugam. Na co to mruganie? Widocznie aby by\u0142 sekret przy rabinach, a posp\u00f3lstwo aby rozumia\u0142o, \u017ce to znaczy czerwone wino. Dlatego to i wymieniony rabin Dawid pisze od reymez tj. jeszcze ci mrugam czyli sekretnie nadmieniam, aby\u015b si\u0119 sam domy\u015bla\u0142 czego chc\u0119 po tobie takowym oka ruszaniem, \u017ce s\u0142owo owo rabinowie nie za wino czerwone, ale za krew bra\u0107 i rozumie\u0107 maj\u0105 i jak Farao (czego lubo nie by\u0142o) \u017cydowskie, tak oni chrze\u015bcija\u0144skie dzieci zabija\u0107 powinni. Inaczej ja\u015bniejby i g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0142by o przyczynach tej ceremonii&#8221;. &#8222;Dlatego te\u017c wyra\u017cono w ksi\u0119dze owej, \u017ce teraz s\u0105 napa\u015bci, aby t\u0119 rzecz robi\u0107 sekretnie. Gdyby bowiem nic innego nie znaczy\u0142o to s\u0142owo tylko wino czerwone &#8211; pyta\u0107 nam onych nale\u017cy, jakieby by\u0142y napa\u015bci za u\u017cywanie wina czerwonego? Je\u017celi za\u015b ju\u017c ten obrz\u0105dek zarzucony jest dla napa\u015bci, na co drukowa\u0107 w talmudzie, \u017ceby si\u0119 stara\u0107 o czerwone wino na Wielkanoc, jako pami\u0105tk\u0119 krwi?&#8221;<\/p>\r\n<p>Na \u015bwi\u0119ta Wielkanocne &#8211; dowodzili dalej Franki\u015bci &#8211; wymy\u015blona jest ceremonia talmudowa, kt\u00f3r\u0105 obowi\u0105zani s\u0105 zachowa\u0107 wszyscy. Oto pierwszego wieczora \u015bwi\u0105t stawia si\u0119 kieliszek wina, w kt\u00f3rym ka\u017cdy przy stole siedz\u0105cy umaczawszy ma\u0142y palec prawej r\u0119ki, zrzuca z palca spadaj\u0105ce krople na ziemi\u0119 i wspomina dziesi\u0119\u0107 plag egipskich: 1. dam tj. krew, 2. cefardaia tj. \u017caby, 3. kinim tj, mszyce, 4. uroiw tj. muchy, 5. dyiwer tj. powietrze, 6. szechin tj. wrzody, 7. burod tj. grad, 8. arby tj. szara\u0144cza, 9. choyszech tj. ciemno\u015bci, 10. beychoyros tj. zabicie pierworodnych. Ceremonia ta opisana jest w ksi\u0119dze Rambam fol. 40, kt\u00f3rej autor rabin Juda owe dziesi\u0119\u0107 plag oznacza &#8222;przez rodzaj kaba\u0142y&#8221; trzema s\u0142owami hebrajskimi: deycach, eydasz, beyachaw, na kt\u00f3re to s\u0142owa sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 litery pocz\u0105tkowe nazw ka\u017cdej z plag. &#8222;Rabinowie przed prostakami swymi daj\u0105 do wyrozumienia, \u017ce te dziesi\u0119\u0107 liter nic nie znacz\u0105, tylko dziesi\u0119\u0107 plag. My za\u015b &#8211; m\u00f3wili Franki\u015bci &#8211; w tych pocz\u0105tkowych s\u0142owach ich sekret, kt\u00f3ry oni chowaj\u0105 u siebie i przed posp\u00f3lstwem t\u0142umi\u0105, pokazujem, \u017ce ten znak Judy rabina znaczy przez t\u0119 kaba\u0142\u0119: dam cery chin kiluni a\u0142 dyirech szyiusi beyoysoy isz chachumym byiruszulaim tj. krwi potrzebuj\u0119 wszyscy na ten spos\u00f3b, jak robili nad tym cz\u0142owiekiem, m\u0105drzy w Jeruza\u0142em. l dlatego ksi\u0119ga Rambam chwali pomienionego Jud\u0119, \u017ce on tymi literami, kt\u00f3re znacz\u0105 dziesi\u0119\u0107 plag, da\u0142 znak na krew chrze\u015bcija\u0144sk\u0105&#8221;.<\/p>\r\n<p>W ksi\u0119dze Aurech Chaim punkt 460 o pieczeniu macy na pierwsz\u0105 noc Wielkiejnocy jest napisano: <em>ain luszoin maces micwe wai\u0142oe oifin oiso a\u0142 idey akim wai\u0142oe a\u0142 idey obeyresz szoyte weykuten<\/em>, co znaczy nie godzi si\u0119 miesi\u0107 macy tej co na micwe i nie godzi si\u0119 upiec przy cudzym, ani przy g\u0142uchym, ani przy g\u0142upim, ani przy ma\u0142ym. W inne za\u015b dnie napisano w tej ksi\u0119dze wolno przy ka\u017cdym cz\u0142owieku miesi\u0107. Niech nam powiedz\u0105 talmudy\u015bci, czemu tej pierwszej macy nie wolno miesi\u0107 i piec przy cudzym, g\u0142uchym, g\u0142upim i ma\u0142ym? Wiemy, \u017ce odpowiedz\u0105, \u017ce dlatego nie godzi si\u0119 miesi\u0107 macy tej przy tych wspomnianych ludziach (jak tam\u017ce pisze) aby nie skis\u0142a, bo wed\u0142ug przykazania w ca\u0142\u0105 Pasch\u0119 je\u015b\u0107 kwa\u015bnego nie wolno. Pytamy ich co to za przyczyna, aby od ludzi: cudzego, g\u0142uchego, g\u0142upiego i ma\u0142ego ciasto kis\u0142o? Je\u015bli odpowiedz\u0105, aby ci ludzie nie zakwasili, albo\u017c nie mo\u017cna od tego ciasta uchroni\u0107? A nadto g\u0142uchy i g\u0142upi tego i nie znaj\u0105. Dajmy na to, \u017ce cudzy i ma\u0142y mo\u017ce jak\u0105 swawol\u0119 uczyni\u0107, ale czemu nawet i k\u0142\u00f3\u0107 macy onym nie pozwalaj\u0105, gdzieby ju\u017c \u017cadnej swywoli nie mogli uczyni\u0107? Nie wchodz\u0105c w \u017cadne wykr\u0119ty pokazujem, \u017ce tam\u017ce w tej ksi\u0119dze talmudu pisze: <em>daibui szymer layszem mace<\/em>, co znaczy bo powinien strzedz tego imienia macy tj. tego imienia, \u017ce ze krwi\u0105 jest maca, wi\u0119c strzedz jej potrzeba&#8221;.<\/p>\r\n<p>&#8222;W ksi\u0119dze Aurechaim puncto 455 napisano; aby pierwszego przedwieczora Wielkiejnocy: nie wylewa\u0107 wody cho\u0107by w ni\u0105 krew wpad\u0142a, gdyby za\u015b w inne dnie Wielkiejnocy pada\u0142a krew w wod\u0119 to wylewa\u0107. Niech nam odpowiedz\u0105 &#8211; pytali si\u0119 Franki\u015bci &#8211; dlaczego tej krwi padaj\u0105cej w inne czasy roku chroni\u0105 si\u0119, aby gdy wpadnie w jakie naczynie z onego nie za\u017cywa\u0107, a na przedwiecz\u00f3r Paschy, gdy wpadnie w wod\u0119 onej (talmud) wylewa\u0107 nie ka\u017ce i pozwala z niej bra\u0107 do macy, jako nie maj\u0105c\u0105 szkodzi\u0107?&#8221;<\/p>\r\n<p>&#8222;W Starym Zakonie krew tak bydl\u0119ca jak ptactwa mocno by\u0142a zakazana i u\u017cywa\u0107 jej do jedzenia albo do picia nie godzi\u0142o si\u0119 \u017cydom. Ksi\u0119ga jednak Rambam cz\u0119\u015b\u0107 druga rozdzia\u0142 6. m\u00f3wi: <em>dam haudym ayn chajuwyn u\u0142\u00f3w<\/em> tj. ka\u017cdej krwi nam nie wolno, kiedy jest krew cz\u0142owiecza to wolno; w ksi\u0119dze za\u015b Mesechte Ksubes fol. 60 wyra\u017cono: Krew co id\u0105 na dwu nogach czysta jest. Niech nam odpowiedz\u0105 czyja to krew czysta? Wszak nie ptactwa?&#8221;<\/p>\r\n<p>Przytaczali Franki\u015bci na potwierdzenie swego oskar\u017cenia inne jeszce cytaty z talmudu, przysi\u0119gaj\u0105c, \u017ce &#8222;moc jest takich tam przypadk\u00f3w, kt\u00f3re dok\u0105d in\u0105d zmierzaj\u0105 niby, ale oni z nich wyrwawszy s\u0142\u00f3wko jedno albo liter\u0119 sekretn\u0105 sekretnie t\u0142umacz\u0105 na krew chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, kt\u00f3rej na Pasch\u0119 zawsze potrzebuj\u0105, chc\u0105c t\u0105 krwi\u0105 zabicie Mesjasza prawdziwego Boga i cz\u0142owieka zag\u0142adzi\u0107. My co\u015bmy si\u0119 uczyli i co\u015bmy wiedzieli bez fa\u0142szu sam\u0105 prawd\u0119 odkryli\u015bmy. Reszt\u0119 za\u015b z cz\u0119stych zabicia dzieci chrze\u015bcija\u0144skich niewinnych-wiedzie\u0107 i pozna\u0107 mo\u017ce \u015bwiat ca\u0142y. My znowu Boga i s\u0105d jego straszny na \u015bwiadectwo wzywaj\u0105c, wyznajem prawd\u0119 jako wy\u017cej.&#8221;<\/p>\r\n<p>Obszerny wyw\u00f3d tej sprawy na pi\u015bmie, opatrzywszy licznymi podpisami, z\u0142o\u017cyli Franki\u015bci do r\u0105k w\u0142adzy duchownej z \u017c\u0105daniem, aby s\u0105downie zmuszono \u017cyd\u00f3w do przed\u0142o\u017cenia urz\u0119dowi konsystorskiemu talmud\u00f3w, a zw\u0142aszcza ksi\u0105g: a) Aurech Chaim Megine Erec, b) Rambam i innych. Oskar\u017cenie Frankist\u00f3w olbrzmie zrobi\u0142o wra\u017cenie na wszystkich. W\u015br\u00f3d obecnych \u017cyd\u00f3w wrza\u0142o z oburzenia i gniewu &#8222;na odszczepie\u0144c\u00f3w&#8221;, kt\u00f3rym za trzy dni mieli odpowiada\u0107 na ci\u0119\u017ckie zarzuty.<\/p>\r\n<p>Dnia 13 wrze\u015bnia przy r\u00f3wnie wielkim nat\u0142oku ciekawych, powsta\u0142 rabin lwowski, Chaim Kohen Rapaport imieniem swych wyznawc\u00f3w i w d\u0142u\u017cszej przemowie nazwa\u0142 ca\u0142e oskar\u017cenie Frankist\u00f3w aktem z\u0142o\u015bci, zemsty i napa\u015bci, wszystkie zarzuty bezpodstawnymi i przeciw prawom natury. Powo\u0142ywa\u0142 si\u0119 na \u015bwiadectwa Pisma \u015bw. i opinie o \u017cydach, wypowiedziane przez Hugona Grotiusa i innych. Zapewnia\u0142, \u017ce talmud nic z\u0142ego przeciw chrze\u015bcijanom nie nakazuje, zako\u0144czy\u0142 za\u015b krasom\u00f3wczym zwrotem do \u0142aski i protekcji ks. administratora Mikulskiego, aby &#8222;najg\u0142\u0119bsz\u0105 swojego rozs\u0105dku powag\u0105 raczy\u0142 wyrozumie\u0107 zarzuty kontra-talmurzyst\u00f3w o krwi chrze\u015bcija\u0144skiej przez z\u0142e onych wyt\u0142umaczenie&#8221;. Po tej przemowie zacz\u0105\u0142 Rapaport czyta\u0107 &#8222;respons&#8221; Frankistom na ich zarzuty, w kt\u00f3rym wykazywa\u0142, \u017ce:<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">Co do kwestyi &#8222;czerwonego wina&#8221; to talmud przykazuje \u017cydom wypi\u0107 na Wielkanoc cztery porcye wina, a \u017ce w Pi\u015bmie \u015bw. czerwone wino uznaje si\u0119 za &#8222;najlepsze&#8221;, wi\u0119c tego godzi si\u0119 u\u017cywa\u0107, je\u017celiby za\u015b bia\u0142e by\u0142o lepsze wolno pi\u0107 i bia\u0142e. Czyni si\u0119 za\u015b to na pami\u0105tk\u0119 krwi owej, kt\u00f3r\u0105 Farao wytacza\u0142 z dzieci izraelskich, bo chocia\u017c nie ma tego wyra\u017anie w Pi\u015bmie \u015bwv ale jest w tradycyi. Czyni si\u0119 to tak\u017ce na pami\u0105tk\u0119 krwi baranka na Wielkanoc w Egipcie zabitego, kt\u00f3r\u0105 gdy drzwi pomaszczone by\u0142y, anio\u0142 zabijaj\u0105cy pierworodnych, mija\u0142 domy Izraelit\u00f3w. &#8222;Terminu mrugam ci nie ma w talmudzie i \u017ale kontratalmudystowie przywiedzione od siebie miejsce t\u0142\u00f3maczyli&#8221;. Tak samo z\u0142\u0105 jest explikacja s\u0142\u00f3w udym na edym, kt\u00f3re nie oznacza chrze\u015bcijanina, lecz Egipcjanina. &#8222;A \u017ce, jak pisze autor tej ksi\u0119gi, ceremonia ta jest teraz zarzucona dla napa\u015bci czerwonego wina, prawda, a i\u017c obrz\u0105dek zarzucony drukuj\u0105 to dla tych, kt\u00f3rzy w inszych znajduj\u0105 si\u0119 pa\u0144stwach, w kt\u00f3rych takowym wymys\u0142om wiary nie daj\u0105 jako to w Niemczech, w pa\u0144stwie cesarskim, w\u0142oskim i tureckim.&#8221; T\u0142umaczenie jakoby trzy s\u0142owa <em>deycach, eydasz, beychaw<\/em>, z\u0142o\u017cone z pocz\u0105tkowych liter nazw dziesi\u0119ciu plag, mia\u0142y oznacza\u0107 to, co podaj\u0105 Franki\u015bci jest bezpodstawne. Owe bowiem trzy s\u0142owa u\u0142o\u017cy\u0142 w ten spos\u00f3b rabin Juda &#8222;tylko dla podania lepszej pami\u0119ci&#8221; dziesi\u0119ciu plag a nie na oznaczenie krwi chrze\u015bcija\u0144skiej. Macy pieczonej na Wielkanoc strze\u017ce si\u0119 dlatego, aby przez nieostro\u017cno\u015b\u0107 nie skis\u0142a, bo Pismo \u015bw. zakazuje spo\u017cywa\u0107 wtedy chleb skis\u0142y. Ksi\u0119ga za\u015b Aurech Chaim nie zakazuje przy cudzym, g\u0142uchym, g\u0142upim i ma\u0142ym, lecz przez cudzego, g\u0142uchego, g\u0142upiego i ma\u0142ego mac\u0119 ow\u0105 miesi\u0107 i piec. \u017ale wi\u0119c Franki\u015bci t\u0142umacz\u0105 owe miejsce talmudu i nies\u0142usznie m\u00f3wi\u0105, \u017ce to si\u0119 dzieje dla krwi chrze\u015bcija\u0144skiej. Co do zarzutu \u017ceby ksi\u0119ga Rambam &#8222;pozwala\u0142a za\u017cywa\u0107 krew cz\u0142owiecz\u0105&#8221; to jest fa\u0142sz, gdy\u017c ksi\u0119ga wspomiana przeciwnie m\u00f3wi o tem. Po powy\u017cszej, w streszczeniu podanej odpowiedzi talmudyst\u00f3w, wszcz\u0119\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy nimi a Frankistami &#8222;\u017cwawa sprzeczka&#8221;, co do poruszonych zarzut\u00f3w, a zw\u0142aszcza o s\u0142owo od reymez rj. jeszcze ci mrugam. Talmudy\u015bci &#8222;upierali si\u0119 przy tem, \u017ce to s\u0142owo reymez nie znaczy mrugam ani si\u0119 powinno tak czyta\u0107, ale raczej kry ca. Kontratalmudystwie przeciwnie im dowodzili i publicznie talmud pokazywali do czytania, \u017ce nie inaczej w nim stoi tylko od reymez, czego same litery hebrajskie by\u0142y \u015bwiadkiem, odmienne od tych, kt\u00f3ry znacz\u0105 kryca. Ale sprzeczka by\u0142a de lana caprina, poniewa\u017c s\u0142owo reymez znaczy mruganie albo sekretny znak okiem, s\u0142owo za\u015b kryca znaczy potajemny znak palcem. To\u0107 czyli ten rabin Dawid w swoim talmudzie da\u0142 znak potajemny okiem czyli te\u017c palcem dlaczego powinni talmudystowie za\u017cywa\u0107 czerwonego wina, o to mniejsza. Dosy\u0107, \u017ce przez te znaki ukryt\u0105 dla rabin\u00f3w pokazywa\u0142 tajemnic\u0119&#8221;.<\/p>\r\n<p>Podobnie jak Franki\u015bci, z\u0142o\u017cyli te\u017c i rabini swoja obron\u0119 na pi\u015bmie urz\u0119dowi konsystorskiemu. Na obecnych nie zrobi\u0142a ona atoli takiego wra\u017cenia jak samo oskar\u017cenie. Uznawano, \u017ce by\u0142a s\u0142ab\u0105 i nie zawiera\u0142a &#8222;dobrego sensu ani nale\u017cytej odpowiedzi&#8221; zwracano zw\u0142aszcza uwag\u0119, \u017ce rabini bronili talmudu b\u0105d\u017a cytatami z Pisma \u015bw., b\u0105d\u017a bezwzgl\u0119dnem przeczeniem. Os\u0105dzaj\u0105c ich z g\u00f3ry &#8222;za przekonanych&#8221;, z napr\u0119\u017ceniem oczekiwano w tej mierze wyroku w\u0142adzy duchownej. Powsta\u0142 w istocie ks. administrator Mikulski i og\u0142osi\u0142 zebranym, \u017ce co do pierwszych sze\u015bciu tez uznaje si\u0119 talmudyst\u00f3w za przekonanych i pobitych przez Frankist\u00f3w. Co si\u0119 za\u015b tyczy tezy si\u00f3dmej &#8222;o krwi chrze\u015bcija\u0144skiej&#8221;, za pisemn\u0105 rad\u0105 nuncjusza ks. Serra, zostawi\u0142 j\u0105 sobie s\u0105d konsystorski do bli\u017cszej jeszcze rozwagi i ostatecznej decyzji i s\u0142usznie. Sprawa sama by\u0142a zbyt dra\u017cliwa, roznami\u0119tnienie zbyt wielkie, wi\u0119c wyrok w\u0142adzy duchownej uznaj\u0105cy s\u0142uszno\u015b\u0107 oskar\u017cenia Frankist\u00f3w, a tem samem prawdziwo\u015b\u0107 wiekowych pos\u0105dze\u0144, grozi\u0142 \u017cydom najgorszemi nast\u0119pstwami. Mimo rozczarowania si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem, oskar\u017cenie Frankist\u00f3w by\u0142o wypadkiem dnia, kt\u00f3ry og\u00f3ln\u0105 na nich zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119. Uroczyste kazanie ks. Konstantego Awedyka, w obecno\u015bci obu stron, zako\u0144czy\u0142o lwowskie dysputy, kt\u00f3re szerokiego nabra\u0142y rozg\u0142osu.<\/p>\r\n<p>W cztery dni p\u00f3\u017aniej (17 wrze\u015bnia) sam Frank przyj\u0105\u0142 chrzest w archikatedrze lwowskiej, a po nim w nast\u0119pnych miesi\u0105cach uczyni\u0142o to tutaj przesz\u0142o pi\u0119ciuset jego zwolennik\u00f3w, kt\u00f3rzy przybrali nazwiska polskie, w znacznej cz\u0119\u015bci otrzymali szlachectwo i zostali protoplastami wielu dzisiejszych rodzin. W\u015br\u00f3d tego w\u0142adze duchowne lwowskie nie wyda\u0142y mimo zapowiedzi \u017cadnego urz\u0119dowego wyroku co do sprawy &#8222;mordu rytualnego&#8221;. Kwesty\u0119 t\u0119 jednak poruszy\u0142 wkr\u00f3tce po dyspucie uczony Bernardyn, lwowskiego zakonu, ks. Gaudenty Pikulski, profesor teologii i m\u0105\u017c &#8222;w j\u0119zyku hebrajskim doskonale \u0107wiczony&#8221;, kt\u00f3ry w ca\u0142ym przez Franka wywo\u0142anym ruchu bardzo wybitn\u0105 odegra\u0142 rol\u0119. Jemu te\u017c obok ks. Awedyka zawdzi\u0119czamy dok\u0142adn\u0105 wiadomo\u015b\u0107 o dysputach lwowskich, a poda\u0142 j\u0105 w osobnem dziele (str. 169-323) na podstawie protoko\u0142\u00f3w &#8222;w tych s\u0142owach jak by\u0142o od obydw\u00f3ch stron na pi\u015bmie podane&#8221; konsystorzowi lwowskiemu.<\/p>\r\n<p>Dzie\u0142o to otrzyma\u0142o aprobat\u0119 w\u0142adz duchownych iu wsp\u00f3\u0142czesnych nie ma\u0142e budzi\u0142o zainteresowanie. Obok r\u00f3\u017cnorodnych kwestyi religijno-obyczajowych o \u017cydach, poruszonych tu z widoczn\u0105 erudycj\u0105, uczony Bernardyn, nawi\u0105zuj\u0105c spraw\u0119 do &#8222;mordu rytualnego&#8221;, kwesty\u0119 t\u0119 szczeg\u00f3\u0142owemu podda\u0142 rozbiorowi. Podtrzymuj\u0105c w pe\u0142ni oskar\u017cenie Frankist\u00f3w, dowody ich nowymi stara\u0142 si\u0119 poprze\u0107 argumentami, zaczerpni\u0119tymi mianowicie z r\u0119kopisu niejakiego Serafinowicza, rabina z Brze\u015bcia Litewskiego, kt\u00f3ry w r. 1710 w \u0179\u00f3\u0142kwi przyj\u0105\u0142 chrzest \u015bw. i przyznawszy si\u0119 publicznie, \u017ce sam dwukrotnie pope\u0142ni\u0142 na Litwie mord rytualny<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;opisa\u0142 wszystkie z\u0142o\u015bci i blu\u017anierstwa, kt\u00f3re \u017cydzi czyni\u0105 przez ca\u0142y rok wed\u0142ug porz\u0105dku \u015bwi\u0105t swoich, z takim dowodem, \u017ce i rozdzia\u0142 talmudu i s\u0142owa hebrajskie wspomina. Wydane ju\u017c by\u0142y te sekreta talmudyst\u00f3w od tego\u017c samego Serafinowicza do druku, ale ich \u017cydzi wykupiwszy, spalili. Jam tylko &#8211; m\u00f3wi ks. Pikulski &#8211; manuskryptu jego dosta\u0142 od tych, kt\u00f3rzy go znali i z nim m\u00f3wili i opuszczaj\u0105c hebrajskie s\u0142owa tylko po polsku wyra\u017c\u0119 co w sobie zamykaj\u0105&#8221;.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;Pocz\u0105tek m\u0119czenia dzieci chrze\u015bcija\u0144skich i dostawania krwi ich wed\u0142ug \u015bwiadectwa ksi\u0119gi Zywche Lew rozdz. 3 kar. 25 zacz\u0105\u0142 si\u0119 po \u015bmierci Chrystusowej w lat kilkadziesi\u0105t z tej przyczyny&#8221;: &#8222;Kiedy po rozkrzewieniu wiary \u015bw. chrze\u015bcija\u0144skiej pocz\u0119li chrze\u015bcijanie wzmaga\u0107 si\u0119 przeciw \u017cydom i ich pot\u0119pia\u0107, radzili wsp\u00f3lnie \u017cydzi, jakimby sposobem mogli chrze\u015bcijan\u00f3w u\u0142agodzi\u0107 i serca ich uczyni\u0107 mi\u0142osierne ku sobie. Udali si\u0119 tedy do rabina jerozolimskiego, najstarszego ta Irrwdysty imieniem Rawasze. Ten wszystkich sposob\u00f3w przyrodzonych i przeciwko naturze pr\u00f3buj\u0105c, je\u017celi \u017carliwo\u015b\u0107 i zawzi\u0119to\u015b\u0107 przeciwko \u017cydom mog\u0142a by\u0107 zmi\u0119kczona, gdy tego dokaza\u0107 nie m\u00f3g\u0142, na koniec uda\u0142 si\u0119 do ksi\u0119gi Rambam najs\u0142awniejszej mi\u0119dzy uczonymi \u017cydowskimi. W tej odczyta\u0142 si\u0119, \u017ce \u017cadna rzecz szkodliwa nie mo\u017ce by\u0107 u\u015bmierzon\u0105, tylko przez aplikacy\u0105 sympatyczn\u0105 drugiej rzeczy tego rodzaju, co pomieniony rabin w ksi\u0119dze swojej rozdz. 1. kar. 102 pr\u00f3buj\u0105c &#8222;\u017cydom prze\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce inaczej p\u0142omie\u0144 zawzi\u0119to\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej przeciw nim nie mo\u017ce by\u0107 zat\u0142umiony tlko krwi\u0105 wylan\u0105 z samych\u017ce chrze\u015bcijan&#8221;. &#8222;Od tego czasu zacz\u0119li chwyta\u0107 dzieci chrze\u015bcija\u0144skie i okrutnie mordowa\u0107, aby krwi\u0105 ich mogli chrze\u015bcijan uczyni\u0107 sobie \u0142askawych i mi\u0142osiernych i za prawo to sobie postanowili, jako wyra\u017anie i obszernie to opisuje talmud w ich ksi\u0119dze Zywche Lew&#8221;.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;Ksi\u0119gi tej nie mogli dosta\u0107 kontratalmudystowie na ostatni\u0105 dysput\u0119, poniewa\u017c j\u0105 sami rabini i to nie wszyscy mie\u0107 mog\u0105&#8221; (str. 314). Ks. Pikulski z ksi\u0119gi owej Zywche Lew przytacza w swem dziele (str. 763-766) s\u0142owami Serafinowicza nawet &#8222;opisanie bezbo\u017cnej ceremonii na rze\u017a chrze\u015bcija\u0144skich dzieci naznaczone&#8221;, opisanie tak drastyczne i trudne do prawdy, \u017ce ciekawych odsy\u0142amy wprost do \u017ar\u00f3d\u0142a. R\u00f3wnie drastycznym jest nast\u0119pny rozdzia\u0142 (str. 771-774) &#8222;na co i dlaczego krwi chrze\u015bcija\u0144skiej \u017cydzi potrzebuj\u0105&#8221;, na poparcie czego przytacza z manuskryptu Serafinowicza: &#8222;Talmud w ksi\u0119dze Sanhedron rozd. 6 kar. 48 pisze: &#8222;Gdy \u017cydowskie dzieci\u0119 przychylne jest chrze\u015bcijanom, powinni\u015bmy je zabi\u0107, bo znak jest, \u017ce si\u0119 nawr\u00f3ci do wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. M\u00f3wi\u0105 tedy, kiedy nam talmud pozwala w\u0142asne zabija\u0107 dzieci, \u017ceby nie sz\u0142y do Bog\u00f3w cudzych, musi nam pozwala\u0107 poga\u0144skie zabija\u0107 dzieci, aby przez to przys\u0142uga by\u0142a Bogu&#8221;.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;W tej\u017ce ksi\u0119dze Sanhedron rozdz. 7 kar. 2, talmud temi s\u0142owy rozkazuje: gdy chrze\u015bcijanin zabije chrze\u015bcijanina albo \u017cyd \u017cyda, to powinien by\u0107 karany \u015bmierci\u0105, ale gdy \u017cyd zabije chrze\u015bcijanina, \u017ceby mu nic nie czyniono. Tak\u0105 sentencj\u0119 daje rabin Joanesen, rabini za\u015b konkluduj\u0105 w tym\u017ce wierszu: m\u00f3wisz, \u017ce na gard\u0142o nie ma by\u0107 karany, wie\u017c\u0105 siedzie\u0107, p\u0142aci\u0107 etc., ale my konkludujemy, \u017ce wolno \u017cydowi zabi\u0107 chrze\u015bcijanina i za to nie ma odnie\u015b\u0107 kary&#8221;. &#8222;Rabini w tej\u017ce ksi\u0119dze rozdz. 7 kar, 630 tak pisz\u0105: kt\u00f3ry poganin (jakimi nazywaj\u0105 chrze\u015bcijanina) zar\u017cn\u0105\u0142by na ofiar\u0119 Bogu dzieci\u0119 swoje, przez to wielkiby uczyni\u0142 podarunek. St\u0105d Zywche Lew bierze argument, \u017ce oni tak napisali, aby skryto by\u0142o, \u017ce rzn\u0105\u0107 dzieci chrze\u015bcija\u0144skie wielki podarunek Bogu czyni si\u0119&#8221;. &#8222;W tym\u017ce rozdziale kar. 508 ksi\u0119ga owa m\u00f3wi: gdy chrze\u015bcijanin uczy si\u0119 talmudu albo Pisma \u015bw., powinni go zabi\u0107. St\u0105d argument wzi\u0105\u0142 Zywche Lew, \u017ce dzieci zwyczajnie ucz\u0105 chrze\u015bcijanie 10 Bo\u017cego przykazania, na kt\u00f3rem, \u017ce to Pismo zawis\u0142o, wi\u0119c ich trzeba zabija\u0107&#8221;.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\">&#8222;I druga ksi\u0119ga Awoyde Zuro pisze o tem w rozdz. l kar. 3 gdy si\u0119 chrze\u015bcijanin Pisma uczy, powinni\u015bmy go zabi\u0107&#8221;. &#8222;U \u017cyd\u00f3w samo Pismo \u015bw. (a nie talmud) pisze si\u0119 z kropkami czyli akcentami, kt\u00f3rych w j\u0119zyku hebrajskim jest dziewi\u0119\u0107. Talmudy za\u015b drukuj\u0105 bez tych kropek, sk\u0105d znajduje si\u0119 w talmudzie wiele oboj\u0119tnych s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re inaczej rozumiej\u0105 rabini, a inaczej ich mog\u0105 t\u0142umaczy\u0107 posp\u00f3lstwu, jak im potrzeba dla zachowania sekret u&#8221;. &#8222;Zapieraj\u0105 si\u0119 mocno \u017cydzi przekl\u0119tej ceremonii zabijania dzieci chrze\u015bcija\u0144skich, sami przyznaj\u0105c, \u017ce ta z\u0142o\u015b\u0107 przeciwko prawu natury i boskiemu, jako si\u0119 wymawiali na ostatniej dyspucie publicznej we Lwowie r. 1759, gdy im kontratalmudystowie zadawali, \u017ce talmud uczy a\u017ceby krwi chrze\u015bcija\u0144skiej co rok potrzebowali na \u015bwi\u0119ta Wielkanocne. Ale kt\u00f3\u017cby da\u0142 wiar\u0119 w tej okoliczno\u015bci talmudystom, kt\u00f3rzy je\u017celi w potocznych rzeczach za zwyczaj sobie wzi\u0119li k\u0142ama\u0107 i katolik\u00f3w oszukiwa\u0107, dopiero\u017c w zapieraniu si\u0119 tej z\u0142o\u015bci swojej kryminalnej? Ile \u017ce ta z\u0142o\u015b\u0107 potrzebowania krwi chrze\u015bcija\u0144skiej jest u samych rabin\u00f3w w wielkim sekrecie. U prostych i nie uczonych \u017cyd\u00f3w jest nie wiadoma; st\u0105d jednak pewna, \u017ce tyle razy i \u015bwiadectwem dowiedziona i dekretem surowie karana&#8221;.<\/p>\r\n<p>Lwowskie dysputy Frankist\u00f3w i dzie\u0142o lwowskiego Bernardyna, wznowi\u0142y z ca\u0142\u0105 groz\u0105 zarzut wyl\u0119g\u0142y w \u015bredniowiecznej pomorce dziej\u00f3w, nada\u0142y mu znami\u0119 wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa i to tem silniejsze, \u017ce w\u0142a\u015bnie w tym czasie (1760) w s\u0105dach grodzkich krasnostawskich toczy\u0142a si\u0119 nowa g\u0142o\u015bna sprawa o zamordowanie w celach &#8222;rytualnych&#8221; ch\u0142opca Miko\u0142aja Andrzejczuka z Wojs\u0142awic, w wojew\u00f3dztwie lubelskim.Po d\u0142ugich dochodzeniach s\u0105d uzna\u0142 winnymi pi\u0119ciu \u017cyd\u00f3w, mi\u0119dzy nimi dw\u00f3ch rabin\u00f3w i skaza\u0142 wszystkich na kar\u0119 \u015bmierci przez \u0107wiertowanie, co wykonano.<\/p>\r\n<p>Przypominaj\u0105c tu owe fakty i nie wszystkie cytaty, kt\u00f3rymi starano si\u0119 dowie\u015b\u0107 istnienie &#8222;mordu rytualnego&#8221;, czynimy to tylko w tym celu, aby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 i prosi\u0107 o naukowe wyja\u015bnienie tych, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105, \u017ce &#8222;w ca\u0142ej powodzi judaistycznej literatury nie ma cho\u0107by jednego zdania, kt\u00f3re w najodleglejszy spos\u00f3b na mo\u017cliwo\u015b\u0107 czego\u015b podobnego wskazywa\u0142o&#8221;.<\/p>\r\n<p><strong><em>dr Aleksander Czo\u0142owski<\/em><\/strong> &#8222;Mord rytualny. Epizod z przesz\u0142o\u015bci Lwowa&#8221;, Lw\u00f3w 1899.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>*<\/strong> W zaproszeniu do zapoznaniu si\u0119 z ksi\u0105\u017ck\u0105, Wydawnictwo napisa\u0142o, \u017ce ksi\u0119ga &#8222;Z\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowska&#8221; spisana zosta\u0142 przez &#8222;jezuit\u0119 ks. Gaudentego Pikulskiego&#8221;. W rzeczywisto\u015bci ojciec Gaudenty Pikulski by\u0142 franciszkaninem-bernardynem. Nalezal do Zakonu Braci Mniejszych (franciszkan\u00f3w obserwant\u00f3w) prowincji polskiej, zwanymi Bernardynami. &#8211; <em>przyp. BIBU\u0141A<\/em><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<blockquote>\r\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"margin: 10px;\" src=\"http:\/\/ksiegarnia.antyk.org.pl\/img\/230\/23016447_1.jpg\" alt=\"\" width=\"211\" height=\"309\" align=\"left\" \/><strong><a href=\"http:\/\/ksiegarnia.antyk.org.pl\/x_C_Za.html?P1=23010006&amp;P2=Pikulski%20ks.%20Gaudenty\">Pikulski ks. Gaudenty\u00a0 &#8211; Z\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowska przeciwko Bogu i bli\u017aniemu<\/a><\/strong><br \/>\r\n<strong>Wydawca: <\/strong>Wydawnictwo ANTYK Marcin Dybowski<br \/>\r\n<strong>Wydanie: <\/strong> Wyd. 2 <br \/>\r\n<strong>Rok wydania: <\/strong> 2011 reprint <br \/>\r\n<strong>Opis fizyczny: <\/strong> format a4, stron 852<\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n<p><code>\u00a0<\/code><\/p>\r\n<blockquote>\r\n<p><strong>CZYTAJ R\u00d3WNIE\u017b:<\/strong><\/p>\r\n<ul>\r\n\t<li><strong><a href=\"http:\/\/www.bibula.com\/?p=1066\">Judaizm przeciwko Moj\u017ceszowi. Gnostycki mesjanizm Sabbataja Cwi &#8211; <em>Hugon Hajducki<\/em><\/a><\/strong><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<h4>\u00a0<\/h4>\r\n<hr style=\"background-color: #000000; border-width: 0; color: #000000; height: 2px; line-height: 0; text-align: center; width: 100%;\" \/>\r\n<h4>\u00a0<\/h4>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wydawnictwo ANTYK Marcina Dybowskiego zaprasza do zapoznania si\u0119 z najnowsza pozycj\u0105 z serii reprint\u00f3w starodruk\u00f3w: ksi\u0105\u017ck\u0105 pt &#8222;Z\u0142o\u015bc \u017cydowska&#8221; . Ksi\u0119ga ta jest reprintem staropolskiego starodruku &#8222;Z\u0142o\u015b\u0107 \u017cydowska&#8221;, kt\u00f3ry powsta\u0142 we Lwowie, jako owoc &#8211; spisanej przez ks. Gaudentego Pikulskiego* &#8211; dysputy z roku 1759 roku pomi\u0119dzy \u017bydami kontrtalmudystami a \u017cydowskimi rabinami talmudystami. W Kraju [&hellip;]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[162,328],"tags":[100,18],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47371"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47371"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118688,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/47371\/revisions\/118688"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=47371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=47371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}