{"id":43344,"date":"2011-09-09T21:34:55","date_gmt":"2011-09-10T02:34:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=43344"},"modified":"2011-10-07T21:07:50","modified_gmt":"2011-10-08T02:07:50","slug":"poznanski-indult-jakub-pytel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=43344","title":{"rendered":"Pozna\u0144ski indult – Jakub Pytel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Dwie dekady w eklezjalnej krainie czar\u00f3w, cz. I<\/strong><\/p>\r\n

\u00abNa podstawie Motu Proprio Ecclesia Dei p. 6, c zezwalam grupie wnioskuj\u0105cej na pos\u0142ugiwanie si\u0119 na przeci\u0105gu jednego roku w jedn\u0105 niedziel\u0119 miesi\u0105ca msza\u0142em rzymskim wed\u0142ug wydania z roku 1962. (…) Zezwolenie dotyczy okre\u015blonej grupy, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie si\u0119 powi\u0119ksza\u0107\u00bb (fragment indultu na celebracj\u0119 Mszy \u015bw. w klasycznym rycie rzymskim wydanego 5 kwietnia 1994 r. przez abp. Jerzego Strob\u0119).<\/p>\r\n

W czerwcu 2009 roku pozna\u0144ski biskup pomocniczy Grzegorz Balcerek celebrowa\u0142 w ko\u015bciele pw. \u015awi\u0119tego Antoniego Padewskiego na Wzg\u00f3rzu Przemys\u0142a uroczyst\u0105 Msz\u0119 \u015bw. z okazji 15. rocznicy wydania przez abp. Jerzego Strob\u0119 indultu, na mocy kt\u00f3rego w stolicy Wielkopolski rozpocz\u0119to regularne sprawowanie Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary wg msza\u0142u promulgowanego przez Jana XXIII. Mimo wspania\u0142ej oprawy, niczym nie ust\u0119puj\u0105cej podobnym celebracjom w katedrach i ko\u015bcio\u0142ach Zachodniej Europy, oraz udzielaj\u0105cego si\u0119 uczestnikom podnios\u0142ego nastroju, trudno by\u0142o oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, i\u017c oto dokonuj\u0105 si\u0119 uroczyste egzekwie nad um\u0119czonym trupem najstarszego polskiego \u015brodowiska \u201eindultowego\u201d, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie przez lata, z uporem godnym lepszej sprawy, nara\u017caj\u0105c dobro w\u0142asnych dusz, starali si\u0119 udowodni\u0107, i\u017c na warunkach okre\u015blonych przez motu proprio Ecclesia Dei<\/em> jest mo\u017cliwe stworzenie czego\u015b wi\u0119cej ni\u017c liturgicznych, \u201etrydenckich\u201d wsi potiomkinowskich. Z perspektywy dw\u00f3ch kolejnych lat wida\u0107 dobrze, \u017ce wra\u017cenie uczestnictwa w panichidzie by\u0142o najzupe\u0142niej s\u0142uszne, a wydanie przez Ojca \u015awi\u0119tego Benedykta XVI motu proprio Summorum Pontificum i p\u00f3\u017aniejszej instrukcji Univers\u00c3\u00a6 Ecclesi\u00c3\u00a6<\/em> niewiele zmieni\u0142o w sytuacji pozna\u0144skich katolik\u00f3w wiernych Tradycji. W\u0142a\u015bnie ta ich wierno\u015b\u0107 sprawi\u0142a, \u017ce przez praktycznie wszystkie lata, kt\u00f3re up\u0142yn\u0119\u0142y od wydania dekretu abp. Stroby, byli programowo pozbawieni wszelkiej troski duszpasterskiej. Przy tej okazji same cisn\u0105 si\u0119 na usta s\u0142owa, \u017ce cz\u0142owiek inteligentny uczy si\u0119 na w\u0142asnych b\u0142\u0119dach, a m\u0105dry na cudzych…<\/p>\r\n

Pocz\u0105tki<\/h4>\r\n

\u015arodowisko wiernych \u015bwieckich odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do \u0142aci\u0144skiego dziedzictwa liturgicznego zacz\u0119\u0142o kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 w Poznaniu na pocz\u0105tku lat 90. XX wieku. W jego sk\u0142ad wchodzili g\u0142\u00f3wnie przedstawiciele katolickiej inteligencji, w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci ludzie m\u0142odzi, czynnie zaanga\u017cowani w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 – przed rokiem 1990 przede wszystkim antykomunistyczn\u0105 i niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 (Ruch M\u0142odej Polski, Wielkopolski Klub Polityczny \u0141ad i Wolno\u015b\u0107, tak\u017ce Solidarno\u015b\u0107 Rolnik\u00f3w Indywidualnych), a p\u00f3\u017aniej tworz\u0105cy partie i stronnictwa odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich i konserwatywnych (m.in. Zjednoczenie Chrze\u015bcija\u0144sko\u00ad\u201d\u2018Narodowe). Wp\u0142yw na ich religijn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 – tak\u017ce w dziedzinie zagro\u017ce\u0144 wynikaj\u0105cych z reform posoborowych w Ko\u015bciele, kt\u00f3re w Polsce (nie licz\u0105c zmian w liturgii) by\u0142y w\u00f3wczas jeszcze ma\u0142o zauwa\u017calne – wywiera\u0142a publicystyka J\u0119drzeja Giertycha1<\/a>, zamieszczaj\u0105cego w swej londy\u0144skiej \u201eOpoce\u201d teksty dotycz\u0105ce katolickiego tradycjonalizmu. Szczeg\u00f3lne wra\u017cenie na m\u0142odych katolikach nieodmiennie wywiera\u0142 jego wci\u0105\u017c powielany tekst z 1969 r. zatytu\u0142owany W obliczu zamachu na Ko\u015bci\u00f3\u0142<\/em>, a tak\u017ce wydana w Anglii w 1983 r. ksi\u0105\u017cka ks. Micha\u0142a Poradowskiego2<\/a> Ko\u015bci\u00f3\u0142 od wewn\u0105trz zagro\u017cony<\/em>. Du\u017c\u0105 rol\u0119 w budzeniu \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odej pozna\u0144skiej katolickiej i konserwatywnej inteligencji wywar\u0142y tak\u017ce wydane w tzw. drugim obiegu ksi\u0105\u017cki W cieniu krzy\u017ca<\/em> i Watykan w cieniu czerwonej gwiazdy<\/em>, kt\u00f3rych autor, emigracyjny pisarz i publicysta J\u00f3zef Mackiewicz3<\/a>, krytycznie ustosunkowywa\u0142 si\u0119 do ugodowej polityki Watykanu wzgl\u0119dem w\u0142adz pa\u0144stw bloku komunistycznego, a tak\u017ce innych dzia\u0142a\u0144 progresist\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c destrukcji liturgii rzymskiej.<\/p>\r\n

Pierwszoplanow\u0105 postaci\u0105 ruchu katolickiego tradycjonalizmu w Poznaniu by\u0142 niew\u0105tpliwie Marek Jurek, historyk, na pocz\u0105tku lat 80 XX w. dzia\u0142acz Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w, wsp\u00f3\u0142pracownik konspiracyjnego pisma \u201ePolityka Polska\u201d i emigracyjnych \u201eZnak\u00f3w czasu\u201d, w niepodleg\u0142ej Polsce pe\u0142ni\u0105cy funkcje przewodnicz\u0105cego Rady Naczelnej ZChN, cz\u0142onka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, a w ko\u0144cu, w latach 2005-2007, marsza\u0142ka Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej. To pocz\u0105tkowo wok\u00f3\u0142 niego skupia\u0142a si\u0119 grupa katolik\u00f3w \u015bwieckich, w du\u017cej mierze student\u00f3w, kt\u00f3ra w swych wyborach ideowych i \u017cyciu duchowym zacz\u0119\u0142a odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do idei tradycyjnego katolicyzmu. To Marek Jurek w ramach spotka\u0144 duszpasterstwa akademickiego przy pozna\u0144skim ko\u015bciele pw. \u015aw. Stanis\u0142awa Kostki opowiada\u0142 im o historii i bie\u017c\u0105cych wydarzeniach w ruchu Tradycji katolickiej w Europie, wyja\u015bniaj\u0105c genez\u0119 jego powstania i rol\u0119, jak\u0105 odegra\u0142 w Ko\u015bciele arcybiskup Marceli Lefebvre i inni duchowni przeciwstawiaj\u0105cy si\u0119 modernizmowi. R\u00f3wnie\u017c w jego domu, a p\u00f3\u017aniej przy o\u0142tarzu \u015bw. Piusa X w pozna\u0144skim ko\u015bciele farnym, odbywa\u0142y si\u0119 spotkania modlitewne, kt\u00f3rych uczestnicy rozwa\u017cali tajemnice r\u00f3\u017ca\u0144ca \u015bwi\u0119tego. To oni stali si\u0119 z czasem zal\u0105\u017ckiem p\u00f3\u017aniejszej grupy wiernych, kt\u00f3ra wyst\u0105pi\u0142a do abp. Jerzego Stroby z pro\u015bb\u0105 o wydanie indultu na Msze \u015bw. sprawowane w rycie klasycznym. To r\u00f3wnie\u017c m.in. kontaktom Marka Jurka z tradycjonalistami z Europy Zachodniej pozna\u0144scy wierni zawdzi\u0119czali wizyty duchownych zwi\u0105zanych z Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015aw. Piusa X, takich jak ks. Jan Maria (Jean\u00ad\u201d\u2018Marie) Piotrowski czy ks. Pawe\u0142 Crane SI, tw\u00f3rca miesi\u0119cznika \u201eChristian Order\u201d, a p\u00f3\u017aniej ksi\u0119\u017cy Bractwa \u015aw. Piotra – Franciszka Pozzetto, kapelana dorocznych pielgrzymek z Pary\u017ca do Chartres, J\u00f3zefa Bisiga, \u00f3wczesnego prze\u0142o\u017conego generalnego tego instytutu, czy Jana Emersona, wyk\u0142adowcy historii Ko\u015bcio\u0142a w seminarium w Wigratzbad. Podczas tych wizyt wielu pozna\u0144skich wiernych mog\u0142o po raz pierwszy uczestniczy\u0107 w \u201etrydenckich\u201d Mszach \u015bw., celebrowanych najpierw w mieszkaniach prywatnych, a p\u00f3\u017aniej w pozna\u0144skich ko\u015bcio\u0142ach pw. \u015aw. Stanis\u0142awa Kostki na Winiarach oraz – przez d\u0142u\u017cszy okres i za cich\u0105 zgod\u0105 \u00f3wczesnego rektora, ks. Adama Paw\u0142owskiego – w ko\u015bciele pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Krwi Pana Jezusa na ul. \u017bydowskiej, gdzie w kwietniu 1993 r. odprawiono pierwsze tradycyjne rekolekcje wielkopostne4<\/a>.<\/p>\r\n

By\u0142 to jeszcze czas, gdy pozna\u0144scy tradycyjni katolicy, wszyscy bez wyj\u0105tku, m\u00f3wili o ksi\u0119\u017cach, kt\u00f3rzy otrzymali sakr\u0119 z r\u0105k abp. Lefebvre\u2019a: \u201enasi czterej m\u0142odzi biskupi\u201d. Niebawem jednak mia\u0142o si\u0119 to zmieni\u0107.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Pierwsze kurialne potyczki<\/h4>\r\n

Wiosn\u0105 1993 r. narzeczeni – pochodz\u0105cy z diecezji kaliskiej studenci zwi\u0105zani ze \u015brodowiskiem pozna\u0144skich tradycjonalist\u00f3w – powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na zapisy motu proprio Ecclesia Dei<\/em> wyst\u0105pili do kaliskiej kurii z pro\u015bb\u0105 o umo\u017cliwienie im zawarcia sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa wed\u0142ug dawnego rytua\u0142u i wys\u0142uchania Mszy \u015bw. dzi\u0119kczynnej sprawowanej w klasycznym rycie rzymskim. Odmowa kanclerza, ks. kan. Jerzego Je\u017cowskiego, kt\u00f3ry w swym pi\u015bmie pyta\u0142 \u201eCzy Pa\u0144stwo Narzeczeni mog\u0105 powiedzie\u0107 \u017ce \u00abczuj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zani z liturgiczn\u0105 tradycj\u0105\u00bb?\u201d, i zaraz sam sobie udzieli\u0142 odpowiedzi, pisz\u0105c, i\u017c \u201enawet je\u015bli by mieli sposobno\u015b\u0107 pozna\u0107 teoretycznie \u00abliturgiczn\u0105 tradycj\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105\u00bb, to jeszcze nie upowa\u017cnia, aby \u00abczu\u0107 si\u0119 zwi\u0105zanym z t\u0105 tradycj\u0105\u00bb\u201d, by\u0142a zaledwie przedsmakiem ca\u0142ego festiwalu absurd\u00f3w, ignorancji i impertynencji, z kt\u00f3rymi przez kolejne lata (patrz\u0105c z dzisiejszej perspektywy – niejako na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119…) musieli si\u0119 zmaga\u0107 tradycyjni katolicy w Poznaniu.<\/p>\r\n

23 stycznia 1994 r. grupa 70 os\u00f3b wystosowa\u0142a do arcybiskupa metropolity pozna\u0144skiego pro\u015bb\u0119 o \u201eumo\u017cliwienie sta\u0142ego udzia\u0142u we Mszy \u015bwi\u0119tej odprawianej wed\u0142ug tradycyjnego rytu rzymskiego\u201d. Wierni napisali: \u201eWasz\u0105 Ekscelencj\u0119 b\u0119d\u0105 zapewne interesowa\u0107 nasze intencje, wi\u0119c chcemy o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce pragnieniem naszym jest jak najlepiej \u015bwiadczy\u0107 o naszej wierze katolickiej dla dobra naszych dusz, naszych rodzin i naszych bli\u017anich, dla zachowania katolickiej to\u017csamo\u015bci naszej Ojczyzny. Swoj\u0105 pro\u015bb\u0119 kierujemy do Waszej Ekscelencji zgodnie ze wskazaniami odpowiednich dokument\u00f3w wydanych przez Ojca \u015awi\u0119tego, a szczeg\u00f3lnie Motu Proprio \u00abEcclesia Dei\u00bb\u201d. Sygnatariusze listu, nieposiadaj\u0105cy jeszcze do\u015bwiadczenia w kontaktach z urz\u0119dami ko\u015bcielnymi i naiwnie nie\u015bwiadomi, \u017ce kto pyta, ten otrzymuje odpowiedzi – cho\u0107 najcz\u0119\u015bciej nie po swej my\u015bli – napisali dalej: \u201ePragniemy r\u00f3wnie\u017c prosi\u0107 Wasz\u0105 Ekscelencj\u0119 o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo dla naszych kontakt\u00f3w z Bractwem \u015bw. Piotra\u201d…<\/p>\r\n

Arcybiskup Stroba wcale si\u0119 nie \u015bpieszy\u0142. Po up\u0142ywie dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca oznajmi\u0142: \u201eNa podstawie Motu Proprio \u00abEcclesia Dei\u00bb p. 6, c zezwalam grupie wnioskuj\u0105cej na pos\u0142ugiwanie si\u0119 na przeci\u0105g jednego roku w jedn\u0105 niedziel\u0119 miesi\u0105ca msza\u0142em rzymskim wed\u0142ug wydania z roku 1962. (…) Zezwolenie dotyczy okre\u015blonej grupy, kt\u00f3ra nie b\u0119dzie si\u0119 powi\u0119ksza\u0107. Nie udzielam b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa na kontakt z Bractwem \u015bwi\u0119tego Piotra, ani na odwiedzanie wspomnianej grupy przez ksi\u0119\u017cy z tego\u017c Bractwa, jak r\u00f3wnie\u017c odprawianie przez nich Mszy \u015bw. lub wyg\u0142aszania nauk\u201d. Czy w ten spos\u00f3b mia\u0142 si\u0119 wyra\u017ca\u0107 zapisany w przywo\u0142ywanym w li\u015bcie biskupa papieskim motu proprio<\/em> \u201eszacunek do nastawienia tych, kt\u00f3rzy czuj\u0105 si\u0119 zwi\u0105zani z liturgiczn\u0105 tradycj\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105\u201d oraz \u201eszerokie i wielkoduszne zastosowanie wydanych ju\u017c dawniej przez Stolic\u0119 Apostolsk\u0105 zalece\u0144 co do pos\u0142ugiwania si\u0119 Msza\u0142em Rzymskim wed\u0142ug wydania typicznego z roku 1962\u201d? Oto mia\u0142a si\u0119 odprawia\u0107 jedna Msza \u015bw. w miesi\u0105cu i to wy\u0142\u0105cznie w obecno\u015bci sygnatariuszy petycji (!). Dodatkowo faktyczny zakaz kontakt\u00f3w z petrystami i jednoczesna odmowa delegowania celebransa, kt\u00f3rego \u201ewierni mieli sobie znale\u017a\u0107\u201d w\u015br\u00f3d miejscowego kleru, op\u00f3\u017ani\u0142 pierwsz\u0105 celebracj\u0119 o ponad osiem tygodni, gdy w ko\u0144cu pro\u015bbom wiernych uleg\u0142 ks. kan. Zygmunt Chwi\u0142kowski. \u201eWielkoduszno\u015b\u0107\u201d rz\u0105dcy archidiecezji sprawi\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce miejscem celebracji \u201eindultowych\u201d Mszy \u015bw. uczyniono wewn\u0119trzn\u0105 kaplic\u0119 prowadzonego przez siostry serafitki domu pomocy spo\u0142ecznej dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy niepe\u0142nosprawnej umys\u0142owo – wiernym przemierzaj\u0105cym w drodze do kaplicy kolejne sale i korytarze o\u015brodka trudno by\u0142o wyzby\u0107 si\u0119 wra\u017cenia, i\u017c s\u0105 tam intruzami zak\u0142\u00f3caj\u0105cymi domowy mir. Na dodatek wikariusz generalny, bp. Zdzis\u0142aw Fortuniak, nie omieszka\u0142 przekaza\u0107 celebransowi listy os\u00f3b, kt\u00f3re podpisa\u0142y petycj\u0119 i przez to by\u0142y \u201euprawnione\u201d do s\u0142uchania Mszy \u015bw. Ks. Chwi\u0142kowski zachowa\u0142 jednak zdrowy rozs\u0105dek i nie sprawdza\u0142 owej \u201elisty obecno\u015bci\u201d, apeluj\u0105c jedynie o to, by liczba obecnych wiernych znacz\u0105co nie przekroczy\u0142a liczby sygnatariuszy petycji. Pierwsza w Polsce \u201eindultowa\u201d Msza \u015bw. zosta\u0142a odprawiona 12 czerwca 1994 r., w 2. niedziel\u0119 po Zes\u0142aniu Ducha \u015awi\u0119tego.<\/p>\r\n

\u201eCzy\u017cby obawa?\u201d<\/h4>\r\n

W listopadzie tego samego roku Bractwo Kap\u0142a\u0144skie \u015aw. Piusa X rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 duszpastersk\u0105 w Poznaniu. W nr 3 czasopisma Zawsze wierni ks. Karol Stehlin napisa\u0142: \u201eSobota, 12 listopada. Wprowadzamy si\u0119 do naszego domu w Poznaniu, kt\u00f3ry odt\u0105d b\u0119dzie nosi\u0142 imi\u0119 \u015bw. Piusa X. Jednak, jak dotychczas, tylko niewielu ze sporej liczby wiernych w Poznaniu, przywi\u0105zanych do Tradycji, zdecydowa\u0142o si\u0119 ujawni\u0107. Czy\u017cby obawa?\u201d. Ponad p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej w kolejnym numerze czasopisma ks. Stehlin zn\u00f3w pisze: \u201eJak du\u017ca by\u0142aby nasza pozna\u0144ska wsp\u00f3lnota, gdyby tutejsi wierni rozumieli, \u017ce w dzisiejszym kryzysie Ko\u015bcio\u0142a nie tylko chodzi o to, by m\u00f3c co cztery tygodnie uczestniczy\u0107 w tradycyjnej Mszy \u015bw., lecz tak\u017ce, by broni\u0107 naszej katolickiej wiary przed coraz silniejszym wp\u0142ywem ekumenizmu. Tego jednak nie jest w stanie przekaza\u0107 ksi\u0105dz, kt\u00f3ry tradycyjn\u0105 Msz\u0119 \u015bw. odprawia nie z przekonania\u201d.<\/p>\r\n

I rzeczywi\u015bcie – na kolejn\u0105, wystosowan\u0105 w maju 1995 r. pro\u015bb\u0119 o przed\u0142u\u017cenie wa\u017cno\u015bci indultu z roku poprzedniego, zwi\u0119kszenie cz\u0119stotliwo\u015bci i zmian\u0119 miejsca celebracji Mszy na ko\u015bci\u00f3\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszej Krwi Pana Jezusa, abp Stroba odpowiedzia\u0142 pismem, w kt\u00f3rym da\u0142 wyraz przekonaniu, \u017ce celebracja w rycie klasycznym \u201estwarza niebezpiecze\u0144stwo kruszenia jedno\u015bci\u201d i \u017ce intencj\u0105 Ojca \u015awi\u0119tego, gdy wydawa\u0142 motu proprio Ecclesia Dei<\/em>, by\u0142o niedoprowadzenie do sytuacji, w kt\u00f3rej nagle zosta\u0142yby zerwane \u201eemocjonalne powi\u0105zania\u201d tych, kt\u00f3rzy \u201ew momencie wydawania Listu [motu proprio<\/em>] czuli si\u0119 \u017cywo zwi\u0105zani ze Msz\u0105 \u015bw. Piusa V\u201d. \u201e[Papie\u017c] nie zamierza\u0142 jednak – kontynuowa\u0142 metropolita pozna\u0144ski – stworzy\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej grono im podobnych ci\u0105gle by si\u0119 poszerza\u0142o. (…) Jestem osobi\u015bcie przekonany, i\u017c motywy, dla kt\u00f3rych prosz\u0105 Panowie5<\/a> o przed\u0142u\u017cenie zezwolenia maj\u0105 charakter akcydentalny, cho\u0107 Panowie mo\u017ce widz\u0105 to inaczej\u201d. Arcybiskup poinformowa\u0142, \u017ce nie zgodzi si\u0119 ani na zmian\u0119 miejsca celebracji na ko\u015bci\u00f3\u0142 lub boczn\u0105 kaplic\u0119 w ko\u015bciele, ani na odprawianie cz\u0119stsze ni\u017c raz w miesi\u0105cu. Osoby pytaj\u0105ce ks. Chwi\u0142kowskiego o powody, dla kt\u00f3rych Msza nie mo\u017ce by\u0107 sprawowana w dost\u0119pnym dla wiernych ko\u015bciele w centrum miasta, us\u0142yszeli, \u017ce \u201ejeszcze m\u00f3g\u0142by wej\u015b\u0107 kto\u015b postronny i by\u0142oby zgorszenie\u201d… S\u0119dziwy ksi\u0105dz z pewno\u015bci\u0105 nie mia\u0142 na my\u015bli zgorszenia natury moralnej, ale jego s\u0142owa i tak stanowi\u0142y znakomit\u0105 ilustracj\u0119 dla stanu umys\u0142\u00f3w polskiego kleru \u0107wier\u0107 wieku po zako\u0144czeniu II Soboru Watyka\u0144skiego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Na kolejny dekret wierni czekali przez dwa miesi\u0105ce, podczas kt\u00f3rych Msza \u015bw. nie by\u0142a odprawiana. Si\u00f3dmego wrze\u015bnia abp Stroba celebransem mianowa\u0142 ks. dr. hab. Ludwika Wci\u00f3rk\u0119, a miejsce celebracji zmieni\u0142 na znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na obrze\u017cach miasta kaplic\u0119 domu zakonnego si\u00f3str pasterek. W li\u015bcie skierowanym do wiernych napisa\u0142: \u201eSerdecznie \u017cycz\u0119, by zezwolenie to prowadzi\u0142o stopniowo lecz zdecydowanie do uczestniczenia jedynie we Mszy \u015bw. odprawianej we wszystkich ko\u015bcio\u0142ach archidiecezji i Ko\u015bcio\u0142a Powszechnego\u201d.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

W tym czasie z inicjatywy kilku wiernych – przede wszystkim Konrada Szyma\u0144skiego i Jana Filipa Libickiego – zacz\u0119\u0142o ukazywa\u0107 si\u0119 w Poznaniu \u201ePismo po\u015bwi\u0119cone Tradycji Katolickiej – Nova et Vetera\u201d. W spisie tre\u015bci pierwszego numeru, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 na jesieni 1994 r., mo\u017cna znale\u017a\u0107 takie tytu\u0142y jak \u00c5\u00b9r\u00f3d\u0142em kryzysu jest nowa liturgia<\/em>, Trzecia rocznica \u015bmierci Abpa M. Lefebvre<\/em> czy Arcybiskup Lefebvre mia\u0142 racj\u0119<\/em>. Co wi\u0119c sprawia\u0142o, \u017ce pozna\u0144scy tradycjonali\u015bci, przyznaj\u0105c racj\u0119 tw\u00f3rcy i duchowemu ojcu Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piusa X, jednocze\u015bnie godzili si\u0119 na najzupe\u0142niej nieuzasadnione szykany i brak dost\u0119pu do Mszy \u015bw., sakrament\u00f3w i jakiejkolwiek formy duszpasterstwa? I to w sytuacji, gdy mogli skorzysta\u0107 z pos\u0142ugi kap\u0142ana Bractwa \u015aw. Piusa X! Powod\u00f3w zapewne by\u0142o kilka.<\/p>\r\n

\u201eEsbeckie metody\u201d<\/h4>\r\n

Pierwszy z nich z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stanowi\u0142a niedostateczna \u015bwiadomo\u015b\u0107 wiernych co do rozmiar\u00f3w kryzysu w Ko\u015bciele. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie istnia\u0142a w\u00f3wczas platforma wymiany informacji r\u00f3wnie efektywna, jak dzisiejsza sie\u0107 internetowa, a dost\u0119p do publikacji, omawiaj\u0105cych to zagadnienie, szczeg\u00f3lnie polskoj\u0119zycznych (znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w obcych nie by\u0142a w\u00f3wczas tak powszechna jak dzi\u015b), by\u0142 bardzo ograniczony. Z najbardziej gorsz\u0105cymi i poruszaj\u0105cymi wyobra\u017ani\u0119 skutkami kryzysu mia\u0142y wi\u0119c do czynienia jedynie osoby wyje\u017cd\u017caj\u0105ce za granic\u0119, do kraj\u00f3w Europy Zachodniej, a tacy byli stosunkowo nieliczni. Drugim powodem by\u0142a okoliczno\u015b\u0107, \u017ce duchownymi darzonymi przez pozna\u0144skich wiernych najwi\u0119kszym chyba zaufaniem byli za\u0142o\u017cyciele Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piotra, kt\u00f3rzy odwiedzali stolic\u0119 Wielkopolski na d\u0142ugo przedtem, zanim pr\u00f3by zorganizowanej pracy duszpasterskiej podj\u0119\u0142o tam Bractwo \u015aw. Piusa X. Trudno by\u0142o oczekiwa\u0107, \u017ce ksi\u0119\u017ca Bisig i Emerson zaneguj\u0105 swe \u017cyciowe wybory – obaj opu\u015bcili abp. Lefebvre\u2019a w 1988 r. – i b\u0119d\u0105 przekonywa\u0107 wiernych do istnienia w Ko\u015bciele sytuacji nadzwyczajnej uzasadniaj\u0105cej korzystanie z jurysdykcji zast\u0119pczej, zalecaj\u0105c oddanie si\u0119 pod opiek\u0119 duszpastersk\u0105 Bractwa \u015aw. Piusa X (ostatecznie zakazano im zreszt\u0105 kontakt\u00f3w z pozna\u0144skimi wiernymi). Kolejnym powodem obaw przed takim krokiem by\u0142o wyniesione z czas\u00f3w komunizmu prze\u015bwiadczenie, \u017ce \u201ebiskupi wiedz\u0105, co robi\u0105\u201d, a wszelka, nawet najbardziej uzasadniona krytyka ich dzia\u0142a\u0144 os\u0142abia Ko\u015bci\u00f3\u0142 i godzi w osob\u0119 papie\u017ca Jana Paw\u0142a II, co zaledwie kilka lat po upadku komunizmu nadal stanowi\u0142o niemal akt narodowej zdrady – w ko\u0144cu to w\u0142a\u015bnie konserwatywni katolicy najbardziej krytykowali \u015brodowisko \u201eTygodnika Powszechnego\u201d za publicystyk\u0119, kt\u00f3rej ostrze by\u0142o wymierzone w prymasa Stefana kardyna\u0142a Wyszy\u0144skiego. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce jeden z pozna\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w kurialnych nie oszcz\u0119dzi\u0142 wiernym sk\u0142adaj\u0105cym kolejne urz\u0119dowe pismo niezwykle gorzkich s\u0142\u00f3w, zarzucaj\u0105c im, \u017ce \u201eesbeckimi metodami rozbijaj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142\u201d. W czasach, w kt\u00f3rych duchowie\u0144stwo, w odr\u00f3\u017cnieniu od wiernych, nadal ca\u0142kiem niezas\u0142u\u017cenie cieszy\u0142o si\u0119 opini\u0105 odpornego na zakusy komunistycznej bezpieki, by\u0142o to oskar\u017cenie szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie.<\/p>\r\n

Nie mniej wa\u017cnym (o ile nie najwa\u017cniejszym) powodem by\u0142o r\u00f3wnie\u017c polityczne zaanga\u017cowanie os\u00f3b nadaj\u0105cych ton pozna\u0144skiemu \u015brodowisku wiernych Tradycji \u0142aci\u0144skiej i zwi\u0105zana z tym konieczno\u015b\u0107 zapewnienia sobie poparcia lokalnego duchowie\u0144stwa – nie tyle samych biskup\u00f3w, co dziekan\u00f3w i proboszcz\u00f3w, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas zachowywali o wiele wi\u0119kszy wp\u0142yw na katolick\u0105 opini\u0119 publiczn\u0105, ni\u017c ma to miejsce dzi\u015b, po 20 latach niepodleg\u0142o\u015bci, i dla kt\u00f3rych odwo\u0142ywanie si\u0119 do \u201eniepotrzebnych tutaj \u00abniemieckich\u00bb ksi\u0119\u017cy\u201d (niezale\u017cnie nawet od tego, czy zwi\u0105zanych z Papiesk\u0105 Komisj\u0105 Ecclesia Dei<\/em>, czy z FSSPX), stanowi\u0142o kamie\u0144 obrazy.<\/p>\r\n

Drogi si\u0119 rozchodz\u0105<\/h4>\r\n

Przytoczone powody mog\u0105 brzmie\u0107 jak rodzaj usprawiedliwienia wybor\u00f3w czynionych przez ludzi pochodz\u0105cych ze \u015brodowiska, do kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142 (cho\u0107 w czasach p\u00f3\u017aniejszych ni\u017c wy\u017cej opisywane) r\u00f3wnie\u017c autor tekstu, ale nie spos\u00f3b nie zauwa\u017cy\u0107, \u017ce osobom zwi\u0105zanym z \u00f3wczesn\u0105 pozna\u0144sk\u0105 kaplic\u0105 FSSPX r\u00f3wnie\u017c nie starczy\u0142o determinacji, by dotrze\u0107 do \u201eindultowych\u201d wiernych – nawet gdyby pr\u00f3by ich przekonania mia\u0142y okaza\u0107 si\u0119 bezskuteczne. I nie jest to w \u017cadnej mierze zarzut pod adresem ksi\u0119\u017cy Bractwa, kt\u00f3rzy w Polsce pocz\u0105tku lat 90. XX wieku znajdowali si\u0119 w szczeg\u00f3lnie trudnych warunkach wynikaj\u0105cych z braku organizacyjnego zaplecza, bariery j\u0119zykowej czy przypinanej im \u0142atki \u201eschizmatyk\u00f3w\u201d, ale w\u0142a\u015bnie pod adresem wiernych, kt\u00f3rzy takie mo\u017cliwo\u015bci mieli, lecz z nich nie skorzystali. By\u0107 mo\u017ce to zaniechanie w jakiej\u015b mierze przyczyni\u0142o si\u0119 do tego, \u017ce dzisiejszy przeorat pw. \u015awi\u0119tego Piusa X, ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Niepokalanego Pocz\u0119cia i szko\u0142a Naj\u015bwi\u0119tszej Rodziny powsta\u0142y nie w Poznaniu, ale w Warszawie. Ze wspomnie\u0144 pozna\u0144skich wiernych, dzi\u015b zwi\u0105zanych z FSSPX, a wywodz\u0105cych si\u0119 z dawnego \u201e\u015brodowiska indultowego\u201d, wynika bowiem, \u017ce w\u00f3wczas nie bardzo zdawali sobie nawet spraw\u0119 z tego, gdzie dok\u0142adnie w Grodzie Przemys\u0142a mie\u015bci\u0142 si\u0119 dzi\u015b ju\u017c nieistniej\u0105cy dom Bractwa, nie dociera\u0142y do nich informacje o wyk\u0142adach ks. Stehlina, nie wspominaj\u0105c o osobistych kontaktach mi\u0119dzy cz\u0142onkami obu \u015brodowisk. Warto wi\u0119c zaznaczy\u0107, \u017ce nie by\u0142o w\u00f3wczas – bo by\u0107 nie mog\u0142o! – \u017cadnej specjalnej niech\u0119ci pomi\u0119dzy pozna\u0144skimi \u201eindultowcami\u201d a \u201elefebrystami\u201d6<\/a>. Olbrzymi szacunek, jakim by\u0142 darzony abp Marceli Lefebvre przez cz\u0142onk\u00f3w pozna\u0144skiego \u015brodowiska indultowego, mo\u017ce i \u015bwiadczy\u0142 o niekonsekwencji jego cz\u0142onk\u00f3w, lecz pozostaje faktem, kt\u00f3remu nie spos\u00f3b zaprzeczy\u0107. Jest to szczeg\u00f3lnie widoczne z dzisiejszej perspektywy, gdy Bractwo zn\u00f3w rozpoczyna dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Poznaniu, a wiernymi prosz\u0105cymi o opiek\u0119 duszpastersk\u0105 s\u0105 przede wszystkim osoby, kt\u00f3re przed 17 laty wyst\u0119powa\u0142y do abp. Jerzego Stroby z pro\u015bb\u0105 o indult.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n

<\/td>\r\n<\/tr>\r\n
\r\n

\"dokumentacja\" <\/a><\/p>\r\n<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n

Nowy arcybiskup i kolejne korowody<\/h4>\r\n

27 kwietnia 1996 r. odby\u0142 si\u0119 ingres nowego rz\u0105dcy archidiecezji pozna\u0144skiej, kt\u00f3rym papie\u017c Jan Pawe\u0142 II uczyni\u0142 bp. Juliusza Paetza, dotychczasowego ordynariusza \u0142om\u017cy\u0144skiego, a wcze\u015bniej, w latach 1976-1982, pra\u0142ata antykamery papieskiej.<\/p>\r\n

W pa\u017adzierniku tego roku, po wyga\u015bni\u0119ciu ostatniego indultu wydanego przez abp. Strob\u0119, pozna\u0144scy jezuici w uzgodnieniu z zainteresowanymi wiernymi wystosowali do Kurii Metropolitalnej pismo z propozycj\u0105 obj\u0119cia wiernych opiek\u0105 duszpastersk\u0105 i celebracji coniedzielnych Mszy \u015bw. Pismo zosta\u0142o z\u0142o\u017cone na r\u0119ce wikariusza biskupiego, ks. Stefana Schudego. W odpowiedzi sekretarz abp. Paetza przekaza\u0142 superiorowi ustn\u0105 zgod\u0119 metropolity. Celebracje mia\u0142y si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 10 listopada 1996 r., co jezuici og\u0142osili w oficjalnych komunikatach. Wszystko to jednak by\u0142o zbyt pi\u0119kne, by mog\u0142o okaza\u0107 si\u0119 prawdziwe: 10 listopada, bez podania przyczyn, wycofano zgod\u0119 na coniedzieln\u0105 celebracj\u0119 Mszy \u015bw. w rycie klasycznym, a rozgoryczeni \u201eorganizatorzy Mszy\u201d wydali komunikat adresowany do jej potencjalnych uczestnik\u00f3w, w kt\u00f3rym wyrazili smutek, poinformowali o zaistnia\u0142ej sytuacji i poruszyli kwesti\u0119 mo\u017cliwo\u015bci uczestnictwa we Mszach celebrowanych przez kap\u0142ana z Bractwa \u015aw. Piusa X, apeluj\u0105c jednak o cierpliwo\u015b\u0107 i wyra\u017caj\u0105c nadziej\u0119 na zmian\u0119 sytuacji – komunikat ten by\u0142 jednocze\u015bnie pierwszym oficjalnie og\u0142oszonym stanowiskiem, w kt\u00f3rym przedstawiciele pozna\u0144skiego \u015brodowiska wiernych Tradycji \u0142aci\u0144skiej wprost odnie\u015bli si\u0119 do istnienia w Poznaniu apostolatu FSSPX. Cztery dni p\u00f3\u017aniej grupa 86 wiernych wystosowa\u0142a do abp. Paetza petycj\u0119, w kt\u00f3rej prosi\u0142a o pisemne potwierdzenie wydanej w pa\u017adzierniku zgody na coniedzieln\u0105 celebracj\u0119 Mszy \u015bw., pytaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u201eczy naprawd\u0119 prosz\u0105 o zbyt wiele; czy cotygodniowa Msza \u015bwi\u0119ta w dawnym obrz\u0105dku zagra\u017ca jedno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a?\u201d.<\/p>\r\n

Po miesi\u0105cu oczekiwania wierni wystosowali nast\u0119pny list, w kt\u00f3rym wyrazili zaniepokojenie faktem, \u017ce wed\u0142ug dost\u0119pnych im informacji odpowied\u017a na ich pro\u015bb\u0119 i dekret w tej sprawie ma zosta\u0107 przygotowany na podstawie listu Quattor abhinc annos<\/em> z 1984 r., a nie na podstawie p\u00f3\u017aniejszego i mniej restrykcyjnego motu proprio Ecclesia Dei. R\u00f3wnie\u017c ten list pozosta\u0142 bez odpowiedzi.<\/p>\r\n

Wzruszenie abp. Paetza<\/h4>\r\n

W ko\u0144cu dekretem z 15 stycznia 1997 r. abp Paetz zezwoli\u0142 na odprawianie dw\u00f3ch Mszy \u015bw. w miesi\u0105cu, miejscem celebracji ustanawiaj\u0105c ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. Naj\u015bwi\u0119tszej Krwi Pana Jezusa, a celebransem mianuj\u0105c ks. dr. Jerzego Szelmeczk\u0119 SI. W swym li\u015bcie arcybiskup napisa\u0142: \u201eUfam, \u017ce pro\u015bba Pa\u0144stwa wynika z mi\u0142o\u015bci do Boga i przywi\u0105zania do Ko\u015bcio\u0142a, a jej spe\u0142nienie dopomo\u017ce do pe\u0142niejszego w\u0142\u0105czenia si\u0119 w realizacj\u0119 nauki Ko\u015bcio\u0142a zgodnie z Vaticanum II<\/em>\u201d. Pro\u015bba o audiencj\u0119 zosta\u0142a pomini\u0119ta milczeniem.<\/p>\r\n

W pa\u017adzierniku 1998 r. cz\u0142onkowie pozna\u0144skiego \u015brodowiska indultowego uczestniczyli w pielgrzymce do Rzymu na uroczysto\u015bci dziesi\u0119ciolecia wydania motu proprio Ecclesia Dei<\/em>, podczas kt\u00f3rych wzi\u0119li udzia\u0142 w spotkaniu z papie\u017cem Janem Paw\u0142em II na placu \u015awi\u0119tego Piotra i w konferencji z udzia\u0142em kard. J\u00f3zefa Ratzingera. Zaproszono w\u00f3wczas ks. Bisiga do ponownego odwiedzenia Polski, a wizyta ta dosz\u0142a do skutku miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n

Podczas swej wizyty w Poznaniu prze\u0142o\u017cony generalny Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piotra wraz z przedstawicielami pozna\u0144skich wiernych zosta\u0142 przyj\u0119ty przez biskupa pomocniczego Zdzis\u0142awa Fortuniaka. Ksi\u0119dzu Bisigowi towarzyszyli r\u00f3wnie\u017c klerycy Tomasz Dawidowski i Wojciech Grygiel. W odprawionej przez genera\u0142a Mszy \u015bw. – bez wcze\u015bniejszej zapowiedzi – wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 abp Juliusz Paetz, kt\u00f3ry po zako\u0144czeniu celebracji przem\u00f3wi\u0142 do wiernych zebranych przed \u015bwi\u0105tyni\u0105. Metropolita wyrazi\u0142 wzruszenie powodowane wspomnieniem w\u0142asnej prymicji i zapewni\u0142, \u017ce jego obecno\u015b\u0107 \u015bwiadczy, i\u017c \u201ewierni liturgii tradycyjnej znajduj\u0105 si\u0119 w sercu Ko\u015bcio\u0142a\u201d. Niespodziewana wizyta i s\u0142owa arcypasterza da\u0142y wiernym pewno\u015b\u0107, \u017ce kolejny dekret b\u0119dzie dla nich hojniejszy.<\/p>\r\n

Tymczasem w kwietniu 1999 r. arcybiskup przed\u0142u\u017cy\u0142 do ko\u0144ca 2000 r. wa\u017cno\u015b\u0107 poprzedniego dekretu, nie zmieniaj\u0105c jego warunk\u00f3w. Mimo pr\u00f3\u015bb nie udzielono zgody na celebracje cz\u0119stsze ni\u017c dwa razy w miesi\u0105cu. Gesty i s\u0142owa z okazji wizyty ks. Bisiga okaza\u0142y si\u0119 pust\u0105 kurtuazj\u0105. Restrykcje obowi\u0105zywa\u0142y przez kolejne dwa lata, gdy w wyniku zupe\u0142nie nieoczekiwanych i pocz\u0105tkowo niezrozumia\u0142ych okoliczno\u015bci dosz\u0142o do \u201eodwil\u017cy\u201d. \u00ce\u00a9<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dwie dekady w eklezjalnej krainie czar\u00f3w, cz. II<\/h2>\r\n

W kwietniu 1999 r. arcybiskup Juliusz Paetz przed\u0142u\u017cy\u0142 do ko\u0144ca 2000 r. wa\u017cno\u015b\u0107 poprzedniego dekretu, nie zmieniaj\u0105c jego warunk\u00f3w; mimo pr\u00f3\u015bb, nie udzielono zgody na celebracje cz\u0119stsze ni\u017c dwa razy w miesi\u0105cu. Gesty i s\u0142owa z okazji wizyty ks. Bisiga okaza\u0142y si\u0119 pust\u0105 kurtuazj\u0105. Jednak w zwi\u0105zku ze \u015bmierci\u0105 ks. dr. Jerzego Szelmeczki SI metropolita pozna\u0144ski by\u0142 zmuszony powo\u0142a\u0107 nowego celebransa Mszy \u201eindultowych\u201d. O ch\u0119tnego do sprawowania w rycie klasycznym i opieki nad do\u015b\u0107 pr\u0119\u017cnym, a na dodatek aktywnym politycznie \u015brodowiskiem nie by\u0142o \u0142atwo. W ko\u0144cu na osobiste pro\u015bby bp. Zdzis\u0142awa Fortuniaka i ks. kan. Jana Stanis\u0142awskiego obowi\u0105zk\u00f3w tych podj\u0105\u0142 si\u0119 ks. pra\u0142. W\u0142adys\u0142aw Ko\u0142odziej, oficja\u0142 pozna\u0144skiego S\u0105du Metropolitalnego. Udzielona mu nominacja okaza\u0142a si\u0119 dla wiernych – mimo ich pocz\u0105tkowych obaw, przydzielono im bowiem \u201ekurialist\u0119\u201d, a nie do\u015bwiadczonego duszpasterza – nader szcz\u0119\u015bliwa. Ksi\u0105dz Ko\u0142odziej przez ca\u0142y czas swej pos\u0142ugi wykazywa\u0142 si\u0119 wobec cz\u0142onk\u00f3w \u015brodowiska \u201eindultowego\u201d szczero\u015bci\u0105 i \u017cyczliwo\u015bci\u0105, ale tak\u017ce – dzi\u0119ki autorytetowi, kt\u00f3rym cieszy\u0142 si\u0119 w archidiecezji – by\u0142 znakomitym rzecznikiem ich sprawy przed w\u0142adzami duchownymi i miejscowym klerem.<\/p>\r\n

Pierwszym znacz\u0105cym owocem tej decyzji by\u0142a milcz\u0105ca zgoda pozna\u0144skiej kurii na propozycj\u0119 zorganizowania w Poznaniu obchod\u00f3w 900. rocznicy wyzwolenia Grobu Bo\u017cego w Jerozolimie, przypadaj\u0105cej w lipcu 1999 r. Jej g\u0142\u00f3wnym punktem by\u0142a tradycyjna Msza \u015bw. sprawowana przez ks. pra\u0142. Ko\u0142odzieja w ko\u015bciele pw. \u015awi\u0119tego Antoniego Padewskiego, sanktuarium Matki Bo\u017cej w Cudy Wielmo\u017cnej – Pani Poznania, jednej z najwa\u017cniejszych i najpi\u0119kniejszych \u015bwi\u0105ty\u0144 stolicy Wielkopolski. Odby\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zorganizowana we wsp\u00f3\u0142pracy z Pozna\u0144skim Towarzystwem Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk sesja naukowa po\u015bwi\u0119cona wyprawom krzy\u017cowym, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 prelegentk\u0105 by\u0142a uznana polska mediewistka prof. Alicja Kar\u0142owska\u00ad\u201d\u2018Kamzowa. Patronat nad uroczysto\u015bciami obj\u0119\u0142a prof. Alicja Grze\u015bkowiak – marsza\u0142ek Sejmu i dama zakonu bo\u017cogrobc\u00f3w, w komitecie honorowym znalaz\u0142o si\u0119 trzech pozna\u0144skich kawaler\u00f3w malta\u0144skich (w\u015br\u00f3d nich Marcin Libicki – wiceprzewodnicz\u0105cy Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy), a tak\u017ce: Marek Jurek – cz\u0142onek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, prof. Stefan Stuligrosz – tw\u00f3rca ch\u00f3ru \u201ePozna\u0144skie s\u0142owiki\u201d, kt\u00f3ry zapewni\u0142 liturgii znakomit\u0105 opraw\u0119, prezydent Poznania oraz jego zast\u0119pcy, wojewoda wielkopolski, przewodnicz\u0105cy rady miasta, a nawet znany pozna\u0144ski biznesmen Jan Kulczyk. W komitecie organizacyjnym zasiad\u0142o za\u015b kilku pozna\u0144skich radnych.<\/p>\r\n

Bogaty program obchod\u00f3w, a przede wszystkim udzia\u0142 w nich wielu os\u00f3b publicznych szybko zosta\u0142y odczytane jako demonstracja wp\u0142yw\u00f3w tradycyjnych katolik\u00f3w, tak wobec pozna\u0144skiej kurii, jak ca\u0142ego grona liberalnych katolik\u00f3w, kt\u00f3rzy na \u0142amach \u201eTygodnika Powszechnego\u201d i \u201eGazety Wyborczej\u201d krytykowali ide\u0119 obchod\u00f3w. Organizowane z rozmachem \u201ewydarzenia liturgiczne\u201d sta\u0142y si\u0119 odt\u0105d znakiem rozpoznawczym tego \u015brodowiska – znakiem, kt\u00f3ry z czasem zacz\u0105\u0142 wzbudza\u0107 coraz wi\u0119cej kontrowersji r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d katolickich konserwatyst\u00f3w.<\/p>\r\n

Biskup z kraju papie\u017ca i posoborowe tabu<\/h4>\r\n

Kolejnym dowodem \u017cyczliwo\u015bci nowego celebransa by\u0142a decyzja abp. Mariana Przykuckiego, emerytowanego ordynariusza szczeci\u0144sko\u00ad\u201d\u2018kamie\u0144skiego, kt\u00f3ry na osobist\u0105 pro\u015bb\u0119 ks. pra\u0142. Ko\u0142odzieja i wbrew opinii nieprzychylnego sprawie nuncjusza abp. Kowalczyka zgodzi\u0142 si\u0119 udzieli\u0107 \u015bwi\u0119ce\u0144 kap\u0142a\u0144skich grupie diakon\u00f3w Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piotra, a w\u015br\u00f3d nich Polakowi, ks. Tomaszowi Dawidowskiemu. Zgoda abp. Przykuckiego znakomicie wpisa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142ania pozna\u0144skich wiernych, maj\u0105ce na celu umo\u017cliwienie ksi\u0119\u017com tego instytutu – w bli\u017cszej lub dalszej perspektywie – pracy duszpasterskiej w naszym kraju. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 1 lipca 2000 r. w ko\u015bciele Matki Boskiej Zwyci\u0119skiej w bawarskim Wigratzbad. Wiadomo\u015b\u0107 o tym, \u017ce biskup z Polski – ojczyzny Jana Paw\u0142a II, maj\u0105cej stanowi\u0107 wzorcowy przyk\u0142ad \u201eudanych posoborowych reform liturgicznych\u201d, gdzie katoliccy tradycjonali\u015bci mieli by\u0107 zjawiskiem tyle\u017c egzotycznym, co niemal nieistniej\u0105cym – odprawi\u0142 Msz\u0119 \u015bw. w rycie klasycznym, z\u0142ama\u0142a pewnego rodzaju tabu. Nie tylko wprawi\u0142a w irytacj\u0119 nuncjusza, a w konsternacj\u0119 wielu cz\u0142onk\u00f3w Konferencji Episkopatu Polski, ale na dodatek odbi\u0142a si\u0119 szerokim echem w katolickich \u015brodowiskach Europy Zachodniej. Przekonali si\u0119 o tym pytani o spraw\u0119 pozna\u0144scy delegaci na zorganizowan\u0105 w Rzymie z okazji Roku Jubileuszowego konferencji Mi\u0119dzynarodowej Federacji Una Voce<\/em>.<\/p>\r\n

Zgodna wsp\u00f3\u0142praca wiernych z wyznaczonym przez arcybiskupa celebransem, kt\u00f3ry cieszy\u0142 si\u0119 niema\u0142ym autorytetem, ale tak\u017ce odpowiednimi koneksjami – a co za tym idzie, spor\u0105 swobod\u0105 w decydowaniu o bie\u017c\u0105cych sprawach \u015brodowiska – zaowocowa\u0142a z\u0142agodzeniem rygor\u00f3w ustanowionych przez abp. Strob\u0119 i podtrzymywanych, cho\u0107 ju\u017c mniej zdecydowanie, przez abp. Paetza. Dzia\u0142o si\u0119 to niejako metod\u0105 fakt\u00f3w dokonanych, bowiem ks. pra\u0142. Ko\u0142odziej uzna\u0142, \u017ce skoro zosta\u0142 mianowany \u201eopiekunem\u201d \u015brodowiska, to nie po to, by nie wychodzi\u0107 naprzeciw jego potrzebom. Odt\u0105d nie tylko \u0142atwiej i bez niepotrzebnych upokorze\u0144 mo\u017cna by\u0142o uzyska\u0107 zgod\u0119 na przyjmowanie sakrament\u00f3w w rycie klasycznym (przede wszystkim \u015blub\u00f3w i chrzt\u00f3w), ale tak\u017ce zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 sprawowania Mszy \u015bw., co z czasem by\u0142o uzale\u017cnione jedynie od kwestii znalezienia dyspozycyjnego celebransa. W\u0142a\u015bnie dlatego ks. pra\u0142. Ko\u0142odzieja, na pro\u015bb\u0119 wiernych, zacz\u0119li wspomaga\u0107 ks. kan. Stefan Patryjas, emerytowany proboszcz parafii pw. \u015awi\u0119tego Jana Bosko w Luboniu, ks. W\u0142odzimierz Wygocki, kt\u00f3ry ju\u017c wcze\u015bniej ch\u0119tnie s\u0142u\u017cy\u0142 pozna\u0144skim \u201eindultowcom\u201d, oraz ks. Andrzej Szczeszy\u0144ski, proboszcz parafii w Wielowsi. W Grodzie Przemys\u0142a zn\u00f3w go\u015bcili ksi\u0119\u017ca spoza archidiecezji, w tym r\u00f3wnie\u017c pracuj\u0105cy w Wiedniu ks. Dawidowski. W lipcu 2000 r. odprawi\u0142 on w Poznaniu swoje uroczyste prymicje, a w lutym 2001 r. g\u0142osi\u0142 nauki i sprawowa\u0142 Msze \u015bw. podczas zorganizowanych przez pozna\u0144skich tradycjonalist\u00f3w wyjazdowych rekolekcji w benedykty\u0144skim przeoracie w Lubiniu. Nast\u0119pnie, w marcu tego samego roku, w uzgodnieniu z wiernymi i na pro\u015bb\u0119 ks. Arnolda Devillersa, prze\u0142o\u017conego generalnego petryst\u00f3w, przyby\u0142 do Polski ks. J\u00f3zef Bisig, kt\u00f3ry w Poznaniu zosta\u0142 przyj\u0119ty przez wikariusza generalnego bp. Zdzis\u0142awa Fortuniaka. Podczas spotkania ustalono, \u017ce wraz z nowym rokiem akademickim ks. Dawidowski podejmie uzupe\u0142niaj\u0105ce studia magisterskie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Adama Mickiewicza7<\/a> i b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0107 pomoc\u0105 pra\u0142atowi Ko\u0142odziejowi przy celebracjach dla pozna\u0144skiego \u015brodowiska \u201eindultowego\u201d.<\/p>\r\n

Sine populo<\/em><\/h4>\r\n

Do Polski ks. Dawidowski przyby\u0142 ju\u017c w lipcu 2001 r., aby by\u0107 kapelanem zorganizowanego przez pozna\u0144skich wiernych w Podg\u00f3rzynie ko\u0142o Jeleniej G\u00f3ry wakacyjnego obozu j\u0119zykowego dla m\u0142odzie\u017cy. Poinformowany o charakterze przedsi\u0119wzi\u0119cia kanclerz legnickiej kurii wystosowa\u0142 do ks. Dawidowskiego list, w kt\u00f3rym oznajmi\u0142, \u017ce ordynariusz diecezji \u201enie dostrzega w\u015br\u00f3d wiernych potrzeby odprawiania w rycie klasycznym \u015bw. Piusa V\u201d, \u201eewentualny powr\u00f3t do tego rytu m\u00f3g\u0142by by\u0107 w\u015br\u00f3d nich przyczyn\u0105 niepokoju i zamieszania\u201d, a na dodatek, \u201eje\u015bli Ksi\u0105dz ma pozwolenie odpowiednich w\u0142adz na odprawianie poza parafi\u0105 w rycie klasycznym, to na terenie Diecezji Legnickiej jej Biskup zezwala mu na sprawowanie w tym\u017ce rycie, jednak prywatnie – \u00absine populo<\/em>\u00bb (\u0142ac. \u2018bez ludu\u2019)\u201d.<\/p>\r\n

List podpisany przez kanclerza ks. J\u00f3zefa Lisowskiego nie stanowi\u0142 zaskoczenia, gdy idzie o tre\u015bci zawarte w pierwszych dw\u00f3ch punktach, jednak punkt trzeci by\u0142 tak ewidentnym dowodem lekcewa\u017cenia prawa, i\u017c za\u017cenowany, a pragn\u0105cy pozosta\u0107 w zgodzie ze zdrowym rozs\u0105dkiem miejscowy proboszcz przyzna\u0142, \u017ce w Mszach \u201eprywatnych\u201d mog\u0105 bra\u0107 udzia\u0142 wierni. Postanowi\u0142 zatem nieznane staremu msza\u0142owi okre\u015blenie \u201esine populo\u201d interpretowa\u0107 w zgodzie z pkt. 1 i 2 pisma, a wi\u0119c \u201esine populo legnicensis<\/em>\u201d (\u2018bez ludu legnickiego\u2019). W ten oto spos\u00f3b zgromadzona w Podg\u00f3rzynie pozna\u0144ska m\u0142odzie\u017c mog\u0142a si\u0119 cieszy\u0107 wolno\u015bci\u0105 uczestnictwa w tradycyjnym katolickim kulcie.<\/p>\r\n

W pa\u017adzierniku 2001 r. ks. Tomasz Dawidowski podj\u0105\u0142 studia teologiczne na Uniwersytecie Adama Mickiewicza i zamieszka\u0142 na plebanii parafii pw. Maryi Kr\u00f3lowej na pozna\u0144skiej Wildzie. Miejscem celebracji nie by\u0142 ju\u017c ma\u0142y ko\u015bci\u00f3\u0142ek przy ul. \u017bydowskiej ani kaplica Matki Bo\u017cej w ko\u015bciele pozna\u0144skich franciszkan\u00f3w, gdzie Msze \u015bw. by\u0142y sprawowane o godzinie 16.00, lecz ko\u015bci\u00f3\u0142 si\u00f3str mi\u0142osierdzia pw. Przemienienia Pa\u0144skiego. Niedzielna Msza \u015bw. by\u0142a odt\u0105d sprawowana przed po\u0142udniem, dzi\u0119ki czemu nie tylko zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 frekwencja, ale w ko\u0144cu, po wielu latach, wierni chc\u0105cy wype\u0142ni\u0107 obowi\u0105zek niedzielny nie musieli rezygnowa\u0107 z \u017cycia rodzinnego i towarzyskiego. Msze \u015bw. by\u0142y teraz odprawiane w jednej i tej samej \u015bwi\u0105tyni nie tylko w niedziele i wszystkie \u015bwi\u0119ta, ale r\u00f3wnie\u017c w dni powszednie, po pewnym czasie ks. Dawidowski zamieszka\u0142 bowiem przy klasztorze szarytek.<\/p>\r\n

Regularne duszpasterstwo przyczyni\u0142o si\u0119 do powi\u0119kszenia grona ministrant\u00f3w, zacz\u0119to tworzy\u0107 schol\u0119 gregoria\u0144sk\u0105, rozpocz\u0119\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201ekr\u0119gi rodzin\u201d, dzieci spotyka\u0142y si\u0119 na katechezach, odbywa\u0142y si\u0119 rekolekcje, a tak\u017ce organizowane w podpozna\u0144skich Radzewicach dni powo\u0142aniowe dla m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn. Bardzo wa\u017cnym wydarzeniem tamtego czasu by\u0142y r\u00f3wnie\u017c sprawowane w tradycyjnym rycie uroczysto\u015bci Wielkiego Tygodnia i Triduum Sacrum, w kt\u00f3rych wielu wiernych mia\u0142o okazj\u0119 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 pierwszy raz w \u017cyciu. Ponadto cz\u0142onkowie \u015brodowiska nale\u017c\u0105cy do Klubu Inteligencji Katolickiej zorganizowali pod auspicjami tego stowarzyszenia Studium Filozofii Klasycznej \u015aw. Tomasza z Akwinu, obejmuj\u0105ce roczny kurs z zakresu najwa\u017cniejszych dziedzin filozofii. W\u015br\u00f3d wyk\u0142adowc\u00f3w znalaz\u0142y si\u0119 takie osobisto\u015bci polskiego \u015bwiata naukowego, jak prof. Dobrochna Dembi\u0144ska\u00ad\u201d\u2018Siury oraz profesorowie Jerzy Ga\u0142kowski, Stanis\u0142aw Pier\u00f3g i Marek Piechowiak. Z inicjatywy ks. Dawidowskiego \u015brodowisko \u201eindultowe\u201d wznowi\u0142o r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicz\u0105, zawieszon\u0105 w 1998 r. wraz z ukazaniem si\u0119 ostatniego, 6\/7 numeru pisma \u201eNova et Vetera\u201d – w styczniu 2002 r. ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer dwumiesi\u0119cznika \u201eEcclesia Dei\u201d, opatrzony podtytu\u0142em \u201eBiuletyn przyjaci\u00f3\u0142 Bractwa \u015aw. Piotra w Polsce\u201d.<\/p>\r\n

Rzeczywisto\u015b\u0107 skrzeczy<\/h4>\r\n

Przez ca\u0142y ten okres dawa\u0142y jednak o sobie zna\u0107 napi\u0119cia mi\u0119dzy ks. Dawidowskim a coraz liczniejsz\u0105 grup\u0105 \u015bwieckich, co p\u00f3\u017aniej sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 z przyczyn jego wyjazdu z Poznania i udaremnionej przez kuri\u0119 pr\u00f3by zast\u0105pienia go ks. Wojciechem Grygielem. Spogl\u0105daj\u0105c z perspektywy czasu i czyni\u0105c to mo\u017cliwie najbardziej obiektywnie, trzeba stwierdzi\u0107, \u017ce by\u0142 to skutek wielu czynnik\u00f3w, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwi\u0119ksz\u0105 bodaj rol\u0119 odegra\u0142y nadmiernie rozbudzone oczekiwania wiernych, kt\u00f3rym m\u0142ody ksi\u0105dz, pozbawiony potrzebnego do\u015bwiadczenia i wsparcia wsp\u00f3lnoty kap\u0142a\u0144skiej, nie potrafi\u0142 podo\u0142a\u0107. Stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej osamotniony, a w dodatku co rusz dawa\u0142a o sobie zna\u0107 jego nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 poruszania si\u0119 po grz\u0105skim gruncie, jakim by\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 pozna\u0144ski w ostatnich miesi\u0105cach urz\u0119dowania arcybiskupa Juliusza Paetza, gdy Ostr\u00f3w Tumski przypomina\u0142 targany intrygami wersalski dw\u00f3r. Wiernym pragn\u0105cym kanonicznego uregulowania obecno\u015bci Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piotra w archidiecezji pozna\u0144skiej dawa\u0142o to powody do kolejnych, cz\u0119sto zbyt emocjonalnych krytyk kierowanych pod adresem ksi\u0119dza. Nie bez znaczenia pozostawa\u0142a r\u00f3wnie\u017c wewn\u0119trzna sytuacja w Bractwie \u015aw. Piotra, w kt\u00f3rym od 1999 r. narasta\u0142o wrzenie zwi\u0105zane z otwartym buntem cz\u0119\u015bci m\u0142odych ksi\u0119\u017cy domagaj\u0105cych si\u0119 swobody celebrowania Mszy novus ordo i usuni\u0119ciem – decyzj\u0105 przewodnicz\u0105cego komisji Ecclesia Dei kard. Castrill\u00f3na Hoyosa – z funkcji prze\u0142o\u017conego generalnego tego instytutu sprzeciwiaj\u0105cego si\u0119 birytualizmowi ks. J\u00f3zefa Bisiga. Na pytanie o to, dlaczego podczas pobytu w Poznaniu ks. Dawidowski zacz\u0105\u0142 celebrowa\u0107 now\u0105 Msz\u0119 – czy dlatego, \u017ce zmieni\u0142 pogl\u0105dy, czy w nadziei, \u017ce zyska akceptacj\u0119 lokalnego duchowie\u0144stwa, czy mo\u017ce z obu tych powod\u00f3w – odpowiedzi m\u00f3g\u0142by udzieli\u0107 jedynie on sam. Bezsporny pozostaje fakt, \u017ce w ten spos\u00f3b utraci\u0142 zaufanie zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pozna\u0144skich wiernych.<\/p>\r\n

Skandal w pa\u0142acu arcybiskupim<\/h4>\r\n

Tymczasem w Wielki Czwartek 2002 r., po kilku miesi\u0105cach, podczas kt\u00f3rych mir Ko\u015bcio\u0142a pozna\u0144skiego co chwila zak\u0142\u00f3ca\u0142y kolejne rozchodz\u0105ce si\u0119 lotem b\u0142yskawicy – r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu medi\u00f3w – informacje o skandalu zwi\u0105zanym z osob\u0105 jego ordynariusza, og\u0142oszono, \u017ce papie\u017c Jan Pawe\u0142 II przyj\u0105\u0142 dymisj\u0119 arcybiskupa Paetza z urz\u0119du metropolity. Sprawa nie podzieli\u0142a miejscowego \u015brodowiska tradycyjnego, dobrze zorientowanego w sytuacji i w wi\u0119kszo\u015bci solidaryzuj\u0105cego si\u0119 z osobami staj\u0105cymi w obronie dobrych obyczaj\u00f3w. W\u015br\u00f3d tych os\u00f3b znajdowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c powszechnie szanowany ks. Marcin W\u0119c\u0142awski, wildecki proboszcz, kt\u00f3rego w tym czasie pr\u00f3bowano nawet usun\u0105\u0107 z urz\u0119du.<\/p>\r\n

Stolica \u015awi\u0119ta nowym ordynariuszem archidiecezji ustanowi\u0142a gnie\u017anie\u0144skiego biskupa pomocniczego, ks. Stanis\u0142awa G\u0105deckiego, biblist\u0119 specjalizuj\u0105cego si\u0119 w \u201edialogu mi\u0119dzyreligijnym\u201d. Nowy arcybiskup nie okaza\u0142 si\u0119 jednak mi\u0142o\u015bnikiem dialogu z tradycyjnymi katolikami, kt\u00f3rzy szybko odczuli, \u017ce oto w Poznaniu sko\u0144czy\u0142y si\u0119 dla nich dobre czasy. Co wi\u0119cej, w kolejnych miesi\u0105cach zacz\u0119\u0142a dociera\u0107 do nich \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce arcybiskup G\u0105decki traktuje swobod\u0119, kt\u00f3r\u0105 cieszyli si\u0119 w Poznaniu \u201eindultowcy\u201d, jako rzecz wymuszon\u0105 politycznymi naciskami w czasie, w kt\u00f3rym jego atakowany i trac\u0105cy autorytet poprzednik, zaniedbuj\u0105c sprawy archidiecezji, z coraz wi\u0119ksz\u0105 nerwowo\u015bci\u0105 szuka\u0142 wsparcia miejscowych elit8<\/a>. I nie mia\u0142o znaczenia, \u017ce pozna\u0144scy tradycjonali\u015bci nigdy takiego wsparcia abp. Paetzowi nie udzielili.<\/p>\r\n

Requiem<\/em><\/h4>\r\n

Jeszcze przez kilka miesi\u0119cy, mimo dobiegaj\u0105cych z Ostrowa Tumskiego gro\u017anych pomruk\u00f3w, sytuacja nie ulega\u0142a wi\u0119kszym zmianom – w diecezji by\u0142y pilniejsze sprawy, kt\u00f3rymi nale\u017ca\u0142o si\u0119 zaj\u0105\u0107. Jednak gdy tylko ks. Dawidowski uko\u0144czy\u0142 studia magisterskie, obroni\u0142 prac\u0119 pisan\u0105 pod kierunkiem ks. prof. Tomasza W\u0119c\u0142awskiego9<\/a> i zacz\u0105\u0142 si\u0119 ubiega\u0107 o przyj\u0119cie na studia doktoranckie, 12 listopada 2002 r. zosta\u0142 wezwany do pa\u0142acu arcybiskupiego. Metropolita poinformowa\u0142 go, \u017ce got\u00f3w jest udzieli\u0107 mu zgody na dalsze studia pod warunkiem, \u017ce to one, a nie duszpasterstwo, b\u0119d\u0105 stanowi\u0107 \u201ew\u0142a\u015bciwy cel jego pobytu w Poznaniu, bowiem – kontynuowa\u0142 metropolita – nie ma mo\u017cliwo\u015bci, by zgodzi\u0142 si\u0119 na kanoniczn\u0105 instalacj\u0119 Bractwa \u015aw. Piotra, a decyzja ta jest efektem konsultacji z nuncjuszem papieskim, abp. Kowalczykiem\u201d. Ksi\u0105dz Dawidowski musia\u0142 obieca\u0107, \u017ce zaprzestanie wydawania biuletynu \u201eEcclesia Dei\u201d i \u201eb\u0119dzie pami\u0119ta\u0142 o tym, \u017ce w archidiecezji pozna\u0144skiej przebywa na prawach studenta\u201d.<\/p>\r\n

4 grudnia w ko\u015bciele OO. Franciszkan\u00f3w na Wzg\u00f3rzu Przemys\u0142a ju\u017c drugi raz – z inicjatywy \u015brodowiska pozna\u0144skich muzyk\u00f3w – odprawiono uroczyst\u0105 Msz\u0119 \u015bw. za dusz\u0119 Wolfganga Amadeusza Mozarta w rocznic\u0119 jego \u015bmierci. Opraw\u0119 muzyczn\u0105 stanowi\u0142a skomponowana przez salzburskiego artyst\u0119 Missa pro defuncto<\/em>. Celebransem by\u0142 ks. Bernward Deneke, regens seminarium w Wigratzbad, diakonem ks. Dawidowski, a subdiakonem ks. Grygiel. Pozna\u0144scy tradycjonali\u015bci – tak duchowni, jak \u015bwieccy – nie dopuszczali jeszcze do siebie, \u017ce \u017ca\u0142obne tony muzyki Mozarta tym razem op\u0142akuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ide\u0119 pobytu i pos\u0142ugiwania w Poznaniu, w jakiejkolwiek formule prawnej, ksi\u0119\u017cy petryst\u00f3w. Pretekstu do dzia\u0142ania dostarczyli w\u0142adzom duchownym sami, uznaj\u0105c, i\u017c nie nale\u017cy rezygnowa\u0107 z wydawania biuletynu \u201eEcclesia Dei\u201d i \u017ce wystarczy usun\u0105\u0107 z jego tytu\u0142u patronat Bractwa \u015aw. Piotra.<\/p>\r\n

W lutym 2003 r. abp G\u0105decki odwo\u0142a\u0142 z funkcji celebransa Mszy \u201eindultowych\u201d ks. pra\u0142. W\u0142adys\u0142awa Ko\u0142odzieja, powo\u0142uj\u0105c na jego miejsce ks. dr. Rafa\u0142a Pajszczyka, r\u00f3wnie\u017c prawnika kanonist\u0119. Z zamieszczonego w \u201eRoczniku Archidiecezji Pozna\u0144skiej\u201d wykazu \u201eduszpasterstw specjalistycznych\u201d znikn\u0119\u0142a s\u0105siaduj\u0105ca z diecezjalnymi \u201eGrupami AA\u201d i \u201eduszpasterstwem w\u0119dkarzy\u201d \u201eGrupa Bractwa \u015bw. Piotra\u201d.<\/p>\r\n

Trudna audiencja<\/h4>\r\n

\u201eNie chc\u0119, aby Pozna\u0144 sta\u0142 si\u0119 centrum katolickiego tradycjonalizmu\u201d – tak brzmia\u0142y pierwsze s\u0142owa mowy skierowanej 5 marca 2003 r. przez abp. G\u0105deckiego do przyby\u0142ych na audiencj\u0119 przedstawicieli pozna\u0144skich \u201eindultowc\u00f3w\u201d10<\/a>. W dalszych s\u0142owach metropolita pozna\u0144ski stwierdza\u0142, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 ks. Tomasza Dawidowskiego daleko wykracza poza t\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 ze stosownego dekretu, \u017ce pozwolenie wydane przez jego poprzednika na czas studi\u00f3w tego kap\u0142ana w\u0142a\u015bciwie ju\u017c wygas\u0142o, \u017ce niepokoi go perspektywa przyjazdu do Poznania ks. Wojciecha Grygiela, bo to w naturalny spos\u00f3b wzmocni duszpasterstwo, i \u017ce nie jest to jedynie jego zdanie, ale tak\u017ce prymasa Glempa. Arcybiskup G\u0105decki stwierdzi\u0142, \u017ce ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c tak\u0105 aktywno\u015bci\u0105, jak\u0105 przejawiaj\u0105 tradycjonali\u015bci w Poznaniu, nie mog\u0105 si\u0119 pochwali\u0107 wszystkie polskie \u015brodowiska \u201eindultowe\u201d razem wzi\u0119te. Jego niepok\u00f3j budzi\u0142o r\u00f3wnie\u017c rzekome – czy raczej potencjalne – mieszanie religii i polityki. Arcybiskup zaznaczy\u0142 wprawdzie, \u017ce \u201eks. Dawidowski zapewni\u0142 go, i\u017c takie rzeczy jak wykorzystywanie ambony do agitacji politycznej nie maj\u0105 miejsca, ale… on i tak si\u0119 niepokoi\u201d. Ekscelencja poruszy\u0142 tak\u017ce kwesti\u0119 biuletynu \u201eEcclesia Dei\u201d i z\u0142o\u017conej przez ks. Dawidowskiego obietnicy zaprzestania jego wydawania. \u201eKsi\u0105dz zarzeka\u0142 si\u0119 – m\u00f3wi\u0142 metropolita – \u017ce pismo jest zgodne z Vaticanum II<\/em>, ale… jego duch taki nie by\u0142\u201d.<\/p>\r\n

Zmiana celebransa, mimo pocz\u0105tkowo okazywanej kurtuazji, w znacz\u0105cy spos\u00f3b wp\u0142yn\u0119\u0142a na atmosfer\u0119 w \u015brodowisku. Ksi\u0119\u017ca Dawidowski i Grygiel – ten ostatni w czerwcu 2003 r. przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia prezbiteratu – zdawali ju\u017c sobie spraw\u0119, \u017ce w Poznaniu, wobec sprzeciwu ordynariusza, zapewne niczego nie osi\u0105gn\u0105. Ksi\u0105dz Dawidowski wyjecha\u0142 na plac\u00f3wk\u0119 FSSP do Czech, a ks. Grygiel, kt\u00f3remu kuria pozna\u0144ska nie udzieli\u0142a misji kanonicznej, uniemo\u017cliwiaj\u0105c pos\u0142ug\u0119, po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 studiom, kontynuowanym p\u00f3\u017aniej w Krakowie. Ksi\u0105dz dr Pajszczyk poinformowa\u0142 wiernych, \u017ce petryst\u00f3w w coniedzielnych celebracjach zast\u0105pi\u0105 ksi\u0119\u017ca diecezjalni. Umieszczenie w grupie celebrans\u00f3w ks. pra\u0142. Jana Stanis\u0142awskiego, kt\u00f3ry u pocz\u0105tk\u00f3w istnienia \u015brodowiska g\u0142osi\u0142 dla jego cz\u0142onk\u00f3w rekolekcje, przekonuj\u0105c, \u017ce \u201eprzywi\u0105zanie do starego rytu jest przejawem sentymentalizmu, zainteresowania nowo\u015bciami (sic!) i \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 poszed\u0142 do przodu\u201d, zapowiada\u0142o to, z czym przez kolejne lata przyjdzie si\u0119 zmaga\u0107 pozna\u0144skim \u201eindultowcom\u201d. Prawdziwym szokiem by\u0142a jednak odmowa udzielenia sakramentu ostatniego namaszczenia wed\u0142ug dawnego rytua\u0142u.<\/p>\r\n

Wobec takiego obrotu spraw 20 pa\u017adziernika 2003 r. wierni, w akcie desperacji, wystosowali do swego ordynariusza list, w kt\u00f3rym napisali, \u017ce nie rozumiej\u0105 intencji, jakimi kieruje si\u0119 wobec nich w\u0142adza ko\u015bcielna, ograniczaj\u0105c dost\u0119p do Mszy \u015bw. i sakrament\u00f3w sprawowanych wed\u0142ug dawnych ksi\u0105g liturgicznych, a przez to zmuszaj\u0105c ich do \u201eprze\u017cywania prze\u0142omowych moment\u00f3w w \u017cyciu ka\u017cdego katolika poza rodzinnymi parafiami – poza archidiecezj\u0105\u201d. \u201ePowierzaj\u0105c nasze sprawy decyzjom Waszej Ekscelencji – pisali sygnatariusze petycji – mamy nadziej\u0119, \u017ce dziesi\u0119ciolecie to wystarczaj\u0105cy czas, aby m\u00f3c rozezna\u0107, \u017ce dane dzie\u0142o jest z Boga. My, obserwuj\u0105c trwanie i rozw\u00f3j naszego \u015brodowiska mimo pr\u00f3b, przeciwno\u015bci i szykan, oraz \u015bledz\u0105c wie\u015bci, jakie p\u0142yn\u0105 do nas z Rzymu, nie mamy \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci i uczynimy wszystko, co w naszej mocy, aby uzyska\u0107 w naszym Ko\u015bciele partykularnym r\u00f3wne prawa z innymi wsp\u00f3lnotami. Postrzegamy dzi\u015b nasz\u0105 sytuacj\u0119 w Ko\u015bciele pozna\u0144skim jako tr\u0119dowatych, dla kt\u00f3rych brakuje miejsca w\u015br\u00f3d wielu wsp\u00f3lnot naszej archidiecezji. (…) Wydaje si\u0119 zatem, \u017ce ograniczenie pos\u0142ugi kap\u0142an\u00f3w, kt\u00f3rzy z racji przynale\u017cno\u015bci do instytut\u00f3w erygowanych na prawie papieskim maj\u0105 szczeg\u00f3lny charyzmat pomocy wiernym przywi\u0105zanych do dawnej liturgii, jest niezasadne i nieuchronnie otworzy pole do dzia\u0142ania dla schizmatyk\u00f3w, czego w duchu troski o Ko\u015bci\u00f3\u0142 pragniemy wsp\u00f3lnie unikn\u0105\u0107\u201d.<\/p>\r\n

Trwanie<\/h4>\r\n

Straszenie Bractwem Kap\u0142a\u0144skim \u015aw. Piusa X – bo to o nim najwyra\u017aniej pisali sygnatariusze, sami uznawani przez w\u0142adze ko\u015bcielne za \u201ekryptolefebryst\u00f3w\u201d – nie zrobi\u0142o \u017cadnego wra\u017cenia na abp. G\u0105deckim. Pozna\u0144ski metropolita doskonale bowiem rozumia\u0142 uwarunkowania, w jakich funkcjonowa\u0142o \u015brodowisko zaanga\u017cowane politycznie, a przez to nieskore do wszczynania otwartego konfliktu z miejscow\u0105 hierarchi\u0105. Przez kolejne lata pozna\u0144scy \u201eindultowcy\u201d musieli si\u0119 wi\u0119c zmaga\u0107 z brakiem jakiegokolwiek duszpasterstwa i niech\u0119ci\u0105 celebrans\u00f3w, je\u015bli nie wobec nich samych, to wobec rytu Mszy, kt\u00f3ry tak kochali, ciesz\u0105c si\u0119 kr\u00f3tkimi chwilami wytchnienia, jakimi by\u0142y wywalczone drog\u0105 pr\u00f3\u015bb, gr\u00f3\u017ab, nacisk\u00f3w, petycji i list\u00f3w do komisji Ecclesia Dei<\/em> okazjonalnie g\u0142oszone rekolekcje czy \u201ew dyskrecji\u201d sprawowane prywatne Msze. Nie do pozazdroszczenia by\u0142o r\u00f3wnie\u017c traktowanie ich przez gospodarzy kolejnych \u015bwi\u0105ty\u0144, kt\u00f3rzy pozna\u0144skich \u201eindultowc\u00f3w\u201d zasypywali obietnicami, zwykle bez pokrycia, upatruj\u0105c mo\u017cliwych korzy\u015bci – zwykle osi\u0105ganych, ka\u017cdy bowiem z pozna\u0144skich ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych by\u0142a sprawowana \u201eindultowa\u201d Msza \u015bw., w nied\u0142ugim czasie przechodzi\u0142 gruntowny remont m.in. dzi\u0119ki staraniom wiernych, a p\u00f3\u017aniej okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma tam ju\u017c dla nich miejsca… To, \u017ce Msza nadal jest sprawowana w pi\u0119knie odrestaurowanym ko\u015bciele na Wzg\u00f3rzu Przemys\u0142a, pozna\u0144skie \u015brodowisko \u201eindultowe\u201d zawdzi\u0119cza abp. G\u0105deckiemu, kt\u00f3ry dostrzegaj\u0105c chyba nieprzyzwoito\u015b\u0107 podobnych sytuacji, mia\u0142 powiedzie\u0107 gospodarzom tej \u015bwi\u0105tyni: \u201eChcieli\u015bcie ich, to nadal ich sobie miejcie\u201d.<\/p>\r\n

* * *<\/h2>\r\n

Przyjdzie by\u0107 mo\u017ce jeszcze dogodny czas na artyku\u0142 bardziej szczeg\u00f3\u0142owo traktuj\u0105cy o trudnych latach po odwo\u0142aniu ks. Ko\u0142odzieja i wyje\u017adzie z Poznania ksi\u0119\u017cy Bractwa \u015aw. Piotra. Tymczasem za\u015b nale\u017cy ze wsp\u00f3\u0142czuciem i wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105 zamilkn\u0105\u0107, by jeszcze bardziej nie utrudni\u0107 \u017cycia religijnego tym wszystkim, kt\u00f3rzy nie potrafi\u0105 dostrzec g\u0142\u0119bi panuj\u0105cego w Ko\u015bciele kryzysu i w sumieniu uzna\u0107 prawomocno\u015bci jurysdykcji zast\u0119pczej. Dok\u0105d pozna\u0144skie \u015brodowisko \u201eindultowe\u201d tworzyli ludzie m\u0142odzi, g\u0142\u00f3wnie studenci, mogli sobie pozwoli\u0107 na boje z kuri\u0105 i w\u0142asnym biskupem. Dzi\u015b, gdy s\u0105 ju\u017c lud\u017ami doros\u0142ymi i posiadaj\u0105 w\u0142asne rodziny, chc\u0105 zapewni\u0107 ich cz\u0142onkom – zw\u0142aszcza dzieciom – w\u0142a\u015bciw\u0105, katolick\u0105 formacj\u0119. W\u0142a\u015bnie w odpowiedzi na t\u0119 pal\u0105c\u0105 potrzeb\u0119 duszpasterstwa, kt\u00f3rego pozna\u0144scy tradycji katolicy s\u0105 konsekwentnie i programowo pozbawiani przez w\u0142asnego arcypasterza, powsta\u0142a kaplica pw. \u015awi\u0119tego J\u00f3zefa, nad kt\u00f3r\u0105 czuwaj\u0105 ksi\u0119\u017ca Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015aw. Piusa X. Skorzystaj\u0105 na tym wszyscy, zar\u00f3wno wierni, jak i sam arcybiskup metropolita, za kt\u00f3rego – bez chowania bezsilnej urazy – \u0142atwiej b\u0119dzie im si\u0119 modli\u0107. \u201eIndultyzm\u201d bowiem, mimo niedoskona\u0142o\u015bci tej analogii, mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do anglokatolicyzmu. W Anglii powiada si\u0119 teraz, \u017ce nie ma wi\u0119kszej niech\u0119ci od tej, kt\u00f3r\u0105 czuj\u0105 anglokatolicy do swych protestanckich, anglika\u0144skich \u201ebiskup\u00f3w\u201d, ale te\u017c nie ma wi\u0119kszego przera\u017cenia od tego, jakie odczuwaj\u0105 anglokatolicy na my\u015bl o opuszczeniu swych pi\u0119knych \u015bwi\u0105ty\u0144 i przeniesieniu si\u0119 do skromnych kaplic. Nawet je\u015bli jest tam g\u0142oszona nieska\u017cona b\u0142\u0119dem katolicka nauka… \u00ce\u00a9<\/strong><\/p>\r\n

Jakub Pytel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Przypisy:<\/h3>\r\n
    \r\n
  1. Wa\u017cnym wydarzeniem w \u017cyciu pozna\u0144skich tradycjonalist\u00f3w by\u0142 pogrzeb J\u0119drzeja Giertycha, kt\u00f3rego doczesne szcz\u0105tki zosta\u0142y z\u0142o\u017cone na cmentarzu parafialnym w K\u00f3rniku ko\u0142o Poznania. Zgodnie z wol\u0105 zmar\u0142ego Msza\u00adrequiem<\/em> i obrz\u0119dy pogrzebowe zosta\u0142y odprawione wed\u0142ug dawnych ksi\u0105g liturgicznych.<\/li>\r\n
  2. Ks. Micha\u0142 Poradowski (1913-2003) – katolicki kap\u0142an, teolog, filozof, socjolog i pedagog. W czasie II wojny \u015bwiatowej pe\u0142ni\u0142 pos\u0142ug\u0119 kapelana Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. Po wojnie zagro\u017cony aresztowaniem przez komunist\u00f3w przedosta\u0142 si\u0119 na Zach\u00f3d i przez kr\u00f3tki czas pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 duszpastersk\u0105 w II Korpusie Polskim we W\u0142oszech. W 1946 r. osiedli\u0142 si\u0119 we Francji, gdzie studiowa\u0142 prawo na paryskiej Sorbonie oraz nauki spo\u0142eczne na Katolickim Uniwersytecie Paryskim, a nast\u0119pnie nauki polityczne w Fondation Nationale des Sciences Politiques, FNSP. W 1950 r. zamieszka\u0142 w Chile, gdzie przez ponad 40 lat wyk\u0142ada\u0142 na katolickich uczelniach tego kraju. Zas\u0142yn\u0105\u0142 jako znawca i wr\u00f3g marksizmu oraz modernizmu w Ko\u015bciele katolickim. By\u0142 p\u0142odnym pisarzem i publicyst\u0105, zmar\u0142 we Wroc\u0142awiu.<\/li>\r\n
  3. J\u00f3zef Mackiewicz (1902-1985), pisarz i publicysta. Bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie 1920 roku. W latach 1939-1941 wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 wydawan\u0105 w Wilnie \u201eGazet\u0119 Codzienn\u0105\u201d. W 1943 r. wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w ekshumacji cia\u0142 polskich oficer\u00f3w zamordowanych w Katyniu sporz\u0105dzaj\u0105 relacj\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Zbrodnia w lesie katy\u0144skim<\/em>. Od 1945 r. na emigracji, pocz\u0105tkowo we W\u0142oszech, nast\u0119pnie w Wielkiej Brytanii, a od 1954 r. w Niemczech. By\u0142 zdecydowanym antykomunist\u0105, a zagro\u017ceniu sowietyzacj\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0142 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/li>\r\n
  4. W sierpniu 1992 r. Msze \u015bw. by\u0142y sprawowane r\u00f3wnie\u017c w kaplicy domu SS. El\u017cbietanek przy ul. \u0141\u0105kowej i w kaplicy Matki Boskiej Szkaplerznej w ko\u015bciele pw. Bo\u017cego Cia\u0142a.<\/li>\r\n
  5. Listy by\u0142y zwykle sygnowane przez dw\u00f3ch przedstawicieli grupy os\u00f3b wnioskuj\u0105cych w 1994 r. o pierwsze zezwolenie na celebracje Mszy \u015bw. w rycie klasycznym.<\/li>\r\n
  6. Uczciwie trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce w reakcji na rozpocz\u0119cie w Poznaniu apostolatu Bractwa w \u015brodowisku indultowym powsta\u0142 projekt nieco kuriozalnego o\u015bwiadczenia, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o przeczyta\u0107: \u201eChcemy i\u015b\u0107 drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 wskazuje nam Ewangelia. \u00abPro\u015bcie, a b\u0119dzie wam dane; szukajcie a znajdziecie; pukajcie, a b\u0119dzie wam otworzone\u00bb. Nie \u0142udzimy si\u0119, \u017ce b\u0119dzie to droga \u0142atwa, ale czy mieliby\u015bmy prawo m\u00f3wi\u0107 o obronie wiary, gdyby\u015bmy na ni\u0105 nie weszli? Dzi\u015b, gdy napotykamy na niej Bractwo \u015aw. Piusa X, musimy, nie bez przykro\u015bci, ale stanowczo o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce nie mo\u017cemy korzysta\u0107 z jego pos\u0142ug religijnych, kt\u00f3re sprawowane s\u0105 bez nale\u017cnego mandatu naszego Arcybiskupa, nadto w sytuacji, gdy w naszym mie\u015bcie mo\u017cliwo\u015b\u0107 udzia\u0142u w tradycyjnej Mszy ju\u017c istnieje. Czynimy to przez pos\u0142usze\u0144stwo katolickie, w niczym nie pomniejszaj\u0105c szacunku dla dzie\u0142a \u017cycia arcybiskupa Marcelego Lefebvra, od kt\u00f3rego wywodzi si\u0119 wiele z prowadz\u0105cych dzi\u015b normaln\u0105 prac\u0119 w Ko\u015bciele wsp\u00f3lnot religijnych i zakonnych. Zachowujemy te\u017c w sercu nadziej\u0119, popieraj\u0105c j\u0105 gor\u0105c\u0105 modlitw\u0105, \u017ce pewnego dnia i ta rana na ciele Ko\u015bcio\u0142a zostanie uleczona\u201d. W\u015br\u00f3d wiernych nie by\u0142o jednak zgody co do tre\u015bci tego o\u015bwiadczenia i nigdy nie zosta\u0142o ono opublikowane.<\/li>\r\n
  7. Mi\u0119dzynarodowe Seminarium Duchowne Bractwa Kap\u0142a\u0144skiego \u015awi\u0119tego Piotra w bawarskim Wigratzbad nie posiada uprawnie\u0144 pa\u0144stwowych, przez co nie mo\u017ce nadawa\u0107 stopni naukowych.<\/li>\r\n
  8. Starania te zaowocowa\u0142y m.in. Listem w obronie dobrego imienia abp. Juliusza Paetza<\/em>, podpisanym 28 lutego 2002 r. przez kilkudziesi\u0119ciu znanych pozna\u0144skich naukowc\u00f3w, rektor\u00f3w wy\u017cszych uczelni, ludzi kultury i biznesmen\u00f3w. W\u015br\u00f3d sygnatariuszy nie by\u0142o nikogo, kto by\u0142by identyfikowany z pozna\u0144skim \u015brodowiskiem indultowym.<\/li>\r\n
  9. Temat pracy magisterskiej ks. Tomasza Dawidowskiego odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do pkt. 4 motu proprio Ecclesia Dei<\/em> i brzmia\u0142: Tradycja w pismach i wypowiedziach abp. Marcela Lefebvre\u2019a<\/em>.<\/li>\r\n
  10. Wiernych reprezentowali w\u00f3wczas: prof. Kazimierz \u015awirydowicz, Mariusz Krzyszkowski, Jan Filip Libicki i Jakub Pytel. Obecny by\u0142 r\u00f3wnie\u017c ks. dr Rafa\u0142 Pajszczyk, nowo mianowany celebrans \u201eindultowych\u201d Mszy \u015bw.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n
    \r\n

    Za:<\/p>\r\n