Urodzi\u0142 si\u0119 26 marca 1892 roku w Mindszent, w\u0119gierskim mie\u015bcie le\u017c\u0105cym przy austriackiej granicy. \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1915 roku, a ju\u017c cztery lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 aresztowany na kilka miesi\u0119cy przez komunist\u00f3w. Odzyska\u0142 wolno\u015b\u0107 po upadku rewolucji bolszewickiej na W\u0119grzech.<\/p>\r\n\r\n
Jako ksi\u0105dz wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 nieprzeci\u0119tn\u0105 energi\u0105, a w czasie wojny (od marca 1944 roku ju\u017c jako biskup diecezji Veszprem) prawdziwie chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 postaw\u0105, m.in. udzielaj\u0105c pomocy przybywaj\u0105cym na W\u0119gry uchod\u017acom.<\/p>\r\n\r\n
Po \u015bmierci prymasa W\u0119gier, kardyna\u0142a Justyniana Seredi, zosta\u0142 2 pa\u017adziernika 1945 roku mianowany przez papie\u017ca Piusa XII arcybiskupem archidiecezji Esztergom (Ostrzyhomia nad Dunajem) i z tego tytu\u0142u Prymasem W\u0119gier, a na pierwszym powojennym konsystorzu – 18 lutego 1946 roku – tak\u017ce kardyna\u0142em. 7 pa\u017adziernika 1945 roku podczas intronizacyjnego kazania powiedzia\u0142: Chc\u0119 by\u0107 dobrym pasterzem, kt\u00f3ry – jak zajdzie tego potrzeba – odda \u017cycie swoje za swoj\u0105 trzod\u0119, za sw\u00f3j Ko\u015bci\u00f3\u0142 i za swoj\u0105 Ojczyzn\u0119.<\/p>\r\n\r\n
W ci\u0119\u017ckich powojennych czasach zabiega\u0142 o pomoc dla swego narodu. Dzi\u0119ki tym wysi\u0142kom katolickie organizacje charytatywne ze Stan\u00f3w Zjednoczonych i z kraj\u00f3w Europy Zachodniej wysy\u0142a\u0142y na W\u0119gry \u017cywno\u015b\u0107 i ubrania – p\u00f3ki komunistyczny re\u017cim nie uniemo\u017cliwi\u0142 kontynuowania tej akcji.<\/p>\r\n\r\n
15 sierpnia 1947 roku kardyna\u0142 Mindszenty organizowa\u0142 uroczysto\u015bci i pielgrzymki Roku Maryjnego, w kt\u00f3rych wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 blisko 5 milion\u00f3w W\u0119gr\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 to pretekstem do nasilenia akcji niszczenia Ko\u015bcio\u0142a i szkalowania kardyna\u0142a; wydalono z W\u0119gier nuncjusza papieskiego, konfiskowano maj\u0105tki ko\u015bcielne, likwidowano szko\u0142y i stowarzyszenia katolickie.<\/p>\r\n\r\n
Prymas W\u0119gier uzna\u0142, \u017ce jednym z jego zada\u0144 b\u0119dzie troska o wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych i nawet uzyska\u0142 na kr\u00f3tko prawo do odwiedzania niekt\u00f3rych budapeszte\u0144skich wi\u0119zie\u0144. Wkr\u00f3tce sam trafi\u0142 za kraty jako wi\u0119zie\u0144.<\/p>\r\n\r\n
Likwidacja lub uwi\u0119zienie Prymasa W\u0119gier by\u0142y przes\u0105dzone przez sowieckich okupant\u00f3w i w\u0119gierskich komunist\u00f3w ju\u017c w dniu og\u0142oszenia prymasowskiej nominacji. Poza wymierzon\u0105 w kardyna\u0142a akcja propagandow\u0105 podj\u0119to dzia\u0142ania agenturalne (siatka szpiegowska, pods\u0142uchy telefoniczne itp.). Komuni\u015bci pr\u00f3bowali te\u017c podzieli\u0107 episkopat w\u0119gierski. Bezskutecznie. Wprawdzie dw\u00f3ch biskup\u00f3w by\u0142o zwolennikami „elastycznej” polityki wobec komunist\u00f3w, ale episkopat a\u017c do aresztowania kardyna\u0142a utrzymywa\u0142 jedno\u015b\u0107, co by\u0142o efektem silnej osobowo\u015bci Prymasa W\u0119gier i wsparcia, jakie otrzymywa\u0142 on od papie\u017ca Piusa XII. Mimo wysi\u0142k\u00f3w komunist\u00f3w, grupa tzw. katolickich intelektualist\u00f3w i „katolik\u00f3w post\u0119powych” pozostawa\u0142a na marginesie \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n\r\n
Aresztowanie kardyna\u0142a Mindszenty’ego poprzedzono akcj\u0105 propagandow\u0105, przygotowuj\u0105c\u0105 zaplanowany proces pokazowy. W prasie i radio, na zebraniach partyjnych i w parlamencie oskar\u017cono Prymasa o reakcjonizm i niech\u0119\u0107 do zawarcia ugody z nowymi w\u0142adzami.<\/p>\r\n\r\n
Kardyna\u0142 wiedzia\u0142, co go czeka. W ostatnim pos\u0142aniu do narodu napisa\u0142: Jestem odpowiedzialny przed Bogiem, Ko\u015bcio\u0142em i Ojczyzn\u0105, albowiem taki jest m\u00f3j obowi\u0105zek, jaki na\u0142o\u017cy\u0142a na mnie historyczna s\u0142u\u017cba dla mego narodu, tak bardzo opuszczonego w szerokim \u015bwiecie. W por\u00f3wnaniu z cierpieniami mego ludu, m\u00f3j w\u0142asny los jest bez znaczenia.<\/p>\r\n\r\n
16 grudnia 1948 roku spotka\u0142 si\u0119 z biskupami – i wiedzia\u0142, \u017ce jest to spotkanie po\u017cegnalne. W przekazanym komunikacie poda\u0142 wiernym prawdziwe powody niemo\u017cno\u015bci kompromisu z komunistami. Oczekuj\u0105c rych\u0142ego uwi\u0119zienia pisa\u0142: Prosi\u0142em biskup\u00f3w by nie podpisywali niczego – nawet po moim aresztowaniu. Radzi\u0142em im wyrzec si\u0119 raczej ich pensji kap\u0142a\u0144skiej subwencji, zasi\u0142k\u00f3w pa\u0144stwa,a zaufa\u0107 ludowi, kt\u00f3ry nie opu\u015bci swych kap\u0142an\u00f3w. Mo\u017cemy by\u0107 biedni, ale musimy pozosta\u0107 niezale\u017cni. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zale\u017cny mo\u017ce odegra\u0107 tylko rol\u0119 niewolnika w ateistycznym pa\u0144stwie.<\/p>\r\n\r\n
Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej policja wkroczy\u0142a do siedziby Prymasa i przeprowadzi\u0142a rewizj\u0119, a 26 grudnia, w dniu \u015bw. Szczepana, pierwszego m\u0119czennika nast\u0105pi\u0142o aresztowanie. Poddany zbrodniczym torturom (nieustanne bicie z u\u017cyciem \u015brodk\u00f3w odurzaj\u0105cych oraz roz\u017carzonego metalu itp.), w czasie procesu i po og\u0142oszeniu wyroku kardyna\u0142 zosta\u0142 ca\u0142kowicie odizolowany od \u015bwiata zewn\u0119trznego. Dopiero dwa lata po aresztowaniu pozwolono mu na odprawianie Mszy \u015bw. w celi.<\/p>\r\n\r\n
Pi\u0119ciodniowy proces „szpiega Watykanu”, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 3 lutego 1949 roku i zako\u0144czy\u0142 wyrokiem do\u017cywotniego wi\u0119zienia (wsp\u00f3\u0142-oskar\u017conych skazano na do\u017cywotnie lub d\u0142ugoletnie wi\u0119zienie). Komunistyczny prokurator domaga\u0142 si\u0119 dla Prymasa W\u0119gier kary \u015bmierci, ale ostatecznie skazano Go na powoln\u0105 \u015bmier\u0107 – poddanie kardyna\u0142a szczeg\u00f3lnemu rygorowi wi\u0119ziennemu – doprowadzi\u0142o Go zreszt\u0105 do wielu chor\u00f3b i zrujnowa\u0142o zdrowie. R\u00f3wnocze\u015bnie komunistyczny rz\u0105d W\u0119gier powiadomi\u0142 Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 o „pragnieniu kompromisu z Ko\u015bcio\u0142em Katolickim”. Radio Watyka\u0144skie nazwa\u0142o proces i spos\u00f3b traktowania kardyna\u0142a „zniewag\u0105 dla Stolicy \u015bwi\u0119tej”, a zgodnie z komunistycznym scenariuszem „porozumienie mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a Pa\u0144stwem” – zawarte bez udzia\u0142u uwi\u0119zio-nego kardyna\u0142a Mindszenty’ego i wbrew stanowisku papie\u017ca Piusa XII – poprzedzono dalszymi aresztowaniami. Jednej tylko czerwcowej nocy 1950 roku uwi\u0119ziono na W\u0119grzech oko\u0142o 1000 zakonnik\u00f3w i zakonnic.<\/p>\r\n\r\n
Dopiero w pa\u017adzierniku 1956 roku, podczas w\u0119gierskiego powstania narodowego w Budapeszcie, kardyna\u0142 Mindszenty zosta\u0142 uwolniony. Entuzjastycznie powitany przez ludno\u015b\u0107 stolicy, by\u0142 wtedy rzeczywistym interrexem i przyw\u00f3dc\u0105 duchowym narodu, a w wyg\u0142oszonym w gmachu parlamentu przem\u00f3wieniu radiowym do W\u0119gr\u00f3w i \u015bwiata m\u00f3wi\u0142 m.in.: Potrzebujemy nowych wybor\u00f3w, wolnych od wszelkich nadu\u017cy\u0107 i dost\u0119pnych dla wszystkich partii […]. Liczymy mocno na przysz\u0142e wycofanie si\u0142 sowieckich z naszego terytorium.<\/p>\r\n\r\n
Po wkroczeniu wojsk radzieckich zmuszony by\u0142 schroni\u0107 si\u0119 w ambasadzie ameryka\u0144skiej. Odrzuci\u0142 proponowan\u0105 mu pomoc w opuszczeniu kraju. Jego rado\u015bci\u0105 i nadziej\u0105 by\u0142a postawa Ojca \u015bwi\u0119tego Piusa XII, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 po stronie narodu w\u0119gierskiego, lecz zmar\u0142 ju\u017c w roku 1958.<\/p>\r\n\r\n
W 1962 roku rz\u0105d komunistyczny zaproponowa\u0142 Kardyna\u0142owi wyjazd z W\u0119gier pod warunkiem z\u0142o\u017cenia pro\u015bby o \u0142ask\u0119. Propozycja zosta\u0142a odrzucona. Na prze\u0142omie kwietnia i maja 1964 roku misji nak\u0142onienia Prymasa W\u0119gier do ust\u0119pstw podj\u0105\u0142 si\u0119 kardyna\u0142 Franz Koenig, arcybiskup Wiednia. Odpowied\u017a Kardyna\u0142a Mindszenty’ego by\u0142a zdecydowana: nie skorzysta z \u017cadnej amnestii i nie wyjedzie z kraju, domaga si\u0119 natomiast anulowania procesu i oczekuje rehabilitacji.<\/p>\r\n\r\n
\u00d3wczesn\u0105 sytuacj\u0119 ilustruje epizod, jaki wydarzy\u0142 si\u0119 w czasie Soboru Watyka\u0144skiego II. Ponad 400 ojc\u00f3w Soboru podpisa\u0142o wniosek w sprawie konieczno\u015bci wyra\u017anego pot\u0119pienia przez Sob\u00f3r komunizmu (w\u015br\u00f3d inicjator\u00f3w by\u0142 kardyna\u0142 Stefan Wyszy\u0144ski). Wniosek zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w Sekretariacie Soboru, po czym… znikn\u0105\u0142.<\/p>\r\n\r\n
By\u0142 to ju\u017c czas „polityki wschodniej” papie\u017ca Paw\u0142a VI; rozm\u00f3w – na og\u00f3\u0142 poufnych – przedstawicieli Watykanu i rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw komunistycznych. Abp Agostino Casaroli doprowadzi\u0142 na W\u0119grzech do takiej „normalizacji” stosunk\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a z w\u0142adzami, \u017ce papie\u017c m\u00f3g\u0142 mianowa\u0107 na W\u0119grzech biskup\u00f3w, lecz ich zatwierdzenie zale\u017ca\u0142o do w\u0142adz komunistycznych, a ksi\u0119\u017ca i biskupi zobowi\u0105zani byli do sk\u0142adania przysi\u0119gi na r\u0119ce przedstawicieli rz\u0105du.<\/p>\r\n\r\n
Kardyna\u0142 Koenig odbywa\u0142 wielokrotne podr\u00f3\u017ce z Wiednia do Budapesztu, by nak\u0142oni\u0107 Prymasa W\u0119gier do wyjazdu. Bezskutecznie. Przybywali te\u017c inni przedstawiciele papie\u017ca Paw\u0142a VI. Bez rezultatu. Wreszcie kardyna\u0142 Mindszenty zgodzi\u0142 si\u0119 wyjecha\u0107 z Budapesztu na osobiste wezwanie papie\u017ca, lecz przed wyjazdem uzyska\u0142 przyrzeczenie zachowania urz\u0119du arcybiskupa Esztergom i godno\u015bci Prymasa W\u0119gier – by\u0142 to warunek, od kt\u00f3rego uzale\u017cnia\u0142 zgod\u0119 na opuszczenie ojczyzny. W doprowadzeniu do wyjazdu du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 arcybiskup Casaroli.<\/p>\r\n\r\n
28 wrze\u015bnia 1971 roku, po 15 latach uwi\u0119zienia w ambasadzie, Prymas W\u0119gier opu\u015bci\u0142 kraj samochodem nuncjatury z Wiednia.<\/p>\r\n\r\n
Po przybyciu do Rzymu powiedzia\u0142: dopiero to jest najwi\u0119kszy Krzy\u017c mojego \u017cycia. W\u0142adze komunistyczne „darowa\u0142y” mu kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia, co by\u0142o r\u00f3wnoznaczne z amnestionowaniem, ale nie rehabilitacj\u0105.<\/p>\r\n\r\n
W Rzymie kardyna\u0142 Mindszenty o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nie zamierza tam pozosta\u0107, lecz zamieszka w domu ufundowanym w XVII wieku przez jednego z arcybiskup\u00f3w Esztergomu dla w\u0119gierskich ksi\u0119\u017cy i student\u00f3w teologii w Wiedniu. Decyzja ta wprawi\u0142a w zak\u0142opotanie rzecznik\u00f3w „normalizacji” – zw\u0142aszcza kardyna\u0142a Koeniga i arcybiskupa Casaroliego, kt\u00f3rzy zobowi\u0105zali si\u0119 wobec komunistycznego rz\u0105du W\u0119gier, \u017ce kard. Mindszenty nie b\u0119dzie zabiera\u0142 g\u0142osu w „sprawach politycznych”… Abp Casaroli do ko\u0144ca bezskutecznie zabiega\u0142 o to, by kardyna\u0142 nie rusza\u0142 si\u0119 z Rzymu.<\/p>\r\n\r\n
Jednak najwi\u0119ksze do\u015bwiadczenie mia\u0142o dopiero nadej\u015b\u0107. 18 grudnia 1973 roku papie\u017c Pawe\u0142 VI odwo\u0142a\u0142 kard. Mindszenty’ego z urz\u0119du arcybiskupa Esztergomu. Jego nast\u0119pc\u0105 – dopiero jednak od 12 lutego 1976 roku – zostanie zwolennik „dialogu”, administrator apostolski diecezji Veszprem, biskup Laszko Lekai (niedawno w prasie w\u0119gierskiej ukaza\u0142y si\u0119 potwierdzone informacje o wsp\u00f3\u0142pracy biskupa Lekaia z w\u0119giersk\u0105 bezpiek\u0105).<\/p>\r\n\r\n
Kilka miesi\u0119cy po tym ciosie kard. Mindszenty wyda\u0142 500-stronicowe Pami\u0119tniki, a to – zaznaczy\u0142 – „jedynie dlatego, \u017ceby \u015bwiat uzmys\u0142owi\u0142 sobie, jaki mu to los komunizm przygotowuje.”<\/p>\r\n\r\n
Po pozbawieniu kard. Mindszenty’ego tytu\u0142u rz\u0105dcy najstarszej w\u0119gierskiej diecezji, sekretarz Prymasa W\u0119gier z\u0142o\u017cy\u0142 w Jego imieniu zwi\u0119z\u0142e o\u015bwiadczenie:<\/p>\r\n\r\n
1. W\u0119gry i Ko\u015bci\u00f3\u0142 na W\u0119grzech nie s\u0105 wolne.<\/p>\r\n\r\n
2. Kierownictwo diecezji spoczywa w r\u0119kach administracji kontrolowanej przez komunist\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
3. \u0179aden arcybiskup czy administrator apostolski nie jest w stanie zmieni\u0107 czegokolwiek.<\/p>\r\n\r\n
4. Komuni\u015bci decyduj\u0105 o nominacji wszystkich kap\u0142an\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n
5. Wolno\u015b\u0107 sumienia i wyznania, gwarantowane przez konstytucj\u0119, nie istniej\u0105.<\/p>\r\n\r\n
6. Wyznaczanie biskup\u00f3w czy administrator\u00f3w apostolskich bez usuni\u0119cia wy\u017cej wymienionych brak\u00f3w, nie mo\u017ce rozwi\u0105za\u0107 problemu Ko\u015bcio\u0142a na W\u0119grzech.<\/p>\r\n\r\n
Na W\u0119grzech post\u0119pom „normalizacji” towarzyszy\u0142 zastraszaj\u0105cy spadek liczby powo\u0142a\u0144 kap\u0142a\u0144skich i zakonnych.<\/p>\r\n\r\n
Kardyna\u0142 na wygnaniu odby\u0142 wiele podr\u00f3\u017cy pasterskich (m.in. do Austrii, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Kanady, USA, Po\u0142udniowej Afryki.). W wieku 82 lat uda\u0142 si\u0119 w podr\u00f3\u017c misjonarsk\u0105 na Daleki Wsch\u00f3d, do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej.<\/p>\r\n\r\n
Zmar\u0142 6 maja 1975 roku. W testamencie wyrazi\u0142 \u017cyczenie, by pochowano go w sanktuarium maryjnym w Mariazell w Austrii – niedaleko granicy z W\u0119grami. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\r\n\r\n
Prze\u015bladowany przez komunist\u00f3w, by\u0142 niez\u0142omny Prymas W\u0119gier Kardyna\u0142 prawdziwym m\u0119czennikiem za Wiar\u0119, Ojcem wiernych i Ko\u015bcio\u0142a w swojej ojczy\u017anie, ale te\u017c ofiar\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 przez watyka\u0144sk\u0105 dyplomacj\u0119 na o\u0142tarzu „polityki wschodniej”.<\/p>\r\n\r\n
Dopiero 8 lutego 1990 roku mog\u0142y odby\u0107 si\u0119 w Esztergom oficjalne uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce \u017cycie, dzie\u0142o i postaw\u0119 kard. J\u00f3zefa Mindszenty’ego . Wkr\u00f3tce potem w Budapeszcie ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 Jego pomnik. Plac przed siedzib\u0105 Prymas\u00f3w W\u0119gier w Esztergom nosi dzi\u015b Jego imi\u0119, a tablica pami\u0105tkowa w katedrze w Esztergom j\u0105 upami\u0119tnia.<\/p>\r\n\r\n