{"id":44045,"date":"2011-09-21T21:32:58","date_gmt":"2011-09-22T02:32:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=44045"},"modified":"2011-09-21T21:32:58","modified_gmt":"2011-09-22T02:32:58","slug":"europejski-kompleks-kultury-dr-malgorzata-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=44045","title":{"rendered":"Europejski Kompleks Kultury – dr Ma\u0142gorzata Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

W polskich elitach w\u0142adzy pokutuje niepewno\u015b\u0107, niewiara, wstydliwo\u015b\u0107 wobec prezentacji w\u0142asnych dokona\u0144 co do poprawno\u015bci w\u0142asnego dorobku<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Ambicje, by by\u0142o \u015bwiatowo, europejsko, wielorako, poprawnie i nowocze\u015bnie, ca\u0142kowicie przys\u0142oni\u0142y Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod rz\u0105dami Bogdana Zdrojewskiego warto\u015b\u0107 i wag\u0119 w\u0142asnej kultury, jej dorobku i wielkiego wk\u0142adu w dokonania kultury tych szerokich horyzont\u00f3w.<\/p>\r\n

My\u015bl\u0105c o przysz\u0142o\u015bci, potrzebna jest m\u0105dra polityka historyczna, a tej w\u0142a\u015bnie ca\u0142kowicie zaniechano na rzecz przypodobania si\u0119 dora\u017anym trendom. Nasze polskie do\u015bwiadczenie historyczne wskazuje wyra\u017anie, \u017ce w najtrudniejszych czasach zabor\u00f3w, okupacji Nar\u00f3d Polski najlepiej realizowa\u0142 si\u0119 w kulturze i to dzi\u0119ki niej przetrwa\u0142 jako Nar\u00f3d, kt\u00f3ry na domiar potrafi\u0142 odrodzi\u0107 pa\u0144stwo. Rozumia\u0142o to \u015bwietnie pokolenie wojenne, rozumia\u0142y nast\u0119pne pokolenia. Jan Pawe\u0142 II przypomina\u0142 o tym zar\u00f3wno w swoim s\u0142ynnym wyst\u0105pieniu w UNESCO w 1980 r., jak i w p\u00f3\u017aniejszych encyklikach i wypowiedziach. Bez pami\u0119ci historycznej, bez ugruntowanej to\u017csamo\u015bci ani nie jeste\u015bmy partnerami dla innych, ani nasz wk\u0142ad w kultur\u0119 europejsk\u0105 czy \u015bwiatow\u0105 nie mo\u017ce by\u0107 zauwa\u017calny, a staje si\u0119 rozmyty po\u015br\u00f3d wielu uzurpator\u00f3w do praw autorskich.

Muzeum bez siedziby<\/strong><\/p>\r\n

Trudno wi\u0119c, podsumowuj\u0105c kadencj\u0119 rz\u0105d\u00f3w PO w kulturze, nie wyodr\u0119bni\u0107 kilku grzech\u00f3w g\u0142\u00f3wnych, z kt\u00f3rych pierwszym, najbardziej dotkliwym, jest grzech zaniechania. Dotyczy on przede wszystkim tak wa\u017cnej inicjatywy jak Muzeum Historii Polski, o kt\u00f3rej poprzedni minister Kazimierz Ujazdowski pisa\u0142, \u017ce jest projektem politycznie niechcianym przez w\u0142adze PO, cho\u0107 brak w Polsce innej plac\u00f3wki obejmuj\u0105cej syntez\u0119 naszych dziej\u00f3w. Polskie do\u015bwiadczenie historyczne nie znalaz\u0142o uznania u polskiego rz\u0105du i warto zapyta\u0107: dlaczego. Czy dobre tradycje parlamentaryzmu, samorz\u0105dno\u015bci, wolno\u015bci, tolerancji, niezgody na totalitaryzmy wszelakiej ma\u015bci, zakorzeniona w strukturach organizacji spo\u0142ecznej my\u015bl chrze\u015bcija\u0144ska itd. s\u0105 powodem do wstydu, europejskiej niezgody, poczucia ni\u017cszo\u015bci?
Instytucja utkn\u0119\u0142a w martwym punkcie, i to w sytuacji, gdy do lokalizacji wybranej ju\u017c przez ministra Bogdana Zdrojewskiego przy Trasie \u0141azienkowskiej, nieopodal placu Na Rozdro\u017cu, przeprowadzono mi\u0119dzynarodowy konkurs architektoniczny na projekt budowy muzeum. Bohdan Paczkowski, zwyci\u0119zca konkursu, mo\u017ce mie\u0107 jednak w\u0105tpliw\u0105 satysfakcj\u0119, poniewa\u017c ministerstwo nie znalaz\u0142o ju\u017c \u015brodk\u00f3w na opracowanie projektu wykonawczego, co z kolei skutkuje utrat\u0105 gwarancji, \u017ce budowa muzeum zostanie sfinansowana ze \u015brodk\u00f3w unijnych. Tymczasem wysoko\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w przeznaczanych na dzia\u0142alno\u015b\u0107 Muzeum Historii Polski pozwala mu funkcjonowa\u0107 na granicy przetrwania.<\/p>\r\n

Drugi projekt o to\u017csamo\u015bciowym charakterze – Muzeum Ziem Zachodnich – w og\u00f3le straci\u0142 szans\u0119 na jak\u0105kolwiek realizacj\u0119.

Zapa\u015b\u0107 dyplomacji kulturalnej<\/strong><\/p>\r\n

Osobny rozdzia\u0142 stanowi Europejskie Centrum Solidarno\u015bci, wspierane jeszcze przez PO w poprzedniej kadencji. Najpierw k\u0142opoty z zarz\u0105dzaniem t\u0105 instytucj\u0105, nast\u0119pnie ograniczenie funduszy na projekt i dzia\u0142alno\u015b\u0107, wreszcie kontrowersyjna decyzja co do zarz\u0105dzania ECS. Nie mamy problem\u00f3w z akceptacj\u0105 obcokrajowc\u00f3w na stanowiskach kierowniczych i zarz\u0105dczych w firmach. Mimo wszystko w czasie, gdy Europa przyjmuje na wiar\u0119 zmistyfikowan\u0105 wersj\u0119 historii, \u017ce to zburzenie muru berli\u0144skiego by\u0142o kluczem do pokonania re\u017cim\u00f3w komunistycznych, nie ma ju\u017c komu upomnie\u0107 si\u0119 o „Solidarno\u015b\u0107” i jej elementarne znaczenie w kszta\u0142towaniu na nowo Europy. To, co by\u0142o motorem, wygl\u0105da dzi\u015b z za\u015bciankowego k\u0105ta, tak jest postrzegane i przedstawiane.
Nie lepiej rzecz ma si\u0119 z ministerialnymi programami, kt\u00f3re nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 mia\u0142y wzmacnia\u0107 i ukierunkowa\u0107 na przysz\u0142o\u015b\u0107, m.in. w znacznym stopniu zosta\u0142 ograniczony ciesz\u0105cy si\u0119 uznaniem i dobrymi rezultatami program „Patriotyzm jutra”.<\/p>\r\n

Z instytucji ju\u017c istniej\u0105cych zagadk\u0105 jest dla mnie Instytut Adama Mickiewicza, w kt\u00f3rym pok\u0142ada\u0142am du\u017ce nadzieje, gdy powstawa\u0142, a kt\u00f3rego zadaniem podstawowym mia\u0142a by\u0107 promocja kultury polskiej za granic\u0105. Kiedy przegl\u0105dam zrealizowane projekty i te, kt\u00f3re s\u0105 jeszcze w trakcie realizacji, przecieram oczy ze zdumienia, gdy widz\u0119, \u017ce IAM w znacznej cz\u0119\u015bci promowa\u0142 i rozpowszechnia\u0142 obce kultury, nie pozostawiaj\u0105c zbyt wiele miejsca na wysokiej klasy polskie dzie\u0142a i produkcje. Niewiele jest te\u017c mi\u0119dzynarodowych projekt\u00f3w z polskiej inspiracji. Nie ogarniam te\u017c podobnych decyzji, jak np. ta, by w ramach naszej prezydencji w UE kultur\u0119 polsk\u0105 mia\u0142 promowa\u0107 niemiecki film „Mania, robotnica z zak\u0142ad\u00f3w tytoniowych” tylko z tej przyczyny, \u017ce przeciera\u0142a w nim \u015bcie\u017cki do gwiazdorstwa Pola Negri. To za ma\u0142o, \u017ceby by\u0142o warto, cho\u0107 pojmuj\u0119 potrzeb\u0119 Filmoteki Narodowej pozyskiwania \u015brodk\u00f3w na rekonstrukcj\u0119 w\u0142asnych zbior\u00f3w. Z tej puli jednak to nie tej rangi i nie nasze dokonanie. Podobne przyk\u0142ady mo\u017cna mno\u017cy\u0107 w sytuacji kompletnej zapa\u015bci finansowej, cho\u0107by zespo\u0142\u00f3w artystycznych Polskiego Radia itd. <\/p>\r\n

W ca\u0142kowit\u0105 niepami\u0119\u0107 posz\u0142a idea polskiej dyplomacji kulturalnej. Warto przygl\u0105da\u0107 si\u0119 w tej mierze innym narodom, jak cho\u0107by Francuzom. Oni wiedz\u0105 i zawsze wiedzieli, \u017ce kultura buduje ich wysoki status i zawsze na niej budowali pot\u0119g\u0119, nawet – czy zw\u0142aszcza – w czasach kryzysu. Nigdy te\u017c na tym nie stracili.

Ideologiczny kontekst dotacji<\/strong><\/p>\r\n

Znamienne jest r\u00f3wnie\u017c przyznawanie dotacji ministerialnych czasopismom. Nie da si\u0119 ukry\u0107 wyrazistego zideologizowania rynku wydawniczego, i jest to ca\u0142kowity zwrot w lewo. Celowo nie wymieniam tytu\u0142\u00f3w, bo ujednolicenie poprawno\u015bciowo-liberalne jest tu niemal zupe\u0142ne.<\/p>\r\n

Niezrozumia\u0142e w wielu przypadkach s\u0105 te\u017c decyzje dotycz\u0105ce dofinansowania w dziedzinie sztuki filmowej i festiwali przyznawane przez Polski Instytut Sztuki Filmowej. Na przyk\u0142adzie ostatnich edycji konkursowych, cho\u0107by w kategorii film\u00f3w historycznych, wida\u0107, i\u017c nie dosta\u0142y wsparcia finansowego takie filmy, jak: „Gdzie s\u0105 Porozumienia Gda\u0144skie” Krzysztofa Bro\u017cka, „Kobiety >Solidarno\u015bci” Marty Dzido i Piotra \u015aliwowskiego, „Tarcza Rzeczypospolitej” Miros\u0142awa Gronowskiego czy „Synagoga” Edyty Wr\u00f3blewskiej, za to dostaje film o znamiennym tytule, kt\u00f3ry w tym kontek\u015bcie brzmi jak komentarz do ca\u0142ej sytuacji – „\u0179ycie uratowa\u0142 mi towarzysz Stalin” Kamila Kubiaka i Kamila Polaka – jakkolwiek ironicznie by to brzmia\u0142o. Dodam jeszcze, \u017ce przy por\u00f3wnywalnych czy nawet identycznych ocenach ekspert\u00f3w decyduje tytu\u0142, nazwisko autora (np. w 2010 r. oceniony jako przeci\u0119tny film „S\u0105siadeczki” Anny Rottenberg otrzyma\u0142 ca\u0142\u0105 wnioskowan\u0105 kwot\u0119).<\/p>\r\n

Warto w tym miejscu postawi\u0107 pytanie: dlaczego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest tak bardzo dziedzictwu i to\u017csamo\u015bci narodowej i kulturowej niech\u0119tne? Czy by\u0142a to osobista preferencja ministra Zdrojewskiego, czego symptom\u00f3w wcze\u015bniej nie zdradza\u0142, czy te\u017c – przepraszam za s\u0142owo – naciski polityczne kierownictwa PO, kt\u00f3re bez os\u0142ony zwyk\u0142o traktowa\u0107 kultur\u0119 instrumentalnie?<\/p>\r\n

Do tej wyliczanki trzeba doda\u0107 jeszcze znacz\u0105ce os\u0142abienie nak\u0142ad\u00f3w na konserwacj\u0119 zabytk\u00f3w – przypomn\u0119, \u017ce w por\u00f3wnaniu z 2007 r., a wi\u0119c z poprzedni\u0105 kadencj\u0105 Sejmu, dotacja bud\u017cetowa spad\u0142a ponad po\u0142ow\u0119. Do minimum ograniczono te\u017c dzia\u0142ania w opiece nad zabytkami. <\/p>\r\n

Nieod\u017ca\u0142owany Tomasz Merta, wiceminister kultury, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w katastrofie smole\u0144skiej, pieczo\u0142owicie zabiega\u0142 o ka\u017cdy warto\u015bciowy obiekt wart konserwacji. Potem nie dostrzeg\u0142am ju\u017c u nikogo takiej determinacji i staranno\u015bci. Nie uda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zreformowa\u0107 systemu konserwacji zabytk\u00f3w w takim kierunku, by uniezale\u017cni\u0107 konserwator\u00f3w od wojewod\u00f3w, co dzisiaj generuje oczywisty konflikt interes\u00f3w.<\/p>\r\n

Podczas Kongresu Kultury Polskiej przed dwoma laty proponowano, by zbli\u017ca\u0107 bud\u017cet kultury do standard\u00f3w \u015bwiatowych, co w polskich realiach mog\u0142oby si\u0119 zamyka\u0107 2-procentowym wk\u0142adem. Nie wiem, czy osi\u0105gn\u0119li\u015bmy cho\u0107by po\u0142ow\u0119 tej kwoty. Wiele uwagi po\u015bwi\u0119cano tak\u017ce zmianom w ustawie o prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej w kierunku wi\u0119kszej elastyczno\u015bci w pozyskiwaniu tw\u00f3rc\u00f3w, samodzielno\u015bci i wraz z tym odpowiedzialno\u015bci dyrektor\u00f3w artystycznych i mened\u017cer\u00f3w kultury, kt\u00f3rych brak w instytucjach.<\/p>\r\n

Zamiast tych usprawnie\u0144 ministerstwo zacz\u0119\u0142o forsowa\u0107 ustaw\u0119, kt\u00f3ra w pierwotnej wersji zak\u0142ada\u0142a przymus zatrudniania m\u0142odych tw\u00f3rc\u00f3w (w teatrach, orkiestrach itp.) wy\u0142\u0105cznie sezonowo, przez pierwsze 15 lat ich pracy. W tej sytuacji nawet najbardziej poszukiwany, zdolny m\u0142ody artysta nie mia\u0142by \u017cadnej szansy na bezpieczne za\u0142o\u017cenie rodziny, wzi\u0119cie kredytu, jak\u0105kolwiek stabilizacj\u0119. Problem pog\u0142\u0119bia si\u0119, gdy zwa\u017cy\u0107, \u017ce bud\u017cet instytucji – co stanowi rzeczywist\u0105 trudno\u015b\u0107 – jest planowany na rok kalendarzowy, a nie na sezon artystyczny. Wydarzenia znacznej rangi, festiwale i inne licz\u0105ce si\u0119 imprezy planuje si\u0119 natomiast na d\u0142u\u017cej ni\u017c sezon, nieraz z kilkuletnim wyprzedzeniem, i raczej ta niezgodno\u015b\u0107 sp\u0119dza zarz\u0105dzaj\u0105cym sen z powiek.

Nie musimy mie\u0107 kompleks\u00f3w<\/strong><\/p>\r\n

W polskich elitach w\u0142adzy pokutuje niepewno\u015b\u0107, niewiara, wstydliwo\u015b\u0107 wobec prezentacji w\u0142asnych dokona\u0144, co do poprawno\u015bci w\u0142asnego dorobku. Mo\u017ce to owe kompleksy doprowadzi\u0142y do firmowanych przez MKiDN i MSZ wpadek w postaci wulgarnych plakat\u00f3w i billboard\u00f3w, wydania zag\u0119szczonego wulgaryzmami komiksu o Fryderyku Chopinie, reklam PLL LOT na niemieckim portalu internetowym naszego kraju jako przyjaznego seksturystyce i tym podobnych absurd\u00f3w. Mo\u017ce wi\u0119c przyda\u0142oby si\u0119 wi\u0119cej polityki historycznej, osadzenia u siebie, we w\u0142asnej kulturze. Kultura polska nie rodzi kompleks\u00f3w i obaw. Ma sw\u00f3j wysoki status i miejsce w chrze\u015bcija\u0144skiej Europie. To mo\u017ce nie zachwyca Zygmunta Baumana, projektodawcy Europejskiego Kongresu Kultury we Wroc\u0142awiu. Zsocjalizowany model otwartej kultury masy i z odzysku by\u0142by mo\u017ce interesuj\u0105cym eksperymentem w szerokiej, wielobarwnej gamie europejskich kultur. Kiedy staje si\u0119 jedynie s\u0142uszny… t\u0119 otwarto\u015b\u0107 ju\u017c prze\u0107wiczyli\u015bmy.<\/p>\r\n

Dr Ma\u0142gorzata Bartyzel<\/em>
<\/strong>teatrolog, animator kultury<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W polskich elitach w\u0142adzy pokutuje niepewno\u015b\u0107, niewiara, wstydliwo\u015b\u0107 wobec prezentacji w\u0142asnych dokona\u0144 co do poprawno\u015bci w\u0142asnego dorobku Ambicje, by by\u0142o \u015bwiatowo, europejsko, wielorako, poprawnie i nowocze\u015bnie, ca\u0142kowicie przys\u0142oni\u0142y Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego pod rz\u0105dami Bogdana Zdrojewskiego warto\u015b\u0107 i wag\u0119 w\u0142asnej kultury, jej dorobku i wielkiego wk\u0142adu w dokonania kultury tych szerokich horyzont\u00f3w. My\u015bl\u0105c o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,98,97],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44045"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=44045"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/44045\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=44045"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=44045"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=44045"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}