{"id":46580,"date":"2011-10-31T22:04:37","date_gmt":"2011-11-01T03:04:37","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=46580"},"modified":"2011-10-31T22:07:29","modified_gmt":"2011-11-01T03:07:29","slug":"nauka-o-rzeczach-ostatecznych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=46580","title":{"rendered":"Nauka o rzeczach ostatecznych"},"content":{"rendered":"

Rekomendacja ksi\u0105\u017cki bpa Ludwika Bougauda Eschatologia katolicka<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Wszyscy ludzie, albo przynajmniej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107, my\u015bl\u0105 o przysz\u0142o\u015bci i t\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 si\u0119 interesuj\u0105. Jaki b\u0119dzie m\u00f3j los jutro, za tydzie\u0144, rok czy dziesi\u0119\u0107 lat? Czy powiod\u0105 si\u0119 moje plany, zamiary? Czy spe\u0142ni\u0105 si\u0119 moje marzenia? Czy moja praca przyniesie spodziewane owoce? Jak potocz\u0105 si\u0119 losy moich bliskich? Kt\u00f3\u017c, przynajmniej czasami, nie zadaje sobie takich pyta\u0144?<\/p>\r\n

Ciekawo\u015b\u0107 ta najcz\u0119\u015bciej jednak dotyczy jakiej\u015b okre\u015blonej i wymiernej, \u0142atwej do znalezienia w kalendarzu, przestrzeni czasu. Rzadko natomiast cz\u0142owiek pyta o to, jaki b\u0119dzie jego los w wieczno\u015bci. Jest to jedno z bolesnych znamion naszych czas\u00f3w, i\u017c wielu ludzi nie interesuje wieczno\u015b\u0107, a ca\u0142\u0105 swoj\u0105 uwag\u0119 skupiaj\u0105 na kr\u00f3tszym lub d\u0142u\u017cszym, ale zawsze sko\u0144czonym czasie doczesno\u015bci. Ksi\u0105\u017cka bpa Ludwika Wiktora Emila Bougauda jest wielkim apelem o zainteresowanie si\u0119 wieczno\u015bci\u0105. Zosta\u0142a napisana, jak s\u0105dz\u0119, po to, by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 czytelnika ku wieczno\u015bci, by sk\u0142oni\u0107 go do refleksji, jaka ta wieczno\u015b\u0107 dla niego mo\u017ce by\u0107 – albo, innymi s\u0142owy, jaki w\u0142a\u015bnie w wieczno\u015bci mo\u017ce by\u0107 jego los. Sam autor nieco inaczej okre\u015bla cel swojej pracy, ale w gruncie rzeczy chodzi o to samo: \u201eca\u0142a ksi\u0105\u017cka ta ma na celu przekona\u0107, \u017ce B\u00f3g ku nam \u017cywi niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107…\u201d. Oto bowiem B\u00f3g, cho\u0107 obecny ju\u017c tu i teraz w Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramencie O\u0142tarza, jednocze\u015bnie czeka na ka\u017cdego z nas w wieczno\u015bci. Czeka na ka\u017cdego z nas w niebie, kt\u00f3re jest wype\u0142nione Jego ku nam mi\u0142o\u015bci\u0105. Z mi\u0142o\u015bci B\u00f3g ustanowi\u0142 te\u017c przedsionek nieba, czyli czy\u015bciec. Konsekwentnie tak\u017ce piek\u0142o jest zwi\u0105zane w jaki\u015b dramatyczny spos\u00f3b z mi\u0142o\u015bci\u0105 Bo\u017c\u0105, a dok\u0142adniej rzecz ujmuj\u0105c: z jej wolnym, \u015bwiadomym i konsekwentnym odrzuceniem przez cz\u0142owieka.<\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka bpa Bougauda jest podzielona na cztery cz\u0119\u015bci, dotycz\u0105ce kolejno: nieba, czy\u015b\u0107ca, piek\u0142a i ko\u0144ca \u015bwiata. Jako dodatek umieszczono tekst liturgii sakramentu ostatniego namaszczenia. Zosta\u0142a napisana w drugiej po\u0142owie XIX w. i wydana we Francji. Nast\u0119pnie w 1909 r. wydrukowano j\u0105 w Warszawie, za zgod\u0105 w\u0142adz ko\u015bcielnych, pod tytu\u0142em O wiecznym przeznaczeniu dusz<\/em>. Dwa lata temu przypomnia\u0142o j\u0105 polskim czytelnikom wydawnictwo Te Deum, opatruj\u0105c nowym tytu\u0142em Eschatologia katolicka<\/em>.<\/p>\r\n

W gruncie rzeczy, je\u015bli si\u0119 dobrze zastanowimy nad eschatologi\u0105 katolick\u0105, to dochodzimy do przekonania, \u017ce sk\u0142ada si\u0119 na ni\u0105 stosunkowo niewiele prostych prawd. My\u015bl\u0119 tu o dogmatycznych prawdach objawionych przez Boga i nauczanych przez Urz\u0105d Nauczycielski Ko\u015bcio\u0142a. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 da\u0142oby si\u0119 je spisa\u0107 na jednej stronie maszynopisu. Powstaje wobec tego pytanie: dlaczego ksi\u0105\u017cka bpa Bougauda liczy, nawet bez aneksu, ponad 130 stron? Ot\u00f3\u017c na kanwie dogmatycznych prawd wiary dotycz\u0105cych eschatologii, kt\u00f3re z natury rzeczy nie podlegaj\u0105 \u017cadnej dyskusji, przez wieki teologowie snuli r\u00f3\u017cne refleksje i rozwa\u017cania. \u015awiadczy\u0142o to najcz\u0119\u015bciej nie tyle o ich ciekawo\u015bci, a raczej o ch\u0119ci wnikni\u0119cia g\u0142\u0119biej w prawd\u0119 eschatologiczn\u0105, \u201eby wykaza\u0107 jej blask przed oczami innych\u201d. Te teologiczne refleksje i rozwa\u017cania, nawet je\u015bli pochodz\u0105 od najwi\u0119kszych teolog\u00f3w, nie maj\u0105 rangi dogmat\u00f3w, natomiast mog\u0105 by\u0107 i najcz\u0119\u015bciej s\u0105 po\u017cytecznym do nich komentarzem.<\/p>\r\n

Bp Bougaud, przedstawiaj\u0105c prawdy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na katolick\u0105 eschatologi\u0119, ukaza\u0142 je czytelnikowi na tle wielu teologicznych opinii. Czasem nawet przywo\u0142ywa\u0142 my\u015blicieli staro\u017cytno\u015bci. Trudno tu wymieni\u0107 wszystkie autorytety, na jakie si\u0119 powo\u0142ywa\u0142. Oto tylko przyk\u0142ady: \u015bw. Grzegorz Wielki, \u015bw. Bernard, \u015bw. Tomasz z Akwinu, \u015bw. Bonawentura, a z nowszych: jezuita Suarez, bp Bossuet, zmar\u0142y w 1863 r. o. Faber (ten sam, kt\u00f3rego cenn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 pod tytu\u0142em Dobro\u0107<\/em> wznowiono niedawno1<\/a>), o. Ventura, sulpicjanin Emery, bp de Pressy… Tak\u017ce samego autora mo\u017cna w tym szeregu teolog\u00f3w umie\u015bci\u0107, bowiem w niekt\u00f3rych kwestiach otwartych, mog\u0105cych stanowi\u0107 przedmiot teologicznej dyskusji, zajmuje w\u0142asne stanowisko.<\/p>\r\n

Bp Bougaud jest tak rozmi\u0142owany w prawdzie o istnieniu nieba, czy\u015b\u0107ca i piek\u0142a, \u017ce zdaje si\u0119 tylko z trudem dopuszcza do siebie my\u015bl, i\u017c kto\u015b m\u00f3g\u0142by jej nie przyjmowa\u0107. A je\u015bli ju\u017c dopuszcza tak\u0105 ewentualno\u015b\u0107, to tylko maj\u0105c na my\u015bli nieliczne jednostki. Gdyby \u017cy\u0142 w naszych czasach, jego optymizm zosta\u0142by poddany gorzkiej pr\u00f3bie i zapewne nie wytrzyma\u0142by jej. Oto bowiem dzi\u015b, cho\u0107by tylko w Europie, wiara w niebo zanik\u0142a w duszach milion\u00f3w ludzi. Z wiar\u0105 w czy\u015bciec i piek\u0142o jest jeszcze gorzej. Nawet ludzie deklaruj\u0105cy si\u0119 jako katolicy w naszych czasach nie uwa\u017caj\u0105 ju\u017c, w zatrwa\u017caj\u0105co wielkiej liczbie, wiary w piek\u0142o za konieczn\u0105. Prawda o piekle w\u0142a\u015bciwie znik\u0142a z posoborowego kaznodziejstwa. Tak\u017ce prawda o czy\u015b\u0107cu znika powoli z kaza\u0144 jako nazbyt ju\u017c archaiczna.<\/p>\r\n

O niebie autor pi\u0119knie pisze (i to jest, jak s\u0105dz\u0119, najpi\u0119kniejszy fragment ksi\u0105\u017cki): \u201eOstatnim wyrazem szcz\u0119\u015bcia niebieskiego nie jest widzenie, kontemplacja, lecz posiadanie, zjednoczenie. \u00abTu in me et ego in te<\/em>\u00bb. I to bez rozdzia\u0142u, bez przerwy! Ty we mnie, a ja w tobie (…) biedne i n\u0119dzne stworzenie s\u0142yszy Boga najwy\u017cszego, m\u00f3wi\u0105cego do\u0144: \u00abSponsabo te in sempiternum<\/em>\u00bb – Po\u015blubiam ci\u0119 na wieki\u201d.<\/p>\r\n

O czy\u015b\u0107cu: \u201earcydzie\u0142o mi\u0142o\u015bci Bo\u017cej\u201d, ale te\u017c \u201emiejsce bole\u015bci\u201d; \u201eniezb\u0119dny po\u015brednik pomi\u0119dzy sprawiedliwo\u015bci\u0105 a mi\u0142osierdziem\u201d – ale te\u017c \u201eszczeg\u00f3lna mieszanina cierpienia i rado\u015bci, szcz\u0119\u015bcia i bole\u015bci. Rado\u015b\u0107 nic nie przeszkadza cierpieniom; bole\u015b\u0107 nie przynosi szkody szcz\u0119\u015bliwo\u015bci\u201d oraz: \u201eRado\u015b\u0107 wci\u0105\u017c ro\u015bnie, cierpienie nieustannie si\u0119 zmniejsza\u201d.<\/p>\r\n

W zwi\u0105zku z piek\u0142em pisze: \u201eB\u00f3g utracony\u201d, \u201ewieczne niebo wymaga istnienia piek\u0142a wiecznego\u201d, \u201egdyby z\u0142o i dobro niebem si\u0119 ko\u0144czy\u0107 mia\u0142y, znaczy\u0142oby, \u017ce nie ma mi\u0119dzy nimi r\u00f3\u017cnicy na ziemi\u201d, \u201etam podobnie jak w niebie jest hierarchia\u201d, \u201eO, nie igrajmy z mi\u0142o\u015bci\u0105! (…) Mi\u0142o\u015b\u0107 \u017c\u0105da wzajemno\u015bci\u201d, \u201ez biegiem czasu m\u0119ki pot\u0119pionych si\u0119 zmniejsz\u0105, (…) chocia\u017c nie ustan\u0105 nigdy\u201d, \u201ezawsze tam b\u0119dzie p\u0142acz i zgrzytanie z\u0119b\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

Autor sk\u0142ania si\u0119 do opinii, \u017ce spo\u015br\u00f3d trzech eschatologicznych temat\u00f3w: nieba, czy\u015b\u0107ca i piek\u0142a – najtrudniej jest m\u00f3wi\u0107 i pisa\u0107 o tym ostatnim. Trudno\u015b\u0107 wynika z \u0142atwo\u015bci popadni\u0119cia w przesad\u0119. Oto jedni ukazywali piek\u0142o jako miejsce nie tyle nawet kary, ile wr\u0119cz zemsty Bo\u017cej. W rezultacie wielu prawd\u0119 o piekle jako niedorzeczn\u0105 odrzuci\u0142o. Inni ukazywali piek\u0142o, minimalizuj\u0105c dolegliwo\u015b\u0107 kar piekielnych. W rezultacie wielu odrzuci\u0142o prawd\u0119 o piekle jako niepowa\u017cn\u0105. Przesada jest, wed\u0142ug bpa Bougauda, zar\u00f3wno w jednym, jak i w drugim przypadku szkodliwa. On sam stara si\u0119, jak s\u0105dz\u0119 skutecznie, tak pisa\u0107 o piekle, by o \u017cadn\u0105 z tych raf si\u0119 nie rozbi\u0107.<\/p>\r\n

Ostatnia, czwarta cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki nosi tytu\u0142 Koniec \u015bwiata<\/em>. W sensie \u015bcis\u0142ym jest to odpowied\u017a na pytanie: \u201eCzy b\u0119dzie ma\u0142a, czy wielka liczba zbawionych?\u201d. Podobne pytanie zada\u0142 kiedy\u015b na kartach ksi\u0105\u017cki pod tytu\u0142em B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105 ks. prof. Franciszek Sawicki: \u201e…czy wielka b\u0119dzie liczba pot\u0119pionych?\u201d2<\/a>. Autor Eschatologii katolickiej<\/em>, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do dyskusji teolog\u00f3w, trzykrotnie odpowiedzia\u0142 na przywo\u0142ane wy\u017cej pytanie w jeden i ten sam spos\u00f3b: wielka b\u0119dzie liczba zbawionych. Dlaczego trzykrotnie? Poniewa\u017c, jego zdaniem, wielka b\u0119dzie liczba zbawionych zar\u00f3wno spo\u015br\u00f3d wszystkich stworzonych istot wolnych i rozumnych (anio\u0142\u00f3w i ludzi), dalej spo\u015br\u00f3d samych ludzi, bez wzgl\u0119du na to, w co i jak wierzyli, a w ko\u0144cu spo\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. Ks. Sawicki pisa\u0142 w tym samym duchu. \u201ePoza Ko\u015bcio\u0142em nie ma zbawienia\u201d – z t\u0105 opini\u0105 bp Bougaud si\u0119 naturalnie zgadza, ale z tego nie wynika, by ka\u017cdy heretyk, schizmatyk czy poganin by\u0142 po \u015bmierci koniecznie pot\u0119piony. Cz\u0119sto bowiem pozostawanie takich ludzi poza Ko\u015bcio\u0142em jest przez nich niezawinione, a tam, gdzie nie ma winy, nie mo\u017ce by\u0107 i kary, tym bardziej wiecznej.<\/p>\r\n

W drodze do Jerozolimy kto\u015b zapyta\u0142 Pana Jezusa: \u201ePanie, czy ma\u0142o jest tych, co maj\u0105 by\u0107 zbawieni?\u201d (\u0141k 13, 23). Znamienn\u0105 jest rzecz\u0105, i\u017c Zbawiciel nie odpowiedzia\u0142 wprost. Nie dlatego naturalnie, by nie wiedzia\u0142, ale dlatego, \u017ce odpowied\u017a nie jest ludziom do zbawienia potrzebna. Lepiej wi\u0119c kwesti\u0119 pozostawi\u0107 nierozstrzygni\u0119t\u0105. To sprawa Boga. Nam natomiast korzystniej skupi\u0107 si\u0119 nad pytaniami: Co zrobi\u0107, by zosta\u0107 zbawionym i tym samym unikn\u0105\u0107 piek\u0142a? Co zrobi\u0107, by jak najkr\u00f3cej m\u0119czy\u0107 si\u0119 w czy\u015b\u0107cu? Co zrobi\u0107, by w niebie by\u0107 jak najbli\u017cej Majestatu Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej, to znaczy tu\u017c obok Niepokalanej? To s\u0105 sprawy zasadnicze!<\/p>\r\n

Rekomendowana niniejszym praca nie jest jedyn\u0105, jak\u0105 napisa\u0142 autor. R\u00f3\u017cnych prac wysz\u0142o spod pi\u00f3ra bpa Bougauda niema\u0142o, tak\u017ce niema\u0142o z nich przet\u0142umaczono na j\u0119zyk polski. By\u0142y wydawane w Warszawie, Poznaniu, Lwowie i Krakowie w ko\u0144cu XIX i na pocz\u0105tku XX w. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y to zbiory apologetycznych konferencji, jakie autor wyg\u0142asza\u0142 w r\u00f3\u017cnych miastach Francji, a przede wszystkim w Orleanie i Pary\u017cu. Ale nie tylko. Pisa\u0142 o historii \u015bw. Wincentego a Paulo, \u015bw. Joanny de Chantal i Zgromadzenia Si\u00f3str Nawiedzenia NMP (Wizytek), kt\u00f3rym jaki\u015b czas s\u0142u\u017cy\u0142 jako kapelan. Napisa\u0142 hagiograficzne dzie\u0142o o \u015bw. Monice. Towarzyszy\u0142 biskupowi Orleanu na obradach Soboru Watyka\u0144skiego I i – jak stwierdzi\u0142 Stefan Januszewicz – \u201enale\u017ca\u0142 do zwolennik\u00f3w og\u0142oszenia dogmatu o nieomylno\u015bci papie\u017ca\u201d3<\/a>. Zwie\u0144czeniem jego drogi kap\u0142a\u0144skiej by\u0142o przyj\u0119cie w 1887 r. sakry biskupiej. Jego rz\u0105dy w diecezji Laval (na terenie dawnej prowincji Maine) przerwa\u0142a \u015bmier\u0107 w 1888 r.<\/p>\r\n

Na zako\u0144czenie warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, i\u017c w rekomendowanej ksi\u0105\u017cce bpa Bougauda znajduj\u0105 si\u0119 dwa mi\u0142e polskie akcenty. Jest to godne odnotowania, tym bardziej, \u017ce w czasie jego \u017cycia nie istnia\u0142o niepodleg\u0142e pa\u0144stwo polskie. Oto na zako\u0144czenie cz\u0119\u015bci trzeciej o piekle (s. 100) autor zacytowa\u0142 zdanie z… Przed\u015bwitu<\/em> Zygmunta Krasi\u0144skiego. W innym miejscu (s. 128) wymieni\u0142, obok Francji, Anglii i Hiszpanii, Polsk\u0119 w grupie kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych chrze\u015bcija\u0144stwo dowiod\u0142o swojej \u201ep\u0142odno\u015bci\u201d, to znaczy kraj\u00f3w przenikni\u0119tych chrze\u015bcija\u0144skim duchem.<\/p>\r\n

Trudno traktowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 bpa Bougauda jako lektur\u0119 do poduszki. Zawiera ona pi\u0119kny wyk\u0142ad katolickiej wiary dotycz\u0105cej spraw ostatecznych. Tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki wymaga od czytelnika pewnego skupienia i intelektualnego wysi\u0142ku. Warto jednak ten trud podj\u0105\u0107. B\u0119dzie to dla ka\u017cdego, je\u015bli tak mo\u017cna napisa\u0107, korzystna inwestycja we w\u0142asn\u0105 duchowo\u015b\u0107 dzi\u015b i we w\u0142asn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 w wieczno\u015bci. \u00ce\u00a9<\/p>\r\n

Piotr Szczud\u0142owski<\/em><\/strong><\/p>\r\n

\r\n

Ksi\u0105\u017cka Eschatologia katolicka<\/em> jest do nabycia w ksi\u0119garni internetowej Te Deum<\/a>.<\/p>\r\n<\/div>\r\n

Przypisy:<\/h3>\r\n
    \r\n
  1. O. F. W. Faber, Dobro\u0107<\/em>, Oficyna Wydawnicza Viator, Warszawa 2002.<\/li>\r\n
  2. Ks. F. Sawicki, B\u00f3g jest mi\u0142o\u015bci\u0105<\/em>, Wydawnictwo Diecezjalne Pelplin 1992, s. 99.<\/li>\r\n
  3. Encyklopedia katolicka<\/em>, Lublin 1985, t. II, kol. 848.<\/li>\r\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rekomendacja ksi\u0105\u017cki bpa Ludwika Bougauda Eschatologia katolicka Wszyscy ludzie, albo przynajmniej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107, my\u015bl\u0105 o przysz\u0142o\u015bci i t\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105 si\u0119 interesuj\u0105. Jaki b\u0119dzie m\u00f3j los jutro, za tydzie\u0144, rok czy dziesi\u0119\u0107 lat? Czy powiod\u0105 si\u0119 moje plany, zamiary? Czy spe\u0142ni\u0105 si\u0119 moje marzenia? Czy moja praca przyniesie spodziewane owoce? Jak potocz\u0105 si\u0119 losy moich bliskich? […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[135],"tags":[100],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46580"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46580"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46580\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46580"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46580"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46580"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}