{"id":44676,"date":"2011-10-01T19:54:59","date_gmt":"2011-10-02T00:54:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=44676"},"modified":"2011-10-01T19:54:59","modified_gmt":"2011-10-02T00:54:59","slug":"rzad-zaniedbal-polakow-z-wilenszczyzny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=44676","title":{"rendered":"Rz\u0105d zaniedba\u0142 Polak\u00f3w z Wile\u0144szczyzny"},"content":{"rendered":"

O sytuacji Polak\u00f3w na Litwie z pos\u0142em na Sejm RP Arturem G\u00f3rskim rozmawia Pawe\u0142 Czekierda (\u201eKresy.pl\u201d).<\/em><\/strong><\/p>\r\n

W dniu 2 wrze\u015bnia Polacy \u017c\u0105dali pozytywnych rozwi\u0105za\u0144 w kwestii szkolnictwa polskiego na Litwie, a przede wszystkim zawieszenia\u00a0 lub odwo\u0142ania przyj\u0119tej w marcu ustawy o o\u015bwiacie. Na pocz\u0105tku wrze\u015bnia szko\u0142y polskie rozpocz\u0119\u0142y strajk. Zosta\u0142 on jednak zawieszony po powo\u0142aniu polsko-litewskiego zespo\u0142u ekspert\u00f3w ds. edukacji. Kilka dni temu odby\u0142y si\u0119 kolejne strajki na Litwie. Jak dalej b\u0119dzie si\u0119 rozwija\u0107 ta sytuacja? Jaki wed\u0142ug pana b\u0119dzie dalszy przebieg wydarze\u0144? <\/strong><\/p>\r\n

Nie przewiduj\u0119 zmiany stanowiska strony litewskiej w kwestiach o\u015bwiatowych. Podejrzewam, \u017ce mog\u0105 wykona\u0107 jaki\u015b drobny gest, kt\u00f3ry b\u0119dzie musia\u0142 zadowoli\u0107 polski rz\u0105d, ale drobiazg ten nie zmieni zupe\u0142nie istoty rzeczy. Czyli b\u0119dziemy obserwowali powoln\u0105 degradacj\u0119 polskiej o\u015bwiaty i coraz trudniejsz\u0105 sytuacj\u0119 polskiej mniejszo\u015bci narodowej na Litwie. W swojej antypolskiej polityce Litwini potrafi\u0105 by\u0107 bardzo konsekwentni.\u00a0<\/p>\r\n

Gdzie le\u017c\u0105 przyczyny zaostrzenia polityki ze strony rz\u0105du litewskiego wobec polskiej mniejszo\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n

Litwinom nie podoba si\u0119 to, \u017ce Polacy na Wile\u0144szczy\u017anie manifestuj\u0105 swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 kulturow\u0105 i tradycj\u0119, \u017ce kultywuj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105, \u017ce maj\u0105 takie bliskie zwi\u0105zki z Polsk\u0105. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce o\u015bwiata narodowa, \u017ce j\u0119zyk ojczysty – to podstawa i gwarant polsko\u015bci na Litwie. Dlatego d\u0105\u017c\u0105c do lituanizacji, chc\u0105c aby by\u0142a bardziej skuteczna, musz\u0105 ograniczy\u0107 wp\u0142ywy polskiej o\u015bwiaty. Trudno godzi\u0107 si\u0119 na to, \u017ce w niepodleg\u0142ej Litwie, kt\u00f3ra jest w Unii Europejskiej sytuacja polskiej o\u015bwiaty jest w niekt\u00f3rych obszarach gorsza ni\u017c w okresie komunizmu. Polityka litewska jest bardzo perfidna, gdy\u017c od lat zmierza do pr\u00f3by stworzenia atrakcyjniejszej oferty dla polskiej m\u0142odzie\u017cy poprzez sieci pa\u0144stwowych nowoczesnych szk\u00f3l na terenie Wile\u0144szczyzny i w ten spos\u00f3b chce przyci\u0105gn\u0105\u0107 polskie dzieci. Kilkana\u015bcie lat temu do szk\u00f3\u0142 litewskich, gdzie nie ma nauki j\u0119zyka polskiego chodzi\u0142o oko\u0142o czterdzie\u015bci procent polskich dzieci, a dzisiaj jest to nieco ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent. Je\u015bli reforma o\u015bwiatowa w pe\u0142ni zostanie zrealizowana, po\u0142owa ze 130 polskich szk\u00f3\u0142 zniknie z mapy Litwy, a to b\u0119dzie oznacza\u0142o, \u017ce w j\u0119zyku narodowym b\u0119dzie uczy\u0142o si\u0119 zaledwie co czwarte polskie dziecko. \u00a0<\/p>\r\n

Jaki mechanizm spowoduje a\u017c\u00a0tak znacz\u0105ce os\u0142abienie polskiego szkolnictwa na Litwie?<\/strong><\/p>\r\n

Ustawa o\u015bwiatowa, kt\u00f3ra zosta\u0142a przyj\u0119ta w marcu odnosi si\u0119 do sytuacji kryzysu demograficznego, kt\u00f3ry jest pretekstem do wprowadzanych zmian. Czytamy w niej, \u017ce je\u015bli nie ma tylu uczni\u00f3w, aby mo\u017cna by\u0142o prowadzi\u0107 dwie szko\u0142y – mniejszo\u015bci i z j\u0119zykiem pa\u0144stwowym, to chroniona przed likwidacj\u0105 musi by\u0107 szko\u0142a z j\u0119zykiem pa\u0144stwowym czyli litewska. Zatem je\u017celi w polskiej szkole b\u0119d\u0105 dzieci, a w litewskiej ich nie b\u0119dzie to i tak samorz\u0105d b\u0119dzie musia\u0142 zamkn\u0105\u0107 szko\u0142\u0119 polsk\u0105. A to oznacza, \u017ce dzieci polskie wbrew woli swoich rodzic\u00f3w b\u0119d\u0105 zmuszone do tego, \u017ceby ucz\u0119szcza\u0107 do szko\u0142y litewskiej i zdobywa\u0107 wiedz\u0119 bez nauki j\u0119zyka polskiego. I w konsekwencji ta sytuacja mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce w ci\u0105gu dw\u00f3ch pokole\u0144 o po\u0142ow\u0119 zmniejszy si\u0119 polska mniejszo\u015b\u0107 na Wile\u0144szczy\u017anie.\u00a0<\/p>\r\n

Jakie jeszcze efekty spowoduje funkcjonowanie na Litwie omawianej ustawy o\u015bwiatowej?<\/strong><\/p>\r\n

Pami\u0119tajmy, \u017ce uderzenie w polsk\u0105\u00a0szko\u0142\u0119, to tak\u017ce cios w polsk\u0105\u00a0inteligencj\u0119, w \u015brodowisko nauczycielskie. Nauczyciele s\u0105\u00a0najbardziej \u015bwiadom\u0105\u00a0 i najlepiej wykszta\u0142con\u0105\u00a0grup\u0105\u00a0w \u015brodowisku polskiej mniejszo\u015bci. Je\u015bli szko\u0142y mniejszo\u015bci b\u0119d\u0105\u00a0likwidowane, to wielu polskich nauczycieli straci prac\u0119\u00a0i albo zasili szeregi bezrobotnych, albo b\u0119dzie musia\u0142o podj\u0105\u0107 jakie\u015b\u00a0cz\u0119sto pod\u0142e zaj\u0119cie. W ka\u017cdym razie nast\u0105pi ich degradacja zawodowa i zapewne os\u0142abienie materialne.\u00a0<\/p>\r\n

Ta ustawa jest tak\u017ce uderzeniem w j\u0119zyk mniejszo\u015bci\u2026<\/strong><\/p>\r\n

Ogranicza j\u0119zyk mniejszo\u015bci przez wprowadzenie obowi\u0105zkowej nauki j\u0119zyka litewskiego ju\u017c w przedszkolu, a tak\u017ce przez wprowadzanie obowi\u0105zkowych przedmiot\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 nauczane w j\u0119zyku litewskim. I wreszcie wprowadza obowi\u0105zkow\u0105 matur\u0119 z j\u0119zyka litewskiego i litewskiej literatury przy aktualnie dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych programach. To sprawi, \u017ce polskie dzieci b\u0119d\u0105 postawione przed faktem zdawania matury w j\u0119zyku litewskim, a nie b\u0119d\u0105 do niej dobrze przygotowane ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice programowe, kt\u00f3rych w dwa lata si\u0119 nie nadrobi. Pami\u0119tajmy, \u017ce obecnie w szkole mniejszo\u015bci k\u0142adzie si\u0119 nacisk na dobr\u0105 mow\u0119 w j\u0119zyku pa\u0144stwowym, gdy w szkole litewskiej przerabia si\u0119 bogat\u0105 litewsk\u0105 literatur\u0119.<\/p>\r\n

Problem polega na tym, \u017ce Litwini uwa\u017caj\u0105, i\u017c to oni stanowi\u0105 mniejszo\u015b\u0107 na Wile\u0144szczy\u017anie i wspieraj\u0105 szko\u0142y litewskie, poniewa\u017c wed\u0142ug nich one s\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 i potrzebuj\u0105 gwarancji swoich praw. Zatem odwracany jest paradygmat polityki wobec mniejszo\u015bci. Polacy mieszkaj\u0105cy na Wile\u0144szczy\u017anie chc\u0105 dialogu, ale Litwini albo nie chc\u0105 z nimi rozmawia\u0107, albo udaj\u0105, \u017ce prowadz\u0105 rozmowy, ale i tak ich postulat\u00f3w nie realizuj\u0105. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na ocen\u0119 spotkania grupy ekspert\u00f3w do spraw o\u015bwiatowych. Litwini og\u0142osili, \u017ce osi\u0105gni\u0119to porozumienie, a przedstawiciele polskiej mniejszo\u015bci, \u017ce to nie jest prawda.\u00a0<\/p>\r\n

A co na to polski rz\u0105d? Przecie\u017c\u00a0to z inicjatywy premiera Tuska powsta\u0142 ten zesp\u00f3\u0142\u2026<\/strong><\/p>\r\n

A polski rz\u0105d milczy, jakby nie chcia\u0142\u00a0si\u0119\u00a0przed wyborami przyzna\u0107,\u00a0\u017ce w sprawie polskiej o\u015bwiaty poniesiono pora\u017ck\u0119. Tylko, \u017ce t\u0119\u00a0pora\u017ck\u0119 poniesiono ju\u017c\u00a0wiele miesi\u0119cy temu. Gdy trwa\u0142y prace nad projektem tej ustawy i przedstawiciele polskiej mniejszo\u015bci wysy\u0142ali alarmistyczne sygna\u0142y do Warszawy, MSZ zaj\u0119\u0142o bardzo mi\u0119kkie stanowisko. Zareagowa\u0142o w spos\u00f3b bardzo formalny, ograniczaj\u0105c si\u0119\u00a0do werbalnej krytyki projektu. Nie podj\u0119to \u017cadnych skutecznych dzia\u0142a\u0144\u00a0ani w relacjach bilateralnych, ani na arenie mi\u0119dzynarodowej, aby powstrzyma\u0107 przyj\u0119cie tej ustawy. Polscy pos\u0142owie w litewskim parlamencie w swojej walce byli praktycznie osamotnieni i tylko swoim dzia\u0142aniom zawdzi\u0119czaj\u0105, \u017ce ustawa zosta\u0142a uchwalona kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, ni\u017c pocz\u0105tkowo Litwini zak\u0142adali. Ale polski rz\u0105d tego czasu, kt\u00f3ry dosta\u0142, zupe\u0142nie nie wykorzysta\u0142, wtedy premier Tusk powinien je\u017adzi\u0107 do Wilna, a nie teraz, gdy ju\u017c jest po sprawie i gdy Litwini twardo powtarzaj\u0105, \u017ce ustawy nie zmieni\u0105. Jeszcze raz powtarzam, dzisiejsza reakcja polskiego rz\u0105du jest zdecydowanie sp\u00f3\u017aniona i wyra\u017anie obliczona na pokaz, na efekt medialny, przed wyborami.\u00a0<\/p>\r\n

Wiadomo, \u017ce obok o\u015bwiaty drugim filarem polsko\u015bci jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 modlitwy w j\u0119zyku narodowym. Jak wygl\u0105da sytuacja opieki duszpasterskiej polskiej mniejszo\u015bci na Wile\u0144szczy\u017anie?<\/strong><\/p>\r\n

Jest wielu polskich ksi\u0119\u017cy na Wile\u0144szczy\u017anie, ale kardyna\u0142\u00a0Baczkis trzyma ich kr\u00f3tko, a do tego s\u0105 przypadki, gdzie proboszczami wsp\u00f3lnot polskich zostaj\u0105 litewscy ksi\u0119\u017ca o pogl\u0105dach nacjonalistycznych. I wtedy liturgia jest albo po litewsku, albo w najlepszym razie po rosyjsku. Oczywi\u015bcie znana jest historia wyniesienia w nocy z polskiego ko\u015bcio\u0142a \u015aw. Ducha w Wilnie obrazu Mi\u0142osierdzia Bo\u017cego i umieszczenia go w odr\u0119bnej kaplicy. Wiadomo te\u017c, \u017ce wci\u0105\u017c obowi\u0105zuje zakaz odprawiania Mszy \u015bw. w j\u0119zyku polskim w katedrze wile\u0144skiej. No i Soleczniki od wojny, gdy ko\u015bci\u00f3\u0142 w mie\u015bcie zosta\u0142 spalony, nie mog\u0105 doczeka\u0107 si\u0119 nowego ko\u015bcio\u0142a, cho\u0107 w\u0142adze rejonu ju\u017c kilka lat temu przewidzia\u0142y w planie zagospodarowania przestrzennego miejsce na now\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119. Od wielu lat nie mo\u017cna uzyska\u0107 od w\u0142adz litewskiego ko\u015bcio\u0142a zgody na jej budow\u0119, a wiadomo, \u017ce z Polski pomogliby\u015bmy w jej wybudowaniu.\u00a0
\u00a0
Co dalej z sytuacj\u0105 Polak\u00f3w na Wile\u0144szczy\u017anie? Co polski rz\u0105d mo\u017ce i powinien zrobi\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

W tej chwili na Litwie rz\u0105dzi opcja konserwatywno-narodowa, kt\u00f3ra zdecydowanie jest nastawiona przeciwko mniejszo\u015bciom w og\u00f3le i kt\u00f3ra ca\u0142kowicie ignoruje stron\u0119 polsk\u0105. Nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce na Litwie za przyk\u0142adem Bia\u0142orusi szykanowani s\u0105 Polacy, kt\u00f3rzy przyj\u0119li Kart\u0119 Polaka. Skandalem jest to, \u017ce Litwini uwa\u017caj\u0105 ich za zdrajc\u00f3w i pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet gro\u017aby zwolnienia z pracy, czy zakaz zatrudnienia takich os\u00f3b w administracji rz\u0105dowej. Litwini s\u0105 w Europie, a zachowuj\u0105 si\u0119, jakby mieszkali w Azji.<\/p>\r\n

Poniewa\u017c relacje bilateralne nie przynosz\u0105 poprawy sytuacji polskiej mniejszo\u015bci, trzeba lepiej wykorzysta\u0107 fakt, \u017ce Litwa jest cz\u0142onkiem Unii Europejskiej i zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do przestrzegania prawa mi\u0119dzynarodowego dotycz\u0105cego mniejszo\u015bci. Nale\u017cy cz\u0119\u015bciej i bardziej zdecydowanie upomina\u0107 si\u0119 o prawa naszych rodak\u00f3w z Wile\u0144szczyzny w instytucjach europejskich, a je\u015bli Polacy z Litwy sami chc\u0105 walczy\u0107 o swoje prawa czy o zwrot ziemi przed europejskimi trybuna\u0142ami, to polski rz\u0105d powinien zorganizowa\u0107 im darmow\u0105 pomoc prawn\u0105, a nast\u0119pnie przyst\u0119powa\u0107 jako strona do tocz\u0105cych si\u0119 post\u0119powa\u0144. To nie mo\u017ce by\u0107 og\u00f3lne, pobie\u017cne zainteresowanie, monitoring ograniczaj\u0105cy si\u0119 do zbierania statystyk i sypni\u0119cie groszem w celu wyciszenia wyrzut\u00f3w sumienia, tylko \u015bwiadoma, przemy\u015blana, d\u0142ugofalowa akcja na rzecz polskiej mniejszo\u015bci.<\/p>\r\n

Pami\u0119tajmy, \u017ce\u00a0Litwini s\u0105 narodem kupieckim i mo\u017cna z nimi pewne rzeczy wynegocjowa\u0107, wyhandlowa\u0107. By\u0142em \u015bwiadkiem tego typu rozm\u00f3w mi\u0119dzypa\u0144stwowych, w kt\u00f3rych Litwini zaproponowali pewne ust\u0119pstwa w zamian za r\u00f3\u017cnego rodzaju wsp\u00f3lne przedsi\u0119wzi\u0119cia, swoiste koncesje gospodarcze. Litwini oczekuj\u0105 od nas wsparcia na arenie mi\u0119dzynarodowej, szczeg\u00f3lnie w polityce wschodniej w stosunku do Rosji, a tak\u017ce w obszarze transportu i energetyki. I powinni\u015bmy wyj\u015b\u0107 im na przeciw, tym bardziej, \u017ce przecie\u017c wci\u0105\u017c jeste\u015bmy w\u0142a\u015bcicielami rafinerii w Mo\u017cejkach, kt\u00f3ra rocznie daje znaczne dochody do litewskiego bud\u017cetu. Mogliby\u015bmy im rzeczywi\u015bcie zaproponowa\u0107 korzystne rozwi\u0105zanie w obszarze gospodarczym i inwestycyjnym, gdzie istnieje obecnie wyra\u017any zast\u00f3j, w zamian za ich rzeczywiste, a nie tylko deklaratywne ust\u0119pstwa w obszarze mniejszo\u015bci, cho\u0107by konkretnie edukacji. To jest mo\u017cliwe, tylko strona polska musi by\u0107 w tej sprawie zdeterminowana.<\/p>\r\n

I wreszcie ostatnia kwestia. Musimy wzmacnia\u0107\u00a0ekonomicznie polsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 na Wile\u0144szczy\u017anie. O potrzebie wsparcia przy staraniach o zwrot ziemi ju\u017c m\u00f3wi\u0142em, ale przede wszystkim powinni\u015bmy przygotowa\u0107 programy pomocy dla polskich rolnik\u00f3w z Wile\u0144szczyzny, realizowane we wsp\u00f3\u0142pracy z tamtymi samorz\u0105dami. Dla tych, co posiadaj\u0105 Kart\u0119 Polaka i prowadz\u0105 produkcj\u0119 roln\u0105, powinien zosta\u0107 otworzony polski rynek, a tak\u017ce powinny zosta\u0107 stworzone zach\u0119ty do inwestowania polskich firm na Wile\u0144szczy\u017anie. Najprostsz\u0105 spraw\u0105 jest upowszechnianie w Polsce oferty turystycznej czy agroturystycznej, kt\u00f3r\u0105 oferuj\u0105 Polacy mieszkaj\u0105cy na Litwie. D\u0142ugo mo\u017cna by m\u00f3wi\u0107 o potrzebach i mo\u017cliwo\u015bciach wsparcia ekonomicznego litewskich Polak\u00f3w.\u00a0<\/p>\r\n

Czy jest szansa, \u017ce w przeci\u0105gu kilku lat na Litwie mo\u017ce zmieni\u0107 si\u0119 rz\u0105d, kt\u00f3remu b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o na g\u0142osach mniejszo\u015bci polskiej i wtedy zapisy ustawy mog\u0142yby zosta\u0107 zmienione?<\/strong><\/p>\r\n

Nasza reprezentacja w litewskim Sejmie, nawet przy jego rozdrobnieniu, jest zbyt s\u0142aba, by Polacy mogli sformu\u0142owa\u0107 ofert\u0119 polityczn\u0105 ciekaw\u0105 dla jakiej\u015b du\u017cej litewskiej partii. Niemniej przy r\u00f3\u017cnych g\u0142osowaniach ka\u017cdy g\u0142os jest wa\u017cny i oczywi\u015bcie szczeg\u00f3lnie opozycja zabiega o g\u0142osy polskich pos\u0142\u00f3w, ale pami\u0119tajmy, \u017ce polska mniejszo\u015b\u0107 b\u0119dzie g\u0142osowa\u0142a przewa\u017cnie na swoich, a nie na przedstawicieli partii litewskich. Trzeba te\u017c zauwa\u017cy\u0107, ze z wi\u0119ksz\u0105 \u017cyczliwo\u015bci\u0105 do Polak\u00f3w odnosz\u0105 si\u0119 przedstawiciele litewskiej lewicy. Gdy socjali\u015bci rz\u0105dzili na Litwie, mo\u017ce nie wspierali szczeg\u00f3lnie mocno polsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107, ale przynajmniej otwarcie jej nie gn\u0119bili, jak to si\u0119 dzieje pod obecnymi rz\u0105dami.\u00a0<\/p>\r\n

Powr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 do ustawy o\u015bwiatowej. Czy Zgromadzenie Parlamentarne Sejmu i Senatu RP i Sejmu Republiki Litewskiej, kt\u00f3rego jest pan cz\u0142onkiem, w czasie prac nad ustaw\u0105\u00a0 dotycz\u0105c\u0105 litewskiej o\u015bwiaty podejmowa\u0142o pr\u00f3by zmienienia jej tre\u015bci?<\/strong><\/p>\r\n

Zgromadzenie od dw\u00f3ch lat si\u0119\u00a0nie spotyka, od czasu, gdy litewscy pos\u0142owie za\u017c\u0105dali od nas pot\u0119pienia zbrodni Armii Krajowej na narodzie litewskim, zarazem neguj\u0105c udzia\u0142\u00a0Litwin\u00f3w w mordzie Polak\u00f3w w Ponarach. Jednak sytuacja z polsk\u0105\u00a0o\u015bwiat\u0105\u00a0sk\u0142oni\u0142a nas do podj\u0119cia inicjatywy, tym bardziej, \u017ce przecie\u017c\u00a0istnieje w ramach Zgromadzenia polsko – litewska grupa robocza do analizy realizacji postanowie\u0144 traktatu polsko-litewskiego. Naszym zdaniem Litwini nie przestrzegaj\u0105 niekt\u00f3rych artyku\u0142\u00f3w traktatu i dlatego domagali\u015bmy si\u0119 spotkania w ramach tego zespo\u0142u. I w\u0142a\u015bnie to spotkanie, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w Wilnie jeszcze przed przyj\u0119ciem ustawy o\u015bwiatowej, by\u0142o po\u015bwi\u0119cone g\u0142\u00f3wnie tej ustawie. Co prawda wszyscy polscy pos\u0142owie, niezale\u017cnie od opcji politycznej, m\u00f3wili jednym g\u0142osem, ale wsparcie ze strony rz\u0105du by\u0142o bardzo s\u0142abe. Owszem, otrzymali\u015bmy stanowisko rz\u0105du w sprawie projektu ustawy o\u015bwiatowej, ale nie zostali\u015bmy w\u0142\u0105czeni do rz\u0105dowej strategii w tej sprawie. Je\u015bli taka strategia istnieje, to nie zostali\u015bmy z ni\u0105 zapoznani, nie otrzymali\u015bmy instrukcji i na miejscu, w Wilnie nie uzyskali\u015bmy wsparcia. Walczyli\u015bmy dzielnie, ale po omacku, wytworzyli\u015bmy sprzyjaj\u0105c\u0105 polskiej mniejszo\u015bci atmosfer\u0119 w mediach, kt\u00f3re musia\u0142y wreszcie o problemie napisa\u0107, ale zabrak\u0142o kropki nad \u201ei\u201d, czyli kontynuacji rozm\u00f3w mi\u0119dzyrz\u0105dowych. To wtedy premier Tusk powinien pojawi\u0107 si\u0119 w Wilnie.\u00a0<\/p>\r\n

Prosz\u0119 podsumowa\u0107 szerzej stosunki polsko-litewskie w przeci\u0105gu ostatnich dwudziestu lat od czasu odzyskania przez Litw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci.<\/strong>\u00a0<\/p>\r\n

Polska bardzo d\u0142ugo traktowa\u0142a Litw\u0119 jako m\u0142odszego\u00a0 brata, ale te\u017c jako strategicznego partnera na wschodzie. Szczeg\u00f3lnie w naszych stosunkach z Rosj\u0105 wsp\u00f3lne podej\u015bcie pe\u0142ne nieufno\u015bci do strony rosyjskiej zbli\u017ca\u0142o nas do siebie. Prosz\u0119 pami\u0119ta\u0107, \u017ce to my wprowadzili\u015bmy Litw\u0119 do NATO. To Polska by\u0142a promotorem na arenie mi\u0119dzynarodowej pa\u0144stwa litewskiego. Oczekiwali\u015bmy, \u017ce Litwini odwdzi\u0119cz\u0105 si\u0119 nam dbaj\u0105c o polsk\u0105 mniejszo\u015b\u0107, a to nic bardziej b\u0142\u0119dnego. Wiemy, \u017ce w polityce nie ma sentyment\u00f3w i licz\u0105 si\u0119 interesy. A w prze\u015bwiadczeniu Litwin\u00f3w ich korzy\u015bci\u0105 jest budowanie pa\u0144stwa jednonarodowego.<\/p>\r\n

Niestety Litwini w znacznej mierze \u017cyj\u0105\u00a0w \u015bwiadomo\u015bci dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. Wci\u0105\u017c nie mog\u0105\u00a0si\u0119\u00a0wyzby\u0107\u00a0pewnych \u017cali dotycz\u0105cych zaj\u0119cia Wilna przez gen. \u0179eligowskiego – pami\u0119tajmy, \u017ce do 1938 r. byli\u015bmy z Litw\u0105 w stanie wojny. Kompleks okresu mi\u0119dzywojennego powoduje, \u017ce Litwini czuj\u0105 si\u0119 przez Polak\u00f3w z Wile\u0144szczyzny otoczeni i zagro\u017ceni. St\u0105d \u015bwiadoma polityka, by zmieni\u0107 relacje ludno\u015bciowe, by oddawa\u0107 Polakom za utracon\u0105 ziemi\u0119 z Wile\u0144szczyzny, ziemi\u0119 spod granicy z \u0141otw\u0105. Chodzi nie tylko o zwrot gorszej, ta\u0144szej ziemi, ale tak\u017ce o rozproszenie Polak\u00f3w po ca\u0142ym terytorium Litwy, by na ich miejsce przyszli \u0179mudzini i zasiedlili Wile\u0144szczyzn\u0119. Owszem, Litwini maj bardzo bogate tradycje lituanizacyjne, ale wielu z nich uwa\u017ca, \u017ce oni relituanizuj\u0105, \u017ce to nie jest problem polskiej mniejszo\u015bci, tylko spolszczonych Litwin\u00f3w, kt\u00f3rym przywracaj\u0105 ich pierwotn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105. Dlatego tak trudno si\u0119 z nimi rozmawia, dlatego te\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce ich polityka jest bardzo patriotyczna, \u017ce wyra\u017ca litewska racj\u0119 stanu. \u00a0<\/p>\r\n

Opr\u00f3cz wspomnianych wcze\u015bniej problem\u00f3w jakie inne kwestie rodz\u0105 na Litwie sytuacje kryzysowe i s\u0105 bol\u0105czk\u0105 dla tamtejszych Polak\u00f3w?<\/strong>\u00a0<\/p>\r\n

Poza kwestiami maj\u0105tkowymi, zwi\u0105zanymi ze zwrotem ziemi i szkolnictwem dochodz\u0105 sprawy dotycz\u0105ce pisowni nazwisk, nazw miejscowo\u015bci i ulic. Standardy europejskie m\u00f3wi\u0105 wyra\u017anie, \u017ce je\u015bli na jakim\u015b obszarze jest skupisko mniejszo\u015bci, to ta mniejszo\u015b\u0107 nabiera prawa do pos\u0142ugiwania si\u0119 w lokalnych urz\u0119dach ojczystym j\u0119zykiem, a tak\u017ce do pisowni nazw miejscowo\u015bci i ulic na tym obszarze. Nie ma oczekiwania ze strony mniejszo\u015bci polskiej, \u017ce nazwy w j\u0119zyku litewskim zostan\u0105 zast\u0105pione j\u0119zykiem polskim. Oczekiwanie jest takie, by obok nazw litewskich by\u0142y te\u017c polskie, tak jak to jest m.in. na Suwalszczy\u017anie, gdzie Litwini stanowi\u0105 zwarte skupisko i ciesz\u0105 si\u0119 szerokimi prawami. Zreszt\u0105 w Polsce to jest normalne zjawisko, a niestety na Litwie tak nie jest. S\u0105 kary administracyjne nak\u0142adane na kierownik\u00f3w rejon\u00f3w administracyjnych i osoby prywatne, je\u015bli s\u0105 przypadki powieszenia przez mieszka\u0144c\u00f3w na swoich domach nazw ulic w j\u0119zyku polskim. Te kwestie s\u0105 uregulowane w ustawie o j\u0119zyku pa\u0144stwowym, kt\u00f3ra odbiera mniejszo\u015bciom prawa pos\u0142ugiwania si\u0119 w miejscach publicznych swoimi j\u0119zykami. W tej kwestii Litwa zupe\u0142nie nie uwzgl\u0119dnia standard\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Podobnie rzecz si\u0119 ma z kwesti\u0105 podw\u00f3jnego obywatelstwa, kt\u00f3rego na Litwie nie ma.\u00a0<\/p>\r\n

Jakie s\u0105 perspektywy dalszych stosunk\u00f3w i relacji Polski z Litw\u0105?<\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl\u0119, \u017ce obecna sytuacja z polsk\u0105 o\u015bwiat\u0105 na Litwie jest sprawdzianem dla rz\u0105du litewskiego i w\u0142adz polskich. Zobaczymy, czy polski rz\u0105d b\u0119dzie w stanie skutecznie wykorzysta\u0107 instytucje europejskie i uzyska\u0107 nacisk mi\u0119dzynarodowy na stron\u0119 litewsk\u0105, by szanowa\u0142a i wspiera\u0142a swoje mniejszo\u015bci, a nie je gn\u0119bi\u0142a. Jest to te\u017c sprawdzian dla strony litewskiej, czy b\u0119dzie gotowa odst\u0105pi\u0107 od krzywdz\u0105cych, niesprawiedliwych rozwi\u0105za\u0144, co b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142o o dobrej woli Litwin\u00f3w. Je\u017celi tak si\u0119 nie stanie, b\u0119dzie to oznacza\u0142o, \u017ce Litwinom kompletnie nie zale\u017cy na dobrych stosunkach z Polsk\u0105. Je\u017celi po wyborach w Polsce ukonstytuuje si\u0119 nowy rz\u0105d z udzia\u0142em Prawa i Sprawiedliwo\u015bci, to b\u0119dzie to dobry pretekst do zresetowania wzajemnych relacji i rozpocz\u0119cia od pocz\u0105tku rozm\u00f3w z wykorzystywaniem dotychczasowych do\u015bwiadcze\u0144. Jestem przekonany, \u017ce nasz rz\u0105d w tej sprawie wyka\u017ce si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 determinacj\u0105 i konsekwencj\u0105, ni\u017c obecna ekipa. Osobi\u015bcie o to zadbam.<\/p>\r\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\r\n

Dr Artur G\u00f3rski <\/strong>– polski polityk, publicysta, dziennikarz, nauczyciel akademicki. Zasiada w sk\u0142adzie Zgromadzenia Parlamentarnego Sejmu i Senatu Rzeczpospolite Polski i Sejmu Republiki Litewskiej, a tak\u017ce jest wiceprzewodnicz\u0105cym Polsko-Litewskiej Grupy Parlamentarnej. Mandat poselski piastuje drug\u0105 kadencj\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"O sytuacji Polak\u00f3w na Litwie z pos\u0142em na Sejm RP Arturem G\u00f3rskim rozmawia Pawe\u0142 Czekierda (\u201eKresy.pl\u201d). W dniu 2 wrze\u015bnia Polacy \u017c\u0105dali pozytywnych rozwi\u0105za\u0144 w kwestii szkolnictwa polskiego na Litwie, a przede wszystkim zawieszenia\u00a0 lub odwo\u0142ania przyj\u0119tej w marcu ustawy o o\u015bwiacie. Na pocz\u0105tku wrze\u015bnia szko\u0142y polskie rozpocz\u0119\u0142y strajk. Zosta\u0142 on jednak zawieszony po powo\u0142aniu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44676"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44676\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44676"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}