{"id":43526,"date":"2011-09-14T22:11:09","date_gmt":"2011-09-15T03:11:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=43526"},"modified":"2014-12-21T16:50:14","modified_gmt":"2014-12-21T21:50:14","slug":"laska-w-zyciu-grzesznika-evelyn-waugh-jakub-pytel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=43526","title":{"rendered":"\u0141aska w \u017cyciu grzesznika. Evelyn Waugh – Jakub Pytel<\/em>"},"content":{"rendered":"

P<\/strong>isarka Nancy Mitford zapyta\u0142a kiedy\u015b Evelyna Waugha, jak mo\u017ce zachowywa\u0107 si\u0119 tak strasznie i nadal uwa\u017ca\u0107 za praktykuj\u0105cego katolika. \u201eNie masz poj\u0119cia \u201d\u201d odpowiedzia\u0142 Waugh \u201d\u201d o ile by\u0142bym gorszy, gdybym nie by\u0142 katolikiem. Bez nadprzyrodzonej pomocy trudno by\u0142oby mi by\u0107 cz\u0142owiekiem\u201d.<\/p>\r\n

I rzeczywi\u015bcie historia \u017cycia Evelyna Waugha, konwertyty na katolicyzm i \u015bwietnego angielskiego pisarza nie stanowi dobrego materia\u0142u hagiograficznego. Jest raczej gotowym materia\u0142em na ksi\u0105\u017ck\u0119, w takim gatunku, jakie pisa\u0142 sam Waugh. A bohaterami jego tw\u00f3rczo\u015bci w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci nie s\u0105 ludzie \u015bwi\u0119ci, a wr\u0119cz przeciwnie; s\u0105 to raczej opowie\u015bci o dzia\u0142aniu \u0142aski w \u017cyciu ludzi grzesznych \u201d\u201d o czym autor wspomnia\u0142 we wst\u0119pie do swej najs\u0142ynniejszej chyba powie\u015bci zatytu\u0142owanej Znowu w Brideshead (Brideshead Revisited, 1945).<\/p>\r\n

\"\"<\/a>Evelyn Waugh urodzi\u0142 si\u0119 w roku 1903 w dobrze sytuowanej londy\u0144skiej rodzinie nale\u017c\u0105cej do tzw. wy\u017cszej klasy \u015bredniej. Jego ojciec by\u0142 wydawc\u0105 i krytykiem literackim, ale to nie on wznieci\u0142 w m\u0142odym Evelynie pasj\u0119 artystyczn\u0105 \u201d\u201d nie \u0142\u0105czy\u0142a ich jaka\u015b szczeg\u00f3lna wi\u0119\u017a, tym bardziej \u017ce ojciec zdecydowanie faworyzowa\u0142 swego starszego syna, Aleka. M\u0142ody Evelyn pozostawa\u0142 wi\u0119c pod wp\u0142ywem matki, Katarzyny. Wychowywanie u jej boku sprawi\u0142o, \u017ce zainteresowa\u0142 si\u0119 sztukami plastycznymi, szczeg\u00f3lnie malarstwem, ale tak\u017ce uczyni\u0142o go m\u0142odzie\u0144cem, jak si\u0119 wydaje, zdecydowanie nadwra\u017cliwym.<\/p>\r\n

Ojciec chcia\u0142, aby obaj synowie uko\u0144czyli ciesz\u0105ce si\u0119 presti\u017cem Sherborne College, ale na skutek skandalu obyczajowego, gdy Alec, ucze\u0144 Sherborne, zosta\u0142 oskar\u017cony o homoseksualny romans, droga Evelyna do tej szko\u0142y by\u0142a zamkni\u0119ta. Rozpocz\u0105\u0142 wi\u0119c nauk\u0119 w Lancing College w Sussex, kt\u00f3ry by\u0142 pod silnym wp\u0142ywem tradycji anglokatolickiej. Jednak czas sp\u0119dzony w Lancing by\u0142 dla\u0144 rozczarowaniem. Nie potrafi\u0142 odnale\u017a\u0107 si\u0119 w grupie r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, a rozziew pomi\u0119dzy naukami tam g\u0142oszonymi a zachowaniem uczni\u00f3w, kt\u00f3re uznawa\u0142 za \u201edzikie i amoralne\u201d, sprawi\u0142, \u017ce z czasem coraz bardziej dystansowa\u0142 si\u0119 od wiary. Gdy rozpoczyna\u0142 studia nad histori\u0105 najnowsz\u0105 w oksfordzkim Hertford College, deklarowa\u0142 si\u0119 ju\u017c jako agnostyk, kt\u00f3ry na dodatek, uwolniony spod religijnej presji, mia\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 do zabawy i cz\u0119stego zagl\u0105dania do kieliszka. Towarzyszyli mu w tym nowi przyjaciele \u201d\u201d arty\u015bci, mi\u0142o\u015bnicy sztuki i poeci, w wi\u0119kszo\u015bci pochodz\u0105cy z klas wy\u017cszych i arystokracji. Waugh nawi\u0105za\u0142 w\u00f3wczas kilka romans\u00f3w, w tym dwa o charakterze homoseksualnym. Zapytany p\u00f3\u017aniej, w jakiej dyscyplinie sportowej reprezentowa\u0142 Hertford, odpowiedzia\u0142: \u201eW piciu!\u201d. Nie dziwi wi\u0119c, \u017ce ostatecznie nie z\u0142o\u017cy\u0142 ko\u0144cowych egzamin\u00f3w, porzuci\u0142 Oksford i rozpocz\u0105\u0142 kolejne studia, tym razem w londy\u0144skiej Heatherley School of Fine Art. Jednak i tam nie dozna\u0142 poczucia spe\u0142nienia \u201d\u201d nigdy nie zrealizowa\u0142 swego g\u0142\u0119bokiego pragnienia, kt\u00f3rym by\u0142o zdobycie s\u0142awy r\u00f3wnej podziwianym przez niego prerafaelitom [1]. W wieku 22 lat, o czym wspomina w swoich dziennikach, planowa\u0142 targn\u0105\u0107 si\u0119 na w\u0142asne \u017cycie, ale w ostatniej chwili odst\u0105pi\u0142 od tego zamiaru.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Dochodz\u0105c do r\u00f3wnowagi, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 literack\u0105. Pierwszy sukces przynios\u0142a mu wydana w 1928 roku powie\u015b\u0107 Zmierzch i upadek (Decline and Fall), opowiadaj\u0105ca o perypetiach m\u0142odego studenta teologii, wydalonego z Oksfordu za obraz\u0119 moralno\u015bci. Ju\u017c w\u00f3wczas jego pisarstwo charakteryzowa\u0142o si\u0119 bardzo inteligentnym, ironicznym i momentami do\u015b\u0107 mrocznym poczuciem humoru. W tym czasie poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 Evelyn\u0119 Gardiner[2]. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ma\u0142\u017conkowie darz\u0105 si\u0119 autentycznym uczuciem, jednak Evelyna okaza\u0142a si\u0119 niewierna. Zdrada spowodowa\u0142a rozpad zwi\u0105zku i rozw\u00f3d, ale tak\u017ce natchn\u0119\u0142a m\u0142odego pisarza do napisania kolejnej powie\u015bci, kt\u00f3ra przysporzy\u0142a mu s\u0142awy. Zatytu\u0142owa\u0142 j\u0105 Gar\u015b\u0107 prochu (A Handful of Dust, 1934).<\/p>\r\n

Nieszcz\u0119\u015bliwe ma\u0142\u017ce\u0144stwo sk\u0142oni\u0142o Evelyna do g\u0142\u0119bszej refleksji nad w\u0142asnym \u017cyciem, co doprowadzi\u0142o go w 1930 roku do przyj\u0119cia wiary katolickiej. Wyjecha\u0142 p\u00f3\u017aniej w podr\u00f3\u017c do Afryki i Ameryki Po\u0142udniowej. W tym czasie okrzep\u0142 w swym katolicyzmie, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 mu zapomnie\u0107 o dotychczasowych, z\u0142ych do\u015bwiadczeniach i zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z kolejn\u0105 kobiet\u0105[3], katoliczk\u0105 Laur\u0105 Herbert. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo okaza\u0142o si\u0119 szcz\u0119\u015bliwe i pob\u0142ogos\u0142awione siedmiorgiem dzieci.<\/p>\r\n

Waugh nie przerwa\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci pisarskiej, a na lata sp\u0119dzone z Laur\u0105 przypadaj\u0105 jego najwi\u0119ksze sukcesy literackie \u201d\u201d z pewno\u015bci\u0105 b\u0119dzie jeszcze o nich mowa w tym cyklu. Trzeba powiedzie\u0107, \u017ce wspomnienia do\u015bwiadcze\u0144 m\u0142odo\u015bci sta\u0142y si\u0119 doskona\u0142ym materia\u0142em do p\u00f3\u017aniejszej tw\u00f3rczo\u015bci literackiej, w kt\u00f3rej Evelyn Waugh, wystrzegaj\u0105c si\u0119 niezno\u015bnego moralizatorstwa, potrafi\u0142 przekaza\u0107 czytelnikowi katolick\u0105 wizj\u0119 \u015bwiata skuteczniej i bardziej autentycznie ni\u017c niejedno dzie\u0142o teologiczne. By\u0142o tak m.in. dlatego, \u017ce pisz\u0105c nawet o najpowa\u017cniejszych sprawach, nigdy nie porzuci\u0142 swego specyficznego poczucia humoru i du\u017cej bezpo\u015brednio\u015bci. By\u0142o to widoczne tak\u017ce w\u00f3wczas, gdy na pocz\u0105tku lat 60. XX wieku, w trakcie II Soboru Watyka\u0144skiego, ju\u017c ze straconych pozycji (czego mia\u0142 chyba pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 i co doprowadzi\u0142o go do depresji) broni\u0142 w listach i artyku\u0142ach tego Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry 30 lat wcze\u015bniej by\u0142 ratunkiem dla jego duszy i kt\u00f3rego skarbem by\u0142a nieska\u017cona b\u0142\u0119dami liturgia.<\/p>\r\n

Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

PRZYPISY:<\/p>\r\n

[1] The Pre\u201d\u2018Raphaelite Brotherhood (Bractwo Prerafaelit\u00f3w) \u201d\u201d stowarzyszenie artystyczne za\u0142o\u017cone w Londynie w 1848 r. przez student\u00f3w The Royal Academy of Art: J. E. Millaisa, W. Hunta, D. G. Rossettiego i jego brata W. M. Rossettiego. Wyst\u0119powali przeciwko wiktoria\u0144skiej, czysto akademickiej sztuce i g\u0142osili program sztuki odrodzonej moralnie, wzorowanej na tw\u00f3rczo\u015bci mistrz\u00f3w wczesnego w\u0142oskiego renesansu. Program grupy oparty by\u0142 na pogl\u0105dach J. Ruskina oraz idei odnowy sztuki poprzez si\u0119gni\u0119cie do tw\u00f3rczo\u015bci w\u0142oskich mistrz\u00f3w wczesnorenesansowych oraz W. Blake\u2019a. Z jednej strony marzyli o powrocie \u015bredniowiecza, z drugiej starali si\u0119 zmierzy\u0107 z problemami swoich czas\u00f3w.<\/p>\r\n

[2] Angielskie imi\u0119 \u201eEvelyn\u201d mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno imieniem m\u0119skim, jak \u017ce\u0144skim, cho\u0107 skojarzenie z kobiet\u0105 jest zdecydowanie powszechniejsze; przyjaciele ma\u0142\u017ce\u0144stwa Waugh dla rozr\u00f3\u017cnienia nazywali ich she\u201d\u2018Evelyn i he\u201d\u2018Evelyn (ona\u201d\u2018Evelyn i on\u201d\u2018Evelyn).<\/p>\r\n

[3] Pierwsze ma\u0142\u017ce\u0144stwo E. Waugh zosta\u0142o uznane przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki za niewa\u017cnie zawarte.<\/p>\r\n

\r\n

Do Ojc\u00f3w Soborowych – Evelyn Waugh<\/em><\/h2>\r\n

M<\/strong>\u00f3wi\u0119 wy\u0142\u0105cznie w moim w\u0142asnym imieniu, ale uwa\u017cam si\u0119 za do\u015b\u0107 typowego angielskiego katolika. To, \u017ce by\u0142em wychowany w innym \u015brodowisku, nie wprawia mnie w zak\u0142opotanie. Jestem katolikiem od 32 lat i okres ten przypad\u0142 na czas nazywany w \u017cyciu cz\u0142owieka \u201elatami rozumnymi\u201d; to d\u0142u\u017cej, jak s\u0105dz\u0119, ni\u017c w przypadku wielu \u201epost\u0119powc\u00f3w\u201d. Co wi\u0119cej uwa\u017cam, \u017ce du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 europejskich katolik\u00f3w, mimo chrztu i I Komunii, jest w rzeczywisto\u015bci \u201ekonwertytami\u201d w tym sensie, \u017ce wst\u0105pili [do Ko\u015bcio\u0142a] na pewnym etapie dorastania czy dojrza\u0142o\u015bci, w chwili podj\u0119cia osobistego wyboru pomi\u0119dzy przyj\u0119ciem a odrzuceniem katolickich przekona\u0144.<\/p>\r\n

\"\"S\u0105dz\u0119, \u017ce jestem typowy dla tej najszerszej warstwy w Ko\u015bciele, b\u0119d\u0105cej z dala od jego lider\u00f3w, znacznie dalej od jego \u015bwi\u0119tych; wyra\u017anie, r\u00f3wnie\u017c, od w\u0105tpi\u0105cych, niepokornych, zrozpaczonych dusz, kt\u00f3re s\u0105 tak charakterystyczne dla wsp\u00f3\u0142czesnej powie\u015bci i dramatu. Uczestniczymy w niewielkiej cz\u0119\u015bci \u201d\u201d z wyj\u0105tkiem sytuacji anga\u017cuj\u0105cych nasze osobiste sympatie \u201d\u201d publicznego \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a, \u017cycia jego niezliczonych pobo\u017cnych i dobroczynnych instytucji. Zachowujemy wiar\u0119, staramy si\u0119 przestrzega\u0107 prawa moralnego, chodzimy na Msz\u0119 w dniach, w kt\u00f3rych katolicy \u0142aci\u0144scy maj\u0105 taki obowi\u0105zek, wspieramy duchowie\u0144stwo. Rzadko mamy jaki\u015b bezpo\u015bredni kontakt z hierarchi\u0105. Zmagamy si\u0119 z pewnymi przeszkodami w wychowaniu naszych dzieci w wierze. Mamy nadziej\u0119 umrze\u0107 umocnieni ostatnim namaszczeniem. W ka\u017cdym stuleciu stanowili\u015bmy przewa\u017caj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wiernych i wierzymy, \u017ce to dla nas, tak dla \u015bwi\u0119tych, jak notorycznych grzesznik\u00f3w, zosta\u0142 za\u0142o\u017cony Ko\u015bci\u00f3\u0142. Czy Ojcowie Soborowi nie s\u0105 zainteresowani us\u0142yszeniem naszego g\u0142osu?<\/p>\r\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w magazynie \u201eThe Spectator\u201d 23 listopada 1962 r., t\u0142um. J. Pytel<\/p>\r\n

Evelyn Waugh wobec reformy liturgii<\/h2>\r\n

\u00abJeszcze raz to samo, prosz\u0119\u00bb, \u201eThe Spectator\u201d, 23 XI 1962 r. (fragment).<\/strong><\/p>\r\n

Nowa katolicka katedra w Liverpoolu[1] zgodnie z planem ma by\u0107 okr\u0105g\u0142a. Cz\u0142onkowie zgromadzenia maj\u0105 by\u0107 rozmieszczeni na kilku kondygnacjach, jak gdyby w teatrze anatomicznym. Je\u015bli podnios\u0105 wzrok, b\u0119d\u0105 patrze\u0107 na siebie nawzajem. Plecy cz\u0119sto rozpraszaj\u0105 uwag\u0119; twarz b\u0119dzie jeszcze bardziej. Zamiarem jest doprowadzenie wszystkich jak najbli\u017cej o\u0142tarza. Zastanawiam si\u0119, czy architekt bada\u0142 spos\u00f3b, w jaki ludzie zajmuj\u0105 miejsca podczas normalnej Mszy parafialnej. We wszystkich ko\u015bcio\u0142ach, kt\u00f3re s\u0105 mi dobrze znane, przednie \u0142awki zape\u0142niaj\u0105 si\u0119 ostatnie.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Fragment listu arcybiskupa Jana Carmela Heenana[2] do E. Waugha, 25 XI 1962 r.<\/strong><\/p>\r\n

A swoj\u0105 drog\u0105 w mojej katedrze nikt nie b\u0119dzie spogl\u0105da\u0142 nikomu w twarz (chyba \u017ce, ukradkiem, dwoje m\u0142odych kochank\u00f3w). O\u0142tarz g\u0142\u00f3wny nie jest w centrum [okr\u0119gu] i nie b\u0119dzie za nim ludzi. Droga dla kap\u0142an\u00f3w rozdaj\u0105cych Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament podczas Mszy b\u0119dzie wolna.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

List do redakcji \u201eThe Tablet\u201d, 16 III 1963 r.<\/strong><\/p>\r\n

Szanowny Panie!<\/p>\r\n

Wschodnie Ko\u015bcio\u0142y unickie zachowuj\u0105 tak bardzo im drogie staro\u017cytne formy kultu i liturgie, kt\u00f3re w wielu przypadkach pozostaj\u0105 niezrozumia\u0142e dla wiernych. Czy\u017c nie pora, by za\u017c\u0105da\u0107 podobnych przywilej\u00f3w dla rzymskich katolik\u00f3w? Czy poprze Pan apel do Stolicy \u015awi\u0119tej o ustanowienie \u0141aci\u0144skiego Ko\u015bcio\u0142a Unickiego, kt\u00f3rego ryty zostan\u0105 zachowane w takiej postaci, w jakiej istnia\u0142y za panowania Piusa IX?<\/p>\r\n

Pa\u0144ski pos\u0142uszny s\u0142uga,
Evelyn Waugh<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Fragment listu do redakcji \u201eCatholic Herald\u201d, 7 VIII 1964 r.<\/strong><\/p>\r\n

Na koniec s\u0142owo o liturgii. Robienie ha\u0142asu jest dla Niemc\u00f3w naturalne. Defilady w \u015bwietle pochodni i rozwrzeszczane gromady cz\u0142onk\u00f3w Hitlerjugend wyra\u017ca\u0142y narodow\u0105 pasj\u0119. Dobrze, \u017ce \u201eskanalizowano\u201d to w \u017cycie Ko\u015bcio\u0142a. Ale to jest najzupe\u0142niej nieangielskie. Nam nie potrzeba Sieg Hail. Modlimy si\u0119 w ciszy. \u201eUczestnictwo\u201d[3] we Mszy nie oznacza, \u017ce ws\u0142uchujemy si\u0119 we w\u0142asne g\u0142osy, ale \u017ce B\u00f3g s\u0142ucha naszych g\u0142os\u00f3w. Tylko On wie, kto uczestniczy we Mszy. Uwa\u017cam, por\u00f3wnuj\u0105c rzeczy ma\u0142e z wielkimi, \u017ce \u201euczestnicz\u0119\u201d w dziele sztuki, gdy je studiuj\u0119 i podziwiam w milczeniu. Nie potrzeba krzycze\u0107. Ka\u017cdy, kto gra\u0142 w sztuce [teatralnej] wie, \u017ce mo\u017cna deklamowa\u0107 na scenie, podczas gdy my\u015bli mog\u0105 b\u0142\u0105dzi\u0107 gdziekolwiek. Je\u015bli Niemcy chc\u0105 by\u0107 ha\u0142a\u015bliwi, niech b\u0119d\u0105, ale dlaczego zak\u0142\u00f3caj\u0105 nasze nabo\u017ce\u0144stwa?<\/p>\r\n

\u201eR\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107\u201d jest uznawana przez progresist\u00f3w za jeden ze \u015brodk\u00f3w przeciwko ciasnocie Romanit\u00e1. Mo\u017ce pozwol\u0105 na ni\u0105 angielskim katolikom. Teraz jestem stary, ale gdy zosta\u0142em przyj\u0119ty do Ko\u015bcio\u0142a, by\u0142em m\u0142ody. I wcale nie przyci\u0105gn\u0105\u0142 mnie splendor jego wspania\u0142ych ceremonii, kt\u00f3re protestanci mog\u0105 dobrze skopiowa\u0107. Jednym z pomniejszych powab\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3re najbardziej mnie poci\u0105gn\u0119\u0142y, by\u0142 widok kap\u0142ana i ministranta podczas cichej Mszy \u201d\u201d podchodz\u0105cych do o\u0142tarza bez rozgl\u0105dania si\u0119, by sprawdzi\u0107, jak wielu \u201d\u201d lub jak niewielu \u201d\u201d ludzi jest w ko\u015bciele. Rzemie\u015blnik i jego czeladnik; cz\u0142owiek i praca, do kt\u00f3rej on jeden ma kwalifikacje. To jest Msza, kt\u00f3r\u0105 z czasem zrozumia\u0142em i pokocha\u0142em. Oczywi\u015bcie, niech krzykacze maj\u0105 swoje \u201edialogi\u201d, ale niech ca\u0142kowicie nie zapominaj\u0105 o nas, kt\u00f3rzy cenimy cisz\u0119.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Abp Jan Carmel Heenan do E. Waugha, 20 VIII 1964 r.<\/strong><\/p>\r\n

Drogi Panie Waugh!<\/p>\r\n

(\u2026) Ale prosz\u0119 nie rozpacza\u0107. Zmiany nie s\u0105 tak wielkie, jak pr\u00f3buje si\u0119 to przedstawia\u0107. Mimo, \u017ce termin wprowadzenia nowej liturgii zosta\u0142 wyznaczony, to b\u0119d\u0119 zaskoczony, je\u015bli wszyscy biskupi b\u0119d\u0105 chcieli, aby wszystkie Msze ka\u017cdego dnia by\u0142y odprawiane w nowym rycie. Postaramy si\u0119 w miar\u0119 potrzeb pami\u0119ta\u0107 o wszystkich \u201d\u201d tatu\u015bkach, tradsach, rockersach, modsach, tych trendy i tych nie\u201d\u2018trendy[4].<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

List do abp. Jana Carmela Heenana, 3 I 1965<\/strong><\/p>\r\n

Drogi Ksi\u0119\u017ce Arcybiskupie!<\/p>\r\n

Prosz\u0119 o wybaczenie, \u017ce pozwalam sobie Ekscelencj\u0119 k\u0142opota\u0107. Czytam w wielu gazetach, \u017ce duchowni ch\u0119tnie przyjmuj\u0105 rady od \u015bwieckich. W\u0105tpi\u0119, czy to prawda, ale \u017cyczliwo\u015b\u0107, jakiej dozna\u0142em podczas naszego ostatniego spotkania, o\u015bmiela mnie, by pisa\u0107. Zosta\u0142em odprawiony przez Ekscelencj\u0119 z zapewnieniem, \u017ce zmiany [liturgiczne], kt\u00f3re zostan\u0105 wprowadzone, b\u0119d\u0105 umiarkowane. Nie wiem, jak sprawy maj\u0105 si\u0119 w Westminsterze. Na prowincji panuje tohu babohu[5] (je\u015bli wolno mi u\u017cy\u0107 cytatu z j\u0119zyka sk\u0105din\u0105d
mi nieznanego).<\/p>\r\n

Abstrahuj\u0105c od cierpie\u0144 zwi\u0105zanych z obserwowaniem ba\u0142aganu w naszych duchowych zwyczajach (i wiem, \u017ce to niewiele w por\u00f3wnaniu z powa\u017cnymi niebezpiecze\u0144stwami dla wiary i moralno\u015bci otwarcie proponowanymi na soborze), moi przyjaciele i ja najzupe\u0142niej nie pojmujemy nowego kszta\u0142tu Mszy.<\/p>\r\n

Pogl\u0105d, \u017ce przyci\u0105gnie on protestant\u00f3w, jest pozbawiony podstaw. Anglikanie maj\u0105 eleganck\u0105 i zrozumia\u0142\u0105 form\u0119 nabo\u017ce\u0144stw. Wszystko, czego im brakuje, to wa\u017cnych \u015bwi\u0119ce\u0144, kt\u00f3re uczyni\u0142yby je lepszymi. Je\u015bli po\u017c\u0105dana jest Msza w ca\u0142o\u015bci po angielsku, to pierwszy modlitewnik Edwarda VI, z nielicznymi zmianami, b\u0119dzie zadowalaj\u0105cy. Zamiast tego mamy mieszanin\u0119 greki, \u0142aciny i prostackiej angielszczyzny. Podczas starej Mszy jedno spojrzenie na o\u0142tarz wystarczy\u0142o, bym dok\u0142adnie wiedzia\u0142, kt\u00f3ra to cz\u0119\u015b\u0107 liturgii. G\u0142os ksi\u0119dza by\u0142 cz\u0119sto niedos\u0142yszalny i niezrozumia\u0142y. Nie pisz\u0119 z pych\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 studentowi filologii klasycznej. Rzeczywi\u015bcie znam \u0142acin\u0119 s\u0142abiej ni\u017c zna\u0142em j\u0105 45 lat temu, lecz skupienie si\u0119 na czynno\u015bciach kap\u0142ana nie wymaga modlitewnej doskona\u0142o\u015bci. Wielokrotne wstawanie i powtarzanie \u201eI z tob\u0105\u201d szkodzi temu stosunkowo intymnemu zwi\u0105zkowi i \u201epartycypacji\u201d. Niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci Mszy by\u0142y znane najmniej wykszta\u0142conym, np. Pater noster, Credo, Domine,
non sum dignus etc. A te zosta\u0142y zaprowadzone jedynie w j\u0119zyku angielskim. Dlaczego wci\u0105\u017c nudzimy o zapisywaniu [dzieci] do katolickich szk\u00f3\u0142, je\u015bli te nie s\u0105 w stanie przekaza\u0107 takich podstaw?<\/p>\r\n

Dlaczego Corpus Christi zosta\u0142o przet\u0142umaczone? Czy w przysz\u0142o\u015bci mamy mie\u0107 \u201eprocesje Cia\u0142a Chrystusa\u201d[6]?<\/p>\r\n

Dlaczego zostali\u015bmy pozbawieni modlitw przy komunii, kt\u00f3re zachowali nawet anglikanie: custodiat animam in vitam aeternam?<\/p>\r\n

S\u0142ysza\u0142em ostatnio kazanie (oczywi\u015bcie nie z ust czcigodnego kanonika Iles[7]), gdzie powiedziano nam, \u017ce nie odnosili\u015bmy korzy\u015bci z Mszy, je\u017celi nie przyjmowali\u015bmy Komunii, chyba \u017ce jeste\u015bmy w stanie grzechu \u015bmiertelnego.<\/p>\r\n

Martindale i Knox nie \u017cyj\u0105. Mo\u017ce s\u0105 m\u0142odzi kaznodzieje. Nie mia\u0142em jednak szcz\u0119\u015bcia ich us\u0142ysze\u0107. Po co wszystkie te kazania, gdy ludzie nie wiedz\u0105, o co chodzi[8].<\/p>\r\n

Dlaczego Agnus Dei jest najpierw po \u0142acinie, p\u00f3\u017aniej po angielsku?<\/p>\r\n

Dlaczego ksi\u0105dz recytuje Credo, kt\u00f3re wszyscy znamy, z ambony?<\/p>\r\n

Msza \u015bwi\u0119ta nie daje mi ju\u017c pociechy i zbudowania. Obym nigdy, o co prosz\u0119 Boga, nie porzuci\u0142 wiary, ale ucz\u0119szczaj\u0105cych do ko\u015bcio\u0142a czeka teraz ci\u0119\u017cka pr\u00f3ba. Prawdopodobnie w tygodniu po Oktawie Wielkanocnej Ekscelencja i Jego koledzy biskupi b\u0119d\u0105 dyskutowa\u0107 o skutkach tych \u201eeksperyment\u00f3w\u201d[9]. Prosz\u0119 powiedzie\u0107 im, jak wielki powoduj\u0105 one niepok\u00f3j, i prosz\u0119, m\u00f3dlcie si\u0119 o wytrwa\u0142o\u015b\u0107 dla mnie.<\/p>\r\n

Szczerze oddany
Evelyn Waugh<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z listu do lady Diany Cooper[10]<\/strong><\/p>\r\n

Combe Florey House, 7 II 1965 r.<\/p>\r\n

Najdro\u017csza!<\/p>\r\n

Mi\u0142o pojecha\u0107 do Rzymu. Niszcz\u0105 tam teraz wszystko, co powierzchownie atrakcyjne w moim Ko\u015bciele. Wielki to dla mnie smutek \u201d\u201d ten jeden raz niezas\u0142u\u017cony. Je\u015bli spotkasz kardyna\u0142a Be\u0119, plu\u0144 mu w oczy.<\/p>\r\n

Tw\u00f3j Bo<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

List do pra\u0142ata McRaveya<\/strong><\/p>\r\n

Combe Florey House, 15 IV 1965 r.<\/p>\r\n

Czcigodny Ksi\u0119\u017ce Pra\u0142acie!<\/p>\r\n

Prosz\u0119 darowa\u0107, \u017ce Ksi\u0119dza trudz\u0119, ale m\u00f3wi\u0105 mi, \u017ce cz\u0119sto \u0142askawie udziela Ksi\u0105dz specjalistycznych porad zaniepokojonym \u015bwieckim.<\/p>\r\n

Kiedy 35 lat temu uczono mnie zasad wiary, dowiedzia\u0142em si\u0119 o obowi\u0105zku uczestnictwa we Mszy \u015bwi\u0119tej w \u015bwi\u0119ta nakazane, \u017ce (a) stosuje si\u0119 on jedynie do tych, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w odleg\u0142o\u015bci do 3 mil od ko\u015bcio\u0142a, oraz \u017ce wynalezienie samochodu nie zmieni\u0142o tego rozporz\u0105dzenia; a tak\u017ce (b), \u017ce obowi\u0105zek ten dotyczy Mszy od ofertorium do Komunii kap\u0142ana.Czy to prawo obowi\u0105zuje nadal?<\/p>\r\n

Nie pytam, co dla mnie najlepsze, a jedynie o minimum, kt\u00f3re musz\u0119 spe\u0142ni\u0107, by nie popa\u015b\u0107 w grzech ci\u0119\u017cki. Now\u0105 liturgi\u0119 uwa\u017cam za pokus\u0119 przeciw wierze, nadziei i mi\u0142o\u015bci, ale, z Bo\u017c\u0105 pomoc\u0105, nie wyst\u0105pi\u0119 z Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Do\u0142\u0105czam kopert\u0119 na Ksi\u0119dza \u0142askaw\u0105 odpowied\u017a.<\/p>\r\n

Uni\u017cony s\u0142uga
E. Waugh<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z listu do lady Diany Cooper<\/strong><\/p>\r\n

Combe Florey House, 9 III 1966 r.<\/p>\r\n

Najdro\u017csza Diano!<\/p>\r\n

(\u2026) W ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch lat bardzo si\u0119 postarza\u0142em. Nie jestem chory, lecz os\u0142abiony. Nie mam ochoty nigdzie i\u015b\u0107 i nic robi\u0107. Wiem, \u017ce jestem okropnym nudziarzem. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski wypru\u0142 ze mnie wn\u0119trzno\u015bci (\u2026).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z listu do lady Diany Cooper<\/strong><\/p>\r\n

Combe Florey House, 30 III 1966 r.<\/p>\r\n

Najdro\u017csza Diano!<\/p>\r\n

(\u2026) Wielkanoc tak wiele dla mnie znaczy\u0142a przed papie\u017cem Janem i jego soborem \u201d\u201d oni zniszczyli pi\u0119kno liturgii. Jeszcze nie obla\u0142em si\u0119 benzyn\u0105 i nie poszed\u0142em z dymem, ale trzymam si\u0119 teraz wiary z uporem pozbawionym rado\u015bci. Chodzenie do ko\u015bcio\u0142a to ju\u017c tylko wype\u0142nianie obowi\u0105zku. Nie doczekam ju\u017c powrotu do normalno\u015bci. W wielu krajach jest gorzej (\u2026).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z listu Ma\u0142gorzaty Waugh (c\u00f3rki pisarza) do lady Diany Cooper<\/strong><\/p>\r\n

Combe Florey House, Czwartek w Oktawie Wielkanocy (14 IV 1966 r.)<\/p>\r\n

Droga Lady Diano!<\/p>\r\n

Prosz\u0119 nie martwi\u0107 si\u0119 zbytnio Pap\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142 rodzaj niesamowitego cudu. Wie Pani, jak pragn\u0105\u0142 umrze\u0107, a umiera\u0142 w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105, kiedy ca\u0142a liturgia traktuje o \u015bmierci i zmartwychwstaniu, po Mszy \u0142aci\u0144skiej i Komunii \u015bw., dok\u0142adnie tak, jak tego chcia\u0142. Jestem pewna, \u017ce modli\u0142 si\u0119 o to, aby umrze\u0107 podczas Mszy. Jestem bardzo, bardzo rada ze wzgl\u0119du na niego. W ostatnich dniach cz\u0119sto o Pani wspomina\u0142\u2026<\/p>\r\n

Fragmenty list\u00f3w i artyku\u0142\u00f3w z 16 III 1963; 7 II i 15 IV 1965 w t\u0142umaczeniu Paw\u0142a D\u0142ugosza; z 23 i 25 XI 1962; 7 i 20 VIII 1964; 3 I, 7 II, 15 IV 1965; 9 i 30 III 1966 w t\u0142umaczeniu Jakuba Pytla.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

PRZYPISY:<\/p>\r\n

[1] Idzie o katedr\u0119 Chrystusa Kr\u00f3la w Liverpoolu, kt\u00f3rej budow\u0119 w\u00f3wczas rozpocz\u0119to i kt\u00f3ra zosta\u0142a konsekrowana w roku 1967.<\/p>\r\n

[2] Jan Karmel Heenan (1905-1975), od 1951 r. biskup Leeds, w 1957 mianowany arcybiskupem Liverpoolu, a w 1963 arcybiskupem Westminsteru i prymasem Anglii i Walli. Kapelusz kardynalski otrzyma\u0142 w 1965 r. Uczestnik soboru i umiarkowany zwolennik jego reform. W 1967 roku popar\u0142 \u015bwieckich pragn\u0105cych uzyska\u0107 indult na uczestnictwo we Mszach \u015bw. celebrowanych wed\u0142ug msza\u0142u Jana XXIII po zmianach z roku 1965 i 67(tzw. indult Agaty Christie).<\/p>\r\n

[3] Ang. participation \u201d\u201d odwo\u0142anie do \u201eparticipatio actuosa\u201d, cz\u0119sto b\u0142\u0119dnie rozumianego przez wsp\u00f3\u0142czesnych liturgist\u00f3w jako \u201eczynne uczestnictwo\u201d wiernych w konkretnych liturgicznych pos\u0142ugach, a przynajmniej jako niezb\u0119dna konieczno\u015b\u0107 zaanga\u017cowania w dialog liturgiczny.<\/p>\r\n

[4] Rockers, Mods\u2026 \u201d\u201d bp Heenan odwo\u0142uje si\u0119 do popularnych w latach 60. XX w. miejskich subkultur m\u0142odzie\u017cowych, stawiaj\u0105c je na r\u00f3wni (prawda, \u017ce w \u017cartobliwym tonie) z \u201epops\u201d \u201d\u201d tatu\u015bkami, czyli lud\u017ami starszymi, i \u201etrads\u201d, czyli katolickimi tradycjonalistami.<\/p>\r\n

[5] Hebraizm oznaczaj\u0105cy chaos, zaczerpni\u0119ty z Ksi\u0119gi Rodzaju (1,2).<\/p>\r\n

[6] W Anglii uroczysto\u015b\u0107 Bo\u017cego Cia\u0142a tradycyjnie
nosi\u0142a \u0142aci\u0144sk\u0105 nazw\u0119 Corpus Christi.<\/p>\r\n

[7] Proboszcz w Tauton, gdzie Waugh by\u0142 parafianinem.<\/p>\r\n

[8] Fragment nie do\u015b\u0107 jasny. Prawdopodobnie autor mia\u0142 na my\u015bli to, \u017ce w wraz ze zmianami liturgicznymi nie tylko wiernych przyzwyczajonych do \u0142aciny \u201ezasypano\u201d angielszczyzn\u0105 w liturgii, ale tak\u017ce ksi\u0119\u017ca poczuli si\u0119 w obowi\u0105zku g\u0142osi\u0107 kazania podczas ka\u017cdej Mszy (najcz\u0119\u015bciej s\u0142abo przygotowane), co wcze\u015bniej by\u0142o
zupe\u0142nie niespotykane.<\/p>\r\n

[9] W tygodniu po Oktawie Wielkanocnej, nazywanym w Anglii Low Week (\u2018niskim tygodniem\u2019) \u201d\u201d w odr\u00f3\u017cnieniu od samej oktawy nazywanej High Week (\u2018tygodniem wysokim\u2019) mia\u0142y miejsce zwyczajowe, doroczne spotkania biskup\u00f3w Anglii i Walii (tradycja ta nie zosta\u0142a zarzucona po powo\u0142aniu przez Paw\u0142a VI w 1966 r. narodowych konferencji episkopat\u00f3w).<\/p>\r\n

[10] Lady Diana Cooper (1892-1986), przyjaci\u00f3\u0142ka E. Waugha z lat m\u0142odo\u015bci; arystokratka (wicehrabina Norwich), cz\u0142onkini londy\u0144skiej socjety i uznana aktorka.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Tekst ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w czerwcu ubieg\u0142ego roku w miesi\u0119czniku Zawsze wierni<\/a>, w cyklu zatytu\u0142owanym „S\u0142awni konwertyci”<\/strong>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pisarka Nancy Mitford zapyta\u0142a kiedy\u015b Evelyna Waugha, jak mo\u017ce zachowywa\u0107 si\u0119 tak strasznie i nadal uwa\u017ca\u0107 za praktykuj\u0105cego katolika. \u201eNie masz poj\u0119cia \u201d\u201d odpowiedzia\u0142 Waugh \u201d\u201d o ile by\u0142bym gorszy, gdybym nie by\u0142 katolikiem. Bez nadprzyrodzonej pomocy trudno by\u0142oby mi by\u0107 cz\u0142owiekiem\u201d. I rzeczywi\u015bcie historia \u017cycia Evelyna Waugha, konwertyty na katolicyzm i \u015bwietnego angielskiego pisarza […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[256,220,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43526"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=43526"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/43526\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=43526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=43526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=43526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}