{"id":45995,"date":"2011-10-18T21:58:02","date_gmt":"2011-10-19T02:58:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=45995"},"modified":"2011-10-18T16:05:24","modified_gmt":"2011-10-18T21:05:24","slug":"zwyciestwo-rozplochowskiego-po-latach-slawomir-cenckiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=45995","title":{"rendered":"Zwyci\u0119stwo Rozp\u0142ochowskiego po latach – S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

\u201ePostawi\u0105 ci szubienic\u0119, a mi tron.<\/em>
Ciebie powiesz\u0105, a mnie b\u0119d\u0105 wielbili!\u201d<\/em><\/p>\r\n

Lech Wa\u0142\u0119sa do Andrzeja Rozp\u0142ochowskiego w 1981 r.<\/p>\r\n

\"\"Pami\u0119tniki Andrzeja Rozp\u0142ochowskiego to lektura wci\u0105gaj\u0105ca i demaskatorska. Nie s\u0105 u\u0142adzon\u0105 i polakierowan\u0105 form\u0105 zwierze\u0144 by\u0142ego lidera \u015bl\u0105skiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, kt\u00f3ry jak wielu po latach pr\u00f3buje przedstawi\u0107 w\u0142asne zas\u0142ugi. Nie ma w niej temat\u00f3w tabu, st\u0105d te\u017c Rozpo\u0142ochowski bez skrupu\u0142\u00f3w opisuje swoje cz\u0142onkostwo w Zwi\u0105zku M\u0142odzie\u017cy Socjalistycznej, s\u0142u\u017cb\u0119 ojca w gda\u0144skiej bezpiece, problemy rodzinne, osaczanie przez agent\u00f3w KGB we W\u0142oszech oraz bolesne w skutkach – r\u00f3wnie\u017c dla jego bliskich – prowokacje SB. Autor twardo st\u0105pa po ziemi, a subiektywne oceny konfrontuje nierzadko z dokumentami \u017ar\u00f3d\u0142owymi (ze sprawy operacyjnego rozpracowania krypt. \u201eLider\u201d).<\/strong><\/p>\r\n

Ale ta ksi\u0105\u017cka jest tak\u017ce fascynuj\u0105c\u0105 podr\u00f3\u017c\u0105 w przesz\u0142o\u015b\u0107 nie tylko Rozp\u0142ochowskiego, ale te\u017c wielu zapomnianych dzi\u015b bohater\u00f3w walki z komunizmem. Kiedy j\u0105 czyta\u0142em przychodzi\u0142y mi na my\u015bl s\u0142owa Anny Walentynowicz z marca 2010 r., kiedy po lekturze maszynopisu mojej ksi\u0105\u017cki o niej zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do mnie tymi s\u0142owami:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eTyle z\u0142a, tyle zdrady i ludzkiej pod\u0142o\u015bci opisa\u0142 pan w tej ksi\u0105\u017cce. Jak mieli\u015bmy wygra\u0107, skoro tylu wok\u00f3\u0142 nas nam przeszkadza\u0142o. Ale dobrze, \u017ce pan to wszystko pokaza\u0142. I najwa\u017cniejsze, \u017ce nie zrobi\u0142 pan ze mnie wszystkowiedz\u0105cego, jednoosobowego bohatera \u00bbSolidarno\u015bci\u00ab, ale ukaza\u0142 pan wysi\u0142ek zbiorowy tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Bo \u00bbSolidarno\u015b\u0107\u00ab to narodowe powstanie przeciwko komunistom\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

S\u0142owa nieod\u017ca\u0142owanej \u201eAnny Solidarno\u015b\u0107\u201d mo\u017cna odnie\u015b\u0107 r\u00f3wnie\u017c do lektury pami\u0119tnik\u00f3w Rozp\u0142ochowskiego. To niesamowite jak wiele z opisanych na kartach tej ksi\u0105\u017cki mechanizm\u00f3w dezintegracji g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d w latach 1980-1981 przypomina mi ci\u0105g zdarze\u0144, jakie mia\u0142y miejsce w tym czasie w Tr\u00f3jmie\u015bcie. Nawet g\u0142\u00f3wni aktorzy s\u0105 ci sami. Wa\u0142\u0119sa, Mazowiecki, Geremek, Jaruzelski\u2026, wspierani przez agentur\u0119 i \u201epo\u017cytecznych idiot\u00f3w\u201d w regionie. Identyczne by\u0142y te\u017c pola konfliktu z grup\u0105 Wa\u0142\u0119sy. Pocz\u0105wszy od 1981 r. samozwa\u0144czy \u201ew\u00f3dz\u201d nagminnie \u0142ama\u0142 zasady wewn\u0105trzzwi\u0105zkowej demokracji, bez mandatu w\u0142adz krajowych NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d prowadzi\u0142 potajemne rozmowy z komunistami a przy pomocy agentury d\u0105\u017cy\u0142 do wyeliminowania swoich oponent\u00f3w. Jedn\u0105 z jego \u201eofiar\u201d by\u0142 w\u0142a\u015bnie Rozp\u0142ochowski. Komuni\u015bci obawiali si\u0119 jego autentycznego autorytetu i podobnie jak w innych regionach \u201eSolidarno\u015bci\u201d d\u0105\u017cyli do marginalizacji tego typu dzia\u0142aczy.<\/p>\r\n

Celem nadrz\u0119dnym komunist\u00f3w i ich tajnych s\u0142u\u017cb by\u0142a obrona Wa\u0142\u0119sy przed \u201eekstrem\u0105\u201d \u201eSolidarno\u015bci\u201d. W czasie tzw. kryzysu bydgoskiego w marcu 1981 r. w\u0142adze PRL i bezpieka obawia\u0142y si\u0119 odwo\u0142ania Wa\u0142\u0119sy z funkcji przewodnicz\u0105cego KKP. W Prognozie rozwoju sytuacji w KKP przygotowanej w Departamencie III \u201eA\u201d MSW 26 marca 1981 r. czytamy:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eNale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119 usuni\u0119cia Wa\u0142\u0119sy z funkcji w kierownictwie \u00bbSolidarno\u015bci\u00ab\u201d. I dalej: \u201eW przypadku tym Wa\u0142\u0119sie nale\u017cy udost\u0119pni\u0107 natychmiast wszystkie \u015brodki masowego przekazu (radio, TV, prasa) do ujawnienia przyczyn wydalenia [go] z kierownictwa \u00bbSolidarno\u015bci\u00ab. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce pod wp\u0142ywem emocji b\u0119dzie krytykowa\u0142 w\u0142adze, ale przede wszystkim wzbudzi nieufno\u015b\u0107 i skompromituje dzia\u0142aczy o ekstremalnych tendencjach\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Dla wi\u0119kszej jasno\u015bci przygotowano po\u017aniej stosowny wykaz 146 dzia\u0142aczy reprezentuj\u0105cych \u201epostawy radykalne\u201d (antykomunistyczne i niepodleg\u0142o\u015bciowe), kt\u00f3rzy powinni zosta\u0107 wyeliminowani ze Zwi\u0105zku. Na li\u015bcie przygotowanej w Departamencie III \u201eA\u201d MSW znale\u017ali si\u0119 czo\u0142owi dzia\u0142acze \u201eSolidarno\u015bci\u201d pozostaj\u0105cy w sporze z Wa\u0142\u0119s\u0105, m.in. Seweryn Jaworski, Antoni Kopaczewski, Jan Rulewski, Andrzej Ko\u0142odziej, Alina Pienkowska, Joanna i Andrzej Gwiazdowie, Lech Sobieszek, Stanis\u0142aw W\u0105do\u0142owski, Anna Walentynowicz i Andrzej Rozp\u0142ochowski.<\/p>\r\n

Wydarzenia w Bydgoszczy s\u0105 dla Rozp\u0142ochowskiego momentem zwrotnym w dziejach \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Trudno si\u0119 z tym nie zgodzi\u0107. Napi\u0119cie w ca\u0142ym kraju si\u0119ga\u0142o zenitu, a w \u201eSolidarno\u015bci\u201d wrza\u0142o. Po raz pierwszy na tak\u0105 skal\u0119 konflikt z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105 wyszed\u0142 poza ramy gda\u0144skiego MKZ. Dosz\u0142o w\u00f3wczas do otwartej wojny z Wa\u0142\u0119s\u0105. Po tym jak w\u0142adze krajowe \u201eSolidarno\u015bci\u201d opowiedzia\u0142y si\u0119 za strajkiem generalnym wyznaczonym na 31 marca 1981 r., przewodnicz\u0105cy wci\u0105\u017c szuka\u0142 porozumienia z Jaruzelskim, denerwowa\u0142 si\u0119, awanturowa\u0142, czasem trzaska\u0142 drzwiami i wychodzi\u0142 z obrad Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Zwi\u0105zek pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w k\u0142\u00f3tniach i walkach frakcyjnych. Osi\u0105 sporu by\u0142 stosunek do postulat\u00f3w rolniczej \u201eSolidarno\u015bci\u201d i sam Wa\u0142\u0119sa. Jeden z jego g\u0142\u00f3wnych doradc\u00f3w – Bronis\u0142aw Geremek, zapewnia\u0142, \u017ce tylko porozumienie z komunistami uchroni Polsk\u0119 od gro\u017aby interwencji sowieckiej, zagwarantuje legaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zku zawodowego rolnikow indywidualnych, ukaranie winnych zaj\u015b\u0107 w Bydgoszczy funkcjonariuszy MSW i usuni\u0119cie ze stanowisk wicewojewod\u00f3w bydgoskich. Na forum KKP przeciwko tak naiwnym opowie\u015bciom zaprotestowa\u0142 Andrzej Rozp\u0142ochowski:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eTa pa\u0142a, kt\u00f3r\u0105 dostali\u015bmy w Bydgoszczy, to pa\u0142a za nasz\u0105 niekonsekwencj\u0119. Powiedzieli\u015bmy, \u017ce po za\u0142atwieniu naszej sprawy, sprawy \u00bbSolidarno\u015bci\u00ab, spraw\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 b\u0119d\u0105 rolnicy, ich zwi\u0105zek. Ale do rolnik\u00f3w zabrali\u015bmy si\u0119 dopiero wtedy, gdy w\u0142adza otrz\u0105sn\u0119\u0142a si\u0119 ze strachu i nabra\u0142a pewno\u015bci siebie. Dlatego te\u017c\u2026 w Bydgoszczy by\u0142a pa\u0142a, bo dopiero tu odezwali\u015bmy si\u0119 w sprawie rolnik\u00f3w. I taka Bydgoszcz mo\u017ce si\u0119 w ka\u017cdej chwili zdarzy\u0107. W ka\u017cdym regionie, wsz\u0119dzie tam, gdzie si\u0119 kto\u015b za rolnikami ujmie. Nie ma wi\u0119c alternatywy. Rolnikom nie mo\u017cemy powiedzie\u0107 nic innego nadto, co po pierwszej nieudanej pr\u00f3bie rejestracji powiedzia\u0142 robotnikom Wa\u0142\u0119sa: \u00bbNa razie robimy strajk\u00ab\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Rozp\u0142ochowski zrekonstruowa\u0142 w szczeg\u00f3\u0142ach to, co wcze\u015bniej opisywali w swoich \u201egda\u0144skich\u201d pami\u0119tnikach Gwiazdowie, Ewa Kubasiewicz, Anna Walentynowicz czy Andrzej Ko\u0142odziej. Naszej \u015bwiadomo\u015bci historycznej wci\u0105\u017c brakuje takich \u015bwiadectw. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce nasze najnowsze dzieje opisuj\u0105 zazwyczaj zwyci\u0119zcy, a w\u015br\u00f3d nich wielu hosztapler\u00f3w i zwyk\u0142ych zdrajc\u00f3w. Ich narracja staje si\u0119 z czasem obowi\u0105zuj\u0105ca, niestety cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c w publikacjach naukowych. To oni ju\u017c w 1981 r. zapowiadali Rozp\u0142ochowskiemu postawienie szubienicy. Po ludzku wydaje si\u0119 \u017ce wygrali, cho\u0107 po d\u0142ugich latach sp\u0119dzonych na wygnaniu historia przyzna\u0142a racj\u0119 Andrzejowi Rozp\u0142ochowskiemu.<\/p>\r\n

S\u0142awomir Cenckiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Fragment wst\u0119pu S\u0142awomira Cenckiewicza do ksi\u0105\u017cki Andrzeja Rozp\u0142ochowskiego \u201ePostawi\u0105 ci szubienic\u0119\u2026 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d MKZ Katowice 1980-1981. Wspomnienia\u201d, tom 1, Katowice 2011, wydawca: Stowarzyszenie Pokolenie, ul. Drzyma\u0142y 7\/4, 40-059 Katowice, www.pokolenie.org.pl<\/p>\r\n

S\u0142awomir Cenckiewicz – <\/em><\/strong>Doktor historii, by\u0142y pracownik Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, autor ksi\u0105\u017cek, w tym takich bestseller\u00f3w jak „Oczami bezpieki: szkice i materia\u0142y z dziej\u00f3w aparatu bezpiecze\u0144stwa PRL”, Krak\u00f3w: Wyd. Arcana, 2005, „SB a Lech Wa\u0142\u0119sa. Przyczynek do biografii”, Warszawa 2008 (wsp\u00f3\u0142autor), „Anna Solidarno\u015b\u0107. \u0179ycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010)”, Zysk i S-ka, 2010.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201ePostawi\u0105 ci szubienic\u0119, a mi tron.Ciebie powiesz\u0105, a mnie b\u0119d\u0105 wielbili!\u201d Lech Wa\u0142\u0119sa do Andrzeja Rozp\u0142ochowskiego w 1981 r. Pami\u0119tniki Andrzeja Rozp\u0142ochowskiego to lektura wci\u0105gaj\u0105ca i demaskatorska. Nie s\u0105 u\u0142adzon\u0105 i polakierowan\u0105 form\u0105 zwierze\u0144 by\u0142ego lidera \u015bl\u0105skiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, kt\u00f3ry jak wielu po latach pr\u00f3buje przedstawi\u0107 w\u0142asne zas\u0142ugi. Nie ma w niej temat\u00f3w tabu, st\u0105d te\u017c […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[81,73],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45995"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45995"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45995\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}