{"id":46121,"date":"2011-10-23T18:26:26","date_gmt":"2011-10-23T23:26:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=46121"},"modified":"2011-10-23T18:26:26","modified_gmt":"2011-10-23T23:26:26","slug":"badania-polskich-antropologow-najdluzej-zyja-mezatki-na-wsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=46121","title":{"rendered":"Badania polskich antropolog\u00f3w: Najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105 m\u0119\u017catki na wsi"},"content":{"rendered":"

Kto ma w Polsce najwi\u0119ksze szanse na d\u0142ugie \u017cycie? M\u0119\u017catki z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 na wsi, najlepiej ma\u0142opolskiej, podkarpackiej lub podlaskiej – wynika z bada\u0144 polskich antropolog\u00f3w.<\/strong>

Jak podkre\u015bla w rozmowie Halina Ko\u0142odziej z Zak\u0142adu Antropologii PAN we Wroc\u0142awiu, jednym z wa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o d\u0142ugo\u015bci \u017cycia jest p\u0142e\u0107. Badacze szacuj\u0105, \u017ce Polka, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w 2009 r. prze\u017cyje \u015brednio ok. 80 lat, a Polak – o ponad 8 lat mniej.

Sk\u0105d si\u0119 bierze te 8 lat r\u00f3\u017cnicy? Jak wyja\u015bnia antropolog, kobiety s\u0105 genetycznie uprzywilejowane. Mo\u017ce to wynika\u0107 np. z zawarto\u015bci estrogenu w kobiecej krwi. – Estrogen stanowi czynnik ochronny przed chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia – wyja\u015bnia Ko\u0142odziej. Powo\u0142uje si\u0119 na badania, w kt\u00f3rych pr\u00f3bowano oszacowa\u0107, jaka jest biologiczna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy d\u0142ugo\u015bci\u0105 \u017cycia m\u0119\u017cczyzn i kobiet.

– Jak si\u0119 okaza\u0142o, r\u00f3\u017cnica biologiczna, a wi\u0119c wynikaj\u0105ca mi\u0119dzy innymi z gen\u00f3w, to oko\u0142o 4 lata. Wszystko ponad te 4 lata wynika z czynnik\u00f3w spo\u0142ecznych, \u015brodowiskowych, np. ze stylu \u017cycia<\/em> – dodaje. Zauwa\u017ca jednak, \u017ce nadumieralno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn to zjawisko nowo\u017cytne. – Kiedy poprawi\u0142a si\u0119 opieka zdrowotna zwi\u0105zana z ci\u0105\u017c\u0105 i porodem, dopiero w\u00f3wczas kobiety zyska\u0142y i zacz\u0119\u0142y wykorzystywa\u0107 potencja\u0142 genetyczny i \u017cy\u0107 d\u0142u\u017cej – m\u00f3wi badaczka.

Zaznacza jednak, \u017ce w Polsce po transformacji ustrojowej trzy dekady temu mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 skok w d\u0142ugo\u015bci \u017cycia Polak\u00f3w. – Mi\u0119dzy 1988 a 2002 r. zanotowano w Polsce spadek przedwczesnej umieralno\u015bci – przypomina. Mog\u0142o to wynika\u0107 m.in. ze spadku konsumpcji alkoholu, mniejszej popularno\u015bci papieros\u00f3w czy zdrowszego od\u017cywiania. Jednak – zauwa\u017ca naukowiec – ryzyko przedwczesnej \u015bmierci szczeg\u00f3lnie zmala\u0142o w tym czasie u m\u0119\u017cczyzn.

Dlaczego pozytywny wp\u0142yw transformacji na kobiety okaza\u0142 si\u0119 mniejszy? Badaczka zwraca uwag\u0119, \u017ce panie w nowym systemie zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z nowymi problemami – np. z bezrobociem, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce skraca\u0107 oczekiwan\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia. Poza tym – jej zdaniem – kobiety, szczeg\u00f3lnie w mie\u015bcie, zacz\u0119\u0142y przejmowa\u0107 wzorzec m\u0119skiego stylu \u017cycia, np. palenie papieros\u00f3w czy stresuj\u0105c\u0105 prac\u0119.

Kolejny czynnik zwi\u0105zany z d\u0142ugo\u015bci\u0105 \u017cycia to miejsce zamieszkania. Umieralno\u015b\u0107 kobiet miejskich jest wy\u017csza ni\u017c kobiet mieszkaj\u0105cych na wsi. Nie jest to du\u017ca r\u00f3\u017cnica – jak podkre\u015bla antropolog – ale \u017cycie Polki mieszkaj\u0105cej w mie\u015bcie jest kr\u00f3tsze \u015brednio o 2 miesi\u0105ce. Co jednak ciekawe, wp\u0142yw \u015brodowiska wiejskiego na m\u0119\u017cczyzn\u0119 nie jest ju\u017c tak korzystny – polscy m\u0119\u017cczy\u017ani mieszkaj\u0105cy na wsi \u017cyj\u0105 o rok kr\u00f3cej ni\u017c panowie z miast.

Antropolodzy zauwa\u017cyli r\u00f3wnie\u017c inn\u0105 wyra\u017an\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 – im ni\u017csze wykszta\u0142cenie, tym wy\u017csze jest prawdopodobie\u0144stwo przedwczesnego zgonu. Statystycznie najd\u0142u\u017csze \u017cycie czeka osoby z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem. – Jest to zwi\u0105zane przede wszystkim ze stylem \u017cycia. Osoby z lepszym wykszta\u0142ceniem znacznie cz\u0119\u015bciej s\u0105 aktywne fizycznie poza swoj\u0105 prac\u0105, uprawiaj\u0105 sporty, s\u0105 bardziej \u015bwiadome, chodz\u0105 na badania profilaktyczne, znacznie mniej pal\u0105 i pij\u0105 – wyja\u015bnia ekspertka.

Wi\u0119ksze ryzyko przedwczesnego zgonu maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby samotnie \u017cyj\u0105ce, kt\u00f3re nie maj\u0105 partnera \u017cyciowego. Wed\u0142ug danych, przywo\u0142anych przez badaczk\u0119, w przypadku m\u0119\u017cczyzn stan cywilny ma znacznie wi\u0119kszy wp\u0142yw na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia ni\u017c w przypadku kobiet; np. w momencie straty partnerki m\u0119\u017cczyzna jest znacznie bardziej nara\u017cony na przedwczesny zgon ni\u017c kobieta, kt\u00f3ra traci swojego partnera. Wdowa ma wi\u0119c wi\u0119ksze szanse na d\u0142u\u017csze \u017cycie ni\u017c wdowiec.
Na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia wp\u0142yw ma r\u00f3wnie\u017c to, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci Polski si\u0119 mieszka. W przypadku m\u0119\u017cczyzn przeci\u0119tnie najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105 ci z wojew\u00f3dztw: podkarpackiego i ma\u0142opolskiego. Tutaj \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia jest prawie o dwa lata wi\u0119ksza ni\u017c \u015brednia krajowa. W przypadku kobiet – najd\u0142u\u017cej \u017cyj\u0105 panie z wojew\u00f3dztw: podlaskiego, podkarpackiego i ma\u0142opolskiego – tam \u017cyje si\u0119 \u015brednio o rok d\u0142u\u017cej. Antropolog interpretuje, \u017ce mo\u017ce mie\u0107 to zwi\u0105zek z czynnikiem ekologicznym.

Ko\u0142odziej podsumowuje, \u017ce je\u015bli chodzi o d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia, to najlepiej by\u0107 zam\u0119\u017cn\u0105 kobiet\u0105 z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem mieszkaj\u0105c\u0105 na wsi. Za to w\u015br\u00f3d polskich m\u0119\u017cczyzn najwi\u0119ksze szanse na d\u0142ugoletnie \u017cycie ma \u017conaty mieszkaniec podkarpackiego miasta, najlepiej z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kto ma w Polsce najwi\u0119ksze szanse na d\u0142ugie \u017cycie? M\u0119\u017catki z wy\u017cszym wykszta\u0142ceniem, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 na wsi, najlepiej ma\u0142opolskiej, podkarpackiej lub podlaskiej – wynika z bada\u0144 polskich antropolog\u00f3w.Jak podkre\u015bla w rozmowie Halina Ko\u0142odziej z Zak\u0142adu Antropologii PAN we Wroc\u0142awiu, jednym z wa\u017cniejszych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re decyduj\u0105 o d\u0142ugo\u015bci \u017cycia jest p\u0142e\u0107. Badacze szacuj\u0105, \u017ce Polka, kt\u00f3ra […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[12],"tags":[105,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46121"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=46121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/46121\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=46121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=46121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=46121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}