{"id":44402,"date":"2011-09-27T16:25:11","date_gmt":"2011-09-27T21:25:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=44402"},"modified":"2011-09-28T17:54:10","modified_gmt":"2011-09-28T22:54:10","slug":"wprowadzenie-do-ksiazki-sw-jozefa-sebastiana-pelczara-przesladowanie-unitow-w-chelmszczyznie-i-na-podlasiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=44402","title":{"rendered":"„Prze\u015bladowanie Unit\u00f3w w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu” – \u015bw. J\u00f3zef Sebastian Pelczar<\/em>"},"content":{"rendered":"

Przedstawiamy poni\u017cej obszerne fragmenty Wprowadzenia, pi\u00f3ra prof. Ryszarda Bendera, do ksi\u0105\u017cki – dzi\u015b ju\u017c \u015bwi\u0119tego – biskupa J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara, pt Prze\u015bladowanie Unit\u00f3w w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu<\/em>.<\/strong><\/p>\r\n

Ksi\u0105\u017cka wydana zosta\u0142a przez Wydawnictwo Dextra i dost\u0119pna jest m.in. w ksi\u0119garni internetowej Wydawnictwa [informacje w ramce poni\u017cej]. Gor\u0105co polecamy t\u0119 pozycj\u0119!<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Fragmenty Wprowadzenia<\/em> senatora prof. zw. dr hab. Ryszarda Bendera do ksi\u0105\u017cki \u015bw. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara Prze\u015bladowanie Unit\u00f3w w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu<\/em>.<\/h4>\r\n

[…] tekst \u015bw. bpa J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara o Unii ko\u015bcielnej wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia z Ko\u015bcio\u0142em rzymsko-katolickim, o unitach w Polsce, uzna\u0107 nale\u017cy nie tylko za opracowanie erudycyjne, ale r\u00f3wnie\u017c, za publikacj\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105. Autor przekazuje w nim \u017ar\u00f3d\u0142owe informacje o Unii obu Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, prawos\u0142awnego z rzymskokatolickim. Po\u0142\u0105czenie tych dw\u00f3ch wyzna\u0144 na obszarze przedrozbiorowej Rzeczypospolitej Polskiej zapocz\u0105tkowa\u0142a Unia w Brze\u015bciu, zawarta w 1596 r. O ko\u0144cowych dziejach Unii, po jej oficjalnym zniesieniu w 1875 r. przez cara Rosji Aleksandra II w Kr\u00f3lestwie Polskim, nast\u0119pnie o porzucaniu przez unit\u00f3w narzucanego im prawos\u0142awia i przej\u015bciu ich, po ukazie tolerancyjnym cara Miko\u0142aja II z 1905 r. ponownie do Ko\u015bcio\u0142a rzymsko-katolickiego – informacje zawarte w omawianej publikacji s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142owymi relacjami \u015bwiadka historii. Autor, jako kap\u0142an diecezji przemyskiej, p\u00f3\u017aniej jej biskup, by\u0142 czynny w r\u00f3\u017cnych przejawach pomocy niesionej unitom w Kr\u00f3lestwie Polskim, w szczeg\u00f3lno\u015bci z Che\u0142mszczyzny i Podlasia.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Ju\u017c w 1861 r., w czasie manifestacji patriotyczno-religijnych poprzedzaj\u0105cych wybuch powstania styczniowego, w\u0142adze rosyjskie pozyska\u0142y w unickiej diecezji che\u0142mskiej rektora tamtejszego seminarium duchownego ks. J\u00f3zefa W\u00f3jcickiego. Op\u0142aca\u0142y one go regularnie, co wykryli alumni. Protestowali oni u l\u0119kliwego wzgl\u0119dem Rosjan ordynariusza diecezji bpa Jana Teraszkiewicza, kt\u00f3rego rektor seminarium by\u0142 szwagrem. Ksi\u0105dz J\u00f3zef W\u00f3jcicki, z woli w\u0142adz rosyjskich, w latach 1866-1868 przej\u0105\u0142 zarz\u0105d unick\u0105 diecezj\u0105 che\u0142msk\u0105. Czyni\u0142 on w\u00f3wczas wszystko, \u017ceby usun\u0105\u0107 z cerkwi unickich wszelkie \u015blady \u201e\u0142aci\u0144sko\u015bci\u201d w liturgii oraz polsko\u015bci w modlitwach paraliturgicznych odmawianych zazwyczaj w j\u0119zyku polskim. Nakaza\u0142 zaniechania muzyki organowej w cerkwiach unickich, \u017c\u0105da\u0142 usuni\u0119cia organ\u00f3w. Poleca\u0142 ks. W\u00f3jcicki demontowa\u0107 w \u015bwi\u0105tyniach unickich o\u0142tarze, a w miejsce g\u0142\u00f3wnego o\u0142tarza poleca\u0142 montowa\u0107 tzw. carskie wrota. Po nim dokonywa\u0142 zbli\u017cenia unii do prawos\u0142awia oraz rusyfikacji ludno\u015bci w diecezji che\u0142mskiej, sprowadzony w 1871 r. ze Lwowa duchowny unicki ks. Micha\u0142 Kuziemski. Dzia\u0142ania te kontynuowa\u0142 przyby\u0142y r\u00f3wnie\u017c z Galicji w 1874 r. ks. Marceli Popiel.<\/p>\r\n

W dniu 2 III 1871 r. ks. Popiel wraz z grup\u0105 ksi\u0119\u017cy unickich jemu podporz\u0105dkowanych, przyj\u0105\u0142 w Bia\u0142ej Podlaskiej prawos\u0142awie. Diecezja che\u0142mska, ju\u017c jako prawos\u0142awna, z polecenia Aleksandra II zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do prawos\u0142awnej metropolii warszawskiej. Sta\u0142a si\u0119 ona jej sufragani\u0105. Unia od tego roku w Kr\u00f3lestwie Polski, zgodnie z postanowieniem prawos\u0142awnego monarchy, przesta\u0142a istnie\u0107. Za prawos\u0142awiem opowiedzia\u0142o si\u0119, w wi\u0119kszo\u015bci pod przymusem, 260 ksi\u0119\u017cy dot\u0105d unickich. Wiernych Unii 66 kap\u0142an\u00f3w opu\u015bci\u0142o Kr\u00f3lestwo. Udali si\u0119 oni g\u0142\u00f3wnie do Galicji, do Lwowa i Przemy\u015bla. Tam znale\u017ali wsparcie duchownych katolickich obrz\u0105dku \u0142aci\u0144skiego, w\u015br\u00f3d nich ks. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara, z czasem biskupa przemyskiego. Z 74 kap\u0142an\u00f3w unickich, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili przyj\u0119cia prawos\u0142awia i pozostali w diecezji, wi\u0119kszo\u015b\u0107 uwi\u0119ziono lub zes\u0142ano w g\u0142\u0105b Rosji.<\/p>\r\n

Likwidacj\u0119 Unii w diecezji che\u0142mskiej poprzedzi\u0142y prze\u015bladowania unit\u00f3w broni\u0105cych obrz\u0105dku greckokatolickiego i przywi\u0105zania do j\u0119zyka polskiego, do polsko\u015bci. Prze\u015bladowania nierzadko by\u0142y krwawe. W Drelowie ko\u0142o Radzynia Podlaskiego w 1866 r. za odmawianie r\u00f3\u017ca\u0144ca i koronek 3000 mieszka\u0144c\u00f3w parafii musia\u0142o ui\u015bci\u0107 wysokie kontrybucje. W tym\u017ce Drelowie 17 I 1874 r., a w Pratulinie na Podlasiu 24 I 1875 r. wojsko rosyjskie otworzy\u0142o ogie\u0144 do broni\u0105cych unii mieszka\u0144c\u00f3w. W obu parafiach zgin\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie 26 os\u00f3b. W Pratulinie zabito 13 mieszka\u0144c\u00f3w, rannych by\u0142o 180. W Drelowie zabito r\u00f3wnie\u017c 13 unit\u00f3w, raniono ok. 200 m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci. Mord\u00f3w dokonywano, gdy wierni \u015bpiewali po polsku suplikacje \u015awi\u0119ty Bo\u017ce <\/em>oraz pie\u015bni, Kto si\u0119 w opiek\u0119 odda Panu Swemu<\/em>, Pod Twoj\u0105 obron\u0119<\/em> i inne pie\u015bni religijne. Unit\u00f3w z Pratulina, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za swoj\u0105 wiar\u0119 Jan Pawe\u0142 II beatyfikowa\u0142 6 X 1996 r.<\/p>\r\n

Krwawe pacyfikacje dokonywane przez wojsko rosyjskie spowodowa\u0142y \u015bmier\u0107 ok. 80 unit\u00f3w, nie wykluczone, \u017ce wi\u0119cej, gdy\u017c do dzi\u015b nie wszystkie materia\u0142y archiwalne dotycz\u0105ce martyrologii unit\u00f3w zosta\u0142y uprzyst\u0119pnione historykom i zbadane. W g\u0142\u0105b Cesarstwa Rosyjskiego, tak\u017ce na Syberi\u0119 zes\u0142ano ponad 1000 os\u00f3b wiernych Unii. Setki unit\u00f3w przed uwi\u0119zieniem b\u0105d\u017a zes\u0142aniem ukrywa\u0142o si\u0119, nierzadko ca\u0142ymi rodzinami, w lasach Podlasia. Ukrywali si\u0119 oni r\u00f3wnie\u017c przed zmuszaniem ich do prawos\u0142awnych ceremonii \u015blubnych i chrztu dzieci w cerkwiach prawos\u0142awnych. Niekt\u00f3re z tych wydarze\u0144 zosta\u0142y z czasem opisane i trafi\u0142y do literatury polskiej. Przez szereg tygodni w lasach oko\u0142o wsi Hrud ukrywa\u0142y si\u0119 kobiety i dzieci. Wysz\u0142y z las\u00f3w, wyzi\u0119bione i g\u0142odne, dopiero w\u00f3wczas, gdy wojsko odesz\u0142o z ich wsi. W tej\u017ce wsi, oraz wsi Horoszki matki wypar\u0142y si\u0119 dzieci przemoc\u0105 ochrzczonych przez prawos\u0142awnych duchownych. W miejscowo\u015bci K\u0142odzie, ko\u0142o Bia\u0142ej Podlaskiej, rodzina Koniuszowskich, broni\u0105c dzieci przed chrztem prawos\u0142awnym, pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo. Dramatyczne wydarzenia, ich tragizm, bohaterstwo unit\u00f3w ukaza\u0142 w swych reporta\u017cach pt. Z Ziemi Che\u0142mskiej <\/em>W\u0142adys\u0142aw Reymont.<\/p>\r\n

[…]<\/p>\r\n

Pe\u0142ne zrozumienie \u015bcis\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w, na przestrzeni dziej\u00f3w, unit\u00f3w w Kr\u00f3lestwie Polskim z Ko\u015bcio\u0142em katolickim, ze Stolic\u0105 Apostolsk\u0105, ich sprzeciwu wobec narzucanego prawos\u0142awia, nie by\u0142oby mo\u017cliwe bez lektury publikowanej pracy \u015bw. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara. Zawarte w niej konstatacje, prezentowane fakty s\u0105 ma\u0142o znane.<\/p>\r\n

Opracowanie uzna\u0107 trzeba za podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o do poznania dziej\u00f3w Unii, jej martyrologii na Ziemiach Polski, w szczeg\u00f3lno\u015bci w Che\u0142mszczy\u017anie i Podlasiu w XIX i XX wieku.<\/p>\r\n

[…]<\/p>\r\n

Fragmenty Wprowadzenia<\/em> senatora prof. zw. dr hab. Ryszarda Bendera do ksi\u0105\u017cki \u015bw. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara Prze\u015bladowanie Unit\u00f3w w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu<\/em>.<\/p>\r\n

\u00a9 Copyright Firma DEXTRA J\u00f3zef Jakubowski Wydawnictwo \u015bw. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

\"\"<\/p>\r\nPRZE\u015aLADOWANIE UNIT\u00d3W w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu<\/strong>– Pelczar J\u00f3zef Sebastian \u015bw. bp\r\n

Wydawca: Firma DEXTRA J\u00f3zef Jakubowski Wydawnictwo \u015bw. J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara
Wydanie: II z nowym opracowaniem stylistyczno-gramatycznym tekstu na podstawie wydania I<\/div>\r\n
Oprawa: mi\u0119kka<\/div>\r\n
Rok wydania: 2011
Format: 145x205mm
Ilo\u015b\u0107 stron: 36
ISBN: 978-83-89066-50-5<\/div>\r\n
Link do Sklepu – dextra24.com<\/a><\/strong><\/div>\r\n<\/blockquote>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przedstawiamy poni\u017cej obszerne fragmenty Wprowadzenia, pi\u00f3ra prof. Ryszarda Bendera, do ksi\u0105\u017cki – dzi\u015b ju\u017c \u015bwi\u0119tego – biskupa J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara, pt Prze\u015bladowanie Unit\u00f3w w Che\u0142mszczy\u017anie i na Podlasiu. Ksi\u0105\u017cka wydana zosta\u0142a przez Wydawnictwo Dextra i dost\u0119pna jest m.in. w ksi\u0119garni internetowej Wydawnictwa [informacje w ramce poni\u017cej]. Gor\u0105co polecamy t\u0119 pozycj\u0119!   Fragmenty Wprowadzenia senatora prof. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[162],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44402"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44402"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44402\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}