{"id":46343,"date":"2011-10-27T13:07:47","date_gmt":"2011-10-27T18:07:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=46343"},"modified":"2011-10-27T13:19:31","modified_gmt":"2011-10-27T18:19:31","slug":"asyz-2011-hermeneutyka-sprzecznosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=46343","title":{"rendered":"Asy\u017c 2011: Hermeneutyka sprzeczno\u015bci"},"content":{"rendered":"

Zapowied\u017a uczestnictwa Ojca \u015awi\u0119tego Benedykta XVI w kolejnym spotkaniu mi\u0119dzyreligijnym w Asy\u017cu stanowi\u0142a dla obserwator\u00f3w i komentator\u00f3w \u017cycia religijnego olbrzymie zaskoczenie. Swej rado\u015bci nie kryli ko\u015bcielni moderni\u015bci, a sile ich entuzjazmu dor\u00f3wnywa\u0142o tylko zdumienie i rozczarowanie tradycyjnych katolik\u00f3w.<\/strong><\/p>\r\n

W noworoczne po\u0142udnie, po odm\u00f3wieniu wraz z wiernymi modlitwy Angelus Domini, Ojciec \u015awi\u0119ty powiedzia\u0142: \u201eW or\u0119dziu na dzisiejszy \u015awiatowy Dzie\u0144 Pokoju[1] mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 podkre\u015bli\u0107, \u017ce wielkie religie mog\u0105 stanowi\u0107 wa\u017cny czynnik jedno\u015bci i pokoju dla rodziny ludzkiej i w zwi\u0105zku z tym przypomnia\u0142em, \u017ce w bie\u017c\u0105cym, 2011 roku przypadnie 25. rocznica \u015awiatowego Dnia Modlitwy o Pok\u00f3j, jaki wol\u0105 czcigodnego Jana Paw\u0142a II odby\u0142 si\u0119 w Asy\u017cu w roku 1986. (\u2026) Dlatego w pa\u017adzierniku tego roku \u201d\u201d kontynuowa\u0142 papie\u017c \u201d\u201d udam si\u0119 z pielgrzymk\u0105 do miasta \u015bwi\u0119tego Franciszka, zach\u0119caj\u0105c do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do tej w\u0119dr\u00f3wki braci chrze\u015bcijan rozmaitych wyzna\u0144, przedstawicieli \u015bwiatowych tradycji religijnych oraz symbolicznie wszystkich ludzi dobrej woli, w celu wspomnienia tego historycznego gestu mego poprzednika i uroczystego odnowienia zaanga\u017cowania wiernych wszystkich religii w prze\u017cywanie w\u0142asnej wiary religijnej jako s\u0142u\u017cby sprawie pokoju\u201d.<\/p>\r\n

R\u00f3wnowa\u017cenie skrajno\u015bci<\/strong><\/p>\r\n

W ci\u0105gu kilku lat, przez kt\u00f3re zasiada na Tronie Piotrowym, Ojciec \u015awi\u0119ty Benedykt XVI zd\u0105\u017cy\u0142 przyzwyczai\u0107 katolickich konserwatyst\u00f3w, wci\u0105\u017c wi\u0105\u017c\u0105cych z jego osob\u0105 nadzieje na istotny zwrot ku Tradycji, do mniejszych lub wi\u0119kszych niespodzianek. Niemal norm\u0105 sta\u0142o si\u0119 \u201er\u00f3wnowa\u017cenie\u201d decyzji okre\u015blanych przez komentator\u00f3w jako \u201euk\u0142ony wobec tradycjonalist\u00f3w\u201d gestami, kt\u00f3re post\u0119powe media zrazu i z entuzjazmem okre\u015bla\u0142y \u201ekontynuacj\u0105 linii poprzedniego pontyfikatu\u201d. Autor deklaracji Dominus Iesus powraca do zarzuconej po soborze idei uniatyzmu, przyjmuj\u0105c do Ko\u015bcio\u0142a ca\u0142e zorganizowane wsp\u00f3lnoty anglikan\u00f3w, prowadzi rozmowy doktrynalne z Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015awi\u0119tego Piusa X, wydaje motu proprio Summorum Pontificum oraz poddaje mahometanizm wywa\u017conej, lecz dobitnej krytyce. \u201d\u201d Jednocze\u015bnie sk\u0142ada kolejne wizyty w meczetach i synagogach, zmienia tekst wielkopi\u0105tkowej modlitwy wzywaj\u0105cej nawr\u00f3cenia \u017byd\u00f3w, bierze udzia\u0142 w nabo\u017ce\u0144stwach sprawowanych w protestanckich zborach i \u015ble or\u0119dzia na kolejne spotkania mi\u0119dzyreligijne organizowane przez wsp\u00f3lnot\u0119 \u015bw. Idziego\u2026<\/p>\r\n

Dwoisto\u015b\u0107 ta jest niezwykle zastanawiaj\u0105ca, przywodzi bowiem na my\u015bl s\u0142owa encykliki \u015bw. Piusa X Pascendi Dominici gregis<\/em>. \u015awi\u0119ty papie\u017c pisa\u0142 w niej o religijnym modernizmie jako zasadzie ewolucyjnej, o starciu nurt\u00f3w post\u0119powego i zachowawczego, co w rezultacie prowadzi do r\u00f3wnowa\u017cenia skrajno\u015bci i osi\u0105gni\u0119cia jakiego\u015b umiarkowanego stanowiska. Spogl\u0105daj\u0105c zatem przez pryzmat s\u0142\u00f3w \u015bw. Piusa X, mo\u017cna w linii obecnego pontyfikatu rozpozna\u0107 rys charakterystyczny dla modernizmu.<\/p>\r\n

Tym razem jednak zaskoczenie papiesk\u0105 decyzj\u0105 by\u0142o o wiele wi\u0119ksze, gdy\u017c w powszechnej pami\u0119ci zapisa\u0142 si\u0119 rok 1986 i nieobecno\u015b\u0107 kard. J\u00f3zefa Ratzingera, \u00f3wczesnego prefekta Kongregacji Nauki Wiary, podczas pierwszego spotkania w Asy\u017cu. Mia\u0142a to by\u0107 jedna z licznych demonstracji dystansu \u201epancernego kardyna\u0142a\u201d wobec ekstrawaganckich inicjatyw papie\u017ca Jana Paw\u0142a II. \u201eLojalna przyja\u017a\u0144 mi\u0119dzy nimi \u201d\u201d pisa\u0142 Wiktor Messori \u201d\u201d kt\u00f3ra szybko przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w przywi\u0105zanie, nie przeszkadza\u0142a kardyna\u0142owi w wyra\u017caniu w\u0105tpliwo\u015bci wobec niekt\u00f3rych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, takich jak synkretyczne parady w Asy\u017cu, pro\u015bby o przebaczenie win nie\u017cyj\u0105cych, mno\u017cenie podr\u00f3\u017cy kosztem codziennego zarz\u0105dzania Ko\u015bcio\u0142em, nadmiar beatyfikacji i kanonizacji, nadawanie widowiskowego charakteru wydarzeniom religijnym, a nawet obecno\u015b\u0107 gwiazd rocka na papieskim podium i wyb\u00f3r szat liturgicznych zgodnie ze wskaz\u00f3wkami telewizyjnych re\u017cyser\u00f3w\u201d[2].<\/p>\r\n

Zapewne trudno ca\u0142kowicie odm\u00f3wi\u0107 racji w\u0142oskiemu publicy\u015bcie, ale trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce w roku 2002, podczas kolejnej \u201d\u201d by u\u017cy\u0107 jego s\u0142\u00f3w \u201d\u201d synkretycznej parady, Benedykt XVI by\u0142 ju\u017c obecny (cho\u0107 nie pe\u0142ni\u0142 tam pierwszoplanowej roli). Je\u015bli to jego interwencjom mo\u017cna zawdzi\u0119cza\u0107, \u017ce podczas tego spotkania nie dosz\u0142o do podobnie gorsz\u0105cych scen jak te, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce w roku 1986, gdy wyznawcy lamaizmu oddawali pok\u0142ony pos\u0105\u017ckowi Buddy ustawionemu na tabernakulum jednego z o\u0142tarzy, a afryka\u0144scy animi\u015bci mieli w bazylice pw. \u015aw. Klary z\u0142o\u017cy\u0107 ofiar\u0119 z pary kurczak\u00f3w [3], to oczywi\u015bcie bardzo dobrze. Jest to jednak potwierdzenie tezy, \u017ce przysz\u0142emu papie\u017cowi nie chodzi\u0142o o odst\u0105pienie od samej idei Asy\u017cu, lecz o kompromisowe r\u00f3wnowa\u017cenie skrajno\u015bci: \u201eAsy\u017c tak, wypaczenia nie\u201d.<\/p>\r\n

Kamie\u0144 milowy czy w\u0119gielny?<\/strong><\/p>\r\n

Tym razem jednak papieska deklaracja, inaczej ni\u017c za czas\u00f3w Jana Paw\u0142a II, spotka\u0142a si\u0119 z o wiele silniejszym sprzeciwem konserwatywnych \u015brodowisk katolickich. W Italii grono intelektualist\u00f3w wystosowa\u0142o do papie\u017ca Benedykta apel, w kt\u00f3rym wyra\u017cono g\u0142\u0119bokie zaniepokojenie zapowiedzi\u0105 udzia\u0142u Nast\u0119pcy \u015aw. Piotra w spotkaniu, kt\u00f3re jest powszechnie odczytywane jako akt religijnego synkretyzmu[4]. \u201eBoimy si\u0119, \u017ce cokolwiek Ojciec \u015awi\u0119ty powie, gwoli wyja\u015bnienia, do prostych wiernych, takich jak my \u201d\u201d pisali sygnatariusze listu \u201d\u201d do ca\u0142ego \u015bwiata dotrze jeden fakt: Namiestnik Chrystusa nie tylko rozmawia, dyskutuje, prowadzi dialog z przedstawicielami innych religii, ale tak\u017ce modli si\u0119 z nimi. Zupe\u0142nie jakby spos\u00f3b i cel modlitwy by\u0142y oboj\u0119tne. I wielu nies\u0142usznie uwierzy, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 poszed\u0142 na kompromis, \u017ce uzna\u0142 \u201d\u201d zgodnie z my\u015bl\u0105 New Age \u201d\u201d i\u017c modlitwa zanoszona do Chrystusa, Allaha, Buddy czy Manitu jest w gruncie rzeczy tym samym. \u0179e animistyczna i muzu\u0142ma\u0144ska poligamia, hinduskie kasty czy politeistyczny spirytualizm animistyczny mog\u0105 i\u015b\u0107 w parze z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 monogami\u0105, prawem mi\u0142o\u015bci i przebaczenia oraz Bogiem Tr\u00f3jjedynym\u201d.<\/p>\r\n

Tak\u017ce w Polsce, gdzie do niedawna ka\u017cda, nawet najbardziej konstruktywna krytyka dzia\u0142a\u0144 papie\u017ca r\u00f3wna\u0142a si\u0119 niemal \u015bwi\u0119tokradztwu, podnios\u0142y si\u0119 g\u0142osy sprzeciwu. Pawe\u0142 Lisicki, redaktor naczelny dziennika \u201eRzeczpospolita\u201d, w tek\u015bcie zatytu\u0142owanym Ch\u0119tnie pojad\u0119 do Asy\u017cu[5] pisa\u0142: \u201eGot\u00f3w jestem zapali\u0107 kadzide\u0142ko, \u015bwieczk\u0119, uderzy\u0107 w b\u0119ben i tamburyn. Wystarczy, \u017ce ktokolwiek z moich oponent\u00f3w znajdzie i przedstawi cho\u0107 jeden przyk\u0142ad zaczerpni\u0119ty czy to z Biblii, czy to z dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a \u201d\u201d nie obstaj\u0119, by by\u0142 to czas aposto\u0142\u00f3w, wyznawc\u00f3w i m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3rzy odmawiali udzia\u0142u w oficjalnym kulcie pokojowym cesarstwa, niech to b\u0119dzie inny okres Ko\u015bcio\u0142a przednicejskiego, pokonstanty\u0144skiego, wschodniego lub zachodniego \u201d\u201d przyk\u0142ad pochwa\u0142y wsp\u00f3lnych publicznych modlitw najpierw Izraelit\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej chrze\u015bcijan z wyznawcami innych religii. Jeden przyk\u0142ad prosz\u0119 i jad\u0119\u201d [6].<\/p>\r\n

Wobec takiego postawienia sprawy przez Paw\u0142a Lisickiego zapewne pr\u00f3\u017cno b\u0119dzie w pa\u017adzierniku wypatrywa\u0107 go w mie\u015bcie \u015bw. Franciszka. Podejmowano ju\u017c bowiem wielokrotnie pr\u00f3by dowodzenia, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki prowadzi\u0142 \u201edialog mi\u0119dzyreligijny\u201d (a przynajmniej by\u0142 gotowy do jego prowadzenia) na d\u0142ugo przed II Soborem Watyka\u0144skim \u201d\u201d ale by\u0142y to pr\u00f3by wielce karko\u0142omne, o\u015bmieszaj\u0105ce jedynie ich autor\u00f3w. O\u015bmieszaj\u0105ce tym bardziej, gdy wychodzi\u0142y spod pi\u00f3r tradycyjnych katolik\u00f3w, za wszelk\u0105 cen\u0119 chc\u0105cych broni\u0107 papieskich decyzji[7].<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z takich pr\u00f3b, zakrojon\u0105 na wielk\u0105 skal\u0119 i blisk\u0105 sukcesu, jest fa\u0142szywe przedstawienie postaci i dziej\u00f3w Franciszka z Asy\u017cu, kt\u00f3ry zosta\u0142 na nowo \u201ewymy\u015blony\u201d przez swych dzisiejszych wsp\u00f3\u0142braci do sp\u00f3\u0142ki z ekologami, pacyfistami oraz katolickimi ekumenistami i dialogistami. Zamierzano w ten spos\u00f3b uczyni\u0107 posta\u0107 tego niezwykle popularnego \u015bwi\u0119tego i \u201d\u201d jak pisa\u0142 o nim profesor Franciszek Cardoni \u201d\u201d \u201enajbardziej reprezentatywnego i ortodoksyjnego owocu Ko\u015bcio\u0142a czasu wypraw krzy\u017cowych\u201d uzasadnieniem dla tezy, \u017ce dialog mi\u0119dzyreligijny nie by\u0142 soborow\u0105 nowink\u0105, nieznan\u0105 dot\u0105d katolicyzmowi i z nim sprzeczn\u0105. Jednym s\u0142owem \u201d\u201d \u017ce soborowa deklaracja Nostra \u00c3\u00a6tate by\u0142a kamieniem milowym na drodze tego dialogu, a nie jego kamieniem w\u0119gielnym.<\/p>\r\n

Soborowy przewr\u00f3t<\/strong><\/p>\r\n

Tu\u017c przed Bo\u017cym Narodzeniem 1949 r. Kongregacja \u015awi\u0119tego Oficjum wyda\u0142a instrukcj\u0119 De motione \u00c5\u201ccumenica<\/em> (\u2018O ruchu ekumenicznym\u2019). Dokument odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do nauczania Piusa XI zawartego w wydanej dwie dekady wcze\u015bniej encyklice Mortalium animos<\/em>. Papie\u017c wyra\u017anie poucza\u0142 w niej katolik\u00f3w o b\u0142\u0119dach i zagro\u017ceniu dla wiary stwarzanym przez synkretyst\u00f3w. \u201eTak, istnieje grupa ludzi, pozbawionych ca\u0142kowicie zmys\u0142u religijnego, kt\u00f3rzy (\u2026) urz\u0105dzaj\u0105 kongresy, spotkania (\u2026) z niewierz\u0105cymi wszelkiego rodzaju (\u2026) jak i te\u017c z tymi, kt\u00f3rzy odrzucili Chrystusa. Wyznaj\u0105 oni b\u0142\u0119dny pogl\u0105d, \u017ce wszystkie religie s\u0105 mniej lub wi\u0119cej dobre i chwalebne. (\u2026) Wyznawcy tej idei nie tylko s\u0105 w b\u0142\u0119dzie i \u0142udz\u0105 si\u0119, lecz odst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c od prawdziwej wiary, wypaczaj\u0105c jej poj\u0119cie i krok po kroku popadaj\u0105 w naturalizm i ateizm. Z tego jasno wynika, \u017ce od religii przez Boga nam objawionej, odst\u0119puje zupe\u0142nie ten, ktokolwiek podobne idee i usi\u0142owania popiera\u201d.<\/p>\r\n

Opieraj\u0105c si\u0119 na dotychczasowym Magisterium i encyklice, kt\u00f3ra po okresie nie\u015bmia\u0142ych (jak na dzisiejsze granicz\u0105ce z szale\u0144stwem standardy)[8] eksperyment\u00f3w \u201eekumenicznych\u201d na trzy dekady zabezpieczy\u0142a Ko\u015bci\u00f3\u0142 przed zgubnym wp\u0142ywem religijnego liberalizmu i synkretyzmu, \u015awi\u0119te Oficjum wyda\u0142o instrukcj\u0119 powtarzaj\u0105c\u0105 kilka kapitalnych prawd dotycz\u0105cych Ko\u015bcio\u0142a i pojmowania jego jedno\u015bci. Potwierdzono jasno, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, jedyny prawdziwy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chrystusowy, cieszy si\u0119 jedno\u015bci\u0105 i nie ma \u017cadnej potrzeby jakiego\u015b jej udoskonalania, szczeg\u00f3lnie przez przyswajanie doktryn r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 czy adaptowanie do nich katolickich dogmat\u00f3w[9]; \u017ce wszyscy, kt\u00f3rzy niegdy\u015b utracili jedno\u015b\u0107 z Ko\u015bcio\u0142em, mog\u0105 j\u0105 odzyska\u0107 poprzez powr\u00f3t do niego[10]. Nie utrac\u0105 przez to nic z prawdy, kt\u00f3rej poszczeg\u00f3lne elementy zapewne znajduj\u0105 si\u0119 w wyznawanych przez nich doktrynach – po nawr\u00f3ceniu otrzymaj\u0105 j\u0105 jednak pe\u0142n\u0105 i nienaruszon\u0105.<\/p>\r\n

Instrukcja De motione \u00c5\u201ccumenica<\/em> okaza\u0142a si\u0119 \u0142ab\u0119dzim \u015bpiewem ortodoksji. Szesna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, 28 pa\u017adziernika 1965 roku, podczas ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 ju\u017c II Soboru Watyka\u0144skiego og\u0142oszono najkr\u00f3tszy bodaj, bo licz\u0105cy zaledwie pi\u0119\u0107 punkt\u00f3w soborowy dokument. Deklaracja Nostra \u00c3\u00a6tate<\/em>, bo o niej mowa, stanowi\u0142a doktrynalny wstrz\u0105s w dziedzinie eklezjologii, w praktyce niemal odrzucaj\u0105c misyjny charakter Ko\u015bcio\u0142a. W dokumencie wzywaj\u0105cym m.in. do braterstwa mi\u0119dzy lud\u017ami, sprzeciwiania si\u0119 wszelkim formom dyskryminacji i prze\u015bladowa\u0144 religijnych, w kolejnych punktach analizowano sytuacj\u0119 \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesnego (\u0142ac. nostra \u00c3\u00a6tate, \u2018nasz wiek\u2019), zwracaj\u0105c szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na zachodz\u0105ce w nim procesy globalizacyjne. Nie znalaz\u0142a si\u0119 tam jednak \u017cadna szczeg\u00f3lna zach\u0119ta, by wykorzysta\u0107 sytuacj\u0119 do wzmo\u017cenia misji, lecz \u201d\u201d paradoksalnie \u201d\u201d postulowano rewizj\u0119 stosunku Ko\u015bcio\u0142a do innych religii. Po raz pierwszy, w punkcie dotycz\u0105cym hinduizmu, buddyzmu oraz \u201einnych istniej\u0105cych w \u015bwiecie religii\u201d (bez wskazywania ich z nazwy), w katolickich dokumentach tej rangi znalaz\u0142o si\u0119 pozytywne odniesienie do poga\u0144stwa, utrzymuj\u0105cego przecie\u017c w mrokach zabobonu powa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci. Na dodatek po\u0142\u0105czono je ze stwierdzeniem, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u201enic nie odrzuca z tego, co w tych religiach jest prawdziwe i \u015bwi\u0119te\u201d, oraz z wezwaniem do katolik\u00f3w, by \u201eprzez rozmowy i wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wyznawcami innych religii, daj\u0105c \u015bwiadectwo wiary i \u017cycia chrze\u015bcija\u0144skiego, uznawali, chronili i wspierali owe dobra duchowe i moralne, a tak\u017ce warto\u015bci spo\u0142eczno-kulturowe, kt\u00f3re u tamtych si\u0119 znajduj\u0105\u201d. W stosunku do mahometanizmu wzywano do wymazania z pami\u0119ci uraz\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, pracy nad wzajemnym zrozumieniem oraz strze\u017ceniem i rozwijaniem \u201d\u201d w interesie ca\u0142ej ludzko\u015bci \u201d\u201d sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, d\u00f3br moralnych oraz pokoju i wolno\u015bci.<\/p>\r\n

Jednak najobszerniejszym i wed\u0142ug komentator\u00f3w najistotniejszym punktem deklaracji by\u0142 fragment dotycz\u0105cy stosunku Ko\u015bcio\u0142a do judaizmu. Stwierdzono w nim, \u017ce przymierze Boga z Izraelem nigdy nie zosta\u0142o zerwane[11], odrzucono pogl\u0105d o winie \u017byd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Pana Jezusa[12] oraz pot\u0119piono wszelkie przejawy antysemityzmu.<\/p>\r\n

Pawe\u0142 VI i rabin Heschel<\/strong><\/p>\r\n

Przyczyn tak szczeg\u00f3lnego potraktowania religii \u017cydowskiej mo\u017cna oczywi\u015bcie upatrywa\u0107 w du\u017co silniejszych zwi\u0105zkach \u0142\u0105cz\u0105cych chrze\u015bcija\u0144stwo z judaizmem ni\u017c z jak\u0105kolwiek inn\u0105 religi\u0105. Jednak nie bez znaczenia pozostaj\u0105 osobiste wp\u0142ywy prominentnych wyznawc\u00f3w judaizmu w Kurii Rzymskiej i u samego papie\u017ca. Jednym ze wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w deklaracji Nostra \u00c3\u00a6tate<\/em> okaza\u0142 si\u0119 bowiem\u2026 rabin Abraham Jeszua Heschel. Ten warszawski \u017byd[13], syn chasydzkiego rabina, absolwent berli\u0144skiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma i Hochschule f\u00fcr Wissenschaft des Judentums (Wy\u017cszej Szko\u0142y Nauk Judaistycznych) oraz wyk\u0142adowca etyki i mistycyzmu w nowojorskim Jewish Theological Seminary, skierowa\u0142 wraz z cz\u0142onkami Ameryka\u0144skiego Komitetu \u017bydowskiego memorandum do Ojc\u00f3w soborowych. Dokument zawiera\u0142 postulaty \u201eakceptacji \u017byd\u00f3w jako \u017cyd\u00f3w\u201d, docenienia warto\u015bci religii \u017cydowskiej, uznania antysemityzmu za grzech, wzmo\u017cenia wysi\u0142k\u00f3w na rzecz wzajemnego poznania si\u0119 wyznawc\u00f3w judaizmu i chrze\u015bcijan oraz ustanowienia cia\u0142a kolegialnego zajmuj\u0105cego si\u0119 relacjami katolicko-\u017cydowskimi. Tre\u015b\u0107 memorandum trafi\u0142a do uczestnik\u00f3w soboru za spraw\u0105 kard. Augustyna Bei, kt\u00f3rego Heschel zna\u0142 jeszcze z czas\u00f3w studi\u00f3w w Niemczech. To w\u0142a\u015bnie kardyna\u0142 Bea by\u0142 jednym z g\u0142\u00f3wnych, je\u015bli nie najwa\u017cniejszym architektem dekretu o ekumenizmie, deklaracji o wolno\u015bci religijnej i deklaracji Nostra \u00c3\u00a6tate. Dzi\u0119ki niemu Heschel pozna\u0142 kard. Jana Willebrandsa \u201d\u201d przewodnicz\u0105cego Sekretariatu ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan, kt\u00f3remu p\u00f3\u017aniej podlega\u0142a tak\u017ce Komisja ds. Stosunk\u00f3w Wyznaniowych z \u017bydami \u201d\u201d i zawar\u0142 z nim serdeczn\u0105 przyja\u017a\u0144. R\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki poparciu kard. Bei Heschel by\u0142 wielokrotnie przyjmowany przez Paw\u0142a VI. Energiczne starania Heschela i poparcie obu kardyna\u0142\u00f3w rych\u0142o przynios\u0142o owoce \u201d\u201d komisje soborowe uwzgl\u0119dni\u0142y wszystkie postulaty zawarte we wspomnianym memorandum.<\/p>\r\n

Sam rabin m\u00f3wi\u0142 zreszt\u0105 p\u00f3\u017aniej o niezwyk\u0142ej otwarto\u015bci papie\u017ca na pro\u015bby przedstawicieli Ameryka\u0144skiego Komitetu \u017bydowskiego. \u201ePrzeprowadzi\u0142em rozmowy z papie\u017cem Paw\u0142em VI \u201d\u201d napisa\u0142 Heschel w swoich wspomnieniach. \u201d\u201d Nie jest to ju\u017c tajemnic\u0105. Tajemnic\u0105 by\u0142o, i\u017c jednym z zagadnie\u0144, o kt\u00f3re walczy\u0142em w przygotowaniu planu dotycz\u0105cego \u017byd\u00f3w, by\u0142o wyeliminowanie na zawsze idei misji w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w. Jednym z najwi\u0119kszych skandali w historii Ko\u015bcio\u0142a by\u0142a pr\u00f3ba zrobienia z \u017byd\u00f3w chrze\u015bcijan. W obecnych czasach chrze\u015bcija\u0144stwo jest religi\u0105, dla kt\u00f3rej mam wiele szacunku. Ale musz\u0119 przypomnie\u0107, i\u017c fakt, \u017ce jestem \u017bydem jest dla mnie tak \u015bwi\u0119ty, i\u017c jestem got\u00f3w odda\u0107 za to swoje \u017cycie. Uda\u0142o mi si\u0119 przekona\u0107 nawet papie\u017ca, g\u0142ow\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry osobi\u015bcie skre\u015bli\u0142 paragraf odnosz\u0105cy si\u0119 do nawr\u00f3cenia lub misji w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w\u201d[14].<\/p>\r\n

W jaki spos\u00f3b rabin Heschel znalaz\u0142 taki pos\u0142uch u papie\u017ca i czo\u0142owych kardyna\u0142\u00f3w ery soborowej? By\u0107 mo\u017ce zbli\u017cy\u0142 ich liberalny stosunek do religii, kt\u00f3ry (jak si\u0119 zdaje) cechowa\u0142 wszystkich uczestnik\u00f3w wspomnianych wydarze\u0144. \u201eBy\u0107 mo\u017ce jest wol\u0105 Boga, aby w obecnej epoce istnia\u0142a wielo\u015b\u0107 form oddawania Mu czci i wyznawania Go. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 religii w obecnej epoce jest wol\u0105 Boga\u201d[15] \u201d\u201d takie pogl\u0105dy Heschela zapewne bliskie by\u0142y pogl\u0105dom cz\u0119\u015bci katolickich modernist\u00f3w, ale wzbudza\u0142y krytyk\u0119 ze strony wsp\u00f3\u0142wyznawc\u00f3w rabina. G\u0142osy krytyczne szybko jednak umilk\u0142y, bo Heschel osi\u0105gn\u0105\u0142 to, co przez setki lat wydawa\u0142o si\u0119 dla \u017byd\u00f3w zaledwie mrzonk\u0105 \u201d\u201d faktyczne ustanie w\u015br\u00f3d nich katolickich misji[16].<\/p>\r\n

Historia \u201edialogu mi\u0119dzyreligijnego\u201d w ramach Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jest wi\u0119c niezwykle kr\u00f3tka i si\u0119ga zaledwie lat 20. XX wieku, a pr\u00f3by jego prowadzenia od razu spotka\u0142y si\u0119 z bardzo ostrym papieskim sprzeciwem. Wymowa rewolucyjnej (w najgorszym tego s\u0142owa znaczeniu, bo ignoruj\u0105cej wcze\u015bniejsze Magisterium i Tradycj\u0119) pod tym wzgl\u0119dem soborowej deklaracji Nostra \u00c3\u00a6tate zosta\u0142a jeszcze wzmocniona encyklik\u0105 Paw\u0142a VI Ecclesiam suam, w kt\u00f3rej papie\u017c wyni\u00f3s\u0142 prowadzenie dialogu niemal do rangi najwa\u017cniejszego zadania Ko\u015bcio\u0142a, r\u00f3wnie\u017c w sferze relacji z innymi wyznaniami chrze\u015bcija\u0144skimi, a nawet innymi religiami. Ostatnia, trzecia cz\u0119\u015b\u0107 encykliki zosta\u0142a po\u015bwi\u0119cona tylko temu zagadnieniu i by\u0142a pe\u0142na zach\u0119t do nawi\u0105zania dialogu ze wszystkimi lud\u017ami dobrej woli, do kt\u00f3rych papie\u017c zaliczy\u0142 praktycznie ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b Pawe\u0142 VI uzna\u0142 dialog za nakaz dany Ko\u015bcio\u0142owi, wskazuj\u0105c, \u017ce jego celem powinno by\u0107 \u201ewzajemne zrozumienie, poznanie, nieustanne i coraz g\u0142\u0119bsze ws\u0142uchiwanie si\u0119 w to, co jedna religia ma drugiej do powiedzenia\u201d. Stwierdzenia zawarte w encyklice dodatkowo deprecjonowa\u0142y misyjne zadanie Ko\u015bcio\u0142a. Autor nie pisa\u0142 bowiem o \u201edialogu\u201d jako nawet swego rodzaju sposobie propagowania wiary i nawracania tych, z kt\u00f3rymi dialog jest prowadzony, ale jako o dzia\u0142aniu maj\u0105cym warto\u015b\u0107 bez wzgl\u0119du na okoliczno\u015bci. Dodatkowo s\u0142owa papie\u017ca o tym, \u017ce \u201edialog (\u2026) nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 jakby za pewien spos\u00f3b wype\u0142nienia obowi\u0105zku apostolskiego\u201d, zdaj\u0105 si\u0119 udziela\u0107 duchowie\u0144stwu i wiernym og\u00f3lnej absolucji od tradycyjnego obowi\u0105zku prowadzenia misji.<\/p>\r\n

O dialogu jako warto\u015bci samej w sobie mo\u017cna tak\u017ce przeczyta\u0107 expressis verbis w wydanym przez Sekretariat ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan w 1967 i 1970 roku Dyrektorium ekumenicznym, kt\u00f3re owszem, zach\u0119ca chrze\u015bcijan, by wobec wyznawc\u00f3w innych religii dawali \u015bwiadectwo chrze\u015bcija\u0144skiego \u017cycia i wiary, ale tak\u017ce \u201d\u201d co niezwykle wa\u017cne \u201d\u201d poleca \u201ewsp\u00f3\u0142prac\u0119 (\u2026) w nawi\u0105zaniu dialogu \u015bci\u015ble religijnego\u201d.<\/p>\r\n

\u201eDialog \u015bci\u015ble religijny\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Wspomniana zach\u0119ta i jej praktyczna realizacja s\u0105 fundamentem wszystkiego, co doprowadzi\u0142o do smutnych wydarze\u0144, jakie mia\u0142y miejsce w Asy\u017cu w roku 1986, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w roku 2002. \u201eModlitwa o pok\u00f3j\u201d stanowi bowiem realizacj\u0119 postulatu zawartego w dyrektorium. Wprawdzie komentatorzy polityczni i religijni przy okazji ka\u017cdego takiego spotkania przypominaj\u0105 o z\u0142o\u017conej sytuacji mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3ra mia\u0142a lec u podstaw papieskiej decyzji o zwo\u0142ywaniu do Asy\u017cu \u201eprzyw\u00f3dc\u00f3w i przedstawicieli r\u00f3\u017cnych religii\u201d \u201d\u201d w roku 1986 mia\u0142 to by\u0107 tzw. kryzys libijski, przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 wojna pomi\u0119dzy Irakiem a Iranem oraz rzekome niepowodzenie rozm\u00f3w rozbrojeniowych prowadzonych w Rejkiawiku przez Michai\u0142a Gorbaczowa i Ronalda Reagana, a w roku 2002 chodzi\u0142o o zamachy terrorystyczne dokonane rok wcze\u015bniej na terytorium Stan\u00f3w Zjednoczonych \u201d\u201d to nie ignoruj\u0105c wcale tych wydarze\u0144, trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce \u017cadne z nich nie zagra\u017ca\u0142o wybuchem \u015bwiatowego konfliktu. Warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce rok 1986 zosta\u0142 og\u0142oszony przez Organizacj\u0119 Narod\u00f3w Zjednoczonych \u201e\u015awiatowym Rokiem Pokoju\u201d. Wydarzenie w Asy\u017cu by\u0142o wi\u0119c kolejn\u0105 spo\u015br\u00f3d organizowanych przy tej okazji, g\u0142o\u015bnych, acz niewiele wnosz\u0105cych \u201eimprez\u201d. Trudno przecie\u017c sobie wyobrazi\u0107, by spotkanie, w kt\u00f3rych nie bra\u0142 udzia\u0142u nikt (nie licz\u0105c papie\u017ca), kto mia\u0142by cho\u0107 najmniejszy wp\u0142yw na bie\u017c\u0105c\u0105 polityk\u0119 mocarstw, mog\u0142o przynie\u015b\u0107 jakie\u015b realne skutki jako polityczna inicjatywa pokojowa. Wydaje si\u0119 nawet, \u017ce mog\u0142o by\u0107 wr\u0119cz przeciwnie, gdy we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 nerwow\u0105 reakcj\u0119 chi\u0144skiego MSZ spowodowan\u0105 udzia\u0142em w asyskich spotkaniach dalajlamy[17], przyw\u00f3dcy Tybeta\u0144czyk\u00f3w (otwarte pozostaje pytanie, jaki to mia\u0142o wp\u0142yw na los prze\u015bladowanych chi\u0144skich katolik\u00f3w).<\/p>\r\n

Jednym s\u0142owem: wszelkie dywagacje, jakoby spotkania w Asy\u017cu mog\u0142y mie\u0107 jakiekolwiek znaczenie dla \u015bwiatowej polityki i mog\u0142y zosta\u0107 wykorzystane przez watyka\u0144sk\u0105 dyplomacj\u0119, nale\u017cy w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki. Asy\u017c mia\u0142 wymiar jedynie religijny, z czego w Rzymie znakomicie zdawano sobie spraw\u0119. I na tym polega problem.<\/p>\r\n

\u201ePromienie prawdy\u201d<\/strong><\/p>\r\n

Organizacja Dnia Modlitw o Pok\u00f3j stanowi\u0142a znakomity pretekst do wykonania kolejnego kroku w dziedzinie \u201edialogu mi\u0119dzyreligijnego\u201d, b\u0119d\u0105cego g\u0142o\u015bn\u0105 medialn\u0105 manifestacj\u0105 odej\u015bcia Ko\u015bcio\u0142a katolickiego od dotychczasowego nauczania w dziedzinie swych relacji z innymi wyznaniami chrze\u015bcija\u0144skimi, a przede wszystkim stosunku do innych religii. Chodzi\u0142o o zaakcentowanie zmiany w tych relacjach, polegaj\u0105cej na tym, \u017ce jedno\u015bci nie pojmuje si\u0119 ju\u017c i nie buduje w ramach Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, ale przez zbli\u017canie wyzna\u0144 do siebie i do Boga. Chrystus ma by\u0107 rzekomo obecny w ka\u017cdym spo\u015br\u00f3d tych wyzna\u0144, ale w \u017cadnym (tak\u017ce w katolicyzmie!) w pe\u0142ni, kt\u00f3ra zostanie osi\u0105gni\u0119ta dopiero po ostatecznym tryumfie tak pojmowanego ekumenizmu i dialogu mi\u0119dzyreligijnego. \u201eJest tylko jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3ry jest osi\u0105 zbie\u017cno\u015bci, jeden Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym wszystkie ko\u015bcio\u0142y powinny si\u0119 zjednoczy\u0107\u201d \u201d\u201d jak stwierdzi\u0142 Pawe\u0142 VI w swoich rozmowach z Janem Guittonem.<\/p>\r\n

To z kolei implikowa\u0142o zmiany w koncepcji dzia\u0142alno\u015bci misyjnej. Religie niechrze\u015bcija\u0144skie powinny odt\u0105d r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0107 element religijnie zjednoczonej rodziny ludzkiej, albowiem \u201ewszyscy wierz\u0105cy \u201d\u201d jak g\u0142osi Gaudium et spes \u201d\u201d jak\u0105kolwiek wyznawaliby religi\u0119, zawsze w mowie stworze\u0144 s\u0142yszeli g\u0142os i objawienie Stw\u00f3rcy\u201d. I podobnie jak w ekumenizmie nie idzie ju\u017c o to, by bracia od\u0142\u0105czeni[18] przyj\u0119li katolicyzm, tak te\u017c celem dialogu mi\u0119dzyreligijnego nie ma ju\u017c by\u0107 nawr\u00f3cenie pogan i przyj\u0119cie przez nich chrze\u015bcija\u0144stwa. W ten spos\u00f3b niemal uto\u017csamiono oba poj\u0119cia: ekumenizm i dialog mi\u0119dzyreligijny. Podstaw\u0119 jedno\u015bci rodziny ludzkiej ma odt\u0105d stanowi\u0107 objawienie pierwotne, a oczekiwane powszechne zjednoczenie ma nast\u0105pi\u0107 drog\u0105 zg\u0142\u0119bienia przez pogan tego w ich religii, co stanowi odbicie \u201epromieni prawdy\u201d, \u201etego, co \u201d\u201d jak m\u00f3wi deklaracja Nostra \u00c3\u00a6tate \u201d\u201d w tych religiach jest prawdziwe i \u015bwi\u0119te\u201d[19], tak jakby katolicyzm nie mia\u0142 im do zaoferowania niczego, czego by ju\u017c nie posiadali, nawet o tym nie wiedz\u0105c.<\/p>\r\n

W tej sytuacji trudno oczekiwa\u0107, by kolejne spotkanie modlitewne w Asy\u017cu r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 radykalnie od poprzednich. Owszem, zapewne mocno odci\u015bnie na nim swoje pi\u0119tno osobowo\u015b\u0107 papie\u017ca Benedykta XVI i w ramach r\u00f3wnowa\u017cenia skrajno\u015bci nie dojdzie do spektakularnych skandali, mog\u0105cych zgorszy\u0107 \u201eszeregowych\u201d katolickich wiernych, ale spotkanie to nie przybierze r\u00f3wnie\u017c formy dyplomatycznych konsultacji, kt\u00f3rych uczestnicy mieliby debatowa\u0107, jak wyznawcy poszczeg\u00f3lnych religii mog\u0105 wsp\u00f3lnie wp\u0142ywa\u0107 na rz\u0105dy \u015bwiatowych mocarstw, aby te poczu\u0142y si\u0119 w obowi\u0105zku przedk\u0142ada\u0107 pok\u00f3j ponad inne dobra.<\/p>\r\n

Tegoroczny Asy\u017c tak\u017ce zosta\u0142 zwo\u0142any pod pretekstem \u201enapi\u0119tej sytuacji mi\u0119dzynarodowej\u201d. Odniesienie si\u0119 przy tej okazji przez Ojca \u015awi\u0119tego do cierpie\u0144 zadawanych chrze\u015bcijanom w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata przez wyznawc\u00f3w innych religii budzi jednak w wyznawcach Chrystusa w\u0105tpliwo\u015bci, w jaki spos\u00f3b propagowanie doktryny \u201ewolno\u015bci religijnej\u201d i samo spotkanie mia\u0142oby ul\u017cy\u0107 ich cierpieniom. \u201eS\u0105dzimy, \u017ce nowy Asy\u017c 1986 \u201d\u201d pisz\u0105 we wspomnianym ju\u017c apelu w\u0142oscy intelektuali\u015bci \u201d\u201d nie przyczyni si\u0119 do uratowania ani jednego chrze\u015bcijanina na Wschodzie: ani w komunistycznych Chinach, ani w Korei P\u00f3\u0142nocnej, ani w Pakistanie czy w Iraku (\u2026). Wielu wiernych natomiast nie pojmie, dlaczego w\u0142a\u015bnie w tych krajach w dalszym ci\u0105gu ludzie gin\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmierci\u0105, by nie wyrzec si\u0119 spotkania nie z jak\u0105\u015b religi\u0105, ale z Chrystusem. Tak samo jak aposto\u0142owie\u201d. Bo Asy\u017c 2011 r\u00f3wnie\u017c b\u0119dzie mia\u0142 charakter na wskro\u015b religijny, tym razem stanowi\u0105c syntez\u0119 ortodoksyjnej tezy i soborowej antytezy \u201d\u201d zgodnie z przenikliwymi s\u0142owami \u015bw. Piusa X o modernizmie.<\/p>\r\n

Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w miesi\u0119czniku Zawsze wierni w numerze 3\/2011 (142)<\/p>\r\n

PRZYPISY:<\/strong><\/p>\r\n

[1] \u201d\u201aDzie\u0144 1 stycznia, Oktawa Bo\u017cego Narodzenia (do 1960 r. \u015bwi\u0119to Obrzezania Pa\u0144skiego), zosta\u0142 ustanowiony \u015awiatowym Dniem Pokoju przez papie\u017ca Paw\u0142a VI w 1968 r. Rok p\u00f3\u017aniej podczas reformy kalendarza na ten dzie\u0144 przeniesiono \u015bwi\u0119to \u015awi\u0119tej Bo\u017cej Rodzicielki Maryi, ustanowione w 1931 r. przez papie\u017ca Piusa XI (z okazji 1500\u00ac lecia Soboru w Efezie i uchwalenia dogmatu o Bogarodzicy) i obchodzone dot\u0105d 11 pa\u017adziernika.<\/p>\r\n

[2] \u201d\u201aCytat pochodzi z artyku\u0142u Wiktora Messoriego la Paziente Ricerca di Papa Ratzinger (\u2018Cierpliwe poszukiwania papie\u017ca Ratzingera\u2019) zamieszczonego 20 kwietnia 2009 r. w dzienniku \u201eCorriere della Sera\u201d.<\/p>\r\n

[3] \u201d\u201aInformacje o \u015bwi\u0119tokradztwach i nadu\u017cyciach, do jakich dosz\u0142o podczas mod\u0142\u00f3w przedstawicieli r\u00f3\u017cnych religii, s\u0105 dobrze udokumentowane fotograficznie i pochodz\u0105 od wiarygodnych \u015bwiadk\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142 si\u0119 m. in. kard. Sylwiusz Oddi. Cho\u0107 franciszkanie opiekuj\u0105cy si\u0119 asysk\u0105 bazylik\u0105 konsekwentnie podwa\u017caj\u0105 prawdziwo\u015b\u0107 niekt\u00f3rych medialnych relacji (m.in. o zbezczeszczeniu o\u0142tarza w ko\u015bciele pw. \u015aw. Klary), faktem jest, \u017ce ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach swego pontyfikatu papie\u017c Benedykt XVI podda\u0142 ich duszpasterstwo \u015bci\u015blejszej kontroli biskupa miejsca i Kurii Rzymskiej.<\/p>\r\n

[4]\u201d\u201aPod apelem podpisali si\u0119: Robert de Mattei \u201d\u201d pisarz i redaktor naczelny \u201eRadici Christiane\u201d, Konrad Gnerre \u201d\u201d znany w\u0142oski teolog oraz pisarze i dziennikarze Kamil Langone, Wawrzyniec Bertocchi, Franciszek Agnoli, Aleksander Gnocchi i Mariusz Palmaro.<\/p>\r\n

[5]\u201d\u201aP. Lisicki, Ch\u0119tnie pojad\u0119 do Asy\u017cu, \u201eRzeczpospolita\u201d, 19 stycznia 2011. Artyku\u0142 ten powsta\u0142 jako odpowied\u017a na teksty polemiczne autorstwa ks. I. Solera (Opus Dei) i ks. A. Bonieckiego MIC, opublikowane po ukazaniu si\u0119 artyku\u0142u P. Lisickiego Moje k\u0142opoty z Asy\u017cem (\u201eRzeczpospolita\u201d, 14 stycznia 2011).<\/p>\r\n

[6]\u201d\u201aIbid.<\/p>\r\n

[7] \u201d\u201aWiosn\u0105 2002 r. ks. Ksawery Garban, prze\u0142o\u017cony francuskiego dystryktu Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015awi\u0119tego Piotra, napisa\u0142 m.in., \u017ce papie\u017c Pius XI zapowiedzia\u0142 to, co Jan Pawe\u0142 II uczyni\u0142 w Asy\u017cu. \u201eA wi\u0119c w roku 1937 \u201d\u201d pisa\u0142 ks. Garban \u201d\u201d papie\u017c Pius XI w swej encyklice Divini Redemptoris pisa\u0142: \u00ab\u0179ywimy niez\u0142omn\u0105 nadziej\u0119, \u017ce do walki przeciw mocom ciemno\u015bci, usi\u0142uj\u0105cym wyrwa\u0107 z serc ludzkich nawet poj\u0119cie Boga, stan\u0105 obok \u015bwiadomych chrze\u015bcijan m\u0119\u017cnie tak\u017ce ci wszyscy, a jest to ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzko\u015bci, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w Boga i cze\u015b\u0107 Mu oddaj\u0105\u00bb. Pius XI nie zaprasza\u0142 nikogo na spotkanie, ale idea jest ta sama\u201d(Do Przyjaci\u00f3\u0142 Bractwa \u015awi\u0119tego Piotra nr 81, kwiecie\u0144 2002). Tak oto kap\u0142an zgromadzenia odwo\u0142uj\u0105cego si\u0119 do Tradycji dzi\u0119ki wyrwaniu z kontekstu poszczeg\u00f3lnych zda\u0144 z przedsoborowych encyklik uzyska\u0142 \u201edow\u00f3d\u201d na ortodoksyjny charakter asyskich spotka\u0144.<\/p>\r\n

[8]\u201d\u201aPius XI z niepokojem obserwowa\u0142 w\u0142\u0105czanie si\u0119 katolik\u00f3w i pr\u00f3by anga\u017cowania autorytetu Ko\u015bcio\u0142a do takich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107, jak zorganizowana w 1925 r. w Sztokholmie I \u015awiatowa Konferencja Ko\u015bcio\u0142\u00f3w ds. Praktycznego Chrze\u015bcija\u0144stwa oraz dwa lata p\u00f3\u017aniej, w Lozannie, I \u015awiatowa Konferencja \u201eWiara i Ustr\u00f3j\u201d.<\/p>\r\n

[9]\u201d\u201a\u201e(\u2026) do Stolicy Apostolskiej, powiadamy, do korzenia i Matki Ko\u015bcio\u0142a katolickiego niechaj zbli\u017c\u0105 si\u0119 synowie od\u0142\u0105czeni, nie w tej my\u015bli i nadziei, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 (\u2026) po\u015bwi\u0119ci czysto\u015b\u0107 wiary i \u015bcierpi ich b\u0142\u0119dy, lecz po to, by odda\u0107 si\u0119 w opiek\u0119 Jego urz\u0119du nauczycielskiego i Jego kierownictwa\u201d (Pius XI, Mortalium animos).<\/p>\r\n

[10]\u201d\u201a\u201ePracy nad jedno\u015bci\u0105 chrze\u015bcijan nie wolno popiera\u0107 inaczej, jak tylko dzia\u0142aniem w tym duchu, by odszczepie\u0144cy powr\u00f3cili na \u0142ono jedynego, prawdziwego Ko\u015bcio\u0142a Chrystusowego, od kt\u00f3rego kiedy\u015b, niestety, odpadli (Pius XI, Mortalium animos).<\/p>\r\n

[11]\u201d\u201a\u201eWed\u0142ug \u015bwiadectwa Pisma \u015bwi\u0119tego Jerozolima nie pozna\u0142a czasu nawiedzenia swego i wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w nie przyj\u0119\u0142a Ewangelii, a nawet niema\u0142o spo\u015br\u00f3d nich przeciwstawi\u0142o si\u0119 jej rozpowszechnieniu. Niemniej, jak powiada Aposto\u0142, \u017bydzi nadal ze wzgl\u0119du na swych przodk\u00f3w s\u0105 bardzo drodzy Bogu, kt\u00f3ry nigdy nie \u017ca\u0142uje dar\u00f3w i powo\u0142ania. Razem z Prorokami i z tym\u017ce Aposto\u0142em [\u015bw. Paw\u0142em] Ko\u015bci\u00f3\u0142 oczekuje znanego tylko Bogu dnia, w kt\u00f3rym wszystkie ludy b\u0119d\u0105 wzywa\u0142y Pana jednym g\u0142osem i \u00abs\u0142u\u017cy\u0142y Mu ramieniem jednym\u00bb\u201d (Nostra \u00c3\u00a6tate, 4).<\/p>\r\n

[12] \u201d\u201a\u201eA cho\u0107 w\u0142adze \u017cydowskie wraz ze swymi zwolennikami domaga\u0142y si\u0119 \u015bmierci Chrystusa, jednak\u017ce to, co pope\u0142niono podczas Jego m\u0119ki, nie mo\u017ce by\u0107 przypisane ani wszystkim bez r\u00f3\u017cnicy \u017bydom w\u00f3wczas \u017cyj\u0105cym, ani \u017bydom dzisiejszym. Chocia\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nowym Ludem Bo\u017cym, nie nale\u017cy przedstawia\u0107 \u017byd\u00f3w jako odrzuconych ani jako przekl\u0119tych przez Boga, rzekomo na podstawie Pisma \u015bwi\u0119tego. Niech\u017ce wi\u0119c wszyscy dbaj\u0105 o to, aby w katechezie i g\u0142oszeniu s\u0142owa Bo\u017cego nie nauczali niczego, co nie licowa\u0142o z prawd\u0105 ewangeliczn\u0105 i z duchem Chrystusowym\u201d (ibid.).<\/p>\r\n

[13] \u201d\u201aAbraham Joszua Heschel (1907-1972) urodzi\u0142 si\u0119 w Warszawie. Jego rodzice pochodzili ze s\u0142ynnych rod\u00f3w rabin\u00f3w chasydzkich. Gimnazjum uko\u0144czy\u0142 w Wilnie. Jesieni\u0105 1927 r. opu\u015bci\u0142 Polsk\u0119 i uda\u0142 si\u0119 na wy\u017csze studia do Berlina. Prac\u0119 doktorsk\u0105 pt. Proroctwo obroni\u0142 w 1933 r. trzy tygodnie po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy. Z powodu panuj\u0105cego w Niemczech oficjalnego antysemityzmu wyda\u0142 j\u0105 z pomoc\u0105 Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci. W 1937 r. zosta\u0142 nast\u0119pc\u0105 Martina Bubera na stanowisku dyrektora J\u00fcdische Lehrhaus we Frankfurcie nad Menem. Rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 deportowany do Polski, gdzie wyk\u0142ada\u0142 filozofi\u0119 i biblistyk\u0119 w Instytucie Studi\u00f3w \u017bydowskich. W lecie 1939 r. Heschel wyjecha\u0142 do Anglii, a stamt\u0105d po sze\u015bciu miesi\u0105cach do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Od 1945 r. do \u015bmierci by\u0142 profesorem \u017cydowskiej etyki i mistycyzmu w Jewish Theological Seminary w Nowym Jorku. Do grona bliskich i przyjaci\u00f3\u0142 Heschela nale\u017celi m. in. tacy katoliccy intelektuali\u015bci, jak T. Merton, G. Weigel i benedykty\u0144ski opat z Vermont o. L. Rudolf. Gdy umar\u0142, wydawane przez jezuit\u00f3w pismo \u201eAmerica\u201d po\u015bwi\u0119ci\u0142o mu ca\u0142y numer.<\/p>\r\n

[14] \u201d\u201aCytat za: \u201eTygodnik Katolicki Niedziela\u201d, Przed 100 laty urodzi\u0142 si\u0119 Abraham Heschel \u201d\u201d pionier dialogu mi\u0119dzyreligijnego,12 stycznia 2007.<\/p>\r\n

[15]\u201d\u201aIbid.<\/p>\r\n

[16] \u201d\u201aJednym ze zgromadze\u0144, kt\u00f3rych charyzmatem by\u0142o nawracanie \u017cyd\u00f3w na wiar\u0119 katolick\u0105, by\u0142o Zgromadzenie Si\u00f3str Matki Bo\u017cej Syjo\u0144skiej za\u0142o\u017cone w 1843 r. przez nawr\u00f3conego francuskiego \u017byda, ks. Mari\u0119 Teodora Ratisbonne\u2019a. Po II Soborze Watyka\u0144skim charyzmat ten zosta\u0142 porzucony.<\/p>\r\n

[17]\u201d\u201aTenzin Gjaco, XIV dalajlama, polityczny i duchowy przyw\u00f3dca narodu tybeta\u0144skiego wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w spotkaniu w 1986 r., a 2002 r. przys\u0142a\u0142 swego osobistego przedstawiciela. Dalajlama od upadku antychi\u0144skiego powstania w Tybecie w 1959 r. przebywa na emigracji w Indiach, gdzie w Dharamsali kieruje emigracyjnym rz\u0105dem swojego kraju, kt\u00f3ry jest obecnie cz\u0119\u015bci\u0105 Chi\u0144skiej Republiki Ludowej.<\/p>\r\n

[18] \u201d\u201aWarto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce terminu \u201ebracia od\u0142\u0105czeni\u201d w stosunku do heretyk\u00f3w i schizmatyk\u00f3w po raz pierwszy u\u017cy\u0142 papie\u017c Leon XIII (w encyklikach Pr\u00c3\u00a6clara gratulationis i Satis cognitum).<\/p>\r\n

[19]\u201d\u201aJean Guitton (1901-1999), francuski filozof i teolog (zas\u0142yn\u0105\u0142 tym, \u017ce by\u0142 pierwszym \u015bwieckim audytorem Vaticanum II), pisz\u0105c w \u201eL\u2019Osservatore Romano\u201d z 19 listopada 1979 r. o takim postrzeganiu realizacji misji apostolskiej Ko\u015bcio\u0142a, stwierdzi\u0142, \u017ce \u201er\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest bogactwem i nikt nie musi niczego po\u015bwi\u0119ca\u0107\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zapowied\u017a uczestnictwa Ojca \u015awi\u0119tego Benedykta XVI w kolejnym spotkaniu mi\u0119dzyreligijnym w Asy\u017cu stanowi\u0142a dla obserwator\u00f3w i komentator\u00f3w \u017cycia religijnego olbrzymie zaskoczenie. Swej rado\u015bci nie kryli ko\u015bcielni moderni\u015bci, a sile ich entuzjazmu dor\u00f3wnywa\u0142o tylko zdumienie i rozczarowanie tradycyjnych katolik\u00f3w. W noworoczne po\u0142udnie, po odm\u00f3wieniu wraz z wiernymi modlitwy Angelus Domini, Ojciec \u015awi\u0119ty powiedzia\u0142: \u201eW or\u0119dziu na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[3],"tags":[41,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46343"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46343\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}