{"id":45634,"date":"2011-10-12T20:33:31","date_gmt":"2011-10-13T01:33:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=45634"},"modified":"2011-10-12T20:33:31","modified_gmt":"2011-10-13T01:33:31","slug":"tak-jakby-stalin-umarl-wczoraj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=45634","title":{"rendered":"Tak jakby Stalin umar\u0142 wczoraj"},"content":{"rendered":"

Rosja i Polska to jeden wielki bardzo tragiczny temat. Przest\u0119pstwa dokonywane wobec Polak\u00f3w by\u0142y najstraszniejsze. Przede wszystkim rozstrzeliwania w 1940 r., czyli zbrodnia katy\u0144ska – m\u00f3wi\u0142 w Bia\u0142ymstoku rosyjski historyk Nikita Pietrow.<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Oko\u0142o stu os\u00f3b wys\u0142ucha\u0142o wczoraj w siedzibie bia\u0142ostockiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej wyk\u0142adu prof. Nikity Pietrowa, zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego rosyjskiego stowarzyszenia Memoria\u0142. Go\u015b\u0107 z Moskwy sta\u0142 si\u0119 znany w Polsce po publikacji ksi\u0105\u017cki „Wed\u0142ug scenariusza Stalina” o dzia\u0142aniach sowieckiego aparatu represji w krajach podbitych przez ZSRS. Ujawni\u0142 w niej nieznany dokument organ\u00f3w sowieckiego kontrwywiadu wojskowego zawieraj\u0105cy plan rozstrzeliwa\u0144 592 cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej, aresztowanych w rejonie Augustowa. To pierwsza informacja o losie tych Polak\u00f3w, potwierdzaj\u0105ca to, czego si\u0119 od lat spodziewano – tzw. ob\u0142awa augustowska zako\u0144czy\u0142a si\u0119 masowymi mordami. W\u0142adze rosyjskie mimo polskich wniosk\u00f3w o pomoc prawn\u0105 konsekwentnie odmawiaj\u0105 jakiejkolwiek informacji, twierdz\u0105c, \u017ce \u017cadnych dokument\u00f3w o losie zatrzymanych nie posiadaj\u0105. <\/strong>

Wed\u0142ug Pietrowa, rosyjskie w\u0142adze maj\u0105 jeszcze du\u017co fakt\u00f3w i dokument\u00f3w do ujawnienia. – Gdy w\u0142adza m\u00f3wi, \u017ce ujawniono wszystko, to jest to po prostu nieprawda. Tak jest z Katyniem, gdzie ukryto postanowienie z uzasadnieniem. Tak samo z innymi zbrodniami. Prokuratura zna sprawc\u00f3w, ale „nie mo\u017ce” ich zakwalifikowa\u0107 jako zbrodni\u0119 wojenn\u0105. St\u0105d odk\u0142adanie, zamilczanie i utajnianie – stwierdzi\u0142. Dotyczy to tak\u017ce ob\u0142awy augustowskiej.<\/p>\r\n

Mordy z 1945 r. by\u0142y prawdopodobnie najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 na polskim Narodzie po zako\u0144czeniu wojny. W wyst\u0105pieniu, kt\u00f3remu przys\u0142uchiwa\u0142o si\u0119 wielu historyk\u00f3w, prawnik\u00f3w i przedstawicieli kombatant\u00f3w, Pietrow opowiedzia\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo histori\u0119 odnalezienia dokumentu na temat ob\u0142awy augustowskiej oraz o aktualnym stanie bada\u0144 na jej temat i ich dalszych perspektywach. Sam historyk wi\u0105\u017ce ob\u0142aw\u0119 augustowsk\u0105 z planowanym przejazdem Stalina poci\u0105giem specjalnym przez Polsk\u0119 na trasie Moskwa – Berlin, co nasili\u0142o dzia\u0142ania NKWD i Armii Czerwonej przeciwko polskiemu podziemiu niepodleg\u0142o\u015bciowemu.<\/p>\r\n

Pietrow, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku lat 90. mia\u0142 dost\u0119p do archiw\u00f3w sowieckich s\u0142u\u017cb specjalnych, nie przypuszcza\u0142, \u017ce plan rozstrzelania kilkuset polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w zosta\u0142 naprawd\u0119 zrealizowany. – Czytaj\u0105c ten dokument, nie przywi\u0105zywa\u0142em do niego a\u017c takiej wagi, nie budzi\u0142 emocji. Nie wyobra\u017ca\u0142em sobie wtedy, \u017ce to, co si\u0119 zdarzy\u0142o w 1940 r. (zbrodnia katy\u0144ska), mog\u0142o te\u017c dokonywa\u0107 si\u0119 w roku 1945. Poza tym podobnych dokument\u00f3w w archiwach specs\u0142u\u017cb by\u0142o bardzo du\u017co – relacjonowa\u0142. Pietrow zrobi\u0142 jedynie szczeg\u00f3\u0142owy wypis z dokumentu. P\u00f3\u017aniej zaj\u0105\u0142 si\u0119 szerszymi badaniami na temat dzia\u0142a\u0144 sowieckich organ\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w pa\u0144stwach pod sowieck\u0105 dominacj\u0105. Bada\u0142 mi\u0119dzy innymi dokumenty dotycz\u0105ce fa\u0142szowania wybor\u00f3w w Polsce w 1946 roku.<\/p>\r\n

Naukowiec zastanawia si\u0119, dlaczego na pocz\u0105tku lat 90., gdy \u0142atwiej by\u0142o ujawnia\u0107 takie sprawy i powszechnie przeprowadzano rehabilitacje, nie zdecydowano si\u0119 na upublicznienie tak\u017ce zbrodni augustowskiej ani jej pot\u0119pienie. Jego zdaniem, ju\u017c w\u00f3wczas Federacja Rosyjska przyj\u0119\u0142a polityk\u0119 unikania przyznawania si\u0119 do jakichkolwiek zbrodni przeciwko obcokrajowcom. – A zatem proces fa\u0142szowania historii zacz\u0105\u0142 si\u0119 ju\u017c wtedy, oko\u0142o 1993 roku. To wtedy te\u017c nie chciano przyzna\u0107, \u017ce Katy\u0144 by\u0142 zbrodni\u0105 wojenn\u0105 – komentuje Pietrow.

Urwane kartoteki<\/strong><\/p>\r\n

Podczas swojego wyk\u0142adu rosyjski historyk wskaza\u0142 dok\u0142adnie konkretne rosyjskie archiwa, w kt\u00f3rych na pewno znajduj\u0105 si\u0119 dokumenty na temat zbrodni z 1945 roku. S\u0105 to m.in. archiwa ministerstwa obrony i archiwum FSB. – Wszystkie one, z wyj\u0105tkiem FSB, s\u0105 teoretycznie otwarte. Ale niekoniecznie dokumenty na interesuj\u0105cy nas temat musz\u0105 by\u0107 odtajnione. Tak wi\u0119c wiedzie\u0107, \u017ce co\u015b jest, to nie to samo, co mie\u0107 dost\u0119p. Jest na przyk\u0142ad archiwum, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 ca\u0142a dokumentacja dzia\u0142a\u0144 Stalina. Ale jest ci\u0105gle niejawna. Tak jakby Stalin umar\u0142 wczoraj – m\u00f3wi Pietrow. Zgodnie z prawem rosyjskim wszystkie dokumenty powinny by\u0107 odtajnione po 30 latach od ich wytworzenia. – Ale prawo i praktyka to r\u00f3\u017cne sprawy – podsumowuje.<\/p>\r\n

Rosyjski historyk zauwa\u017ca, \u017ce z punktu widzenia bliskich ofiar g\u0142\u00f3wnym celem bada\u0144 powinno by\u0107 ustalenie dok\u0142adnej listy zamordowanych i miejsca ich poch\u00f3wku. Dla rodzin mo\u017ce to by\u0107 nawet wa\u017cniejsze ni\u017c inne problemy badane przez historyk\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich jest na przyk\u0142ad kwestia okre\u015blenia osobistej roli Stalina w podj\u0119ciu decyzji o dokonaniu mord\u00f3w, odtworzenie ca\u0142ej \u015bcie\u017cki decyzyjnej, obiegu pism. Nic nie wiadomo tak\u017ce o szczeg\u00f3\u0142ach egzekucji i ich wykonawcach. Pietrow ma nawet pomys\u0142, jak odnale\u017a\u0107 nazwiska kat\u00f3w augustowskich. Wystarczy przejrze\u0107 listy funkcjonariuszy wyznaczanych do nagr\u00f3d. Co do mo\u017cliwo\u015bci \u0142atwego stwierdzenia miejsca pogrzebania ofiar historyk jest jednak pesymist\u0105. Sowieci dane te notowali w protoko\u0142ach do\u015b\u0107 niedok\u0142adnie.
Pietrow zwraca uwag\u0119 na wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 sprawy zatrzymanych w ob\u0142awie augustowskiej. Dokumenty spraw karnych cz\u0142onk\u00f3w Armii Krajowej zawieraj\u0105 protoko\u0142y zatrzymania, przes\u0142ucha\u0144 itd. Ale na tym si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Nie ma ani decyzji o oddaniu sprawy pod s\u0105d, ani o wypuszczeniu, ani niczego innego. Po prostu urywaj\u0105 si\u0119. Jest to sytuacja wyj\u0105tkowa, nawet jak na standardy sowieckie. Z jednaj strony – zdaniem wiceszefa Memoria\u0142u – powinno to u\u0142atwia\u0107 rehabilitacj\u0119. – Ale rosyjska prokuratura wojskowa zrobi prawdopodobnie wszystko, \u017ceby tego unikn\u0105\u0107. W\u0142a\u015bnie pretekstem mo\u017ce by\u0107 dziwne zako\u0144czenie „spraw” – zastrzega.<\/p>\r\n

Pietrow na pocz\u0105tku swojego wyk\u0142adu m\u00f3wi\u0142 tak\u017ce o historii Memoria\u0142u. – By\u0142 okres, kiedy w\u0142adze w Moskwie rzeczywi\u015bcie chcia\u0142y otwiera\u0107 si\u0119 na prawd\u0119. To by\u0142y lata 1988-1989. Wydawa\u0142o si\u0119 wtedy, \u017ce wystarczy otworzy\u0107 archiwa i mo\u017ce to sta\u0107 si\u0119 szybko. Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce ten proces trwa a\u017c do dzisiaj – podsumowywa\u0142. Pietrow wspomina, \u017ce w czasach Gorbaczowa „nie by\u0142o ch\u0119ci zamilczenia trudnej przesz\u0142o\u015bci”. Istnia\u0142y nawet zajmuj\u0105ce si\u0119 tym pa\u0144stwowe komisje. Dzia\u0142o si\u0119 to jednak wy\u0142\u0105cznie na wewn\u0119trzne potrzeby w\u0142adzy. Nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci prowadzenia bada\u0144 niezale\u017cnych. Stowarzyszenie Memoria\u0142 powsta\u0142o wi\u0119c jako inicjatywa prywatna. Pasjonaci starali si\u0119 prowadzi\u0107 badania na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, w oparciu o archiwa prywatne i \u015bwiadectwa pokrzywdzonych. Ten okres pom\u00f3g\u0142 nabra\u0107 do\u015bwiadczenia, zgromadzi\u0107 du\u017c\u0105 wiedz\u0119, kt\u00f3r\u0105 wykorzystano po rozpadzie ZSRS, gdy nagle wszystko si\u0119 zmieni\u0142o. – Jelcyn otworzy\u0142 nawet archiwa biura politycznego i s\u0142u\u017cb specjalnych. Specjalna komisja zaj\u0119\u0142a si\u0119 ich udost\u0119pnieniem wszystkim zainteresowanym – wspomina Pietrow, kt\u00f3ry sam nale\u017ca\u0142 do grupy, kt\u00f3ra mia\u0142a dowie\u015b\u0107 przest\u0119pczego charakteru w\u0142adzy KPZS.<\/p>\r\n

Ale sprawa przest\u0119pczego charakteru partii bolszewickiej zako\u0144czy\u0142a si\u0119 „na niczym” w 1992 r., za\u015b archiwa zamkni\u0119to w 1993 roku. – Rosyjska biurokracja zacz\u0119\u0142a tworzy\u0107 na nowo system rz\u0105dzenia pa\u0144stwem na wz\u00f3r totalitarny. Zreszt\u0105 ma\u0142o by\u0142o historyk\u00f3w o nastawieniu nieprosowieckim. I taka jest nadal oficjalna nauka w Rosji. Ideologiczn\u0105 pr\u00f3\u017cni\u0119 wype\u0142niono tre\u015bciami nacjonalistycznymi i propa\u0144stwowymi. W Rosji my\u015bli si\u0119 o ZSRS i Federacji Rosyjskiej jako kolejnych formach kontynuacji imperium carskiego – wyja\u015bnia Pietrow.<\/p>\r\n

Trudno zatem konsekwentnie bada\u0107 zbrodnie systemu sowieckiego. – W\u0142adza przyznaje og\u00f3lnikowo, \u017ce by\u0142y zbrodnie, ale zaraz dodaje si\u0119, \u017ce by\u0142y sukcesy. Jest d\u0105\u017cenie do zamkni\u0119cia pami\u0119ci. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce „Rosja musi ju\u017c podnie\u015b\u0107 si\u0119 z kolan” – komentuje naukowiec. Tym bardziej owo „zamilczenie” dotyka spraw o wyd\u017awi\u0119ku mi\u0119dzynarodowym. – Nie ma mowy o przest\u0119pstwach przeciw obywatelom innych pa\u0144stw, bo to rzekomo psuje obecne kontakty z tymi krajami. To sytuacja bez wyj\u015bcia, bo przez to rosyjscy historycy zaczynaj\u0105 mie\u0107 wyobra\u017cenia sprzeczne z ustaleniami historyk\u00f3w z wszystkich s\u0105siednich pa\u0144stw – zauwa\u017ca historyk. Jako przyk\u0142ad podaje stanowisko ministerstwa spraw zagranicznych, dla kt\u00f3rego nie do przyj\u0119cia jest analogia mi\u0119dzy Niemcami hitlerowskimi a ZSRS.<\/p>\r\n

W historii Memoria\u0142u jedne z pierwszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 to sprawy odkrycia prawdy o wydarzeniach zwi\u0105zanych z Polsk\u0105. – Mieli\u015bmy ludzi, kt\u00f3rzy nie tylko sami kochali Polsk\u0119, ale naprawd\u0119 chcieli pozna\u0107 histori\u0119 relacji sowiecko-polskich – stwierdza historyk. Ale to nie\u0142atwy temat. Rz\u0105d ma zupe\u0142nie inne priorytety w polityce historycznej. – Fakty o zbrodniach przemilcza si\u0119. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce patriot\u00f3w nie nale\u017cy wychowywa\u0107 w takim duchu. O Katyniu jest jedynie kilka ksi\u0105\u017cek w j\u0119zyku rosyjskim. To s\u0105 naukowe zbiory dokument\u00f3w. A popularnych ksi\u0105\u017cek rewizjonist\u00f3w podwa\u017caj\u0105cych sowieckie autorstwo zbrodni mamy mn\u00f3stwo – zauwa\u017ca Pietrow.<\/p>\r\n

Wskazuje, \u017ce w\u0142adze rosyjskie z jednej strony gotowe s\u0105 na poziomie politycznym przyznawa\u0107, i\u017c by\u0142y zbrodnie tzw. stalinowskie, ale unikaj\u0105 jakichkolwiek tego konsekwencji, przede wszystkim prawnych. – Tak samo b\u0119dzie i z Augustowem. Rz\u0105d oczywi\u015bcie przyzna si\u0119, gdy b\u0119dzie trzeba. Ale dokument\u00f3w nie ujawni\u0105 i nie pomog\u0105 badaj\u0105cym to historykom. Mo\u017ce nawet prokuratura rozpocznie spraw\u0119, ale pesymistycznie przewiduj\u0119, \u017ce trwa\u0107 b\u0119dzie d\u0142ugo i zostanie utajnione – stwierdza historyk. – Naszym celem jest udost\u0119pnienie prawdy i przywr\u00f3cenie ofiarom ich godno\u015bci. Je\u015bli to si\u0119 stanie, to uznamy nasze zadanie za wykonane. Do tego jest jednak daleko – zako\u0144czy\u0142 sw\u00f3j wyk\u0142ad rosyjski historyk. Na dzi\u015b zaplanowano powt\u00f3rzenie wyk\u0142adu w jednym z augustowskich lice\u00f3w i spotkanie Pietrowa z rodzinami ofiar ob\u0142awy.<\/p>\r\n

Piotr Falkowski<\/strong><\/em>
Bia\u0142ystok<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rosja i Polska to jeden wielki bardzo tragiczny temat. Przest\u0119pstwa dokonywane wobec Polak\u00f3w by\u0142y najstraszniejsze. Przede wszystkim rozstrzeliwania w 1940 r., czyli zbrodnia katy\u0144ska – m\u00f3wi\u0142 w Bia\u0142ymstoku rosyjski historyk Nikita Pietrow. Oko\u0142o stu os\u00f3b wys\u0142ucha\u0142o wczoraj w siedzibie bia\u0142ostockiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej wyk\u0142adu prof. Nikity Pietrowa, zast\u0119pcy przewodnicz\u0105cego rosyjskiego stowarzyszenia Memoria\u0142. Go\u015b\u0107 z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,141],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=45634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/45634\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=45634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=45634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=45634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}