{"id":44798,"date":"2011-10-03T09:46:57","date_gmt":"2011-10-03T14:46:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=44798"},"modified":"2011-10-03T09:46:57","modified_gmt":"2011-10-03T14:46:57","slug":"w-afryce-socjalizm-tez-nie-dziala-tomasz-cukiernik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=44798","title":{"rendered":"W Afryce socjalizm te\u017c nie dzia\u0142a – Tomasz Cukiernik<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dariusz Rosiak w swojej ksi\u0105\u017cce \u201e\u0179ar. Oddech Afryki\u201d, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z reporta\u017cy z podr\u00f3\u017cy do trzynastu kraj\u00f3w Afryki, odbytych przez autora w ostatnich latach, nie tylko obala mity, ale r\u00f3wnie\u017c pokazuje (nie wiem, czy \u015bwiadomie, czy te\u017c nie\u015bwiadomie) wy\u017cszo\u015b\u0107 wolnego rynku nad interwencjonizmem pa\u0144stwowym.<\/strong> <\/p>\r\n

\"\"<\/a>Wed\u0142ug danych Banku \u015awiatowego a\u017c 85 procent pieni\u0119dzy zbieranych na pomoc humanitarn\u0105 i rozwojow\u0105 jest wykorzystywanych w spos\u00f3b niezgodny z przeznaczeniem. Podobnie jak w przypadku inwestycji z u\u017cyciem unijnych pieni\u0119dzy, tak\u017ce w Afryce dochodzi do absurdalnych sytuacji: opustosza\u0142e klinki w szczerym polu, mosty, kt\u00f3rymi nie da si\u0119 przejecha\u0107, fabryki, do kt\u00f3rych nie pod\u0142\u0105czono infrastruktury czy fabryki produkuj\u0105ce towary dro\u017csze ni\u017c importowane. W rezultacie pomoc mi\u0119dzynarodowa nie pomaga, a jest nawet \u201enajwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105 w zmianie po\u0142o\u017cenia ludzi ubogich na \u015bwiecie i sensownym wyj\u015bciem jest jej ca\u0142kowite zaprzestanie\u201d (s. 131-132). Miliony dolar\u00f3w na inwestycje w Sudanie Po\u0142udniowym, kt\u00f3re sz\u0142y od ONZ czy Banku \u015awiatowego by\u0142y defraudowane przez w\u0142adze. – Je\u015bli widzisz w D\u017cubie budynek, kt\u00f3rego budowa zosta\u0142a szybko i sprawnie uko\u0144czona, to z pewno\u015bci\u0105 by\u0142a to budowa prywatna – powiedzia\u0142 autorowi Portugalczyk mieszkaj\u0105cy w stolicy Sudanu Po\u0142udniowego (s. 259). To socjalizm przez dekady niszczy\u0142 Afryk\u0119 i upowszechnia\u0142 coraz wi\u0119ksz\u0105 bied\u0119 – tak by\u0142o w przypadku Zimbabwe, Etiopii, Ghany, ale te\u017c Tanzanii czy Zanzibaru. W Etiopii w wyniku \u201eczerwonego terroru\u201d ko\u0144ca lat 70., kl\u0119ski g\u0142odu i wojny domowej lat 80. XX wieku zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 1,5 miliona ludzi (s. 134).<\/p>\r\n

Rosiak w swojej ksi\u0105\u017cce obala mity dotycz\u0105ce islamu. Opisuje dyskryminacj\u0119 chrze\u015bcijan w Afryce. Mianowicie zanim jeszcze Sudan Po\u0142udniowy uzyska\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rych jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Sudanie Po\u0142udniowym, nie mieli prawa wybudowa\u0107 w stolicy swojego kraju – Chartumie ko\u015bcio\u0142a, gdy\u017c tam rz\u0105dzi wi\u0119kszo\u015b\u0107 arabska! (s. 253). Autor przypomina, \u017ce nie tylko biali handlowali niewolnikami. Szacuje si\u0119, \u017ce muzu\u0142manie przez czterna\u015bcie wiek\u00f3w wywie\u017ali od 9 do 13 milion\u00f3w Murzyn\u00f3w z Afryki (s. 282). A w \u0142apaniu niewolnik\u00f3w zar\u00f3wno bia\u0142ym, jak i Arabom pomagali sami Murzyni. Na p\u00f3\u0142nocy Mali Tuaregowie, Songhajowie czy Fulanie do tej pory maj\u0105 swoich niewolnik\u00f3w, kt\u00f3rych wykorzystuj\u0105 jako tani\u0105 si\u0142\u0119 robocz\u0105 (s. 62).<\/p>\r\n

Dariusz Rosiak pisze o barbarzy\u0144stwie ludob\u00f3jstwa w Ruandzie, gdzie ludno\u015b\u0107 Hutu mordowa\u0142a Tutsi, a tak\u017ce o wyj\u0105tkowo brutalnym ludob\u00f3jstwie w Kongu w wykonaniu Belg\u00f3w na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Natomiast kolonializm bia\u0142ych przyni\u00f3s\u0142 Afryce rozw\u00f3j, kt\u00f3ry po uzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci zosta\u0142 zaprzepaszczony. Ghana w ci\u0105gu o\u015bmiu lat od uzyskania niepodleg\u0142o\u015bci \u201ez jednego z najbogatszych i najbardziej rozwini\u0119tych politycznie pa\u0144stw Afryki\u201d sta\u0142a si\u0119 \u201ebankrutem obarczonym pot\u0119\u017cnymi d\u0142ugami. Stopa \u017cyciowa mieszka\u0144c\u00f3w spad\u0142a do poziomu z 1939 roku\u201d (s. 111). A by\u0142o to efektem socjalizmu: upadku rolnictwa po kolektywizacji, nacjonalizacji przemys\u0142u oraz tworzenia wielkich pa\u0144stwowych przedsi\u0119biorstw (s. 112). Nawet w RPA, kt\u00f3ra dzi\u0119ki bia\u0142ym jest najwy\u017cej rozwini\u0119tym pa\u0144stwem w Afryce, pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy Murzyn\u00f3w, \u017ce po upadku apartheidu w 1994 roku obecne czarne w\u0142adze nie robi\u0105 nic, by polepszy\u0107 byt mieszka\u0144c\u00f3w, a sami tylko kradn\u0105. Teraz pa\u0144stwa Czarnego L\u0105du rozwijaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki chi\u0144skim inwestycjom. Dobrym przyk\u0142adem jest Angola, gdzie Chi\u0144czycy, nie pytaj\u0105c o przestrzeganie praw cz\u0142owieka i zasad demokracji, \u201ebuduj\u0105 mosty, drogi, ruroci\u0105gi, uj\u0119cia wody, szko\u0142y, szpitale, stadiony pi\u0142karskie, wszystko\u201d (s. 206).<\/p>\r\n

Po 50 latach ci\u0105g\u0142ej pomocy i wk\u0142adania w pa\u0144stwa afryka\u0144skie miliard\u00f3w dolar\u00f3w, okazuje si\u0119, \u017ce te kraje \u017cyj\u0105 na gorszym poziomie ni\u017c w czasie, kiedy odzyskiwa\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 – twierdzi Dariusz Rosiak. Bardzo krytycznie ocenia on akcje humanitarne organizowane przez Europejczyk\u00f3w dla Afryki. Jego zdaniem, pomoc zupe\u0142nie nie dzia\u0142a. Podkre\u015bla, \u017ce kraje, kt\u00f3re wychodz\u0105 z biedy, czyli Chiny, Indie i Brazylia nigdy nie korzysta\u0142y z pomocy humanitarnej Zachodu. Przypomina, \u017ce jeszcze w latach 60. XX wieku niekt\u00f3re pa\u0144stwa Czarnego L\u0105du eksportowa\u0142y \u017cywno\u015b\u0107, a teraz wiele z tych kraj\u00f3w jest na li\u015bcie najbiedniejszych pa\u0144stw \u015bwiata.<\/p>\r\n

Jest jeszcze jeden pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego krajom afryka\u0144skim tak trudno wyj\u015b\u0107 z biedy i marazmu – z powodu tradycji i mentalno\u015bci ludzie pracowici nie mog\u0105 korzysta\u0107 z owoc\u00f3w swojej pracy. Nie op\u0142aca si\u0119 by\u0107 bogatym, bo wtedy trzeba dzieli\u0107 si\u0119 swoim dobrobytem z ka\u017cdym najdalszym nawet krewnym (s. 32). A przecie\u017c w\u0142a\u015bnie kapitalistyczny motyw zysku, kt\u00f3ry w efekcie prowadzi do nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznych, bo nagradza osoby pracowite, a leniwe karze, jest si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 rozwoju. Ale tego – w imi\u0119 poprawno\u015bci politycznej – nie mo\u017cna g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107.<\/p>\r\n

Dziennikarz ciekawie udowadnia na wielu przyk\u0142adach z \u017cycia codziennego wsp\u00f3\u0142czesnej Afryki, \u017ce to w\u0142a\u015bnie rynek \u015bwietnie dzia\u0142a, a socjalizm przynosi kl\u0119sk\u0119 lub skutki odmienne od zamierzonych. Co chwalebne, autor pisze j\u0119zykiem obiektywnym, a nie ideologicznym be\u0142kotem prawicowego oszo\u0142oma. Czytaj\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, mo\u017cna na chwil\u0119 przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Afryki, poczu\u0107 jej zapach, a tak\u017ce zobaczy\u0107 niesamowity koloryt na zamieszczonych barwnych fotografiach.<\/p>\r\n

Tomasz Cukiernik<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Dariusz Rosiak, \u0179ar. Oddech Afryki, Wydawnictwo Otwarte, Krak\u00f3w 2010.<\/p>\r\n

Niniejszy komentarz zosta\u0142 opublikowany w 10 numerze miesi\u0119cznika „Opcja na Prawo\u201d<\/a> z 2011 r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dariusz Rosiak w swojej ksi\u0105\u017cce \u201e\u0179ar. Oddech Afryki\u201d, kt\u00f3ra sk\u0142ada si\u0119 z reporta\u017cy z podr\u00f3\u017cy do trzynastu kraj\u00f3w Afryki, odbytych przez autora w ostatnich latach, nie tylko obala mity, ale r\u00f3wnie\u017c pokazuje (nie wiem, czy \u015bwiadomie, czy te\u017c nie\u015bwiadomie) wy\u017cszo\u015b\u0107 wolnego rynku nad interwencjonizmem pa\u0144stwowym. Wed\u0142ug danych Banku \u015awiatowego a\u017c 85 procent pieni\u0119dzy zbieranych na […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[165,100,70,31],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44798"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44798"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44798\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}