{"id":46739,"date":"2011-11-04T22:18:50","date_gmt":"2011-11-05T03:18:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=46739"},"modified":"2011-11-04T22:18:50","modified_gmt":"2011-11-05T03:18:50","slug":"sowieci-zalozyli-polski-gulag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=46739","title":{"rendered":"Sowieci za\u0142o\u017cyli „polski Gu\u0142ag”"},"content":{"rendered":"

To NKWD za\u0142o\u017cy\u0142o \u0142agry w Polsce i przez pewien czas je prowadzi\u0142o, a potem przekaza\u0142o polskiej bezpiece<\/em> – podkre\u015bli\u0142 dr Bogus\u0142aw Kopka z IPN podczas sesji „Sowiecki system oboz\u00f3w i wi\u0119zie\u0144”, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 w \u0141odzi <\/strong><\/p>\r\n

<\/strong>– Pierwszymi gospodarzami tych oboz\u00f3w byli w\u0142a\u015bnie Sowieci, p\u00f3\u017aniej wraz z wycofywaniem si\u0119 tych jednostek by\u0142y one przekazywane lokalnym w\u0142adzom bezpiecze\u0144stwa – podkre\u015bla dr Kopka. Historyk z warszawskiego oddzia\u0142u IPN wylicza, \u017ce na terenie Polski istnia\u0142o po wojnie 206 oboz\u00f3w pracy zwanych „polskim Gu\u0142agiem”. W jaki spos\u00f3b powsta\u0142o w tak kr\u00f3tkim czasie a\u017c tyle \u0142agr\u00f3w? – Po prostu wykorzystano ca\u0142\u0105 sie\u0107 oboz\u00f3w, jakie zosta\u0142y zbudowane przez okupanta niemieckiego – stwierdza Bogus\u0142aw Kopka. Pierwszym obozem zaj\u0119tym przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 by\u0142 Majdanek. – Praktycznie nast\u0119pnego dnia zosta\u0142 przej\u0119ty przez NKWD – wskazuje Kopka. – Drugim obozem przystosowanym przez Sowiet\u00f3w by\u0142 Auschwitz – dodaje.<\/p>\r\n

Kolejny ob\u00f3z ciesz\u0105cy si\u0119 z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 to \u015awi\u0119toch\u0142owice, kt\u00f3rego komendantem mianowano Salomona Morela<\/strong>. – Ze swoimi kompanami, \u017ce si\u0119 tak wyra\u017c\u0119, zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad ludno\u015bci\u0105 internowan\u0105 w tym obozie, mia\u0142y miejsce przypadki tortur – wskazuje historyk. Morel zosta\u0142 odwo\u0142any po wybuchu epidemii tyfusu, co mia\u0142o prze\u0142o\u017cenie na drastyczny wzrost \u015bmiertelno\u015bci wi\u0119\u017ani\u00f3w. Ale jak podkre\u015bla, p\u00f3\u017aniej jego kariera potoczy\u0142a si\u0119 bez problemu, zosta\u0142 m.in. komendantem obozu w Jaworznie. Po 1989 r. \u015bcigany by\u0142 listem go\u0144czym, ale w\u0142adze Izraela konsekwentnie odmawia\u0142y jego wydania. Zmar\u0142 kilka lat temu, ale do ko\u0144ca \u017cycia pobiera\u0142 polsk\u0105 emerytur\u0119 w wysoko\u015bci 5 tys. z\u0142 miesi\u0119cznie.<\/p>\r\n

Kopka podkre\u015bla, \u017ce badanie historii polskich oboz\u00f3w pracy jest trudne z uwagi na to, \u017ce dokumenty po nich zosta\u0142y zniszczone. Dlatego historycy si\u0119gaj\u0105 po \u017ar\u00f3d\u0142a po\u015brednie, m.in. z Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego czy np. akta stanu cywilnego. Te ostatnie pomagaj\u0105 ustali\u0107 skal\u0119 \u015bmiertelno\u015bci w tych obozach, a wcale nie jest to \u0142atwe. – „Polski Gu\u0142ag” poch\u0142on\u0105\u0142 blisko 25 tys. os\u00f3b. To jest minimum – zaznacza. Doktor Kopka podkre\u015bla, \u017ce w por\u00f3wnaniu z rosyjskimi \u0142agrami w tych za\u0142o\u017conych przez NKWD w Polsce panowa\u0142a wi\u0119ksza \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Przez te obozy pracy przewin\u0119\u0142y si\u0119 dziesi\u0105tki tysi\u0119cy os\u00f3b. W 1947 r., kiedy odnotowano apogeum tego typu represji, przebywa\u0142o w nich ponad 57 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w. Po 1950 r. obozy te zyska\u0142y nowe formy. – To nie znaczy, \u017ce mamy do czynienia z ko\u0144cem Gu\u0142agu – m\u00f3wi historyk IPN. Pojawi\u0142a si\u0119 bowiem nowa forma represji – o\u015brodki pracy wi\u0119\u017ani\u00f3w, jak obozy g\u00f3rnicze czy budowlane. W latach 1950-1954 na ob\u00f3z pracy zosta\u0142o skazanych 60 tys. os\u00f3b.<\/p>\r\n

– Do \u0142agr\u00f3w sowieckich kierowano osoby bez \u017cadnego uzasadnienia, wina nie mia\u0142a tutaj znaczenia – podkre\u015bla dr Meelis Maripuu z Esto\u0144skiego Instytutu Pami\u0119ci Historycznej w swoim wyk\u0142adzie. – Wi\u0119\u017aniowie Gu\u0142ag\u00f3w stanowili zabezpieczenie bezp\u0142atnej si\u0142y roboczej na r\u00f3\u017cnych budowach – stwierdza Maripuu. Historyk podkre\u015bla, \u017ce byli oni tam kierowani niezale\u017cnie od ich zachowania. – Liczy\u0142 si\u0119 tylko sowiecki interes ekonomiczny – podkre\u015bli\u0142 naukowiec. Historycy przypominali, \u017ce wi\u0119\u017aniowie umierali od chor\u00f3b i ci\u0119\u017ckiej pracy. <\/p>\r\n

Edita Jankauskiene z Centrum Badania Ludob\u00f3jstwa i Ruchu Oporu Mieszka\u0144c\u00f3w Litwy przypomnia\u0142a, \u017ce po \u015bmierci Stalina w 1953 r. zwolniono oko\u0142o 1 mln wi\u0119\u017ani\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie skazanych za przest\u0119pstwa kryminalne. Ale nadal w \u0142agrach pozostawa\u0142o ponad 150 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie politycznych. Wywo\u0142ywali oni strajki i powstania, aby uzyska\u0107 zwolnienie z Gu\u0142ag\u00f3w. Jankauskiene wskazuje, \u017ce w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142o w\u00f3wczas coraz wi\u0119cej m\u0142odych ludzi w wieku 25-30 lat, kt\u00f3rzy uczestniczyli w ruchu oporu przeciwko w\u0142adzy komunistycznej w r\u00f3\u017cnych rejonach pa\u0144stwa sowieckiego. Spowodowa\u0142o to likwidacj\u0119 \u0142agr\u00f3w specjalnych i rezygnacj\u0119 z przymusowej pracy.<\/p>\r\n

Organizatorem konferencji „Sowiecki system oboz\u00f3w i wi\u0119zie\u0144. Forma represji politycznych w Europie \u015arodkowo-Wschodniej w pierwszej po\u0142owie XX wieku” jest \u0142\u00f3dzki oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Jak podkre\u015bla jego reprezentant dr Jerzy Bednarek, g\u0142\u00f3wnym celem konferencji jest „podsumowanie bada\u0144 dotycz\u0105cych sowieckiego systemu penitencjarnego z lat 1922-1953 oraz ich zilustrowanie m.in. na przyk\u0142adach pojedynczych oboz\u00f3w czy wi\u0119zie\u0144”. Wed\u0142ug Bednarka, to spotkanie historyk\u00f3w z Europy \u015arodkowo-Wschodniej to okazja do „skonfrontowania wiedzy na temat organizacji i funkcjonowania sowieckich oboz\u00f3w oraz wi\u0119zie\u0144 pomi\u0119dzy naukowcami z Europy \u015arodkowo-Wschodniej”. Patronat nad sesj\u0105 obj\u0105\u0142 „Nasz Dziennik”.

Zenon Baranowski, \u0141\u00f3d\u017a <\/strong><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"To NKWD za\u0142o\u017cy\u0142o \u0142agry w Polsce i przez pewien czas je prowadzi\u0142o, a potem przekaza\u0142o polskiej bezpiece – podkre\u015bli\u0142 dr Bogus\u0142aw Kopka z IPN podczas sesji „Sowiecki system oboz\u00f3w i wi\u0119zie\u0144”, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 w \u0141odzi – Pierwszymi gospodarzami tych oboz\u00f3w byli w\u0142a\u015bnie Sowieci, p\u00f3\u017aniej wraz z wycofywaniem si\u0119 tych jednostek by\u0142y one przekazywane lokalnym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,81],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46739"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46739"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46739\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}